T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/632
Karar No : 2025/4631
DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : 12/06/2021 tarih ve 31509 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesiyle, 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nin “Kurumlarda çalışma süreleri” başlıklı 66. maddesine eklenen dördüncü fıkrası ile nöbet görevi karşılığı ek ders ücreti ödenmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmeliğin 66. maddesinde yapılan değişiklik ile öğretmenlerin çalışma sürelerinin bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saati olarak belirlenmesinin eşitliğe ve hakkaniyete aykırı olduğu, çalışma barışını bozacağı, değişikliğin angarya niteliğinde olduğu; 2018-2019 yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin Üçüncü Kısmının İkinci Bölümünde Yer Alan Eğitim Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşmenin “Örgün Eğitim Kurumlarında Ek Ders Ücreti” başlıklı 21. maddesi uyarınca nöbet görevi verilen müdür yardımcılarına ve öğretmenlere haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödendiğinden, kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarına ilişkin bu yöndeki düzenlemenin Yönetmeliğe eklenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Olgunlaşma enstitüleri, öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim, tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görev yapan öğretmenlerin çalışma saatlerine ilişkin yasal boşluğun kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek giderildiği belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Öğrencisi veyahut kursiyeri bulunan öğretmenler yönünden öngörülen 40 dakikalık ders süresi, eğitim ve öğretim faaliyeti esnasında öğrenci ve öğretmenlerin mümkün olan en üst seviyede derse katılımın sağlanarak, en yüksek faydanın elde edilebilmesi amacıyla tespit edilmiş olup, olgunlaşma enstitülerinin öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim ve tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görev yapan öğretmenlerin çalışma saatlerinin belirlenmesinde, ders faaliyetine katılımının en üst seviyede sağlanması amacının bulunmadığı; diğer taraftan, anılan öğretmenlerin çalışma sürelerinin her bir saatinin 40 dakika olarak belirleneceğine yönelik yasal düzenleme bulunmadığı gözetildiğinde, öğrencisi/kursiyeri bulunmayan öğretmenlerinin çalışma sürelerinin bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saati olarak düzenlenmesinde, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nin yasal dayanağı olan üst hukuk normlarına, hukuka ve eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığından davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; 12/06/2021 tarih ve 31509 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesiyle, 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinin “Kurumlarda çalışma süreleri” başlıklı 66. maddesine eklenen dördüncü fıkranın ve nöbet görevi karşılığı ek ders ücreti ödenmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılmıştır.
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı hayat boyu öğrenme kurumlarının kuruluş, görev, yönetim, eğitim, öğretim ve işleyişi hakkındaki yöntem ve ilkeler ile diğer resmî ve özel kurum ve kuruluşlar, belediyeler, meslek kuruluşları, dernekler, vakıflar ve gönüllü kuruluşlarca hayat boyu öğrenme kurumlarının iş birliğinde özel öğretim kurumları mevzuatı dışında açılacak kurslarda yönetim, eğitim, öğretim, üretim, rehberlik, gözetim ve denetime ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 2841 sayılı Zorunlu İlköğrenim Çağı Dışında Kalmış Okuma-Yazma Bilmeyen Vatandaşların, Okur-Yazar Duruma Getirilmesi veya Bunlara İlkokul Düzeyinde Eğitim-Öğretim Yaptırılması Hakkında Kanun, 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu, 573 sayılı Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine dayanılarak hazırlanan Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe konulmuştur.
12/06/2021 tarih ve 31509 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesiyle, 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinin “Kurumlarda çalışma süreleri” başlıklı 66. maddesine eklenen dördüncü fıkrada, ''(4) Olgunlaşma enstitülerinin öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim ve tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görevli öğretmenlerin çalışma süreleri bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saatidir.'' hükmüne yer verilmiştir.
Olgunlaşma enstitülerinin öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim ve tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görevli öğretmenlerinin çalışma sürelerinin bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saati olarak düzenlenmesinde söz konusu öğretmenlerin ders görevi ve kursiyeri bulunmadığı dikkate alındığında üst normlara ve hukuka ve eşitlik ilkesine aykırılık görülmemiştir.
