T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/6112
Karar No : 2025/3367
DAVACI : ... Sendikası (...)
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
DAVALI : ...Kurumu Başkanlığı (...)
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, 12/04/2022 tarih ve İK-2022/3 sayılı "TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri %40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi"nin,
1. 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “TÜBİTAK Yönetim Kurulunca” ibaresinin,
2. 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve bu bendin 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı alt bentleri ile (c) bendindeki “TGP ve BTP primleri sadece kadrolu personele dağıtılır” ibaresinin,
3. 7. maddesinin birinci fıkrasındaki “1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere” ibaresinin,
iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Uygulama Genelgesi’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi yönünden, TÜBİTAK personeline ödenecek olan teminde güçlük, başarı teşvik primleri ile %40’lık net AR-GE hizmet gelirinin dağıtım yöntemini belirleme yetkisi, Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumunca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti Ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca Bilim Kuruluna ait iken, bu yetkinin Uygulama Genelge'siyle Yönetim Kuruluna verilmesinin hukuka aykırı olduğu; 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi yönünden, "Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmelik'te, projede görevli personele yıllık giydirilmiş toplam ücretten daha fazla ödeme yapılamayacağı belirtilirken, Genelge’de üst sınıra yer verilmediği; "TÜBİTAK Temininde Güçlük Ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları"na göre, Bilim Kurulunca personele ödenecek prim ödeneği belirlendikten sonra, başkanlık birimleri için başkan ve enstitüler için yönetim kurullarınca dağıtıma karar verileceği, dava konusu düzenlemeyle, prim tutarlarının belirlenmesinde merkezileşmeye gidirilerek enstitülerin etkisinine en aza indirildiği; Esaslar’ın 7. maddesine göre, yönetim kurulu bulunan birimlerde dahi, gerektiğinde başkana ne kadar prim ödeneceğinin belirleme yetkisi verildiği; özetle, temininde güçlük ve başarı teşvik primleri ile AR-GE hizmet geliri ödemesinin nasıl yapılacağının anılan Yönetmelikle düzenlendiği, söz konusu Yönetmelik hükümlerine aykırı olan Yönetim kurulu kararının uygulamaya esas alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı; 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 sayılı alt bendi yönünden, üst sınır olarak Yönetmelik’te yer alan aylık giydirilmiş brüt ücret yerine aylık brüt ücret tanımının kullanıldığı, bir yıl içinde ödenecek prim ödemelerindeki sınırın 2,5 aylık brüt ücretle, %40 AR-GE ödemesinin ise 4,5 aylık brüt ücretle sınırlandırıldığı, her ikisinin toplamının ise 6 aylık brüt ücretten yüksek olamayacağının düzenlendiği; dolayısıyla, bir yıllık brüt giydirilmiş ücretten, toplam 6 aylık brüt ücret sınırına düşüldüğü, Genelge'yle getirilen sınırların Yönetmelik hükümlerine aykırı olduğu; 2 sayılı alt bent yönünden, Y hizmet grubunda görev yapmakta olan personele (en az lisans derecesine sahip yönetici personel ile danışmanlara) temininde güçlük ve başarı teşvik primleri ödemesi yapılmayacağına ilişkin bir sınırlama bulunmadığı, söz konusu personele ödeme yapılmamasının eşitlik ilkesine ve 4857 sayılı İş Kanunu’ndaki ayrımcılık yasağına ilişkin düzenlemelere aykırı olduğu; 3 sayılı alt bent yönünden, proje personelinin yıllık prim toplamının aylık brüt ücretin 6 katıyla sınırlandırılmasının ve giydirilmiş brüt ücret yerine çıplak brüt ücretin esas alınmasının anılan Yönetmelik hükümlerine ve prim sisteminin amacına aykırı olduğu; 4 sayılı alt bent yönünden, kurum personeline ödenen brüt ücret ile prim ödemelerinin yıllık toplamının kurum başkanının 12 aylık brüt ücretiyle sınırlandırılması yönündeki dava konusu kuralın, dayanak Kanun, Yönetmelik ve Uygulama Esasları ile Toplu İş Sözleşmesi'nde yer almadığı; işçi niteliğindeki personelin özlük hakkının tek taraflı işlem olan Uygulama Genelgesi'yle sınırlandırılamayacağı; ayrıca, döviz kurları nedeniyle yurt dışı ücretlerin cazip hale geldiği, davalı idarece verilen hizmeti yerine getiren nitelikli personeli görevde tutmanın zorlaştığı, bu personelin göreve devam etmelerinin sağlanabilmesi için, prim ve AR-GE ödemelerinin hayatın olağan akışına aykırı şekilde sınırlandırılmasının önüne geçilmesi gerektiği; 5 sayılı alt bent yönünden, Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak, başkanın bir yıllık brüt ücretiyle sınırlandırılmasında ve giydirilmiş brüt ücret yerine çıplak brüt ücretin esas alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı; Genelge'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi yönünden, kurumda görev yapan kadrolu ve kadrosuz personel arasında, prim ödemeleri yönünden eşitlik ilkesine aykırı olacak şekilde düzenleme yapılamayacağı, iş mahkemeleri nezdinde açılan davalarda, kurumda görev yapan bazı kadrosuz (belirli süreli iş sözleşmeli) personelin belirsiz süreli personel sayılması gerektiği yolunda emsal Yargıtay kararları bulunduğu; dolayısıyla, kadrosuz personele prim ödemesi yapılmayacağına ilişkin düzenlemede, prim uygulamasının amacına ve İş Kanunu’na aykırı olduğu; Genelgenin 7. maddesi yönünden ise, 12/04/2022 tarihinde yayımlanan Genelge’nin yürürlük tarihinin 01/01/2022 olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu; tek taraflı işlemle, geçmişe etkili şekilde özlük haklarında azaltmaya gidilmesinin kanunların geriye yürümezliği ilkesine ve İş Kanunu'nun 32. ve devamı maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Usul yönünden, 12/04/2022 tarihinde yayımlanan Uygulama Genelgesi’ne karşı açılan davanın süresinde olmadığı; dava konusu