T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6126
Karar No : 2025/4575
TEMYİZ EDEN (DAVALI) ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gölcük Tersanesi Komutanlığında ... (...) statüsünde çalışan davacının, hakkında düzenlenen sağlık raporuna istinaden sağlık durumunun anılan işe uygun olmadığından bahisle deneme süresi içerisinde hizmet akdinin feshedilmesine ilişkin 24/03/2022 tarihli işlem ile bu işleme yaptığı itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Mahkemelerinin 12/12/2022 tarihli ara kararı ile "davacının motorcu kolunda çalışıp çalışamayacağının" tespiti amacıyla hakem hastane olarak sevkedildiği Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından düzenlenen sağlık kurulu raporunda, davacının motorcu meslek kolunda çalışabileceğinin belirtildiği, dolayısıyla davacının, motorcu meslek kolu için belirtilen sağlık şartını sağladığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 14/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te yer alan "Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kanunlarında yer alan özel şartları taşımak" ifadesinde geçen şartları taşıyıp taşımadığının tespit edilmesi maksadıyla, işyeri hekimi tarafından istenen sağlık muayeneleri sonucunda aldığı ve idarelerine sunduğu raporların incelenmesi neticesinde, "Motorcu" meslek kolunun keskin/derinlik görme gerektiren bir iş kolu olduğu, iş kazası riskinin kaçınılmaz olduğu ve keskin görme gerektiren işlerde ve yüksekte çalışmasının sakıncalı olduğu tespit edildiğinden, "Motorcu" meslek kolunda çalışmasının uygun olmadığının değerlendirildiği ve iş sözleşmesinin deneme süresi içinde idarelerince tek taraflı olarak feshedildiği, idarelerince, işe ilk girişte sağlık nedenlerinden dolayı istihdam edilecek personel dolayısıyla daha sonra olası bir iş kazasında oluşabilecek maddi ve manevi tazminatlara maruz kalınabileceği, hatta telafisi güç sonuçlar doğurabileceği göz önünde bulundurularak, işveren olarak takdir hakkının en iyiden yana kullanıldığı, işe başlatma sürecine yönelik yapılan tüm işlemlerin ilgili mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı, Gölcük Tersanesi Komutanlığınca açıktan işçi alımı kapsamında "Motorcu" meslek koluna başvurmuş, 27 Eylül - 15 Ekim 2021 tarihleri arasında yapılan sözlü ve uygulamalı sınavda başarılı olarak çalışmaya hak kazanmış, idare tarafından istenilen işe giriş belgelerinin tamamlanmasının ardından ... tarihinde ... sicil numarası ile anılan Komutanlıkta çalışmaya başlamış, Gölcük Necati Çelik Devlet Hastanesinden aldığı ve idareye sunduğu 18/03/2022 tarihli Durum Bildirir Sağlık Kurulu Raporunun işyeri hekimi tarafından incelenmesi neticesinde, mesleki yönden ileri tetkik maksatlı değerlendirme yapılabilmesi için Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Sürayyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevk edilmiş, anılan Hastane tarafından düzenlenen 23/03/2022 tarihli Sağlık Kurulu Raporundaki görüşler doğrultusunda işyeri hekimi tarafından Komutanlıkta çalışmasının uygun olmadığı değerlendirilerek, 24/03/2022 tarihli işlemle, iş sözleşmesi deneme süresi içinde tek taraflı olarak feshedilmiş, bu işleme yaptığı itiraz üzerine idarece, hakem hastane olarak Bursa Şehir Hastanesine sevk edilmiş, bu Hastane tarafından düzenlenen 30/03/2022 tarihli Sağlık Raporundaki tespitlerden hareketle .. tarih ve ... sayılı işlemle itirazının reddedilmesi üzerine, anılan işlemlerin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun ''İdari dava türleri ve idari dava yetkisinin sınırı'' başlıklı 2. maddesinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları ve idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri olarak sayılmış; ''Dilekçeler üzerine ilk inceleme'' başlıklı 14. maddesinin üçüncü fıkrasında; dava dilekçelerinin Danıştayda daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından; görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiş; ''İlk inceleme üzerine verilecek karar'' başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde ise; 14. maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddedileceği kurala bağlanmıştır.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun "Görev" başlıklı 5. maddesinde; "İş mahkemeleri;
a) 5953 sayılı Kanun'a tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanun'a tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarih ve 4857 sayılı İş Kanunu'na veya 11/1/2011 tarih ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,
b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanun'un Geçici 4. maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,
c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara,
ilişkin dava ve işlere bakar." hükmü yer almaktadır.
Diğer taraftan, 4857 sayılı İş Kanunu'nun "Deneme süreli iş sözleşmeli" başlıklı 15. maddesinde; "Taraflarca iş sözleşmesine bir deneme kaydı konulduğunda, bunun süresi en çok iki ay olabilir. Ancak deneme süresi toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Deneme süresi içinde taraflar iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız feshedebilir. İşçinin çalıştığı günler için ücret ve diğer hakları saklıdır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacının iş akdinin feshine ilişkin 24/03/2022 tarihli işlemde; ...sağlık durumunuzun mesleğinize engel teşkil etmesi nedeniyle; 24 Mart 2022 (Mesai Bitimi) tarihinden itibaren tek taraflı olarak (deneme müddeti içinde) iş sözleşmeniz fesih edilecektir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 15. maddesi ve 28'inci Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin 21/c maddesine göre; deneme süresi içerisinde tarafların iş sözleşmesini bildirim süresine gerek olmaksızın ve tazminatsız olarak fesih etme hakları bulunmaktadır. Bu kapsamda hizmet akdiniz, 24 Mart 2022 günü mesai bitiminden itibaren kıdem ve ihbar tazminatı ödenmeksizin sona erdirilecektir... hususlarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla davacının, Gölcük Tersanesi Komutanlığında 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçi statüsünde, özel hukuk hükümlerine tabi olarak çalıştığı açıktır.
Uyuşmazlıkta, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca, İş Kanunu'na tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarında iş mahkemelerinin görevli olduğu, davacının da, 4857 sayılı Kanun'a tabi işçi statüsünde çalışmakta iken iş akdinin feshedildiği anlaşıldığından, 4857 sayılı Kanun hükümlerine tabi olarak çalışması nedeniyle, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 7036 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca adli yargının görevli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, özel hukuk hükümleri çerçevesinde iş mahkemelerince çözümlenmesi gereken bir uyuşmazlığın bulunduğu hususu dikkate alınarak, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddi gerekirken, işin esasına girilerek, dava konusu işlemin iptali, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 14/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 14/06/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 21/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.