Öte yandan, 12/06/2021 tarih ve 31509 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinin ''Öğretmenlerin nöbet görevi'' başlıklı 22. maddesinde de değişiklik yapılmıştır.
Kamu hizmetinin gerektirdiği nöbet görevinin bir karşılığı bulunması gerekeceği tartışmasız olup; bu konuda düzenleme içermemesi nedeniyle yönetmeliğin eksik düzenlendiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesiyle, 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nin “Kurumlarda çalışma süreleri” başlıklı 66. maddesine eklenen dördüncü fıkra yönünden davanın reddi, nöbet görevi karşılığına yönelik olarak yönetmeliğin eksik düzenleme içeren kısmının ise iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
12/06/2021 tarih ve 31509 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 13. maddesiyle, 11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nin “Kurumlarda çalışma süreleri” başlıklı 66. maddesine eklenen dördüncü fıkrasında düzenlenen; ''Olgunlaşma enstitülerinin öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim ve tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görevli öğretmenlerin çalışma süreleri bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saatidir.'' hükmü ile nöbet görevi karşılığı ek ders ücreti ödenmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemiyle incelenen dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın "Kanun önünde eşitlik" başlıklı 10. maddesinde; herkesin, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olduğu, hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamayacağı, Devlet organları ve idare makamlarının bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduğu; 124. maddesinde ise, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri düzenlemesi yer almıştır.
10/07/2018 tarih ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Milli Eğitim Bakanlığı" başlıklı onbirinci bölümünde düzenlenen "Görevler" başlıklı 301. maddesinde; okul öncesi, ilk ve orta öğretim çağındaki öğrencileri bedenî, zihnî, ahlakî, manevî, sosyal ve kültürel nitelikler yönünden geliştiren ve insan haklarına dayalı toplum yapısının ve küresel düzeyde rekabet gücüne sahip ekonomik sistemin gerektirdiği bilgi ve becerilerle donatarak geleceğe hazırlayan eğitim ve öğretim programlarını tasarlamak, uygulamak, güncellemek; öğretmen ve öğrencilerin eğitim ve öğretim hizmetlerini bu çerçevede yürütmek ve denetlemek", Milli Eğitim Bakanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış, aynı Kararnamenin "Hayat Boyu öğrenme Genel Müdürlüğü" başlıklı 309. maddesinde ise,
"(1) Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır:
a) Zorunlu eğitim dışında, eğitim ve öğretimi hayat boyu devam edecek şekilde yaygınlaştırmak amacıyla çalışmalar yapmak, bunları uygulamak, izlemek ve değerlendirmek,
b) Yaygın eğitim ve öğretim ile açık öğretim hizmetlerini yürütmek,
c) Örgün eğitim sistemine girmemiş, herhangi bir eğitim kademesinden ayrılmış veya bitirmiş vatandaşlara yaygın eğitim yoluyla genel veya meslekî ve teknik öğretim alanlarında eğitim ve öğretim vermek,
ç) Yaygın eğitim ve öğretim okul ve kurumlarının eğitim ve öğretim programlarını, ders kitaplarını, eğitim araç-gereçlerini hazırlamak veya hazırlatmak ve Talim ve Terbiye Kuruluna sunmak,