Genelge'nin, İK-2023/2 sayılı Genelge’nin 7. maddesi ile 01/01/2023 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılması nedeniyle işbu davanın konusuz kaldığı, davacı Sendikanın dava açma ehliyetinin ve hukuki yararının bulunmadığı; esas yönünden ise, dava konusu düzenlemelerin iptali halinde, 2022 yılında personele yapılan ödemelerin dayanaksız kalacağı ve personelin mağduriyetine yol açacağı; ayrıca davacı Sendikayla imzalanan 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nde prim ve tazminatlara ilişkin olarak düzenleme ve belirleme yetkisinin Yönetim Kuruluna verildiği, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 98. maddesiyle, mevzuatta yer alan "Bilim Kurulu" ibarelerinin “Yönetim Kurulu” olarak değiştirildiği; dolayısıyla, dava konusu Genelge’de yer alan "Yönetim Kurulu" şeklindeki tanımlamanın hukuka uygun olduğu; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi uyarınca, yönetim kurulunun kurumun en yüksek karar organı olduğu, 2002 yılında kabul edilen TÜBİTAK Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları'nda belirtilen yönetim kurulunun ise, enstitülerin yönetim kurullarını ifade ettiği; söz konusu Esaslar’da, kurumun yönetim kurulunun halen bilim kurulu olarak ifade edildiği; 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde, Yönetim Kuruluna personel kadroları, ücret cetvelleri ile personel performans değerlendirme kriterlerini ve bu değerlendirmeler kapsamında yapılacak ödemeler ile iş tanımlarını ve göreve karşılık gelen pozisyonları Başkanlığın önerisi üzerine görüşerek, karara bağlama yetkisinin verildiği; aynı düzenlemede, yönetim kurulunun bu yetkilerini sınırlarını açıkça belirtmek suretiyle başkana devredebileceğinin belirtildiği; Uygulama Esasları'nda yer verilen düzenlemede, temininde güçlük çekilen personelin kuruma kazandırılması ve görev yapan personelin başarısının teşvik edilmesinin amaçlandığı; öte yandan, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin 2008 yılında bilim kurulunca kabul edildiği ve verilecek hizmet bedelinin %40’ının, hizmet veren kadrolu araştırmacı ve teknisyenler ile yöneticilere dağıtılmasının öngörüldüğü, Uygulama Esasları'nın 4. maddesi gereğince, temininde güçlük ve başarı teşvik primleri ödeneğinin bilim kurulu (yönetim kurulu) tarafından belirlenmesinin zorunlu olduğu; dolayısıyla, dava konusu Genelge'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki "Yönetim Kurulu" ifadesinin hukuka aykırı olmadığı; ayrıca, temininde güçlük ve başarı teşvik primlerinin Hazine ve Maliye Bakanlığınca gönderilen bütçeden ödendiği, bu nedenle kadrosuz (belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan) personele prim ödenmesine imkân olmadığı, kadrosuz proje personeline, projedeki performansına bağlı olarak proje primi ödendiği; diğer taraftan, üst norm olan Uygulama Esasları’nın 4. maddesinde, temininde güçlük ve başarı teşvik primleri değerlendirmesinin her yıl Ocak ayında yürürlüğe girecek şekilde yapılacağının düzenlendiği; dolayısıyla, Genelge’nin yürürlük tarihinin 01/01/2022 olarak belirlenmesine ilişkin dava konusu 7. maddede hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, davacı Sendikanın tarafı olduğu 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 31. maddesinde prim ve tazminat ödenecek olanlar ile bu ödemelerin miktar ve esaslarının Yönetim Kurulunca tespit edileceğinin ve yapılacak ödemelerin müktesep hak teşkil etmeyeceğinin öngörülmesi nedeniyle, dava konusu Genelge’de Toplu İş Sözleşmesi'ne aykırı herhangi bir hükmün bulunmadığı; Uygulama Esasları’nın 4. maddesinde, TGP ve BTP primi ödemelerinin sürekli ödeme mahiyetinde olmadığının belirtildiği, yine Toplu İş Sözleşmesi'nde de aynı yönde hüküm bulunduğu; TGP, BTP ve AR-GE %40 primlerinin ücrete dahil olmaması nedeniyle, değiştirilmesi veya kaldırılmasının çalışana itiraz hakkı vermeyeceği; üst norm olan Yönetmelik’te %40 ödemesi yönünden azami sınırların belirtildiği, Genelge’nin dava konusu maddelerinde üst norm ile belirlenen azami sınırların aşılması durumunun bulunmadığı, azami sınırlardan daha düşük oran belirlenmesinde hukuka aykırılık olmadığı, üst norm olan Yönetmelik’te bu konuda düzenleme bulunması nedeniyle, Esaslar’da azami sınır yönünden düzenleme bulunmasına gerek olmadığı; Uygulama Esasları’nın 7. maddesinde, kimlere ne miktarda ödeme yapılacağının belirlenmesinin öngörülmesi nedeniyle, saptanacak yöntem doğrultusunda belirli bir sınırın çizilmesi gerektiği, kamu yararı ve üst mevzuata uygun şekilde prim ödemelerinin üst sınırlarının belirlendiği ve dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Uygulama Genelgesi'nin dava konusu edilen kısımlarında, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, davacı Sendika tarafından, davalı idarenin 12/04/2022 tarih ve İK-2022/3 sayılı TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri % 40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi’nin, 5. maddesinin birinci fıkrasının; (a) bendinde yer alan, “TÜBİTAK Yönetim kurulunca” ibaresinin, (b) bendi ile anılan bendin 1, 2, 3, 4, 5 numaralı alt bentlerinin, (c) bendinde yer alan, “TGP ve BTP primleri sadece kadrolu personele dağıtılır.” ibaresinin, 7. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, “1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere” ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmelik'in "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca (TÜBİTAK) Kurum dışına verilen hizmetlerin bedelinin tespiti ve elde edilen gelirlerin kullanımına ilişkin usul ve esasları düzenler." kuralına, "Hukuki Dayanak" başlıklı 3. maddesinde ise, "Bu Yönetmelik, 17/07/1963 tarihli ve 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 7 nci ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 591 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." kuralına yer verilmiştir.
