T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7703
Karar No : 2024/2908
DAVACI :...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU: ...Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden mezun olan ve 1996 yılı ikinci öğretmen atama döneminde sınıf öğretmeni olarak atanan davacının, atama onayının iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığının... tarihli işleminin ve Yükseköğretim Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararının (b) bölümünün iptali ile 1.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açılan davada; Danıştay Onikinci ve Sekizinci Daireleri Müşterek Kurulunun 03/02/1999 tarih ve E:1998/235, K:1999/114 sayılı kararıyla davanın kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi üzerine, yargılamanın yenilenmesi suretiyle dava konusu işlemlerin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydıyla 1.000,00-TL maddi, 100.000,00-TL manevi zararın işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin "Özel ve aile hayatına saygı" başlıklı 8. maddesinin ihlal edildiği gerekçesiyle Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi nezdinde yapılan başvuru üzerine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince verilen 07/06/2016 tarihli karar ile anılan Sözleşme'nin 8. maddesinin ihlal edildiğine ve manevi tazminat ödenmesine hükmedildiği; ancak, hükmedilen 7.500 Avro manevi tazminatın mağduriyetini gidermediği, aleyhine vekâlet ücretine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI:Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinde yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin tahdidi olarak sayıldığı, davacının yargılamanın yenilenmesi talebinin hukuki dayanağının bulunmadığı ileri sürülerek yargılamanın yenilenmesi talebinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 53. maddesinde yargılamanın yenilenmesi sebeplerinin tahdidi olarak sayıldığı, anılan maddede öngörülen yargılamanın yenilenmesi şartlarının oluşmadığı ileri sürülerek yargılamanın yenilenmesi talebinin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uyarınca, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak, davanın, 1.000,00-TL manevi tazminatın yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemine ilişkin kısmının reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ :... Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun olan ve 1996 yılı ikinci öğretmen atama döneminde sınıf öğretmeni olarak atanan davacının, atama onayının iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin... tarihli Milli Eğitim Bakanlığı işleminin ve Yükseköğretim Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararının (b) bölümünün iptali ile 1.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açılan davada, Danıştay Onikinci ve Sekizinci Daireleri Müşterek Kurulunun 03/02/1999 tarih ve E:1998/235, K:1999/114 sayılı kararı ile davanın kısmen reddine, kısmen karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi üzerine, yargılamanın yenilenmesi suretiyle dava konusu işlemlerin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydıyla 1.000,00-TL maddi, 100.000,00-TL manevi zararın işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, Danıştay Onikinci ve Sekizinci Daireleri Müşterek Kurulunca verilen 10/04/2018 tarih ve E:2016/1937, K:2018/1474 sayılı kararın 1.000,00-TL manevi tazminatın dava açma tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmı temyiz incelemesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/11/2020 tarih ve E:2019/853, K:2020/2047 sayılı kararıyla, bozulmuştur.
2575 sayılı Danıştay Kanunu’nun 38. maddesinde, İdari Dava Daireleri Kurulunun, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Dairelerinin nihai kararlarının Danıştay’da temyiz edilebileceği, 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50’nci madde hükümlerinin kıyasen uygulanacağı öngörülmüştür. 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 4. fıkrasında yer alan düzenleme ile Danıştay Dava Dairelerine, ilk derecede bakılan davalarla ilgili bozma kararlarına karşı eski kararlarında ısrar edebilme yetkisi tanınmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, 1.000,00-TL manevi tazminat talebinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci ve Onikinci Dairelerince, Dairemizin 10/04/2018 tarih ve E:2016/1937, K:2018/1474 sayılı yargılamanın yenilenmesi isteminin kabulüne, dava konusu 30/07/1997 tarihli işlemin ve işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 16/07/1997 tarih ve 1071 sayılı kararının (b) bölümünün iptaline; 1.000,00-TL manevi tazminatın dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine; 1.000,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi tazminat istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kararının, tarafların temyiz başvurusu sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/11/2020 tarih ve E:2019/853, K:2020/2047 sayılı kararıyla, davalı idarelerin temyiz istemlerinin kısmen kabulü ile 1.000,00-TL manevi tazminatın dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının bozulması üzerine; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozma kararına uyularak, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle eklenen ek 1. madde uyarınca yapılan müşterek toplantıda işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, ... Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Dili ve Edebiyatı Bölümünden 01/07/1993 tarihinde mezun olmuştur.
16/08/1993 tarihinde, Yükseköğretim Kurulu tarafından davacının diploması hakkında denklik belgesi düzenlenmiştir....Söz konusu denklik belgesine istinaden, ... Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arap Dili ve Edebiyatı Bilim Dalında yüksek lisansa başlamış ve bu öğrenimini 17/10/1996 tarihinde tamamlamıştır.
1996 yılı ikinci öğretmen atama döneminde, öğretmen olmak için Milli Eğitim Bakanlığına başvurması üzerine, sınıf öğretmeni olarak atanmış ve bu göreve 14/05/1997 tarihinde başlamıştır.
Davacı öğretmenlik görevine devam ederken tesis edilen Yükseköğretim Kurulu Yürütme Kurulunun ...7 tarih ve ... sayılı kararının (b) bölümünde, Kurulca geçmiş yıllarda İlahiyat alanındaki programlardan mezun olanlar ile bu programların bulunduğu yükseköğretim kurumlarının diğer programlarından mezun alanlar adına düzenlenmiş olan ön lisans ve lisans düzeyindeki tüm denklik belgelerinin iptal edilmesine karar verilmiştir.