d) Bakan tarafından verilen diğer görevleri yapmak." kuralına yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 89. maddesinde; "Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur ("İlgili Bakanlığın teklifi üzerine Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur" şeklinde iken, 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK'nın 182. maddesiyle "Cumhurbaşkanı" şeklinde değiştirilmiştir) hükmü, 99. maddesinde; "Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir. Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir." hükmü, 100. maddesinde; "Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tesbit olunur" hükmü, 176. maddesinde; Bu Kanunun 89 uncu maddesine göre kendilerine ders görevi verilenlere, ders saati başına gündüz öğretimi için 140, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında yarıyıl ve yaz tatillerinde, cumartesi ve pazar günleri ile saat 18.00'den sonra başlayan öğretim faaliyetleri için 150 gösterge rakamının bu Kanuna göre belirlenen aylık katsayısı ile çarpımından oluşan miktar üzerinden ek ders ücreti ödenir. Bu ücretler, özel eğitime muhtaç öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü kurumlarda görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu öğrencilere yönelik olarak açılan özel sınıf öğretmenlerine ve cezaevlerinde görevli öğretmenlere %25, Millî Eğitim Bakanlığı Örgün ve Yaygın Eğitimi Destekleme ve Yetiştirme Kursları Yönergesi kapsamında görev alan yönetici ve öğretmenlere %100 fazlasıyla ödenir. Bu madde kapsamında ücretle ders vermek üzere yükseköğretim kurumlarından görevlendirilen öğretim elemanlarına 2914 sayılı Kanun hükümlerine göre ek ders ücreti ödenir. Konferans ücreti her yıl bütçe kanunlarında gösterilir." hükmü öngörülmüştür.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Örgün ve yaygın eğitim" başlıklı 18. maddesinde, Türk milli eğitim sisteminin, örgün eğitim ve yaygın eğitim olmak üzere iki anabölümden kurulu olduğu ve örgün eğitimin, okul öncesi eğitimi, ilköğretim, ortaöğretim ve yükseköğretim kurumlarını, yaygın eğitimin ise, örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsadığı, "Uzman ve usta ögreticiler" başlıklı 47. maddesinde, örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebileceği, öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar ile görev ve yetkilerin yönetmeliklerle tespit edileceği belirtilmiştir.
11/04/2018 tarih ve 30388 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (i) bendinde, "Hayat boyu öğrenme kurumlarının", Genel Müdürlüğe bağlı hayat boyu öğrenme faaliyetlerini düzenleyen halk eğitimi merkezi, olgunlaşma enstitüsünü ve açık öğretim okulları, (bb) bendinde, "Usta öğretici"nin, hayat boyu öğrenme kurumlarında kadrolu veya ek ders ücreti karşılığında görevlendirilen öğretici olarak tanımlanmış, "Kurumların kuruluşu ve görevleri" başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasında, anılan kurumların, Halk eğitimi merkezlerinden, olgunlaşma enstitülerinden ve açık öğretim okullarından oluştuğu, ifade edilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Öğretmenlerin nöbet görevi" başlıklı 22. maddesinde,
"(1) Öğretmenler, nöbet çizelgesine göre nöbet tutar. Nöbetlerde aşağıdaki esaslara uyulur:
a) Kurumun imkân ve koşulları dikkate alınarak nöbetlerini en iyi şekilde yapabilmelerini sağlamak için öğretmenlere derslerinin olmadığı veya en az olduğu günlerde nöbet görevi verilir.
b) Birden fazla kurumda ders görevi bulunan öğretmenlere kurumların ihtiyaçları göz önünde bulundurularak yalnız bir kurumda nöbet görevi verilir.
c) Öğretmenlikteki kıdemi 20 yıldan fazla olan kadın öğretmenler ile 25 yıldan fazla olan erkek öğretmenler, istekleri hâlinde nöbet görevinden muaf tutulabilirler. Ancak kıdemli öğretmen sayısının fazla olması ve bu nedenle nöbet görevlerinin aksayabileceği durumlarda bu öğretmenlere de nöbet görevi verilebilir.