12/04/2022 tarih ve İK-2022/3 sayılı TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri (%40) Dağıtımı Uygulama Genelgesi (İK-2022/3)'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Genelge’nin amacı, TÜBİTAK Başkanlık ve bağlı işyerlerinde çalışan personele yönelik yapılacak Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri (%40) prim dağıtımına yönelik uygulama yöntemini belirlemektir." kuralı, "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Genelge, TÜBİTAK Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları ile Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmelik’e dayanılarak hazırlanmıştır." kuralı, "Temininde Güçlüğün ve Başarının Değerlendirilmesi" başlıklı 4. maddesinde de, "(1) TÜBİTAK Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları’na göre: a) Temininde Güçlük, aşağıdaki dört temel kritere göre değerlendirilir: 1) Yürüttüğü/yürüteceği görevin Kurum açısından değeri, 2) Uzmanlık dalının değeri, 3) Bilgi ve deneyimi, 4) İşe uygunluğu. b) Başarının değerlendirilmesi, ilke olarak personel için aşağıdaki kriterlere göre değerlendirilir: 1) İşini tam olarak sahiplenme, düzenli, doğru ve zamanında yapma ve sonuçlandırma 2) İnisiyatif kullanma ve yeni fikir ve öneri geliştirme 3) Paydaşlara olan tutum ve davranış 4) Mesleki bilgi ve görgüsünü sürekli geliştirme 5) Göreve devamdaki özen." kuralı, "TGP, BTP ve AR-GE Hizmet Geliri (%40) dağıtımında uygulanacak yöntem" başlıklı 5. maddesinde de, "(1) Prim dağıtımı, aşağıdaki kriterlere göre gerçekleştirilir: a) TÜBİTAK Yönetim Kurulunca birimlerin yeni mali yıldaki limitleri belirlenmeden prim ödemesi yapılamaz ve belirlenen bu limitler aşılamaz. b) Yönetim Kurulunun 14/10/2021 tarihli ve 36 sayılı kararı gereğince 2022 yılından itibaren yapılacak uygulamada; 1) Personele; aylık brüt ücretinin en fazla 2,5 katına kadar yıllık TGP ve BTP ödemesi, aylık brüt ücretinin en fazla 4,5 katına kadar yıllık AR-GE Hizmet Geliri (%40) ödemesi olmak üzere, yıllık toplam prim ödemeleri çalışanın aylık brüt ücretinin en fazla 6 katına kadar olacak şekilde gerçekleştirilir. 2) Y Hizmet Grubunda görev yapmakta olan personele TGP ve BTP ödemesi yapılmaz. 3) Proje personelinin her türlü yıllık prim toplamı, çalışanın aylık brüt ücretinin 6 katını geçemez. 4) Kurum personeline ödenen brüt ücret ile prim ödemeleri yıllık toplamı Kurum Başkanının brüt ücret yıllık toplamını (12 ay) geçemez. 5) Bu hesaplamalarda personelin ve Kurum Başkanının 1 Ocak tarihindeki aylık brüt ücreti dikkate alınır. c) TGP ve BTP primleri sadece kadrolu personele dağıtılır. ... ç) TÜBİTAK Yönetim Kurulunca ... yapılabilir. d) TÜBİTAK Performans Tabanlı Sicil ve Başarı Değerlendirme Esasları'na göre ... yapılmaz. e) Kuruma ... yapılmaz. f) Bilim Kurulunun ..., almakta oldukları prim ve tazminatlar; 1) Personele ... dışında, i. Bir takvim yılında ..., aşan süreler için, ii. Doğum öncesi ve ... ödenmez. 2) Eğitim, staj, bilgi ve görgü artırmak amacıyla ... ödenmez. g) Belirlenen TGP-BTP primleri, ... devam edilebilir. ğ) Tereddüt ... gerçekleştirilir." kuralı, "Yürürlük" başlıklı 7. maddesinde ise, "(1) Bu Genelge, 1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer." kuralı yer almıştır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinden, Kurumun en üst karar organı olan Yönetim Kurulunca kabul edilmiş olan TÜBİTAK Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları'nın, Kurumun misyon ve stratejilerine uygun olarak yerine getirilecek faaliyetler için gereksinim duyulan, bulunmasında güçlük çekilen ve çalıştığı birim/proje için kritik değer taşıyan üstün nitelikli kişilerin işe alınması ve işte tutulmasını sağlamak ve olağan beklentinin üstünde performans gösteren başarılı personeli (kadrolu) teşvik etmek amacıyla yapılacak ek ödemelere ilişkin kriter ve işlemleri düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulmuş olduğu gibi bu esasların, Kurumun Araştırma Hizmet Grubunda yer alan personeli (kadrolu) ile Yönetim Hizmet Grubunda yer alan üst düzey yöneticilerine verilecek Temininde Güçlük Primi ile başarılı personele (kadrolu) verilecek Başarı Teşvik Priminin belirlenmesine ve ödenmesine ilişkin işlemleri, ayrıca Hizmet Gelirinin % 40'ının da AR-GE ve Diğer Hizmetlerde görev alan kadrolu araştırmacı ve teknisyenler ile mali, idari, stratejik ve teknik sorumluluğunu taşıyan yöneticilere dağıtılmasına ilişkin işlemleri de kapsadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dosyada mevcut bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, ülke kaynaklarını etkin ve verimli kullanmak suretiyle faaliyetlerini sürdürmeyi ve kamu hizmetinin eksiksiz ve düzenli yürütülmesini amaç edinen idarece; mevzuatın öngördüğü şekilde hizmetin gerekleri esas alınarak, "davalı idare bünyesinde çalışan personele (kadrolu) ilişkin olarak, kamu kaynağının etkin kullanılması amacına uygun olmak suretiyle yapılacak Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri (%40) prim dağıtımına yönelik uygulama yöntemini belirlemek" hususları ile ilgili usul ve kriterler belirlenerek hizmetin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini temin etme amacına yönelik çıkarılan uyuşmazlık konusu düzenlemelerde, TÜBİTAK Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları ile Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmelik ile 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 7 nci ve 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla üst hukuk normlarına uygun olduğu anlaşıldığından, iptali istenilen anılan düzenlemelerde, hak ve adalet ilkeleri ile hukuka, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, duruşma için önceden belirlenen 24/06/2025 tarihinde, davacı vekili Av....ile davalı vekili Av....'ın ve Danıştay Savcısı ...'in katılımıyla açık duruşmaya başlanıldı. Taraflara usulüne uygun ikişer defa söz verildikten, Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan ve taraflara son kez söz verildikten sonra, duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
12/04/2022 tarih ve İK-2022/3 sayılı "TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri %40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi"nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “TÜBİTAK Yönetim Kurulunca” ibaresinin, (b) bendi ile bu bendin 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı alt bentlerinin, (c) bendindeki “TGP ve BTP primleri sadece kadrolu personele dağıtılır” ibaresinin ve 7. maddesinin birinci fıkrasındaki “1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere” ibaresinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 17. maddesinde, "(Değişik birinci fıkra:31/7/2008-5798/9 md.) Kurumun Başkanı, danışmanları, araştırmacıları, yöneticileri ve her türlü personeli özel hukuk hükümlerine tabi olup bu kimseler hakkında 3/7/1939 tarihli ve 3659 sayılı Kanun ile açıkça hüküm konulmadıkça bunun yerine geçecek kanun hükümleri uygulanmaz.
