T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/506
Karar No : 2025/2048
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa ili, İnegöl ilçesi, Tapu Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile açıkta geçen süreye ilişkin özlük haklarının tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Müfettişliğinin ... tarih ve ... sayılı ön inceleme raporuyla İnegöl Tapu Müdürlüğünde, bilgisayar teknisyeni olarak görev yapan davacının, K.P. isimli kişiyle birlikte yapmaya yetkili oldukları işlemlerin bir kısmında, harç muafiyeti bulunmamasına rağmen varmış gibi göstererek, kamu kurumunu zarara uğrattığına ilişkin eylemlerinin şahıslar açısından tek tek belirlendiği ve rapor edildiği, davacının toplam 23 adet eylem gerçekleştirdiği, bahsi geçen eylemler nedeniyle davacı hakkında "İkna Suretiyle İrtikap, Rüşvet Almak ve Vermek, Görevi Kötüye Kullanma" suçundan açılan davanın, ... Ağır Ceza Mahkemesinde E:... sayılı dosyasında davanın derdest olduğu, soruşturma raporu, eki ifade tutanakları ile tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, ... tarih ve ... yevmiye nolu işlemde S.Ö'nün aracılık ettiği, ..., ..., ..., ..., ... yevmiye nolu işlemlerde ise emlakçı Y.Y.'nin aracılık ettiğinin tespit edildiği, ayrıca soruşturma raporunun K.P'nin yaptığı işlemler başlığı altındaki (j) bendi ve (l) bendinde yapılan işlemlerde M.H'ye ait iki işlemde M.H'nin harç miktarını davacıya verdiğini beyan ettiği, K.P'nin de davacının yanında bulunduğunu belirttiği söz konusu işlemleri davacının gerçekleştirdiği, davacının görevinin sağladığı güveni kötüye kullanmak suretiyle gerçekleştirdiği hileli davranışlarla, kendisine veya başkasına yarar sağladığı yine davacı tarafından yapılan ..., ..., ..., ... yevmiye nolu işlemlerde N.U. ile, ... yevmiye nolu işlemde D.Ş. ile ve ... nolu işlemde B.T. ile aralarında menfaat alışverişine dair gizli bir anlaşmanın bulunduğu, zira işlem ilgilisi tarafların emlakçı olmaları sebebiyle işlemde çıkacak harç miktarlarını bilmeleri gerektiği, bilmemelerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve kabul edilemeyeceği, bu durumda, davacının görevinin gereklerine aykırı hareket etmek suretiyle kamu zararına neden olduğu ve "Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" eylemini işlediği hususunun sübuta erdiğinin kabulüyle, disiplin kovuşturması kapsamında usule uygun savunma hakkı tanınan davacı hakkında, eylemine uyan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Yılda yaklaşık 5000 adet işlem yapıldığı, işlemler arasında 15-20 adedinde hatanın tespit edildiği, ithamların gerçeği yansıtmadığı, bazı işlemlerin sehven yapıldığı, denetim yapan müfettişlerin eksik bilgiyle hatalı işlem tesis ettikleri, dava konusu işlemin haksız ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Uyuşmazlık konusu olayda inceleme ve soruşturma sürecinin mevzuattaki usule uygun olarak yürütüldüğü, davacının eylemleriyle görevi kötüye kullandığı ve memuriyet sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunduğu hususlarının sabit olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesinin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ :Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bursa ili, İnegöl ilçesi, Tapu Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak görev yapan davacı hakkında, bazı tapu işlemlerini harçsız, bazı işlemleri de eksik harçla yaptığı, tahsil edilmesi gerekli tapu harcı veya döner sermaye ücretlerini bizzat ya da aracılar vasıtasıyla bankaya yatırma bahanesiyle ilgililerden aldığı, bu eylemleriyle görevini kötüye kullandığı, kamu zararına neden olduğu ve haksız maddi menfaat temin ettiğinden bahisle soruşturma açılmış ve yapılan soruşturma neticesinde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararı ile, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Disiplin amiri ve disiplin cezaları" başlıklı 124. maddesinin ikinci fıkrasında, “Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Disiplin kurulları ve disiplin amirleri" başlıklı 134. maddesinde; disiplin kurullarının kuruluş, üyelerinin görev süresi, görüşme ve karar usulü, hangi memurlar hakkında karar verebilecekleri ve disiplin amirlerinin tayin ve tespitinde uygulanacak esaslar ile bunların yetki ve sorumlulukları gibi hususların Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelik ile düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
657 sayılı Kanun'un 134. maddesiyle verilen yetki uyarınca Cumhurbaşkanlığınca hazırlanan ve 30/04/2021 tarih ve 31470 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği", yayımı tarihi olan 30/04/2021 tarihi itibarıyla yürürlüğe konulmuş ve 42. maddesiyle, 17/09/1982 tarih ve 8/5336 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan “Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik” yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan, 17/09/1982 tarihli, 8/5336 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunduğu haliyle; Disiplin Kurulları ve Disiplin Amirleri Hakkında Yönetmelik'in "Disiplin Amirlerinin Sorumlulukları" başlıklı 19.maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde, "Memurların uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memurluktan çıkarma cezalarından biriyle cezalandırılması gereken disipline aykırı davranışlarını öğrendikleri tarihten itibaren kanunen belli süreler içinde disiplin soruşturmasını başlatarak; gerekli cezayı uygulayarak, disiplin cezası verme yetkisinin zaman aşımına uğramasını önlemek," zorunda oldukları düzenlenmiştir.