ç) (Değişik:RG-12/6/2021-31509) Hamile öğretmenlere, hamileliğin yirmi dördüncü haftasından itibaren doğum sonrası analık izni süresinin bitimini takip eden bir yıllık sürenin sonuna kadar istememesi hâlinde nöbet görevi verilmez.
d) (Değişik:RG-12/6/2021-31509) Nöbet görevi, ilk dersten 15 dakika önce başlar, son ders bitiminden 15 dakika sonra biter. Okul öncesi eğitim uygulaması bulunan kurumlarda nöbet görevi ile ilgili olarak Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği hükümlerine göre işlem yapılır.
e) (Değişik:RG-12/6/2021-31509) Nöbet görevine özürsüz olarak gelmeyen öğretmen hakkında derse özürsüz olarak gelmeyen öğretmen gibi işlem yapılır.
f) (Değişik:RG-12/6/2021-31509) Öğretmenlerden; engelli olanlar, engelli çocuğu bulunanlar veya bakmakla yükümlü olduğu engelli bireyi bulunanlara nöbet görevi verilmez. Ancak bu durumdaki öğretmenlere istemeleri hâlinde, gün tercihlerine öncelik verilerek nöbet görevi verilir.
g) (Ek:RG-12/6/2021-31509) Nöbet görevinde uyulması gereken esaslar öğretmenler kurulunda görüşülür, kararlaştırılır ve kurum müdürünün onayından sonra öğretmenlere yazılı olarak duyurulur.
ğ) (Ek:RG-12/6/2021-31509) Özel eğitim kurslarında görev yapan özel eğitim öğretmenleri nöbet görevini Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre yerine getirirler.",
"Olgunlaşma enstitüleri" başlıklı 28. maddesinde,
"1) Olgunlaşma enstitüleri, kültürel değerlerimizi özellikle geleneksel sanatlarımızı ve giyim kültürümüzü araştıran, asıllarını koruyarak yeni ürünler hazırlayan, arşivleyen ve gelecek kuşaklara aktaran, bunların ulusal ve uluslararası alanlarda tanıtılmasını sağlayan, teknolojik gelişmelere paralel olarak sektörde yer alacak nitelikli elemanlar yetiştiren, eğitim ve öğretimin yanı sıra araştırma, tasarım, üretim, tanıtım ve pazarlama süreçlerinin tümünü gerçekleştiren doğrudan merkeze bağlı hayat boyu öğrenme kurumlarıdır.
(2) Olgunlaşma enstitüleri; eğitim öğretim, araştırma, tasarım ve üretim, tanıtım ve pazarlama bölümlerinden oluşur.
(3) Olgunlaşma enstitülerinde, kadrolu öğretmeni bulunan alanlarda ücretli usta öğretici çalıştırılamaz. Norm açığı olan alanlarda açık norm sayısı kadar ücretli usta öğretici çalıştırılabilir.
(4) Proje uygulamalarında, Bakanlık onayı ile ücretli usta öğretici çalıştırılabilir." hükümlerine yer verilmiş, "Eğitim öğretim bölümü" başlıklı 29. maddesinin birinci fıkrasında, "Eğitim öğretim bölümü, geleneksel Türk giyim ve diğer sanatları gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlayan, mesleki ve teknik ortaöğretim denklik programı, beceri kursları ve iş birliği kapsamında yapılan kurslarla kursiyerlere eğitim verilen bölümdür.",
"Araştırma bölümü" başlıklı 30. maddesinde,
" (1) Araştırma bölümü, kurumda kadrosu bulunan ve her meslek alanını temsil eden birer meslek dersi öğretmeni, sanat tarihi öğretmeni, edebiyat öğretmeni ve tarih öğretmeninden oluşur. Gerektiğinde halk bilimi, müzecilik, arşivcilik ve ihtiyaca göre farklı branşlarda uzmanlar da görevlendirilebilir. Bu görevlendirmeler yapılırken eğitim öğretim yapılan alan/dallar, bölgesel özellikler, hizmet verilen okullar, sektörel gelişim ve uygulanan projeler dikkate alınır.
(2) Araştırma bölümünün görevleri şunlardır:
a) Kurumun amaçları doğrultusunda, alan uzmanlarıyla birlikte belirlenen konularda araştırmalar yapmak ve sonuçlarını ilgililere sunmak.
b) Araştırma yapılan konularda kişi, kurum ve kuruluşlara danışmanlık hizmeti sunmak, konferans ve seminerler düzenlemek, yayınlar hazırlamak.
c) Bilim ve teknolojideki yenilikler ile geçerli üretim alanlarını yakından izleyerek gerekli bilgi ve dokümanları toplamak, bu bilgileri tasarım bölümüne ve ilgililere aktarmak.