(Değişik ikinci fıkra: 31/7/2008-5798/9 md.) Kurum ihtiyaca uygun kuruluş ve kadro statülerinin düzenlenmesinde serbesttir. Diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olunmaksızın, toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunanlar dışındaki Kurum personeline ödenecek aylık net ücret, toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personele ödenen ve Yönetim Kurulu tarafından referans olarak belirlenen göreve karşılık gelen pozisyona yapılan ödemelerin iki katını; bu Kanunun 19 uncu maddesi uyarınca Kurumda görevlendirilen kişilere yapılacak aylık net ödeme ise toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personele ödenen ve Bilim Kurulu tarafından referans olarak belirlenen göreve karşılık gelen pozisyona yapılan ödemeleri geçmemek üzere Bilim Kurulu tarafından belirlenir. Kurumda görevlendirilecek hakem, izleyici, panelist, kurul ve komite üyeleri ile benzeri kişilere yapılacak net ödeme tutarı ise 40.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan aylık katsayısı ile çarpımı sonucu elde edilecek tutarı ve bir ayda yapılacak toplam net ödeme için 60.000 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan aylık katsayısı ile çarpımı sonucu elde edilecek tutarı geçmemek üzere, diğer kanunlardaki düzenleme ve kısıtlamalara tabi olmaksızın Bilim Kurulunca belirlenir ve doğrudan ilgililerine ödenir. Yönetim Kurulu bu madde uyarınca yapılacak ödemelere ilişkin usul ve esasları belirlemeye, ücretin bir kısmını performansa bağlamaya yetkilidir...." hükmü öngörülmüştür.
Aynı Kanun'un 16. maddesinde de, "(Yeniden düzenleme: 31/7/2008- 5798/8 md.) …Kurum tarafından desteklenen projelerde, proje süresiyle sınırlı olmak kaydıyla proje kapsamında ve projeye ilişkin hizmetlerde görev alan kamu kurum veya kuruluşlarının kadro veya pozisyonlarında bulunanlara, kadro veya pozisyonlarına bağlı olarak bir ayda ödenmekte olan tutarın yüzde 75’ini geçmemek kaydıyla proje sözleşmesinde belirlenen tutarlar üzerinden proje teşvik ikramiyesi ödenebilir. Bu ödeme, bir kişinin aynı anda birden fazla projede yürütücü olarak görevli olması durumunda en fazla iki, araştırmacı ve diğer personel olması durumunda ise en fazla dört proje için yapılır ve buna ilişkin esas ve usuller Bilim Kurulu tarafından belirlenir. Bu projelerde görev alan diğer proje personeline ve hizmetinden yararlanılacak diğer kişilere proje sözleşmesinde belirlenen tutarlar üzerinden ücret ödenir…" kuralına yer verilmiştir.
02/07/2018 tarih ve 708 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 98. maddesinin (d) bendiyle, 278 sayılı Kanun'un 16. ve 17. maddelerinde yer alan "Bilim Kurulu" ibareleri, "Yönetim Kurulu" olarak değiştirilmiş; ayrıca, 19/02/2025 tarih ve 7542 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle 278 sayılı Kanun'un 16. ve 17. maddelerinde yapılan değişiklikler sonrasında da "Yönetim Kurulu" ibaresi, söz konusu düzenlemelerde yer almıştır.
Ayrıca, 15/08/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Amaç ve kuruluş" başlıklı 582. maddesinde, "(1) Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için toplumun her kesimi ve ilgili kurumlarla işbirliği içinde, ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak amacıyla tüzel kişiliğe, idarî ve malî özerkliğe sahip, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığıyla ilgili ve özel bütçeli Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu kurulmuştur. Kurumun kısa adı TÜBİTAK’tır. (2) Kurum, bu Bölümde hüküm bulunmayan hallerde özel hukuk hükümlerine tâbidir....", "Kurumun organ ve birimleri" başlıklı 585. maddesinde, "Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu aşağıdaki organ ve birimlerden oluşur: a) Yönetim Kurulu, b) Başkanlık, c) Araştırma merkezleri, enstitüler ve benzeri birimler, ç) Kurumun görevlerini yerine getirebilmesi için gerek duyulan bilim parkı, bilim merkezi, müze ve benzeri diğer birimler."; "Yönetim Kurulu" başlıklı 586. maddesinde, "Yönetim Kurulu, yedi üyeden oluşur. Yönetim Kurulu, Kurumun en üst karar organıdır..." ve "Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri" başlıklı 587. maddesinde, "(1) Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri şunlardır: … e) Kuruma ve proje yönetimine ilişkin yönetmelik taslaklarını ve esasları hazırlatmak ve onaylamak, meri mevzuata ilişkin değişiklikler üzerinde çalışmak … ğ) Kurumun görevlerini yerine getirmesi için yürüteceği faaliyetler sırasında yapacağı ücret, telif, işlenme ücreti ve benzeri ödemelerin tutar veya üst limitlerini belirlemek. … (2) Yönetim Kurulu yetkilerini, sınırlarını açıkça belirtmek suretiyle Başkana devredebilir." kurallarına yer verilmiştir.
