T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7509
Karar No : 2025/1561
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Malatya ili, Battalgazi ilçesi ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacıya isnat edilen fiillerden dolayı hakkında yapılan ceza yargılaması sonucunda beraat ettiği, dava konusu disiplin soruşturmasını yürüten maarif müfettişleri hakkında da usulüne uygun ifade almadıkları, ifadelerin taraflara okutulmadan imzalattırıldığı, ceza mahkemesindeki yargılamada daha önceki ifadelerin tersi ifadeler verildiğinden bahisle görevi kötüye kullandıkları iddialarına yönelik soruşturma izni verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde; davacıya isnad edilen fiillerin her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya konulamadığı ve sübut bulmadığı anlaşıldığından, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarıca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 27/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; soruşturma raporunda, davacının, disiplin yönünden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/1.E-g maddesinde belirtilen "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediği, bu fiilin karşılığı olarak devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği, bunun üzerine Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı yazısı ile yalnızca 657 sayılı Kanun'un 130. madddesi uyarınca yedi gün süre verilerek davacının savunmasının istenildiği, sonrasında ise aynı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrasında sayılan ve Devlet memurluğundan çıkarılmaya ilişkin cezalarda tanınması zorunlu olan haklar davacıya tanınmadan dava konusu disiplin cezası işleminin tesis edildiği, her ne kadar davacının "sözlü savunma yapmak istiyorum" talebi üzerine davacıya sözlü savunma yapma imkanı tanınmış ise de, bu durumun soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma haklarını içerisinde barındıran 657 sayılı Kanun'un 129/2. madddesi uyarınca savunma hakkı tanındığı anlamına gelmeyeceği görüldüğünden, Yüksek Disiplin Kurulunca, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilen ilgiliye usulüne uygun olarak savunma hakkı tanınmadan tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı; bunun yanında, bakılan olayda, ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunun Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğüne tevdi edildiği, Milli Eğitim Bakanlığı İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünce anılan soruşturma raporunun Disiplin Daire Başkanlığına gönderilmesi üzerine Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin tesis edildiği; memurlara Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilebilmesi için amirlerin bu yönde isteğinin olmasının işlemin ön şartı olduğu, uyuşmazlıkta ise, işlemin tesisinden önce amirlerin bu yönde herhangi bir isteğinin bulunmadığı, Teftiş Kurulu Başkanı tarafından dosyanın re'sen ve doğrudan Yüksek Disiplin Kuruluna gönderilmesi suretiyle Kanun'da öngörülen usule aykırı olarak, amirin bu yönde isteği olmaksızın işlem tesis edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de şekil yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının savunmasının sözlü olarak da alındığı, işlemde savunma hakkının kısıtlanmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Malatya ili, Battalgazi ilçesi ... Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde öğretmen olarak görev yapmakta olan davacının, okuldaki öğrencilere sarkıntılık suretiyle cinsel istismarda bulunduğu iddiasıyla hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiilini işlediğinden bahisle, MEB Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, "Disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullar" başlıklı 126. maddesinde; "Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir.
Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir.
Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler." hükümleri getirilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 129. maddesinde, ''Yüksek disiplin kurulları kendilerine intikal eden dosyaların incelenmesinde, gerekli gördükleri takdirde, ilgilinin özlük dosyasını ve her nevi evrakı incelemeye, ilgili kurumlardan bilgi almaya, yeminli tanık ve bilirkişi dinlemeye veya niyabeten dinletmeye, mahallen keşif yapmaya veya yaptırmaya yetkilidirler. Hakkında memurluktan çıkarma cezası istenen memur, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." ve 130. maddesinde ise; "Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez. Soruşturmayı yapanın veya yetkili disiplin kurulunun 7 günden az olmamak üzere verdiği süre içinde veya belirtilen bir tarihte savunmasını yapmayan memur, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; davacı hakkında düzenlenen ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu üzerine Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu Başkanı tarafından davacıdan son savunmasının istenilmesine ilişkin olarak 657 sayılı Kanun'un 130. maddesine göre savunma istenilmiş olmakla birlikte; dava konusu işlemden, davacının 12/10/2017 tarihli Yüksek Disiplin Kurulu toplantısına katılarak sözlü savunmada bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla davacıya, 657 sayılı Kanun'un 129. maddesinin ikinci fıkrası gereği sözlü savunma hakkı tanındığı ve