T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/5877
Karar No : 2024/2113
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, ... Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığında uzman erbaş adayı olarak görev yapmakta iken arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 08/08/2018 tarihinde sözleşmesi feshedilmiş olan davacı hakkında, anılan işlemin ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu hükümleri uyarınca yeniden yapılan değerlendirmenin olumsuz olarak sonuçlandığına ilişkin 03/06/2022 tarihli işlemin iptali ile mahrum kalınan hakların, sözleşme fesih tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin...... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; davacı hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucuna ilişkin belge incelendiğinde; 29/11/2014 tarihinde "Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanarak trafik güvenliğini tehlikeye sokma" suçundan, .... Asliye Ceza Mahkemesinin, 20/02/2015 tarihinde kesinleşen, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 25 gün hapis cezasına hükmedilerek, 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği; 13/07/2016 tarihinde "Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanma taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma" suçundan, ... Asliye Ceza Mahkemesinin, ... tarihinde kesinleşen,... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, 2 ay 15 gün hapis cezası adli para cezasına çevrilerek 1.500,00-TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği ve 10/05/2015 tarihinde "Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanma taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma" suçundan, ... Asliye Ceza Mahkemesinin, .... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile bozulan, ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile, 5 ay hapis cezası adli para cezasına çevrilerek 3.000,00-TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlandığı kabul edilerek davacı göreve başlatılmadığı; olayda, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin (dava konusu işlemin yürürlükteki haliyle) 6. maddesinin (ı) maddesinde sayılan suçlardan bir mahkumiyeti bulunmayan davacı hakkında verilen ceza mahkemesi kararlarının incelenmesinden, davacının söz konusu fiilleri nedeni ile yapılan yargılamalardan birisinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması suretiyle diğer ikisinin ise adli para cezası ile neticelendiği ve hatta birinin henüz kesinleşmediği, yargılamaya konu iki olayda yaralanan kişinin davacının kendisi olduğu hususu ile yargılamalara konu fiillerin niteliği ve ağırlığı dikkate alındığında bu hususun güvenlik soruşturmasının olumsuz olarak değerlendirilmesini gerektirecek mahiyette olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, dava konusu işlem hukuka aykırı bulunduğundan, davacının, anılan işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 01/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının, anılan işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 01/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İzmir ili, ... Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığında uzman erbaş adayı olarak görev yapmakta iken arşiv araştırması ve güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlandığından bahisle 08/08/2018 tarihinde sözleşmesi feshedilmiş olan davacı tarafından, anılan işlemin ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu hükümleri uyarınca yeniden yapılan değerlendirmenin olumsuz olarak sonuçlandığına ilişkin 03/06/2022 tarihli işlemin iptali ile mahrum kalınan hakların, sözleşme fesih tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun, 'Amaç ve kapsam' başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanun, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yapılmasına ve elde edilecek verilerin kullanılmasına ilişkin temel ilkeleri, kimler hakkında yapılacağını, araştırma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler olduğunu, bu bilgilerin ne şekilde kullanılacağını, hangi mercilerin soruşturma ve araştırma yapacağını, Değerlendirme Komisyonunun oluşumu ve çalışma usul, esaslarını, veri güvenliği ile verilerin saklanma ve silinme sürelerini düzenlemektedir.
", 'Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar' başlıklı 3. maddesinde; (1) Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır. (2) Kurum ve kuruluşlarda, yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları hâlinde devlet güvenliğinin, ulusal varlığın ve bütünlüğün, iç ve dış menfaatlerin zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve belgelerin bulunduğu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı, jandarma, emniyet, sahil güvenlik ve istihbarat teşkilatlarında çalıştırılacak kamu personeli ile ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak personel, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışacak öğretmenler, üst kademe kamu yöneticileri, özel kanunları uyarınca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasına tabi tutulan kişiler ile milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın istihdam edilenler hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır.", 'Güvenlik soruşturması' başlıklı 5. maddesinde; (1) Güvenlik soruşturması, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin;
a) Görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin,
b) Yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin,
c) Terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının, mevcut kayıtlardan ve kişinin görevine yansıyacak hususların denetime elverişli olacak yöntemlerle yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilmesidir." ve 'Değerlendirme Komisyonu' başlıklı 7. maddesinde; "(1) Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi amacıyla Değerlendirme Komisyonu kurulur. Değerlendirme Komisyonu; Cumhurbaşkanlığında İdari İşler Başkanının görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığında genel sekreter yardımcısının, bakanlıklarda bakan yardımcısının, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst yöneticinin görevlendireceği bir üst kademe yöneticisinin, üniversitelerde rektör yardımcısının, valiliklerde vali yardımcısının başkanlığında, teftiş/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun görülecek diğer birimlerden birer üyenin katılımıyla başkan dahil en az beş kişiden ve tek sayıda olacak şekilde oluşturulur. Milli güvenlik açısından stratejik önemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakkındaki değerlendirme, ilgili bakanlık ya da kamu kurumları bünyesindeki Değerlendirme Komisyonunca yapılır.
(2) Memuriyet veya kamu görevlerine uygunluğunun değerlendirilmesini sağlayacak yorum içermeyen olgusal veriler, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapmakla görevli birimlerce ilgili kurum ve kuruluş bünyesinde kurulan Değerlendirme Komisyonuna iletilir.
(3) Değerlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ilişkin nesnel ve gerekçeli değerlendirmelerini yazılı olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler tarafından istenildiğinde bu bilgiler sunulur.