Öte yandan, 278 sayılı Kanun'un 7. maddesinde, "(Değişik: 18/8/1993 - 498 KHK/7 md.) ... Kurum dışına verilen hizmetlerin ücreti ilgili Merkez ve Enstitülerce saptanır. Bu tür hizmet karşılığı sağlanan gelirin % 40'ı milli bir bankada açılacak bir hesapta toplanır, bu miktardan projelerde görevli personele ne oranda ve hangi usul ve esaslara göre ödeme yapılacağı bir yönetmelikle saptanır." hükmü öngörülmüştür.
Söz konusu düzenlemeye istinaden TÜBİTAK Bilim Kurulunun 06/09/2008 tarih ve 167 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti Ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin "Hizmet Geliri ve Gelirden Projede Görevli Personele Ödenebilecek Miktarların (%40’lar) Belirlenmesi ve Ödenmesi" başlıklı 10. maddesinde, "Hizmet Geliri; hizmet bedeli ile gerçekleşen gider (kadrolu Kurum personeli maliyeti hariç) arasındaki farktır...
b) Hizmet Gelirlerinden projede görevli personele ödenebilecek miktarların (%40'lar) belirlenmesinde dikkate alınacak hususlar aşağıdadır:
1. Tahakkuk etmiş ancak tahsil edilmemiş hizmet gelirleri, Yönetim Kurulu'nun onayına sunulacak tutara dahil edilir, ancak bu hizmet gelirlerinin dağıtımı hizmet bedelinin tahsili sonrası gerçekleştirilir.
2. Yıl içinde bu maddede belirlenen yöntemle hesaplanan Hizmet Gelirlerinin %40’ı, projede görevli personele ödenebilecek miktar olarak belirlenir ve Yönetim Kurulu’nun onayına sunulmak üzere Şubat ayı sonuna kadar Başkanlığa gönderilir. Projede görevli personele dağıtılabilecek toplam miktar TÜBİTAK Yönetim Kurulu kararı ile kesinleşir. Kesinleşen tutarın tahsil edilmiş kısmı, bankada açılacak tek bir hesaba yatırılır ve piyasa şartlarına göre nemalandırılır. Elde edilen nemalar bütçeye gelir kaydedilir.
3. Yönetim Kurulu projede görevli personele ödenebilecek miktarı belirlerken, bu miktarın, o yılki Hizmet Gelirinin %40’ını aşmaması ve projede görevli personele ödenen yıllık toplam giydirilmiş ücretin %100'ünden fazla olmaması ilkesini göz önünde bulundurur.
4. Yönetim Kurulu’nca belirlenen miktardan projede görevli personele hangi kriterlere göre ödeme yapılacağı bir esas ve usul ile belirlenir. Bu esas ve usule göre belirlenen ödemeler Başkanlıkta ve Merkez/Enstitü Yönetim Kurulu bulunmayan birimlerde Başkan, Merkez ve Enstitülerde ise Merkez Başkanı veya Enstitü Müdürünün teklifi üzerine ilgili Merkez/Enstitü Yönetim Kurulu tarafından onaylanır.
5. Projede görevli bir personele ödenebilecek yıllık hizmet geliri toplamı o personelin bir yıllık giydirilmiş toplam ücret miktarından fazla olamaz.
6. %40 ödemesi müktesep hak teşkil etmez. Ödeme tarihinde Kurumda fiilen çalışan personel ödemeye hak kazanır. Kurumdan ayrılan projede görevli personele ayrılış tarihinden sonra herhangi bir ödeme yapılmaz." olarak düzenlenmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "%40’ların Dağıtımı" başlıklı 12. maddesinde, "Hizmet Gelirinin %40’ı, AR-GE ve Diğer Hizmetlerde görev alan kadrolu araştırmacı ve teknisyenler ile mali, idari, stratejik ve teknik sorumluluğunu taşıyan yöneticilere dağıtılabilir.
Hizmet gelirlerinin dağıtımında;
a) Organizasyon ve çalışma düzenine yönelik olarak oluşturulmuş performans değerlendirme sistemi verileri göz önüne alınır. Performans değerlendirme sonuçları olumsuz olan projede görevli personele hizmet geliri ödemesi yapılmaz.
b) TÜBİTAK mevzuatı çerçevesinde ödenen diğer primler de dikkate alınır.
c) Hizmetlere katkı oranı dikkate alınır.
d) Dağıtımların hangi dönemlerde yapılacağına (ayda bir / 3 ayda bir / 6 ayda bir / yılda 1 gibi), Yönetim Kurulu karar verir." kuralı yer almıştır.