davacının sözlü savunmasını yaptığının işlem içeriğinde belirtilmek suretiyle kayda geçtiği, temyize konu karar gerekçesinde yer verilen usuli eksikliğin dava konusu işlemde bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar açıkça belirlenmiştir. Her idari işlemde olduğu gibi disiplin cezasının tesisinde de işlemin yetkili makam tarafından yapılması, yetkilerin kanunun çizdiği sınırlar içinde şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarına uygun olarak kullanılması idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi halinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilerek, soruşturmacı görevlendirilmesiyle başlatılacak soruşturma sonucunda, olayın değerlendirilmesi ile hazırlanacak soruşturma raporunda; adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan kişi hakkında soruşturmacının kanaat ve teklifinin de yer alması gerektiği, soruşturmacı tarafından soruşturmaya konu eylemin sübut bulup bulmadığı ve mevzuatta düzenlenen hangi disiplin cezasını gerektirdiği yönünde getirilen teklif doğrultusunda disiplin dosyasının disiplin amiri, disiplin kurulu veya yüksek disiplin kurulu tarafından değerlendirileceği; yukarıda açık metnine yer verilen mevzuat hükümlerinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezasına, idarece usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma sonucunda getirilen teklif üzerine, yetkili yüksek disiplin kurulunca karar verileceği öngörülmüş olup; Kanun'da yer alan "amirlerinin bu yoldaki isteği" ibaresinin de bu hususa ilişkin bulunduğu; sadece atamaya yetkili amir veya disiplin amirince bu konuda özel şekle tabi bir teklifte bulunulması gerektiği yönünde bir düzenlemenin de bulunmadığı görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, Malatya Valiliğinin 06/04/2017 tarihli oluru başlatılan soruşturma sonucunda hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda, disiplin yönünden davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılması yolunda getirilen teklif doğrultusunda gereğinin yapılması için dosyanın Milli Eğitim Bakanlığı Yüksek Disiplin Kuruluna gönderildiği, dolayısıyla teklifin usulüne uygun gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemde 657 sayılı Kanun'un 126/2. ve 129/2. maddeleri yönünden hukuka aykırılık bulunmadığının açık olması karşısında; Bölge İdare Mahkemesince, İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusu ile ilgili olarak uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, belirtilen hususlar göz ardı edilerek verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının dava tarihi olan 27/11/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 19/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, ''Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak'' fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış, 126. maddesinde ise "Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra, atamaya yetkili amirler, il disiplin kurullarının kararlarına dayanan hallerde Valiler tarafından verilir. Devlet memurluğundan çıkarma cezası amirlerin bu yoldaki isteği üzerine, memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararı ile verilir. Disiplin kurulu ve yüksek disiplin kurulunun ayrı bir ceza tayinine yetkisi yoktur, cezayı kabul veya reddeder. Ret halinde atamaya yetkili amirler 15 gün içinde başka bir disiplin cezası vermekte serbesttirler. Özel kanunların disiplin cezası vermeye yetkili amir ve kurullarla ilgili hükümleri saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan 03/06/1991 tarihli ve 20890 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin eki Cetvelde, merkez ilçe Battalgazi ilçesinde öğretmen olarak görev yapan davacının disiplin amiri olarak; okul müdürü, üst disiplin amiri olarak ilgili il milli eğitim müdür yardımcısı, yoksa şube müdürü belirlenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının Malatya İli, Battalgazi ilçesinde öğretmen olarak görev yaptığı dönemde, bazı öğrencilere sarkıntılık suretiyle cinsel istismarda bulunduğu iddiası üzerine hakkında başlatılan soruşturma sonucu Devlet memurluğundan çıkarılması teklifini içeren maarif müfettişi soruşturma raporunun Malatya İl Milli Eğitim Müdürü tarafından Milli Eğitim Bakanlığına sunulduğu ve teklif uygun bulunarak, davacının Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği görülmüştür.
657 sayılı Kanun'un 126. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan "amirlerin bu yoldaki isteği üzerine" ibaresindeki "amir"den, "disiplin amiri"nin anlaşılması gerektiği açık olup; Milli Eğitim Bakanlığı Disiplin Amirleri Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uyarınca, merkez ilçede görev yapan davacı hakkındaki teklifin, disiplin amiri olarak; okul müdürü, üst disiplin amiri olarak ilgili il milli eğitim müdür yardımcısı, yoksa şube müdürü tarafından yapılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, böyle bir teklif bulunmaksızın, disiplin amirliği yetkisi olmayan İl Milli Eğitim Müdürü tarafından yapılan teklife istinaden tesis edilen dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu kararında bu yönüyle hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin reddiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının, gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği görüşüyle, bozma yönündeki Daire kararına katılmıyoruz.