4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, “bu Kanun'un amacı, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı yargılanabilmeleri için izin vermeye yetkili mercileri belirtmek ve izlenecek usulü düzenlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde de, bu Kanun'un, Devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevleri ifa eden memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar hakkında uygulanacağı, ancak disiplin hükümlerinin saklı olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Ön inceleme yapanların yetkisi ve rapor" başlıklı 6. maddesinde ise, ön inceleme ile görevlendirilen kişi veya kişilerin, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'na göre işlem yapabilecekleri; hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisinin ifadesini de almak suretiyle yetkileri dahilinde bulunan gerekli bilgi ve belgeleri toplayıp, görüşlerini içeren bir rapor düzenleyerek durumu izin vermeye yetkili mercie sunacakları; yetkili merciin bu rapor üzerine soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine karar vereceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptirler.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır. Buna göre, disiplin cezası verilebilmesi için kusurlu halin tespitinden sonra belli süreler içinde ilgili memur hakkında tarafsız bir soruşturmacı görevlendirilerek disiplin soruşturması açılması, söz konusu soruşturmada memurun lehine ve aleyhine olan tüm delillerin toplanarak ekleriyle birlikte bir soruşturma raporunun oluşturulması ve bu şekilde memurun hangi fiili, nerede, ne zaman, nasıl, ne şekilde işlediğinin somut, hukuken kabul edilebilir ve delillerle şüpheye yer vermeyecek açıklıkta ortaya konularak yetkili disiplin amiri veya disiplin kurulu tarafından bir disiplin cezası verilmesi gerekmektedir.
Yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerinde de belirtildiği üzere; disiplin suçu teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu olduğu gibi soruşturmanın belirli usuller çerçevesinde yapılması da isnada maruz kalanların hukuki güvencesi yönünden gereklidir. Soruşturma emri verilmesi; bağımsız ve üst veya denk görevde olan bir soruşturmacı atanması, olayla ilgili tanık ve soruşturulanın ifadelerinin alınması, ifade alınmadan kişiye haklarının ve soruşturma konusunun bildirilmesi, isnat olunan fiille ilgili lehe ve aleyhe başkaca delillerin araştırılması, soruşturma sonucunda bir rapor hazırlanması ve bu raporda; olayın değerlendirilmesi, soruşturmacının kanaat ve teklifini belirtmesi ve raporun ilgili makama sunulması, soruşturmayı yapan kişi ile soruşturmada elde edilen delilleri değerlendirecek kişi veya kurulların ayrı olması, yasal süre içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek sanığın savunmasının alınması zorunluluğu, disiplin hukukunun temel ilkelerinden olduğu gibi hukuki güvenlik ilkesinin de gereğidir.
Bakılan uyuşmazlıkta; davacının üzerine atılı disiplin suçunu işlediğinin şüpheye yer vermeyecek somut bilgi ve belgelerle ortaya konulabilmesi için tarafsız ve bağımsız bir soruşturmacı tayin edilerek iddianın tüm ayrıntılarıyla araştırılması, disiplin cezasına konu eylemin sübuta erip ermediğinin tespiti amacıyla soruşturma raporu düzenlenmesi suretiyle işlem tesis edilmesi gerekirken, hakkında soruşturma açılmaksızın, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun kapsamında ön inceleme konusunda verilen yetkiye dayanılarak hazırlanan rapordaki tespitlere dayalı olarak davacının disiplin yönünden savunmasının alınması suretiyle davaya konu disiplin cezasının tesis edildiği anlaşılmıştır.