Bu karar üzerine, Milli Eğitim Bakanlığınca tesis edilen 30/07/1997 tarihli işlemde, davacının öğretmen atama onayı iptal edilerek görevine son verilmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Yürütme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile de, Kurulca düzenlenmiş olan lisans denklik belgesine dayanılarak davacının ... Üniversitesince yüksek lisans öğrenimine kabul edildiği ve bu öğrenimini tamamladığı dikkate alındığında, davacı adına daha önce düzenlenmiş olan Arap Dili ve Edebiyatı alanındaki lisans denklik belgesinin iptal edilmemesine, "Bu belge öğretmen atamalarında geçerli değildir" şeklinde şerh konulmasına karar verilmiştir.
Davacının öğretmen atama onayının iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin ... tarihli Milli Eğitim Bakanlığı işleminin ve Yükseköğretim Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararının (b) bölümünün iptali ile 1.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle açılan davada, Danıştay Onikinci ve Sekizinci Daireleri Müşterek Kurulunun 03/02/1999 tarih ve E:1998/235, K:1999/114 sayılı kararıyla; denklik belgesinin iptaline ilişkin işlemin idarece geri alınarak öğretmenlik atamalarında geçerli olamayacağı yönünde şerh konulduğu görüldüğünden, davanın bu kısmının konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davacının sınıf öğretmenliğine atama onayının iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin işlem ile manevi tazminat istemi yönünden ise, davacı hakkında yeniden düzenlenen denklik belgesinde bu belgenin öğretmen atamalarında geçerli olamayacağının açıkça belirtilmesi nedeniyle, 1739 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 2. fıkrası uyarınca hukuken öğretmen olarak atanamayacağı anlaşılan davacının görevine son verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve olayda manevi tazminatı gerektiren bir durumun da bulunmadığı gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 19/01/2000 tarih ve E:1999/1251, K:2001/30 sayılı kararıyla onanmış ve karar düzeltme isteminin reddedilmesi üzerine kesinleşmiştir.
Bu kararın kesinleşmesi üzerin; uyuşmazlık, davacı tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine taşınmış ve anılan Mahkemenin 07/06/2016 tarihli kararıyla, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 8. maddesinin ihlal edildiğine ve davacıya 7.500 Avro manevi tazminat ödenmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine, davacı tarafından yargılamanın yenilenmesi suretiyle dava konusu işlemlerin iptali ile fazlaya ilişkin hakları saklı tutulmak kaydıyla 1.000,00-TL maddi, 100.000,00-TL manevi zararın işlem tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; Danıştay Sekizinci ve Onikinci Dairesince yapılan müşterek kurulda verilen 10/04/2018 tarih ve E:2016/1937, K:2018/1474 sayılı kararıyla, yargılamanın yenilenmesi talebinin kabulü ile dava konusu YÖK Yüksek Kurulunun ...7 tarihli işleminin ve işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının (b) bölümünün iptaline, 1.000,00-TL manevi tazminatın dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine, 1.000,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi tazminat talebinin incelenmeksizin reddine karar verilmiş; bu kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/11/2020 tarih ve E:2019/853, K:2020/2047 sayılı kararıyla iptale ilişkin kısımlarının onanmasına, 1.000,00-TL maddi ve 100.000,00-TL manevi zararın ödenmesine karar verilmesi isteminin incelenmeksizin reddine ilişkin kısmın gerekçeli olarak onanmasına, 1.000,00-TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilerek; bozulan kısım yönünden yeniden karar verilmek üzere dosya Dairemize gönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İlgili Mevzuat:
Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, aynı maddenin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Manevi tazminat, patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı değil, tatmin aracıdır. Başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışı, manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir. Olay nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı kısmen de olsa hafifletmeyi amaçlar. Belirtilen niteliği gereği manevi tazminatın zenginleşmeye yol açmayacak şekilde belirlenmesi gerekmekte ise de, tam yargı davalarında takdir edilecek miktarın aynı zamanda duyulan elem ve üzüntüyü giderecek bir oranda olması gerekmektedir.
Dava konusu olayda; davacının denklik belgesinin iptaline ilişkin işlem ile bu işleme dayanılarak tesis edilen öğretmen atama onayının iptal edilerek görevine son verilmesine ilişkin işlem nedeniyle sıkıntı ve üzüntü duyması doğal olup, bu nedenle de, İdare Hukukunun manevi tazminata ilişkin esasları gözetilerek bir miktar manevi tazminat ödenmesi gerektiği açıktır.
Ancak, yukarıda anılan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin 07/06/2016 tarihli kararıyla davacıya uyuşmazlık konusu olay nedeniyle 7.500,00-Avro manevi tazminat ödenmesine karar verildiğinden, bu davada aynı olay nedeniyle ayrıca manevi tazminat ödenmesine olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. ...-TL manevi tazminatın dava açma tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Yargılama sırasında yapılan ...-TL ve temyiz aşamasında yapılan ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına;...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına;...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı Milli Eğitim Bakanlığına verilmesine,
4. Davalı idareler lehine daha önce vekâlet ücreti takdir edildiğinden yeniden vekâlet ücreti takdirine yer olmadığına,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra, davacıya ve davalı idarelere iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 06/06/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.