T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/6151
Karar No : 2024/2895
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: GAP Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Gaziantep Tasfiye İşletme Müdürlüğünde görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ...tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, davacı hakkındaki soruşturma raporunun, raporun eki belgelerin, ifadelerin ve dosya eki diğer belgelerin birlikte incelenmesinden; davacının, güvenlik kamerası kayıtlarına göre 03/04/2017 günü saat 10.24.50'de imha edilmekte olan sigaraların bulunduğu alandan 1(bir) karton sigara alıp ceketinin arasına saklamak suretiyle aracına bıraktığı ve sonrasında alınan ifadesinde bu olayı kabul ettiği, aynı gün saat 10.53.55 sıralarında 1(bir) çuval sigara alarak aracına götürdüğü, saat 11.02.55'de yine 1(bir) çuval sigarayı aracına koyduğu, saat 16.24.10 sıralarında elindeki boş poşetle içinde çok miktarda sigara bulunan ambara girdiği ve dolu olarak ambar dışına çıkardığı poşetle Tasiş sahası dışına çıktığının görüldüğü, saat 17.30.25 sıralarında aracında bulunan sigaraları aracı ile birlikte TASİŞ sahası dışına çıkardığı, TASİŞ güvenlik görevlisi ...’in imhalık sigaralar arasından aldığı toplam 4 (dört) çuval sigarayı birlikte davacının aracına koydukları, daha sonra ...'nin bunlardan 3 çuvalı alarak kendi aracına götürdüğünün kamera kayıtları ile sabit olduğu, davacı tarafından "geniş ambalaj naylon örtüleri, boş çuvalları ve boş kutuları" aldığını beyan etmesine rağmen dava dosyası içinde davacının bu iddialarını kanıtlar nitelikte bir delil olmadığı, görevi sebebiyle muhafaza, denetim ve sorumluluğu altında bulunan malları alarak gümrük sahası dışına çıkardığı sonucuna varılan davacının eyleminin sübuta erdiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin haklı bir gerekçeye dayanılarak yapıldığı konusunda ispat yükünün davalı idarede bulunmasına rağmen, aksi yönde hareket edilerek suçsuzluğunu ispat yükünün üzerinde bırakıldığı, savunma hakkının kısıtlandığı, özellikle alındığı iddia edilen bir kısım eşyanın boş çuval ve ambalaj malzemesi olduğu hususunda tanıklarının dinlenmesini istemiş ise de bu isteğine yanıt verilmediği ve görüntülerin incelenmediği, soruşturma raporunun tarafına verilmediği, deliller toplanmaksızın karar verildiği, kamera görüntüleri hakkında bir inceleme yapılmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacının Yüksek Disiplin Kurulu toplantısına katılmayarak kendisine tanınan savunma hakkını kullanmadığı, dolayısıyla savunma hakkının kısıtlandığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı, davacıya uygulanan disiplin cezasının işlenen fiille orantılı olduğu, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecedeki hareketlerin saptanmasının yargı organları ve idareye bırakıldığı, dava konusu işlemin gerçekliğinin ispat edildiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
GAP Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Gaziantep Tasfiye İşletme Müdürlüğünde görev yapmakta iken emekliye ayrılan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi gereğince, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ...tarih ve ...sayılı kararının iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
Aynı Kanunun 131. maddesinde; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
657 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda ceza kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.
Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden fiil, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.
Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.
Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olması durumunda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek ceza mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda; disiplin cezasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç olması nedeniyle, davacı hakkında, "5607 sayılı Yasa'nın 3/18. maddesine muhalefet, birinci ila dördüncü fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesine iştirak etmeksizin, bunların konusunu oluşturan eşyayı, bu özelliğini bilerek ve ticari amaçla satın almak, kaçakçılık suçunun konusunu oluşturan eşyanın akaryakıt ile tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler olması'' suçlarından, ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacının işlediği iddia edilen fiiller sebebiyle yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, ... tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.