T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/2551
Karar No : 2025/4371
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Isparta ili, ... Merkezi Komutanlığında sözleşmeli er adayı olarak görev yapan davacının, hakkında 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu uyarınca yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz sonuçlandığından bahisle, ön sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve O-... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı ücret ve diğer sosyal haklarının ödenmesi gerektiği tarihlerden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması neticesinde "Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta, kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle dolandırıcılık" suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasından yargılamasının derdest olduğu" bilgi notuna istinaden ön sözleşmesi feshedilmiş ise de; UYAP kayıtları ile dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacı hakkındaki yargılamanın halen derdest olduğu, böylece davacı üzerine atılı suçlamanın sübuta erip ermediğinin yargılama sunucunda belli olacağı, dava açılmasının doğrudan davacının bu suçu işlediği anlamına gelmediği, masumiyet karinesi gereğince şu aşamada hakkında herhangi bir sonuç doğurmayacağı, bunun dışında davacının görevinde yetersiz veya başarısız olduğuna ilişkin somut bir verinin ortaya konulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı tüm parasal haklarından davanın açıldığı 30/12/2021 tarihine kadar olan kısmının, 30/12/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle, dava tarihinden sonraki tutarın ise her ay için maaş ödemesinin yapılması gereken (tahakkuk ettiği) tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; yargı yerine başvururken ödenmesi gereken harç muafiyetinin (veya istisnasının) yargılama sonunda yükletilen yargılama giderlerini kapsamadığı, bu kapsamda, davacı tarafın lehine sonuçlanan davalarda, davacıdan alınmayan yargılama giderlerinin (harçlar dahil) tümünün davalı idareden tahsilinin gerektiği; bu açıklamalar kapsamında, istinafa konu İdare Mahkemesi kararının 2. sayfasının "Açıklanan nedenlerle" ifadesi ile başlayan hüküm fıkrasındaki üçüncü paragrafta yer alan "... adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle alınmayan ve Devletçe karşılanan ve aşağıda dökümü yapılan 757,50-TL yargılama giderinin (haksız çıkan) davalı idareden (genel bütçeye dahil olduğundan) tahsili için müzekkere yazılmasına yer olmadığına..." ibaresinin, karar metninden çıkartılarak, "...davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden dava açıldığı esnada alınmayan ve aşağıda dökümü yapılan toplam 757,50-TL yargılama giderinin davalı idareden tahsili için ilgili tahsil dairesine müzekkere yazılmasına" şeklindeki ibarenin, karara eklenerek gerekli düzeltmenin yapılmasına; ayrıca, davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklara uygulanacak "yasal faizin başlangıç tarihi"nin, davanın açıldığı 30/12/2021 tarihi esas alınarak, bu tarihten itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekirken, söz konusu parasal hakların; "davanın açıldığı tarih olan 30/12/2021 tarihine kadar yoksun kalınan tutarın, 30/12/2021 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle, ilk dava tarihinden sonraki tutarın ise her ay için maaş ödemesinin yapılması gereken (tahakkuk ettiği) tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine," şeklinde hüküm kurulmasında hukuka ve Danıştay içtihatlarına uygunluk bulunmamakta ise de; bu yanlışlık, istinaf başvurusunun kabulünü gerektirir bir yanlışlık olmadığından, İdare Mahkemesi kararının, ilgili kısmının "dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal hakların, dava tarihi olan 30/12/2021 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine" şeklinde, istinaf başvurusunun düzeltilerek reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdarelerinin, güvenlik soruşturması / arşiv araştırmasında ilgili kurumlardan gelen bilgiler ışığında takdir hakkını en uygun adaydan yana kullanma hak ve yetkisine sahip olduğu, davacının, üstleneceği görevin sıradan bir kamu görevi olmadığı dikkate alınarak hakkında elde edilen bilgilerin, başka bir kamu görevinde istihdamına engel görülmeyecek olsa bile, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapmasını riskli hale getireceği, kamu yararı gözetilerek tesis edilen dava konusu işlemde yetki, şekil, sebep, konu ve amaç yönlerinden hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
... ili, ... Merkezi Komutanlığında sözleşmeli er adayı olarak görev yapan davacı hakkında, "Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta, kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle dolandırıcılık" suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasından yargılamasının derdest olduğu" yolundaki bilgiye istinaden güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı değerlendirilerek, sözleşmeli er olma şartlarını taşımadığı gerekçesiyle ön sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem işlem tesis edilmiş; bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Kaynak" başlıklı 3. maddesinin üçüncü fıkrasında, "(3) Sözleşmeli erlik için aşağıdaki nitelikler aranır:
...