" hükümlerine yer verilmiştir.
Öte yandan; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu'nun 19. maddesinde; "Personelde aranacak nitelikler, müracaat şekli ve zamanı, müracaatın kabul edilmesi, sözleşmenin yapılması ve feshedilmesi sebepleri, verilecek sicilin şekil ve usulleri, görevde başarısız olma ve kendilerinden istifade edilememe halleri ve bunlara yapılacak işlem şekli, sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar, uzman onbaşıların uzman çavuş olabilmeleri için gerekli şartlar, astsubay sınıfına geçirilecekler için uygulanacak esaslar, astlık üstlük münasebetleri ile bu hususlardaki işlem şekli ve ilgili diğer hususlar kanunun yürürlüğe girmesini takip eden 6 ay içerisinde Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir." (Anayasa Mahkemesinin 1/6/2022 tarihli ve E.:2022/4; K.:2022/64 sayılı kararı ile bu fıkrada yer alan “…kendilerinden istifade edilememe…” ibaresi iptal edilmiştir. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra (10/03/2023) yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.)" hükümlerine yer verilmiş,
20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin dava konusu işlemin yürürlükte olduğu tarihteki halinde, 6. maddesinde; "Uzman erbaş olarak alınacaklarda aşağıdaki şartlar aranır: ... g) İcra edilen temel askerlik eğitimini başarıyla tamamlayanlardan güvenlik soruşturması uygun olmak veya ilk atamaları doğrudan doğruya kıt’a veya birliklere yapılan uzman erbaşlar için güvenlik soruşturması uygun olmak.
ğ) Askerî öğrencilik ile ilişiği kesilmemiş olmak,
h) Türk Silahlı Kuvvetlerinde daha önce subay, astsubay, uzman jandarma veya uzman erbaş olarak istihdam edilmemiş olmak,
ı) Ayrıca;
1) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse veya affa uğrasa dahi; Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasniî, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat, isyan suçlarından dolayı yahut 22/5/1930 tarihli ve 1632 sayılı Askerî Ceza Kanununun 148 inci maddesinde yazılı suçlardan mahkûm olmamak,
2) Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan adlî veya askerî mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkûm olmamak,
3) Taksirli suçlar nedeniyle altı ay veya daha fazla süre ile hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahkûm olmamak.
i) (Mülga:RG-21/1/2016-29600)
Uzman erbaş olmak için gerek muvazzaflık görevini yaptığı sırada, gerekse terhislerini müteakip başvuruda bulunan ve alınmaları uygun görülen personelin, güvenlik soruşturmaları; kuvvet komutanlıkları veya Jandarma Genel Komutanlığı yahut Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından yaptırılır. Temel askerlik eğitimi sırasında güvenlik soruşturması sonuçlanmayanların eğitimleri devam ettirilir. Bunlardan güvenlik soruşturmaları olumlu sonuçlananlar göreve başlatılır, olumsuz sonuçlananların ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ile ilişiği kesilir. Türk Silahlı Kuvvetlerinin manevi şahsiyetine gölge düşüren veya askerliğin şeref ve haysiyeti ile bağdaşmayacak eylemlerde bulunanlar ile tutum ve davranışları ile yasa dışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüşü benimseyenler, uzman erbaş olarak istihdam edilmezler." hükümleri düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan davada; davacının güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz sonuçlanmasına neden olan ceza yargılamaları incelendiğinde; 29/11/2014 tarihinde "Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanarak trafik güvenliğini tehlikeye sokma" suçundan, .... Asliye Ceza Mahkemesinin, 20/02/2015 tarihinde kesinleşen, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 25 gün hapis cezasına hükmedilerek, 5271 sayılı Kanun'un 231. maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği; 13/07/2016 tarihinde "Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altındayken araç kullanma taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma" suçundan, .... Asliye Ceza Mahkemesinin, 02/05/2018 tarihinde kesinleşen, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 2 ay, 15 gün hapis cezası adli para cezasına çevrilerek 1.500,00-TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği; 10/05/2015 tarihinde "Alkol veya uyuşturucu madde etkisi altında iken araç kullanma taksirle bir kişinin yaralanmasına neden olma" suçundan, ... Asliye Ceza Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile 5 ay hapis cezası adli para cezasına çevrilerek 3.000,00-TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, bu kararın ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile bozulması üzerine, .... Asliye Ceza Mahkemesinin E:...sayılı dosyasında yargılamasının devam ettiği görülmüştür.
Bu durumda; davacı hakkında yürütülen cezai kovuşturmalar neticesinde suç işlediğinin sabit olduğu dikkate alınarak üç ayrı suçtan dolayı cezalandırıldığı ve bu cezalara dair kararların ikisinin kesinleştiği görülmüş olup; anılan kovuşturmalar kapsamında her ne kadar davacının Uzman Erbaş Yönetmeliğinin 6. maddesinde belirtilen katalog suçlarda yer almayan fiileri sebebiyle adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiş ise de, suçun niteliği yukarıda yer alan yasal düzenlemeler kapsamında değerlendirildiğinde, personelde bulunması gereken nitelikleri kaybeden davacı hakkında, yürüttüğü görevin önem ve özelliği dikkate alınarak kurulan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının davanın açıldığı 01/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/04/2024 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal haklarının davanın açıldığı 01/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı, usul ve hukuka uygun olduğundan ve bozma nedeni de bulunmadığından, onanması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk görüşüne katılmıyorum.