T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2260
Karar No : 2024/2194
DAVACI : ...
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Av. ... , Av. ...
DAVANIN KONUSU : Pendik İlçe Sağlık Müdürlüğünde doktor olarak görev yapmaktayken, Milli Savunma Bakanlığı İstanbul Tersanesi Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezinde görevlendirilen davacı tarafından,
1.Kendisine fazladan ödendiği ileri sürülen 93.119,54-TL sağlık hizmetleri tazminatının iadesine ilişkin... tarih ve .. sayılı işlemin,
2. Bu işlemin dayanağı olduğu gerekçesiyle ... tarih ve ... sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'ın Eki (I) sayılı Cetvelin,
3. Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe girmesine ilişkin Milli Savunma Bakanının ... tarih ve ... sayılı olurunun iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Pendik İlçe Sağlık Müdürlüğünde doktor olarak görev yapmakta iken, 08/05/2018 tarihinde Milli Savunma Bakanlığı İstanbul Tersanesi Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezinde geçici görevle görevlendirildiği, 08/05/2018 tarihinden 2020 yılı Aralık dönemine kadar sağlık hizmetleri tazminatının 100 tam puan olarak ödendiği, 04/01/2021 yılında tebliğ edilen ... tarih ve .. sayılı yazıyla, fazladan ödendiği ileri sürülen 93.119,54-TL sağlık hizmetleri tazminatının 31/01/2021 tarihine kadar iade edilmesi, aksi takdirde, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca borcun tahsil edileceğinin bildirildiği; söz konusu Usul ve Esaslar 20/10/2020 tarihli Bakan onayı ile yürürlüğe girdiğinden, bu tarihten önceki sağlık hizmetleri tazminatı ödemeler için Usul ve Esaslar'ın uygulanamayacağı; borç çıkartılmasına yönelik işlemde hukuk güvenliği ilkesinin göz ardı edildiği, Usul ve Esaslar'ın 1 sayılı Cetvelinde askeri ve sivil personel ayrımı yapılarak farklı oranlarda sağlık tazminatının ödenmesinin düzenlendiği, sehven ödendiği ileri sürülen fazla ödemenin bir yıl içinde talep edilebileceği, bir yıl geçtikten sonra zamanaşımı nedeniyle fazla ödemenin talep edilemeyeceği; yapılan ödemede gerçek dışı beyanı ve hilesi söz konusu olmadığından, Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/68, K:1973/14 sayılı kararı uyarınca ödeme tarihinden itibaren 60 gün geçtikten sonra fazla ödemenin talep edilemeyeceği, Usul ve Esaslar'ın dayanağı olan 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek 17. maddesinde, kendisi gibi geçici olarak görevli personel için sağlık hizmetleri tazminatının %50 oranında ödeneceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, tıp fakültesi mezunu olduğu ve tabip olarak görevli askeri personel ile aynı işi yaptığı, aynı meslek kuralları içinde hekimlik görevi yaptığından, düzenlemenin Anayasa’nın eşitlik ilkesine de aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : 08/05/2018 tarihinden itibaren Milli Savunma Bakanlığı İstanbul Tersanesi Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezinde geçici görevle doktor olarak çalışmaya başlayan davacıya, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrası uyarınca sağlık hizmetleri tazminatının 100 (tam puan üzerinden) ödendiği; Tersaneler Genel Müdürlüğünün 02/11/2020 tarihli yazısında, Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca, anılan tazminatın 50 puan üzerinden ödenmesi gerekirken, davacıya fazladan ödeme yapıldığının tespit edildiği; bu nedenle, 2018 yılı Mayıs - 2020 yılı Ekim dönemleri arasında yersiz ödenen 83,974,70-TL ana para, 9.119,54-TL faiz olmak üzere toplam 93.119,54-TL'nin davacıdan talep edildiği, davacının talebi üzerine borcun 24 ay taksitle ödenmesine yönelik sulh anlaşması yapılarak, borcun tahsiline başlanıldığı; 24/08/2015 tarihinde yayımlanan Sağlık Hizmetleri Tazminatı Usul ve Esasları ile 23/10/2020 tarihli Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar uyarınca, sağlık hizmetleri tazminatının 50 puan olarak hesaplanarak ödenmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar Eki (I.) Sayılı Cetvelde yer alan, Öğretim Üyesi, Tabip/Uzman Tabip, Tabip/Tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, Uzman Diş Tabibi ve Diş Tabibi olarak görev yapanlara bulundukları derecelere göre uygulanacak sağlık hizmetleri tazminatı oranlarının, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrasında aynı kadro unvanları yönünden bulundukları kadro dereceleri için belirlenen oranlarla aynı oranda belirlendiği görüldüğünden, hukuki dayanağı ve üst normu olan Kanun maddesine uygun şekilde düzenlendiği anlaşılan Ek (I.) sayılı Cetvelde ve aynı maddede verilen yetkiye istinaden düzenlenen Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe konulmasına yönelik Milli Savunma Bakanlığının .. tarih ve ... sayılı olurunda hukuka ve usule aykırılık bulunmadığı ve bu kısımlar yönünden davanın reddinin gerektiği; öte yandan, fazladan ödeme yapıldığı anlaşıldığından bahisle davacı adına borç çıkarılan tutarların rızaen geri ödenmesi, aksi halde anılan borcun tahsili yoluna başvurulacağı yolunda Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca tesis edilen ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemin bildirim mahiyeti taşıdığı ve idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai bir niteliği bulunmadığı görüldüğünden, anılan işlemin iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Pendik İlçe Sağlık Müdürlüğünde görevli iken, Milli Savunma Bakanlığı İstanbul Tersanesi Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezinde doktor olarak görevlendirilen davacı tarafından, kendisine fazladan ödendiği ileri sürülen 93.119,54-TL sağlık hizmetleri tazminatının iadesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, bu işlemin dayanağı olduğu gerekçesiyle 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar Eki 1 sayılı Cetvelin ve Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esasların yürürlüğe girmesine ilişkin Milli Savunma Bakanlığının... tarih ve ... sayılı Olurunun, iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek-17. maddesinin, Ç) fıkrasının üçüncü paragrafında; "Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi kadrolarında görevli sivil öğretim üyesi tabiplere ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine aşağıda belirtilen oranları geçmemek üzere en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıca ödenir. (Ek cümleler: 22/1/2015 - 6586/61md.; Değişik ikinci, üçüncü ve dördüncü cümleler: 2/1/2017-KHK-681/45 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7073/45 md.) Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait kadrolarda ihtiyaç duyulması halinde Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında veya üniversite hastanelerinde görevli öğretim üyeleri ile diğer sağlık personeli, Sağlık Bakanlığı veya Yükseköğretim Kurulu tarafından görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilen öğretim üyesi, uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine de döner sermaye ödemeleri dikkate alınmak suretiyle sağlık hizmetleri tazminatı ödenir. Görevlendirileceklere ödenecek sağlık hizmetleri tazminatına ilişkin hususlar aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ayrıca belirlenir." hükmüne yer verilmiş ve Öğretim Üyesi, Tabip/Uzman Tabip, Tabip/Tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, Uzman Diş Tabibi ve Diş Tabibi olarak görev yapanlara bulundukları derecelere göre uygulanacak tazminat oranları cetvelde belirtilmiştir.
Anılan Yasa maddesi uyarınca davaya konu 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı'nca Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar hazırlanmış, Milli Savunma Bakanının ... tarih ve ... sayılı Oluru ile bu Usul ve Esasların 5. maddesinin 2. fıkrası 23/07/2020 tarihinden diğer hükümleri ise Bakan onayı tarihinden itibaren yürürlüğe konulmuş olup, 4. maddesinde puanlamada dikkate alınacak hususlara yer verilmiş, ekli I sayılı Cetvelde; Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında bulunan ve rütbeleri belirtilen personelden Öğretim Üyesi, Tabip, Diş Tabibi, Uzman Tabip, Tabip Tıpta Uzmanlık Mevzuatına Göre Uzman Olanlar, Uzman Diş Tabibi ve Diş Tabiplerine rütbelerine göre uygulanacak tazminat oranlarına ve Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında görevli sivil öğretim üyesi tabipler, Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan Öğretim Üyesi, Tabip, Diş Tabibi, Uzman Tabip, Tabip Tıpta Uzmanlık Mevzuatına Göre Uzman Olanlar, Uzman Diş Tabibi ve Diş Tabiplerine bulundukları derecelerine göre uygulanacak tazminat oranlarınını gösteren iki tabloya yer verilmiştir.
Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esasların Eki 1 sayılı Cetvelin incelenmesinden; bu cetvelde belirtilen unvanlarda görev yapanlar için öngörülen sağlık hizmetleri tazminat oranlarının, bu Usul ve Esasların dayanağı olan 926 sayılı Yasanın Ek-17. maddesinin, Ç) fıkrasında yer verilen tazminat oranlarını gösteren tablolarla birebir aynısı olduğu anlaşıldığından üst hukuk normuna uygun olarak düzenlenen Ek I sayılı Cetvelde ve bu Usul ve Esasların yürürlüğe konulmasına ilişkin Milli Savunma Bakanlığının 20/10/2020 tarih ve 618394 sayılı Olurunda hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davanın, davacıya fazladan ödendiği ileri sürülen 93.119,54-TL sağlık hizmetleri tazminatının iadesine ilişkin ... tarih ve .. sayılı işlemin iptali istemine ilişkin kısmına gelince,
Dosyanın incelenmesinden, Pendik İlçe Sağlık Müdürlüğünde görev yapmakta iken 08/05/2018 tarihinden itibaren Milli Savunma Bakanlığı İstanbul Tersanesi Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezinde geçici görevle doktor olarak çalışmaya başlayan davacıya, Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esasların 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (a) ve (b) bentleri uyarınca, davacıya sağlık hizmetleri tazminatının 50 puan üzerinden ödenmesi gerekirken, 926 sayılı Kanun’un Ek-17. maddesinin (Ç) bendi uyarınca 100 (tam puan üzerinden) ödendiğinin tespit edilmesi üzerine,... tarih ve ... sayılı yazıyla; 2018 yılı Mayıs ayı ile 2020 yılı Ekim ayları arasında fazladan ödenen, sağlık hizmetleri tazminatı tutarı olan 83,974,70-TL. ile 9.119,54 TL faiz olmak üzere toplam 93.119,54-TL'nin 31/01/2021 tarihine kadar Ziraat Bankası hesabına yatırılması aksi takdirde, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe göre borcun tahsil edileceğinin bildirilmesine ilişkin işlemin 04/01/2021 tarihinde davacıya tebliğ edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Davaya konu işlemde davacıdan iadesi istenen tutarın, belirtilen Banka hesabına yatırılması aksi halinde Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe tahsil edileceği belirtilmiş olması karşısında Bu Yönetmeliğin 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71. maddesine dayanılarak hazırlanmış olması nedeniyle öncelikle Devlet memurlarına sehven ya da mevzuatın yorumunda hataya düşülerek fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi gerekmektedir.
5018 sayılı Kanunun "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır.
(Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir. .."
Anılan madde bir bütün olarak değerlendirildiğinde maddenin (g) bendinde yer alan "mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması" kuralının kapsamının, yine mal ve hizmet alımları nedeniyle yapılan ödemeler sonucu oluşan kamu zararı şeklinde anlaşılmasını gerektirmektedir.
Kaldı ki, bakılan uyuşmazlığa konu tutar, mevzuatta öngörülmeyen bir ödeme yapılması nedeniyle oluşan kamu zararı olmayıp, mevzuatın öngördüğü bir ödemenin yapılması sırasında hataya düşülmesinden kaynaklanmış olması karşısında uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından davaya konu işlemde belirtilen fazladan ödendiği tespit edilen sağlık hizmetleri tazminatı tutarının tahsilinde 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesine dayanılarak hazırlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin de uygulanmasına olanak bulunmamaktadır.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin dava açma süresi içinde geri alınabileceği belirtilmiştir.
Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı hatalı ödemelere ilişkin olmakla beraber getirdiği ilkelerin idari işlemlerin geri alınmasına dair genel ilkeler olduğu kuşkusuzdur. Dolayısıyla idare yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı işlemini her zaman geri alabilecek, ancak bunun dışında kalan hallerde hatalı işlemini sadece dava açma süresi içinde geri alabilecek, bu süre geçtikten sonra idari istikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği geri alamayacaktır.
Olayda 2018 yılı Mayıs ayı ile 2020 yılı Ekim ayları arasında davacıya fazla ödendiği tespit edilen sağlık hizmetleri tazminatı tutarının mevzuat hükümlerine göre hatalı olduğundan bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açık hataya düştüğünden söz edilemeyeceği gibi, sağlık hizmetleri tazminatlarının ödenmesinde, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanının da olmadığı açıktır.