Diğer taraftan, TÜBİTAK Bilim Kurulu'nun 14/12/2002 tarih ve 106 sayılı kararıyla kabul edien "Temininde Güçlük Ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları"nın "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Esaslar'ın amacı, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu misyon ve stratejilerine uygun olarak yerine getirilecek faaliyetler için gereksinim duyulan, bulunmasında güçlük çekilen ve çalıştığı birim/proje için kritik değer taşıyan üstün nitelikli kişilerin işe alınması ve işte tutulmasını sağlamak ve olağan beklentinin üstünde performans gösteren başarılı personeli teşvik etmek amacıyla yapılacak ek ödemelere ilişkin kriter ve işlemleri düzenlemektir.", "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Esaslar, Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu'nun Araştırma Hizmet Grubu'nda yer alan personeli ile Yönetim Hizmet Grubu'nda yer alan üst düzey yöneticilerine verilecek Temininde Güçlük Primi ile başarılı personele verilecek Başarı Teşvik Primi’nin belirlenmesine ve ödenmesine ilişkin işlemleri kapsar."; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, "Bu Esaslar'da belirtilen tanımlardan; … TGP: Temininde Güçlük Primi'ni, BTP: Başarı Teşvik Primi’ni… ifade eder.", "Genel Prensipler ve Bütçeleme" başlıklı 4. maddesinde, "Başkanlık ve Bağlı Birimler için ayrılan toplam TGP ve BTP ödeneği Bilim Kurulu kararıyla belirlenir. Bütçe olanaklarının elvermesi halinde bu belirleme yılda birden fazla da yapılabilir. Bu ödeneğin ne kadarının TGP'ne ve BTP’ne ayrılacağı Yönetim Kurulu olan birimlerde Yönetim Kurulu'nca, olmayan birimlerde ise Başkan tarafından saptanır. Belirlenmiş olan ödeneğin Başkanlıkta Başkan Yardımcılıkları ve Genel Sekreterlik birimlerine dağıtımına Başkan; MAM’da bağlı Enstitülere dağıtımına Merkez Kurulu’nun önerisi üzerine Yönetim Kurulu karar verir. TGP ve BTP değerlendirmesi ilke olarak her yıl Ocak ayında yürürlüğe girecek şekilde bir önceki yılın Aralık ayında yapılır. Genel değerlendirme dönemi dışında, yeni personel alımlarında TGP önerisi atama oluru ile birlikte onaya sunulur. Kişinin belirli bir dönemde TGP ve/veya BTP almış olması sürekli alacağı anlamına gelmez. Bu bağlamda, Birim Üst Yöneticisi, personelin görevlendirildiği birim veya projenin değişmesi ve/veya performans ve işe uygunluk durumuna ilişkin kanaatinin değişmesi sonucunda gerekli görürse yıl içinde yeni bir değerlendirme yapabilir."; "Uygulama" başlıklı 7. maddesinde, "Bağlı Birimlerin, 5 ve 6. maddelerdeki kriterler gözönünde bulundurularak, kendi bünyelerine uygun olarak hazırlayacakları TGP ve BTP uygulama yöntem önerileri Başkanlık onayı ile saptanır. Saptanan yönteme göre hesaplama sonucunda personele ödenecek TGP ve BTP miktarı Başkanlıkta Başkan, Yönetim Kurulu bulunan birimlerde Yönetim Kurulları, diğer birimlerde ise ilgili birim Müdürünün önerisi üzerine Başkan tarafından kesinleştirilir. Yönetim Hizmet Grubu’nda hangi makam sahiplerine ne miktar TGP ve BTP verileceği Başkan tarafından belirlenir. Gerektiğinde Yönetim Kurulu bulunan birimlerde de diğer hizmet gruplarında çalışan personele ne kadar TGP ve BTP verileceği Başkan tarafından belirlenir.
" düzenlemelerine yer verilmiştir.
10/07/2007 tarih ve 26578 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) (Değişik:RG-23/8/2011-28034) Bu Yönetmelik, toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında kadrolu çalışan personeli kapsar. ... (3) Toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personel için, toplu iş sözleşmesinde yer almayan veya toplu iş sözleşmesinde işverence belirlenmesi kararlaştırılan hususlarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanır. (4) Proje bütçesinin nereden karşılandığına bakılmaksızın proje personeli bu Yönetmeliğin kapsamı dışındadır.", "Ücret ve ücret ödeme zamanı" başlıklı 20. maddesinde, "(1) (Değişik:RG-23/8/2011-28034) Ücret, personelin çalışması karşılığında ödenen tutardır... (2) Personel, atandığı kadro ve derecenin karşılığı olan ücreti alır. Kısmi süreli sözleşmeyle çalışan personel ise atandığı kadro ve derecenin karşılığı ücretin, haftalık çalıştığı gün ile orantılı kısmını alır. (3) Giderleri Kurum dışından sağlanmak suretiyle karşılanan birim ya da projelerde çalışanlara, özel düzenlemeler ya da proje sözleşmesindeki sınırlar dahilinde kalmak üzere iş sözleşmeleriyle belirlenen ücret ödenir."; "İkramiye" başlıklı 24. maddesinde, "(1) Kurumda tam veya kısmi süreli çalışan personele 1 Mart - 28/29 Şubat tarihleri arasındaki 365 gün çalışması karşılığında dört ikramiye verilir..." ve "Sosyal yardımlar, prim ve tazminatlar" başlıklı 25. maddesinde, "(1) Kurum personeline bağlı olduğu sosyal güvenlik kurumu ile sağlanan haklar dışında yapılacak; aylık sosyal yardım, taşıt, yemek, giyim, gece zammı, sağlık gibi sosyal yardımlar ile diğer prim ve tazminatların miktarları ve türleri, bu yardımlardan kimlerin hangi şartlarla yararlanabilecekleri, veriliş tarihleri ile bunlara ilişkin diğer hususlar Bilim Kurulu veya Bilim Kurulunun verdiği yetki çerçevesinde Başkan tarafından belirlenir. (2) Bu ödemeler başka hiçbir ödemeyi etkilemeyeceği gibi, müktesep hak da oluşturmaz." açıklamaları yapılmıştır.
Davacı sendika ile davalı idare arasında imzalanan ve 01/03/2021-28/02/2023 dönemini kapsayan 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin "Prim ve tazminatlar" başlıklı 31. maddesinde, "Toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunan işçilerden prim ve tazminat ödenecek olanlar ile bu ödemelerin miktar ve esasları Yönetim Kurulu’nca tespit edilir. Yapılacak bu ödemeler, başka hiçbir ödemeyi etkilemeyeceği gibi müktesep hak da teşkil etmez.…" kuralına yer verilmiştir.
"Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları" ile "Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmelik" hükümlerine istinaden, TÜBİTAK Başkanlık ve bağlı işyerlerinde çalışan personele yönelik 2022 yılında yapılacak temininde güçlük primi, başarı teşvik primi ve AR-GE Hizmet Geliri (%40) prim dağıtımına yönelik uygulama yöntemini belirlemek amacıyla, işbu davaya konu olan "2/04/2022 tarih ve İK-2022/3 sayılı "TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri %40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi" 01/01/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe konulmuştur.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 582. maddesinde, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı'nın (TÜBİTAK) kuruluş amacı; Türkiye’nin rekabet gücünü ve refahını artırmak ve sürekli kılmak için ulusal öncelikler doğrultusunda bilim ve teknoloji politikaları hakkında çalışmak, bunları gerçekleştirecek altyapının ve araçların oluşturulmasına katkı sağlamak, araştırma ve geliştirme faaliyetlerini özendirmek, desteklemek, koordine etmek, yürütmek, bilim ve teknoloji kültürünün geliştirilmesinde öncülük yapmak olarak vurgulanmış ve bu Kararname'de hüküm bulunmayan hallerde Kurumun özel hukuk hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir.