Bu duruma göre; ön inceleme konusunda muhakkike verilen yetkinin, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkındaki Kanun'un 5. ve 7. maddeleri ile sınırlı olması ve muhakkikçe kendisine verilen bu yetkinin (disiplin cezası verilmesi yönünden yetkili kılınmak suretiyle) aşılarak disiplin hükümleri yönünden de kanaat bildirildiğinin anlaşılması karşısında, disiplin cezasına konu eylemin sübuta erip ermediğinin tespiti amacıyla soruşturma raporu düzenlemek ve bu raporda belirlenen tespitler değerlendirilmek suretiyle davacı hakkında disiplin yönünden işlem tesis edilmesi gerekirken, disiplin soruşturması açılmaksızın ön inceleme raporuna dayalı olarak davacının cezalandırıldığı anlaşıldığından, davacının Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuki güvenlik ile belirlilik ilkelerine uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge Mahkemesi ....İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 17/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
Dava, Bursa ili, İnegöl Tapu Müdürlüğünde bilgisayar işletmeni olarak görev yapan davacının, bazı tapu işlemlerini harçsız, bazı işlemleri de eksik harçla yaptığı, tahsil edilmesi gerekli tapu harcı ve döner sermaye ücretlerini bizzat ya da aracılar vasıtasıyla bankaya yatırma bahanesiyle ilgililerden aldığı, bu eylemleriyle görevi kötüye kullandığı, kamu zararına neden olduğu ve haksız maddi menfaat temin ettiğinden bahisle, memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici eylemlerde bulunduğu gerekçesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125.maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına yönelik Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
657 sayılı Kanun'un 127. maddesinde, bu Kanunun 125. maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında belirlenen süreler içinde disiplin soruşturmasına başlanması gerektiği; 128. maddesinde, soruşturmanın tamamlanmasından sonra disiplin amirleri veya kurullarınca disiplin cezasının verileceği hükme bağlanmıştır.
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü İnceleme, Ön İnceleme ve Soruşturma Yönergesinde ise; disiplin soruşturmasının, "657 sayılı Devlet Memurları Kanununda yazılı disiplin suçları ile ilgili, Genel Müdürlük memurlarının eylemleri nedeniyle delillerin elde edilmesi, soruşturma raporunun hazırlanması ve dosyası ile birlikte Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne gönderilmesi" işlemi olduğu; disiplin soruşturmasına, Genel Müdürün disiplin soruşturması emri veya onayı ile başlanacağı; muhbir/şikayetçi, tanık ve hakkında soruşturma yapılan kişinin dinleneceği, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılacağı ve tüm bilgi ve belgelerin temin edileceği; yapılan disiplin soruşturması sonucu disiplin cezası uygulanmasını gerektirir bir durumun olup olmadığı belirlenip, disiplin cezası uygulanması gerekiyor ise Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesindeki bölüm ve bentlere atfen sonuç ve kanaat belirtilerek, örneği bu Yönergede gösterilen "Soruşturma Raporu"nun düzenleneceği belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün ......tarih ve E... sayılı işlemi ile, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü İnceleme, Ön İnceleme ve Soruşturma Yönergesi uyarınca, hem 4483 sayılı Kanuna göre ön inceleme, hem de disiplin hükümleri çerçevesinde disiplin soruşturması yapılması yönünde soruşturma emri verilerek müfettiş görevlendirildiği, müfettiş tarafından konunun bütün yönleriyle incelendiği, gerekli belgelerin toplandığı, tanıkların dinlendiği, davacının ifadesinin alındığı,... tarih ve ... sayılı ön inceleme raporunun düzenlenerek, davacı hakkında idari/mali, ceza hukuku yönünden teklifte bulunulduğu gibi disiplin yönünden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasının teklif edildiği, bunun üzerine, Yüksek Disiplin Kurulu tarafından savunması alınan davacının, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... tarih ve ...sayılı işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; dava konusu disiplin cezası işleminin, usulüne uygun olarak verilen soruşturma emri üzerine düzenlenen ve soruşturma usulüne uygun olarak hazırlanan rapora dayanılarak tesis edildiği görüldüğünden, davacının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin uyuşmazlığın esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.