Bu itibarla; kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece hatalı uygulanması nedeniyle davacıya yersiz ödendiği tespit edilen ödemelerde, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanı olmadığından söz konusu sağlık hizmetleri tazminatı tutarının, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun anılan kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca idari dava açma süresi içinde geri istenmesi gerekirken anılan ödemelerin bu süre geçirildikten sonra faiziyle birlikte geri istenilmesinde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Belirtilen nedenlerle 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar Eki 1 sayılı Cetvelin ve Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esasların yürürlüğe girmesine ilişkin Milli Savunma Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı Oluru'nun iptali isteminin reddi, davaya konu bireysel işlemin ise, iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrası uyarınca duruşma için taraflara önceden bildirilen 07/05/2024 tarihinde, davacı vekili Av. ... ve davalı idare vekili Av. ... 'ın geldiği, Danıştay Savcısı ...'ın hazır olduğu görülmekle açık duruşmaya başlandı.
Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, Pendik İlçe Sağlık Müdürlüğünde uzman doktor olarak görev yapmakta iken, Sağlık Bakanlığı Tarafından Türk Silahlı Kuvvetlerine Sunulacak Sağlık Hizmetleri Hakkında Usul ve Esasların Yürürlüğe Konulmasına Dair 07/02/2018 tarihli Protokol kapsamında, 08/05/2018 tarihinden itibaren Milli Savunma Bakanlığı İstanbul Tersanesi Komutanlığı Birinci Basamak Muayene Merkezinde görevlendirilmiştir.
Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yaptığı süre boyunca ödenecek olan sağlık hizmetleri tazminatı, 08/05/2018 tarihinden 2020 yılı Aralık dönemine kadar 100 puan üzerinden hesaplanarak ödenmiştir.
04/01/2021 tarihinde davacıya tebliğ edilen .. tarih ve ... sayılı dava konusu işlemle, 93.119,54-TL tutarındaki sağlık hizmetleri tazminatının fazladan ödendiğinden bahisle, anılan miktarın 31/01/2021 tarihine kadar banka hesabına yatırılması, aksi takdirde Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca işlem yapılacağının bildirilmesi üzerine, anılan işlem ile dayanağı olduğundan bahisle 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar Eki (I) sayılı Cetvelin ve Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esasların yürürlüğe girmesine ilişkin Milli Savunma Bakanının ... tarih ve ... sayılı olurunun, iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İlgili Mevzuat
926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu’nun Ek 17. maddesinin, (Ç) fıkrasının üçüncü paragrafında;
"Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi kadrolarında görevli sivil öğretim üyesi tabiplere ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine aşağıda belirtilen oranları geçmemek üzere en yüksek devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda sağlık hizmetleri tazminatı ayrıca ödenir. Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait kadrolarda ihtiyaç duyulması halinde Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında veya üniversite hastanelerinde görevli öğretim üyeleri ile diğer sağlık personeli, Sağlık Bakanlığı veya Yükseköğretim Kurulu tarafından görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilen öğretim üyesi, uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine de döner sermaye ödemeleri dikkate alınmak suretiyle sağlık hizmetleri tazminatı ödenir. Görevlendirileceklere ödenecek sağlık hizmetleri tazminatına ilişkin hususlar aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ayrıca belirlenir." hükmü öngörülmüş; anılan paragrafın devamında yer alan Cetvelde, Öğretim Üyesi, Tabip/Uzman Tabip, Tabip/Tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar, Uzman Diş Tabibi ve Diş Tabibi olarak görev yapanlara bulundukları derecelere göre uygulanacak tazminat oranı yüzdeleri;
DERECE Öğretim Üyesi Tabip/Tıpta Uzman Diş Diş Tabibi
Tabip/Uzman Uzmanlık Tabibi
Tabip Mevzuatına Göre
Uzman Olanlar
1 535 400 365 235
2-3 520 390 360 230
4-5 480 340 325 195
6-7 440 300 305 185
8-9 400 270 300 180
olarak belirlenmiştir.