Ayrıca, 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 17. maddesinde, Kurum personelinin özel hukuk hükümlerine tabi olduğu kurala bağlanmış; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin 2. maddesinde de, bu Yönetmeliğin toplu iş sözleşmesi kapsamı dışında kadrolu çalışan personeli kapsadığı; toplu iş sözleşmesi kapsamındaki personel için, toplu iş sözleşmesinde yer almayan veya toplu iş sözleşmesinde işverence belirlenmesi kararlaştırılan hususlarda bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı, kadrolu olmayan proje personelinin ise bu Yönetmeliğin kapsamı dışında olduğu hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu düzenlemelere göre, TÜBİTAK'ta özel hukuk hükümlerine tabi kadrolu personel ile kadrosuz personel (proje personeli) istihdam edildiği; kadrolu personelin de bir kısmının toplu iş sözleşmesi kapsamına dahil olduğu, bir kısmının ise dahil olmadığı; toplu iş sözleşmesine dahil olan personelin mali ve sosyal haklarının kural olarak toplu iş sözleşmesiyle belirlendiği, toplu iş sözleşmesi kapsamına dahil olmayan kadrolu personelin kadroya bağlı mali ve sosyal haklarının ise kural olarak Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nde düzenlendiği ve Yönetmeliğin 20, 24 ve 25. maddelerine göre, personele kadroya bağlı olarak mali hak kapsamında ücret, ikramiye ve sosyal yardımlar ödendiği; ayrıca, toplu iş sözleşmesi kapsamına dahil olan ve olmayan personele, başarı ve performansa bağlı olarak, ilgili mevzuatta düzenlenen usul ve esaslar çerçevesinde prim ve tazminat da ödenebileceği anlaşılmaktadır.
TÜBİTAK personeline, ilgili mevzuat çerçevesinde, başarı ve performansa bağlı olarak "temininde güçlük primi, başarı teşvik primi, AR-GE %40 dağıtımı (kurum dışına verilen hizmetlerden elde edilen gelirin %40'ından verilen pay)" şeklinde 3 ana ödeme yapıldığı görülmektedir.
Bu kapsamda, "TÜBİTAK Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları"yla, TÜBİTAK'ın misyon ve stratejilerine uygun olarak yerine getirilecek faaliyetler için gereksinim duyulan, bulunmasında güçlük çekilen ve çalıştığı birim/proje için kritik değer taşıyan üstün nitelikli kişilerin işe alınmasını ve işte tutulmasını sağlamak ve olağan beklentinin üstünde performans gösteren başarılı personeli teşvik etmek amacıyla "temininde güçlük primi" ve "başarı teşvik primi ödenmesi" öngörülmüş ve bu ödemelere ilişkin usul ve esaslar detaylı bir şekilde düzenlenmiştir.
Ayrıca, 278 sayılı Kanun'un 7. maddesiyle de, TÜBİTAK tarafından, Kurum dışına verilen hizmetlerin karşılığında elde edilen gelirin %40'ının, yönetmelikle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde, projelerde görevli personele dağıtılması öngörülmüş olup; söz konusu maddeye istinaden "Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti Ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmelik" yürürlüğe konularak "AR-GE hizmet geliri %40 dağıtımı"na ilişkin usul ve esaslar ayrıntılı bir biçimde belirlenmiştir.
Söz konusu 3 ödemenin (temininde güçlük primi, başarı teşvik primi ve AR-GE hizmet geliri%40 dağıtımı) yapılmasında uygulanacak usul ve esaslar ise her yıl çıkarılan Uygulama Genelgeleriyle belirlenmekte olup; 2022 yılına ilişkin olarak da dava konusu 12/04/2022 tarih ve İK-2022/3 sayılı "TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri %40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi” yürürlüğe konulmuştur.
Dava, Uygulama Genelgesi'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendindeki “TÜBİTAK Yönetim kurulunca” ibaresi yönünden incelendiğinde;
TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri %40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi'nin "TGP, BTP ve AR-GE Hizmet Geliri (%40) dağıtımında uygulanacak yöntem" başlıklı dava konusu 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, "(1) Prim dağıtımı, aşağıdaki kriterlere göre gerçekleştirilir: a) TÜBİTAK Yönetim Kurulunca birimlerin yeni mali yıldaki limitleri belirlenmeden prim ödemesi yapılamaz ve belirlenen bu limitler aşılamaz...." kuralına yer verilmiştir.
Davacı Sendika tarafından, TÜBİTAK Bilim Kurulunun 06/09/2008 tarih ve 167 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca, birimlerin yeni mali yıldaki limitlerini belirleme yetkisi Bilim Kuruluna ait olduğu halde, bu yetkinin dava konusu Uygulama Genelgesi'yle Yönetim Kuruluna verilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmekte ise de; 02/07/2018 tarih ve 708 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 98. maddesinin (d) bendiyle, 278 sayılı Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 16. ve 17. maddelerinde yer alan "Bilim Kurulu" ibarelerinin, "Yönetim Kurulu" şeklinde değiştirildiği; ayrıca, 15/08/2018 tarih ve 30479 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 585. maddesinde, "TÜBİTAK'ın "yönetim kurulu, başkanlık, araştırma merkezleri, enstitüler ve benzeri birimler, kurumun görevlerini yerine getirebilmesi için gerek duyulan bilim parkı, bilim merkezi, müze ve benzeri diğer birimlerden" oluşacağı; 586. maddesinde de, yönetim kurulunun, Kurumun en üst karar organı olduğu; 587. maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde de, Kurumun görevlerini yerine getirmesi için yürüteceği faaliyetler sırasında yapacağı ücret ve benzeri ödemelerin tutar veya üst limitlerini belirlemekle yönetim kurulunun görevli ve yetkili olduğunun belirtildiği; ayrıca, davacı sendika ile idare arasında imzalanan ve 01/03/2021 - 28/02/2023 dönemini kapsayan 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 31. maddesinde de, toplu iş sözleşmesi kapsamında bulunan işçilerden prim ve tazminat ödenecek olanlar ile bu ödemelerin miktar ve esaslarının Yönetim Kurulunca tespit edilmesinin öngörüldüğü; buna göre, dava konusu Genelge'nin yürürlüğe konulduğu tarih itibarıyla TÜBİTAK bünyesinde "Bilim Kurulu"nun bulunmadığı; "Bilim Kurulu"na verilen yetkilerin de, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle ve 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'yle "Yönetim Kuruluna" verildiği dikkate alındığında; 2018 yılı öncesinde yürürlüğe konulan ilgili mevzuatta "Bilim Kurulu"na verilmiş olan görev ve yetkilerin, bu kurul yerine getirilen "Yönetim Kurulu"na ait olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, TÜBİTAK personeline prim dağıtımında, birimlerin yeni mali yıldaki limitlerini belirleme hususunda TÜBİTAK Yönetim Kurulunun yetkili olduğunu öngören dava konusu Genelge hükmünde, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, Uygulama Genelgesi'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve bu bendin 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı alt bentleri ile (c) bendindeki "TGP ve BTP primleri sadece kadrolu personele dağıtılır." ibaresi yönlerinden incelendiğinde;
TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri %40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi'nin "TGP, BTP ve AR-GE Hizmet Geliri (%40) dağıtımında uygulanacak yöntem" başlıklı dava konusu 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "(1) Prim dağıtımı, aşağıdaki kriterlere göre gerçekleştirilir: ...