ç) İlgili kurum/kuruluşlar ve tasarım bölümü ile iş birliği içinde çalışmak.",
"Tasarım ve üretim bölümü" başlıklı 31. maddesinde,
"(1) Geleneksel kültürümüzü, geleneksel sanatlarımızı ve unutulmaya yüz tutmuş sanatları yaşatmak, gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla eğitim öğretim, üretim ve tasarım yapılan alan/bölümlerde; bölgesel özellikler, sektörel gelişim ve uygulanan projeler doğrultusunda kurum müdürlüğünce gerekli alan/bölümlerde tasarım ve üretim bölümü oluşturulur.
(2) Tasarım ve üretim bölümünde, yeterli alan öğretmeni, resim, grafik, bilişim teknolojileri öğretmenleri ile ihtiyaca göre farklı branşlarda öğretmenler görevlendirilir.
(3) Tasarım ve üretim bölümünün görevleri şunlardır:
a) Belirlenen tema doğrultusunda araştırma bölümünde elde edilen verilerle alan/bölümlerine uygun tasarım ve prototip geliştirmek, seri üretimin yapılmasına karar verilen üretimleri gerçekleştirmek ve gelen özel siparişleri tasarlayarak üretmek.
b) Araştırma bölümü ile iş birliği içinde çalışarak araştırma sonucunda elde edilen veriler doğrultusunda, alanlarının gerektirdiği tasarımları, prototipleri hazırlamak ve seri üretim planlarını yaparak uygulamak.
c) Üniversiteler, meslek yüksekokulları, çeşitli kurum ve kuruluşlar ile özel kişilerden gelen kültürel ve sanatsal ürünlerle ilgili siparişleri planlamak ve üretmek.
ç) Araştırma, tanıtım ve pazarlama bölümleri ile koordineli olarak çalışmak.
d) Alanlarındaki gelişmeleri sürekli izleyerek eğitim öğretime yansıtmak ve iş birliği yaptığı diğer mesleki ve teknik eğitim okullarıyla paylaşmak.
e) Alanla ilgili program geliştirme çalışmalarına aktif olarak katılmak.
f) Arşiv ve müzenin geliştirilmesi amacıyla geleneksel sanatlar ile Türk giysilerinin örneklerini hazırlayarak bunların yeni nesillere aktarılmasını sağlamak.
g) Alanında yaptığı çalışmaları düzenleyerek katalog ve arşiv oluşturmak.
ğ) Döner sermaye kapsamında alınan siparişlerin ve satışa sunulacak ürünlerin üretim çalışmasını yapmak.",
"Tanıtım ve pazarlama bölümü" başlıklı 32. maddesinde,
"(1) Tanıtım ve pazarlama bölümünde, kurumda kadrosu bulunan ve her meslek alanını temsil eden bir meslek dersi öğretmeni, grafik ve fotoğraf/grafik öğretmeni, bilişim teknolojileri öğretmeni, yabancı dil öğretmeni ile yeterince kadrolu usta öğretici ve teknisyen görevlendirilir.
(2) Tanıtım ve pazarlama bölümünde görevlendirileceklerde; tanıtım, pazarlama, işletme ve halkla ilişkiler alanında yetişmiş, alanında lisansüstü eğitim almış ve yabancı dil bilenler tercih edilir.
(3) Tanıtım ve pazarlama bölümünün görevleri şunlardır:
a) Araştırma ve tasarım bölümünde yapılan çalışma ve tasarımları ilgililere duyurmak.
b) Kurumun etkinliklerinin yurt içinde ve yurt dışında tanıtımı için ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği yapmak, basın yayın organları ile yazılı ve sözlü iletişimi izin alarak sağlamak.
c) İlgililerle koordineyi sağlayarak yurt içinde veya yurt dışında sergi ve sunum düzenlemek.