Anılan maddede verilen yetki uyarınca düzenlenen ve Milli Savunma Bakanının 20/10/2020 tarih ve 618394 sayılı oluru ile 5. maddesinin ikinci fıkrası 23/07/2020 tarihinden, diğer hükümleri ise Bakan onayı tarihinden itibaren yürürlüğe konulan 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'a ekli (I) Sayılı Cetvelde; Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında görevli sivil öğretim üyesi tabipler, Devlet Memurları Kanununa tabi olarak görev yapan Öğretim Üyesi, Tabip, Diş Tabibi, Uzman Tabip, Tabip, Tıpta Uzmanlık Mevzuatına Göre Uzman Olanlar, Uzman Diş Tabibi ve Diş Tabiplerine bulundukları derecelerine göre uygulanacak tazminat oranları;
DERECE Öğretim Üyesi Tabip/Tıpta Uzman Diş Diş Tabibi
Tabip/Uzman Uzmanlık Tabibi
Tabip Mevzuatına Göre
Uzman Olanlar
1 535 400 365 235
2-3 520 390 360 230
4-5 480 340 325 195
6-7 440 300 305 185
8-9 400 270 300 180
şeklinde düzenlenmiştir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının; kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydamlığı sağlamak üzere kamu mali yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçelerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilmesini, raporlanmasını ve mali kontrolü düzenlemek olduğu belirtilmiş; "Kamu zararı" başlıklı 71. maddesinde,
" Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır. Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,
d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,
e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,
f) (Mülga: 22/12/2005-5436/10 md.)
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, esas alınır.
Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlama veya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.
Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat, onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamu kaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerek düzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bu fiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminat dahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.
Kamu zararının, bu zarara neden olan kamu görevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda anılan Kanun hükmüne dayanılarak yürürlüğe konulan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrasında, kamu zararlarının 6. maddede belirtilen hususlar göz önünde bulundurulmak suretiyle a) Kontrol, denetim veya inceleme, b) Sayıştayca kesin hükme bağlama, c) Adlî, idarî veya askerî yargılama sonucunda tespit edileceği; dördüncü fıkrasında yargı kararları ve Sayıştay ilâmlarıyla tespit edilen kamu zararı alacakları ile değerlendirme sonucunda takip ve tahsiline karar verilen alacakların, merkezde strateji geliştirme birimlerince, taşrada ise takibe yetkili idare birimince takip edileceği; aynı Yönetmeliğin 12. maddesinde de kamu zararından doğan alacakların, sorumlulardan ve/veya ilgililerden, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatına göre hesaplanacak faiziyle birlikte tahsil edileceği, tespit edilen kamu zararlarının a) Rızaen ve sulh yolu ile ödenmek, b) 22/4/1926 tarih ve 818 sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre takas yapılmak, c) 2004 sayılı Kanun hükümleri uygulanmak suretiyle tahsil edileceği düzenlenmiştir.
Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari dava türlerinden iptal davasına ilişkin; "a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları.." hükmü, "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde; ".... 3. Dilekçeler, Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:
a) Görev ve yetki,
b) İdari merci tecavüzü,
c) Ehliyet,
d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,
e) Süre aşımı,
f) Husumet,
g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,
Yönlerinden sırasıyla incelenir..." hükmü, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinde ise;
Danıştay veya idare ve vergi mahkemelerince yukarıdaki maddenin 3 üncü fıkrasında yazılı hususlarda kanuna aykırılık görülürse, 14 üncü maddenin;
a) 3/a bendine göre adli (…) yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine; idari yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine,
b) 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine.... karar verilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava, 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar Eki 1 sayılı Cetvel ile Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe girmesine ilişkin Milli Savunma Bakanının ... tarih ve ... sayılı olurunun iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda metnine yer verilen yasal mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait kadrolarda ihtiyaç duyulması halinde, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık kurum ve kuruluşlarında veya üniversite hastanelerinde görevli öğretim üyeleri ile diğer sağlık personelinin, Sağlık Bakanlığı veya Yükseköğretim Kurulu tarafından görevlendirileceği; bu şekilde görevlendirilen öğretim üyesi, uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerine de döner sermaye ödemeleri dikkate alınmak suretiyle, kadro dereceleri ve unvanlarına göre değişen oranlarda sağlık hizmetleri tazminatı ödeneceği; görevlendirilecek personele ödenecek sağlık hizmetleri tazminatına ilişkin hususların ise Milli Savunma Bakanlığına verilen yetki doğrultusunda hazırlanacak usul ve esaslarla düzenleneceği görülmektedir.