b) Yönetim Kurulunun 14/10/2021 tarihli ve 36 sayılı kararı gereğince 2022 yılından itibaren yapılacak uygulamada;
1) Personele; aylık brüt ücretinin en fazla 2,5 katına kadar yıllık TGP ve BTP ödemesi, aylık brüt ücretinin en fazla 4,5 katına kadar yıllık AR-GE Hizmet Geliri (%40) ödemesi olmak üzere, yıllık toplam prim ödemeleri çalışanın aylık brüt ücretinin en fazla 6 katına kadar olacak şekilde gerçekleştirilir.
2) Y Hizmet Grubunda görev yapmakta olan personele TGP ve BTP ödemesi yapılmaz.
3) Proje personelinin her türlü yıllık prim toplamı, çalışanın aylık brüt ücretinin 6 katını geçemez.
4) Kurum personeline ödenen brüt ücret ile prim ödemeleri yıllık toplamı Kurum Başkanının brüt ücret yıllık toplamını (12 ay) geçemez.
5) Bu hesaplamalarda personelin ve Kurum Başkanının 1 Ocak tarihindeki aylık brüt ücreti dikkate alınır
c) TGP ve BTP primleri sadece kadrolu personele dağıtılır..." kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu düzenlemelerle, TÜBİTAK personeline 2022 yılında yapılacak "temininde güçlük primi (TGP), başarı teşvik primi (BTP) ve AR-GE hizmet geliri %40 dağıtımı" ödemelerinin tespitinde dikkate alınacak azami sınırlar ile bu ödemelerin kimlere yapılıp yapılmayacağı belirlenmiş olup; 278 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve bu maddeye istinaden yürürlüğe konulan "Türkiye Bilimsel Ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti Ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmelik"le "AR-GE hizmet geliri %40 dağıtımı"na ilişkin usul ve esasların düzenlendiği, TÜBİTAK Temininde Güçlük Ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları" ile de, "temininde güçlük primi" ve "başarı teşvik primi’ne ilişkin usul ve esasların belirlendiği; bu usul ve esaslar çerçevesinde, personele yapılacak söz konusu ödemelerin belirlenmesi hususunda davalı idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin olduğu; dava konusu Genelge hükümlerinin de, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede açık bir takdir hatasının bulunmadığı; anılan ödemelerin miktarının ve kapsamının belirlenmesi hususunda idarenin yargı kararıyla da zorlanmasının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Uygulama Genelgesi'nin dava konusu kısımlarında, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava, Uygulama Genelgesi'nin 7. maddesindeki "1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere" ibaresi yönünden incelendiğinde;
12/04/2022 tarih ve İK-2022/3 sayılı "TÜBİTAK Temininde Güçlük Primi (TGP), Başarı Teşvik Primi (BTP) ve AR-GE Hizmet Geliri %40 Dağıtımı Uygulama Genelgesi"nin "Yürürlük" başlıklı dava konusu 7. maddesinde de, "Bu Genelge, 1 Ocak 2022 tarihinden geçerli olmak üzere yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer." kuralına yer verilmiştir.
Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin 25. maddesinde, 19. Dönem Toplu İş Sözleşmesi'nin 31. maddesinde ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (6) numaralı alt bendinde, söz konusu prim ve tazminat ödemelerinin personel yönünden müktesep hak teşkil etmediğinin açıkça belirtildiği; ayrıca, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu’nca Kurum Dışına Verilen Hizmetlerin Bedelinin Tespiti ve Elde Edilen Gelirlerin Kullanımına İlişkin Yönetmeliğin 10. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde, yıl içinde hesaplanan AR-GE hizmet gelirinin %40'nın projede görevli personele ödenebilecek miktar olarak belirleneceği ve Yönetim Kurulu'nun onayına sunulmak üzere Şubat ayı sonuna kadar Başkanlığa gönderilmesinin öngörüldüğü; TÜBİTAK Temininde Güçlük ve Başarı Teşvik Primleri Uygulama Esasları'nın 4. maddesinin ikinci fıkrasında da "temininde güçlük primi" ve "başarı teşvik primi" ödemelerinin her yıl Ocak ayında yürürlüğe girecek şekilde belirlenmesinin kurala bağlandığı dikkate alındığında; personelin ücret alacaklarının kazanılmış hak niteliğinde olduğu, prim ve tazminat ödemelerinin ise müktesep hak teşkil etmediği, dava konusu Uygulama Genelgesi'nde ise prim ve tazminat ödemelerinin düzenlendiği ve söz konusu Genelge'nin Ocak ayı başında yürürlüğe konulmasının yasal zorunluluk olduğu sonucuna ulaşıldığından; 2022 yılına ilişkin olarak AR-GE hizmet geliri %40 dağıtımı", "temininde güçlük primi" ve "başarı teşvik primi" ödemelerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Uygulama Genelgesi'nin 01/01/2022 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe konulmasını öngören dava konusu düzenlemede, üst normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için öngörülen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.