d) Cezaları ertelenmiş, seçenek yaptırımlardan birisine çevrilmiş, genel ya da özel af
kanunları kapsamına girmiş veya haklarında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar
verilmiş olsa dahi;
1) Devletin güvenliğine karşı işlenen suçlar, halkı askerlikten soğutmak, Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Devletin kurum ve organlarını aşağılama ile zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, yalan tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, cinsel saldırı, cinsel taciz, kişiyi hürriyetinden yoksun bırakmak, fuhuş, gayri tabii mukarenet, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlar ile kaçakçılık, ihaleye fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma suçlarından,
2) Firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat ve isyan suçlarından,
3) 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde belirtilen suçlardan, birisinden mahkûm olmamak.
e) Taksirli suçlar hariç olmak üzere bir suçtan bir ay veya daha fazla hapis cezası ile mahkûm olmamak.
f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak; güvenlik soruşturmasının sonucunun henüz gelmediği hallerde arşiv araştırması olumlu sonuçlanmış olmak.
..." kuralına, "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinde, "(1) Sözleşmeli er adaylarının ön sözleşmeleri, aşağıdaki nedenlerle süresinin bitiminden önce feshedilir:
...
c) Sözleşmeli er adayı olma şartlarından herhangi birini taşımadığı sonradan anlaşılmak veya sözleşme süresi içinde bu şartlardan herhangi birini kaybetmek. ...
d) Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanmak." kuralına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır." kuralı; ikinci fıkrasında, "Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır." kuralı; 4. maddesinde, "(1) Arşiv araştırması;
a) Kişinin adli sicil kaydının,
b) Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından hâlen aranıp aranmadığının,
c) Kişi hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının,
ç) Kişi hakkında kesinleşmiş mahkeme kararları ve 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin beşinci ve 231 inci maddesinin onüçüncü fıkraları kapsamında alınan kararlar ile kişi hakkında devam eden veya sonuçlanmış olan soruşturma ya da kovuşturmalar kapsamındaki olguların,
d) Hakkında kamu görevinden çıkarılma ya da kesinleşmiş memurluktan çıkarma cezası olup olmadığının,
mevcut kayıtlardan tespit edilmesidir." kuralı; 5. maddesinde, "(1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;
a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,
b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,
c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının,
mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." kuralı; 7. maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında ise, "(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir. (3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur." düzenlemesi yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince; davacı hakkında güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olan "Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka, sigorta, kredi kurumlarının çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi suretiyle dolandırıcılık" suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasındaki yargılamanın halen derdest olduğu, davacı üzerine atılı suçlamanın sübuta erip ermediğinin yargılama sunucunda belli olacağı, dava açılmasının doğrudan davacının bu suçu işlediği anlamına gelmediği, masumiyet karinesi gereğince şu aşamada hakkında herhangi bir sonuç doğurmayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede davacının, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "nitelikli dolandırıcılık" suçundan 1 yıl, 8 ay hapis cezasıyla ve 1579 gün adli para cezasıyla cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, bu kararın da, itiraz edilmemesi üzerine ... tarihinde kesinleştiği görüldüğünden, Mahkemece oluşan yeni durum dolayısıyla dava konusu işlem hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiği sunucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali ve parasal hakların kabulü yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun düzeltilerek reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı tüm parasal haklarından davanın açıldığı ... tarihine kadar olan kısmının, ... tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle, dava tarihinden sonraki tutarın ise her ay için maaş ödemesinin yapılması gereken (tahakkuk ettiği) tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle düzeltilerek reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 14/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.