ç) Kurumun etkinlikleriyle ilgili olarak videobant, slayt, film ve benzerlerini hazırlamak, katalog, model, gazete, dergi ve bülten çıkarıp izin alarak bunları yayımlamak.
d) Ürün pazarlaması için piyasa araştırması yapmak ve ürünlerin pazarlanmasını sağlamak.
e) İlgili tasarım bölümü ile koordinasyonu sağlayarak kurumda üretilen veri, tasarım, desen, doküman ve benzeri ürünler ile eğitim ve hizmetlerin tanıtım, reklam ve satışını yapmak.
f) Kurum ve kuruluşlarla iletişim kurmak, siparişleri, istek ve özelliklerine göre tasarım bölümüne iletmek.
g) Tam gün tam yıl eğitim uygulaması çalışma esaslarına göre olabilecek sunum, sergi, fuar ve benzeri tanıtım faaliyetlerine katılımı onay alarak gerçekleştirmek.
ğ) Araştırma bölümünün yaptığı etkinlikler doğrultusunda elde edilen veri, tasarım, ürün, desen, doküman ve eğitim hizmetini çevreye, sektöre, yurt içinde ve yurt dışında tanıtarak sergilemek ve pazarlamak.
h) Ulusal ve uluslararası fuar, sunum, sergi, panel, sempozyum ve benzeri tanıtım faaliyetlerini takip etmek, basın yayın kurumları ile yazılı, sözlü ve görsel iletişimi izin alarak sağlamak.",
“Kurumlarda çalışma süreleri” başlıklı 66. maddesinin iptali istenilen dördüncü fıkrasında ise;
''Olgunlaşma enstitülerinin öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim ve tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görevli öğretmenlerin çalışma süreleri bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saatidir.'' düzenlemelerine yer verilmiştir.
01/12/2006 tarih ve 2006/11350 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Karar'ın "Ders niteliğinde eğitim görevi" başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde, Olgunlaşma enstitülerinin öğrencisi bulunmayan “Araştırma”, “Tanıtım ve Pazarlama” ve “Tasarım” bölümlerinde görevli öğretmenlerinin, ders yılı süresince haftada 15 saatinin ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağı ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödeneceği belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava, Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Kurumları Yönetmeliği'nin “Kurumlarda çalışma süreleri” başlıklı 66. maddesine eklenen dördüncü fıkrasının iptali yönünden incelendiğinde;
Uyuşmazlık, Hayat Boyu Öğrenme Kurumları arasında yer alan Olgunlaşma Enstitülerinde öğrencisi veyahut kursiyeri bulunmaksızın araştırma, tasarım ve üretim, tanıtım ve pazarlama konularında çalışmalarda bulunan öğretmenlerin, bir iş saatlerinin 60 dakika ve haftalık iş saatlerinin 30 saat olarak tespit edilerek, öğrencisi / kursiyeri bulunan öğretmenlerden farklılaştırılmasında hukuka aykırılık bulunup bulunmadığına ilişkindir.
Yukarıda metnine yer verilen mevzuatta Devlet memurlarının çalışma sürelerinin tüm kamu personeli açısından tek bir esasa bağlanmadığı, kurumların veya görülen hizmetin özelliklerine göre farklı çalışma esası ve sürelerinin belirlenebileceğinin ilke olarak kabul edildiği görülmektedir.