Anılan yetkiye dayanılarak hazırlanan 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'ın Eki (I) sayılı Cetvelde, Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında bulunan ve rütbeleri belirtilen personelden Öğretim Üyesi Tabip, Diş Tabibi, Uzman Tabip, Tabip, Tıpta Uzmanlık Mevzuatına Göre Uzman Olanlar, Uzman Diş Tabibi ve Diş Tabiplerine rütbelerine göre uygulanacak tazminat oranları ile Milli Savunma Bakanlığı kadrolarında görevli sivil öğretim üyesi tabipler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi olarak görev yapan uzman tabip, uzman diş tabibi, tabip ve diş tabiplerin kadro derecelerine göre ödenecek tazminat oranlarının iki ayrı tablo halinde belirlendiği, anılan tablolarda yer alan tazminat oranlarının, Usul ve Esaslar'ın üst normu olan 926 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinde yer verilen tablolarda her bir rütbe veyahut sivil tabipler yönünden kadro derecesi ve kadro unvanı yönünden kabul edilen oranlarla bire bir aynı oranlarda düzenlendiği, dava konusu Milli Savunma Bakanının ... tarih ve ... sayılı olurunun ise, anılan Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe konulmasına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 926 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinde yer alan her bir kadro derecesi ve kadro unvan yönünden aynı oranlara yer verilmek suretiyle, üst normu olan Kanun maddesiyle paralel düzenleme getiren dava konusu Cetvelde ve aynı maddede verilen yetki uyarınca düzenlenen Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe konulmasına ilişkin dava konusu Bakan olurunda hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava, fazladan ödendiği ileri sürülen 93.119,54-TL sağlık hizmetleri tazminatının iadesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemi yönünden incelendiğinde ise;
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesinde, mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması halinin de kamu zararı kapsamında olduğu açıkça belirtildiğinden, bir kamu görevlisine mevzuata göre yapılmaması gereken bir ödemenin yapılmış olduğunun anlaşılması halinde de, ilgili idare tarafından söz konusu meblağın ilgilinin maaşından cebren kesinti yapılmak suretiyle istirdat edilemeyeceği, fazladan ve yersiz ödendiği iddia edilerek davacı adına borç çıkarılan tutarların rızaen geri ödenmemesi durumunda Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Öte yandan, Danıştayın yerleşik içtihatlarında, kesin ve yürütülmesi zorunlu, idari davaya konu edilebilecek işlemlerin, idarenin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, hukuk düzeninde değişiklik yapan, başka bir deyişle ilgililerin hukukunu etkileyen işlemler olduğu kabul edilmektedir.
Milli Savunma Bakanlığınca 903 İşyeri Sağlığı ve İş Güvenliği Birimi Amirliğine hitaben düzenlenen dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemde; Sağlık Bakanlığı Tarafından Türk Silahlı Kuvvetlerine Sunulacak Sağlık Hizmetleri Hakkında Usul ve Esasların Yürürlüğe Konulmasına Dair 07/02/2018 tarihli Protokol kapsamında İşyeri Sağlığı ve Güvenliği Biriminde görev yapan ve görev yaptığı süre boyunca 926 sayılı Kanun'un Ek 17. maddesinin (Ç) fıkrası kapsamında sağlık hizmetleri tazminatı ödenen davacıya, 16 Sıra Nolu Muhasebat Genel Müdürlüğü Tebliği uyarınca toplamda uygulanabilecek 50 puanın üzerinde ödeme yapıldığının görülmesi nedeniyle, görev yaptığı süre boyunca fazla ödenen sağlık hizmetleri tazminatı tutarı olan 93.119,54 TL'yi hazineye irat kaydedilmek üzere anılan Tebliğ ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca 31/01/2021 tarihine kadar Tuzla Piyade Okulu Saymanlık Müdürlüğüne ait banka hesabına ödenmesi, aksi halde, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında işlem tesis edilerek, kişi borcunun tahsil edilmesi yoluna gidileceği hususunun davacıya tebliğ edilmesinin istenildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; fazladan ve yersiz ödendiği iddia edilerek davacı adına borç çıkarılan tutarların rızaen geri ödenmesini; aksi takdirde anılan borcun tahsili yoluna başvurulacağı bilgisini içeren dava konusu işlemin, Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca tesis edilmiş bir işlem olduğu, zararın rızaen ve sulhen tahsil edilememesi halinde, idarece adli yargı yoluna başvurulabileceği, bu haliyle iptali istenilen işlemin bildirim mahiyeti taşıdığı ve idari davaya konu olabilecek kesin ve icrai bir niteliği bulunmadığı açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 23/10/2020 tarih ve E.620449 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'ın Eki (I) sayılı Cetvel ile Milli Savunma Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Tazminatına İlişkin Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe girmesine ilişkin Milli Savunma Bakanının ... tarih ve ... sayılı olurunun iptali istemleri yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Kendisine fazladan ödendiği ileri sürülen ....-TL sağlık hizmetleri tazminatının iadesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemi yönünden DAVANIN İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı davalar için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın, kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 07/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.