Kültürel değerlerimizi, özellikle geleneksel sanatlarımızı ve giyim kültürümüzü araştıran, asıllarını koruyarak yeni ürünler hazırlayan, arşivleyen ve gelecek kuşaklara aktaran, bunların ulusal ve uluslararası alanlarda tanıtılmasını sağlayan, teknolojik gelişmelere paralel olarak sektörde yer alacak nitelikli elemanlar yetiştiren, eğitim ve öğretimin yanı sıra araştırma, tasarım, üretim, tanıtım ve pazarlama süreçlerinin tümünü gerçekleştirme amacıyla faaliyet gösteren Olgunlaşma Enstitülerinin, belirtilen amaç doğrultusunda öğrenci veyahut kursiyerlere yönelik gerçekleştirilen eğitim öğretim faaliyetinin yanı sıra, doğrudan öğrenci ve kursiyerlere yönelik eğitim ve öğretim faaliyeti gerçekleştirmeksizin, Enstitünün amaçları doğrultusunda araştırma, tasarım ve üretim, tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görevli öğretmenler aracılığıyla faaliyette bulundukları, yukarıda belirtilen ilke doğrultusunda, davalı idarece, Olgunlaşma Enstitülerinin araştırma, tasarım ve üretim, tanıtım ve pazarlama bölümlerinin özellikleri dikkate alınmak suretiyle çalışma sürelerine yönelik temel kuralların belirlenmesi yoluna gidildiği anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda; dava konusu Yönetmelik değişikliğiyle Olgunlaşma Enstitülerinin öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim ve tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görevli öğretmenlerin çalışma sürelerinin bir iş saati 60 dakika olmak üzere haftalık 30 iş saati olarak düzenlenmesinin, hizmetin özelliği ve niteliği gözönüne alınmak suretiyle belirlendiği görülmektedir.
Her ne kadar davacı tarafından; aynı kurumda görevli diğer öğretmenlerle farklı çalışma koşullarına tabi olamayacakları, öğretmenlerin kendilerine verilen işlerden başka, meslek dışı herhangi bir görevle yükümlü tutulamayacakları, üst hukuk normlarıyla ve aynı Yönetmeliğin 69. maddesindeki düzenlemeyle çelişen dava konusu hükmün eşitlik ilkesini ihlal ettiği ve angaryaya neden olduğu ileri sürülmekte ise de; görev yaptıkları eğitim kurumunda öğrencisi/kursiyeri bulunan ve bulunmayan bölümlerde görev yapan öğretmenlerin çalışma alanları ve çalışma koşullarının birbirinden farklı olduğu; öğrenci veyahut kursiyerlerle birlikte gerçekleştirilecek eğitim etkinliklerinin bir saatinin 40 dakika olarak belirlenmesinin, öğrenci/kursiyer ve eğitici bağlantısının kesintiye uğramamasını zorunlu kılan görevin doğal özelliğinden kaynaklandığı, günlük eğitim etkinliklerinde ders saatinin 40 dakika olarak hesaplanmasının hizmetin özelliği ve niteliği gözönüne alınmak suretiyle belirlendiği; dolayısıyla, her iki öğretmen gurubunun günlük ve haftalık çalışma saatlerinin belirlenmesi sırasında, gerek kendi aralarında, gerekse birbirleri arasında farklı şekilde düzenleme yapılmasında eşitlik ilkesine aykırı bir husus bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Nitekim; Anayasa Mahkemesi kararlarında da; Anayasa'da kurala bağlanan eşitlik ilkesinin eylemli eşitlik değil, hukuksal eşitlik olduğu, aynı hukuki durumda olanların aynı, farklı hukuki durumda olanların farklı kurallara bağlı tutulmasının eşitlik ilkesini ihlal etmeyeceği ifade edilmiştir.
Bu durumda, Kanun hükümleriyle verilen yetki ve görev uyarınca düzenlenen dava konusu Yönetmelik hükmünde, dayanağı olan üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Dava, nöbet görevi karşılığı ek ders ücreti ödenmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istemi yönünden incelendiğinde;
Olgunlaşma Enstitülerinin öğrencisi/kursiyeri bulunmayan araştırma, tasarım ve üretim ve tanıtım ve pazarlama bölümlerinde görevli öğretmenlerin, Yönetmeliğin 22. maddesinde düzenlendiği şekliyle yerine getirdikleri nöbet görevinin, kurum içerisinde yürütülen hizmetin bir parçası olduğu, niteliği itibarıyla örgün öğretim kurumlarında yer alan"nöbetçi öğretmen" uygulamasına paralel ve mesai saatleriyle sınırlı olduğu göz önüne alındığında, nöbet görevi karşılığı olarak ek ders ücreti öngörülmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen ...- TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 22/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.