T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6333
Karar No : 2025/3580
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Kurumu Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından, Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ve bağlı iş yerlerinin yeraltı bölümlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin İlanda yer alan; başvuracak adaylarda aranacak şartlar arasında "Başvuru tarihinin ilk günü itibarıyla 32 yaşından gün almamış olmak" ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te bir yaş şartı öngörülmediği, kaldı ki, Yönetmeliğin kendisinin bile yaş şartı düzenlemesinin "özel kanunla" yapılması gerektiğini düzenlediği halde, özel kanunda bu konu ile ilgili bir düzenleme olmadığı gibi özel kanunun yönetmeliğe bir düzenleme yetkisi kuralı da bırakmadığı, Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün kendi kanununda ve Ana statüsünde işçi alımında yaş şartı ile ilgili bir düzenleyici işlemin de bulunmadığı, üst yaş sınırının Yasa ile önceden düzenlenmeyip son anda ilanla belirlenmesinin hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine de aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Usule ilişkin olarak; öncelikle davanın görev, süre ve menfaat yönlerinden reddi gerektiği, esasa ilişkin olarak; 32 yaş sınırının üst hukuk normlarına uygun olarak düzenlenmiş olduğu, bir üst norm olan 7223 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile dava konusu edilen işçi istihdamı için Yönetim Kurulunun yetkili kılındığı, kanun koyucunun ilgili mevzuata tabi kurum ve kuruluşlara 7. maddenin birinci fıkrasınca yaş şartı getirilmesinin önünü açtığı, kanun koyucunun burdaki amacının birinci fıkra ile belirtilen mesleğin niteliğine göre özel şartlar belirlenebilmesinin kanun metni ile sayılarak değil personel alımı gerçekleştirecek ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından faaliyetleri çerçevesinde ilgili meslek koşullarının gerektirdiği kriterler ve kamu yararı gözetilerek serbestçe belirlenebilmesinin esnekliğini artırdığı, kanun koyucu yaş şartı getirilmemesini istemesi durumunda yürürlükte bulunan mevcut düzenlemeyi yürürlükten kaldırmayacağı, alınacak işçiler için müracaat etme alt yaş sınırının 18, üst yaş sınırının ise 32 yaş olarak belirlenmesi gerektiği, maden işçilerinin en fazla 50 yaşına kadar çalışabildiği, Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesinin (d) bendi uyarınca dava konusu daimi işçi alımı İlanında yer alan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu düzenlemenin üst hukuk normlarına aykırı olduğundan iptali gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava; Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerlerinin yeraltı işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak "panao-ayak üretim işçiliği" sanatında çalıştırılmak üzere daimi işçi alınacağına ilişkin ilanının, başvuruda aranılan şartlar arasında yer alan "Başvuru tarihinin ilk günü itibarıyla 32 yaşından gün almamış olmak" ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak İktisadi Devlet Teşekkülü olarak teşkilatlandırılmış, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye dayanılarak hazırlanan Ana Statüsünün "Personele İlişkin Hükümler" başlıklı 22. maddesinde, "TTK ile müessese ve bağlı ortaklık personeli hakkında 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır.", 23. maddesinde ise, "Bu Anastatüde bulunmayan hususlarda 233 sayılı Kanun Hükümünde Kararname hükümleri uygulanır." şeklinde düzenleme yapılmıştır.
29/01/1990 tarih ve 20417 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin (a) bendinde; teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda hizmetlerin, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürüleceği, (e) bendinde; işçilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olmadıkları belirtilmiştir.
Kamu kurum ve kuruluşlarına, iş kanunları hükümlerine göre çalıştırılmak üzere, sürekli veya geçici işçi alınmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla hazırlanan ve 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlananarak yürürlüğe giren Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "İşçi olarak alınacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 4. maddesinin (b) bendinde, "18 yaşını tamamlamış olmak" kuralına, "İşçi talebinde dikkat edilecek hususlar" başlıklı 7. maddesinin (c) bendinde ise; "Müfettiş, kontrolör, denetmen, denetçi, uzman gibi kariyer mesleklerin yardımcıları ve stajyerleri hariç, başvurularda yaş şartı getirilmemesi" kuralına yer verilmiş ancak 09/11/2018 tarih ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 322 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararıyla yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesi ile anılan Yönetmeliğin 7. maddesinin (c) bendi yürürlükten kaldırılmıştır.
Kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilecek personelin işe alınmasında aranacak şartlar arasında hizmetin özellikleri ve niteliği gözetilerek yaş konusunda üst sınır belirlenmesi doğal ve tutarlı bir tutum olmakla birlikte, üst yaş sınırının, kurum ve kuruluşların kanun ve kuruluş statülerinde veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü tüzük ve yönetmeliklerde belirtilmesi gerekmektedir. İlan gibi alt düzenleyici işlemlerle üst yaş sınırı belirlenmesi normlar hiyerarşisine ve ilgili düzenlemelere aykırı olacağı gibi Anayasa ile koruma altına alınan bir hak olan çalışma hakkının kısıtlanması sonucunu doğuracağı açıktır.
Türkiye Taşkömürü Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerlerinin yeraltı işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanununa tabi daimi işçi statüsünde "Pano-ayak üretim işçiliği" sanatında çalıştırılmak üzere, 09/08/2009 tarihli ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre Zonguldak, Bartın ve Karabük İş Kurumu vasıtası ile başvuranlar arasından noter tarafından elektronik kura çekimi ile tespit edilmek suretiyle 2000 işçi alımı yapılacağı 15/09/2023 tarihli ve 32310 Sayılı Resmi Gazete'de ilan edilmiş, davacı tarafından, başvuru şartları arasında anılan ilanda yer verilen "Başvuru tarihinin ilk günü itibarıyla 32 yaşından gün almamış olmak" şartını taşımaması nedeniyle Zonguldak İli için başvuru yapamadığından bahisle görülmekte olan dava açılmıştır.
İktisadi Devlet Teşekkülü olarak kurulan Türkiye Taşkömürü Genel Müdürlüğü'nün gerek Anastatüsü'nde, gerekse uyuşmazlığa uygulanması gereken Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışacak olan sürekli işçi alımında, aranacak koşullar arasında üst yaş sınırı ile ilgili olarak herhangi bir koşula yer verilmemesine karşın, davaya konu ilan'da 4857 sayılı İş Kanununa tabi olarak çalışacak olan sürekli işçi alımına ilişkin ilanda başvuracak adaylarda aranacak şartlara "Başvuru tarihinin ilk günü itibarıyla 32 yaşından gün almamış olmak" koşulu getirilmek suretiyle üst yaş sınırı konulmasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Belirtilen nedenlerle dava konusu ilanın, başvuruda aranılan şartlar arasında yer alan "Başvuru tarihinin ilk günü itibarıyla 32 yaşından gün almamış olmak" ibaresinin iptali gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerlerinin yeraltı işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi daimi işçi statüsünde “Pano-ayak üretim işçiliği” sanatında çalıştırılmak üzere, 09/08/2009 tarihli ve 27314 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” hükümlerine göre Zonguldak, Bartın ve Karabük İş Kurumu vasıtası ile başvuranlar arasından, Noter tarafından yapılacak olan elektronik kura çekimi ile tespit edilmek suretiyle 15 Eylül 2023 tarihli 32310 sayılı Resmi Gazete'de ilana çıkılmıştır.
Zonguldak ilinden 1500, Bartın ilinden 400 ve Karabük ili Yenice ilçesinden 100 olmak üzere gruplu toplam 2000 yeraltı “pano-ayak üretim işçisi” alınacağına ilişkin ilan gereğince başvurular, Türkiye İş Kurumu resmi internet sitesi adresi üzerinden 25/09/2023 - 29/09/2023 tarihleri arasında alınmış, Zonguldak ili için başvuru yapmak isteyen davacının, anılan İlanda "32 yaşından gün almamış olmak" koşulunu sağlamadığı için başvurusu sistem üzerinden kabul edilmemiştir.
Davacı tarafından; anılan koşulun iptaline karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Taşkömürü Genel Müdürlüğü, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığının ilgili kuruluşu olarak iktisadi devlet teşekkülü şeklinde teşkilatlandırılmış,
05/03/2020 tarih ve 31059 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 04/03/2020 tarih ve 2254 sayılı Cumhurbaşkanlığı kararıyla Türkiye Taşkömürü Kurumu Ana Statüsü belirlenmiş, kararın "Personele İlişkin Hükümler" başlıklı 22. maddesinin birinci fıkrasında; "TTK ile müessese ve bağlı ortaklık personeli hakkında, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır" hükmüne yer verilmiştir. Teşekkülün Ana Statüsünde personelin istihdam şekilleri konusunda, 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile diğer ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanacağı belirlenmiştir.
29/01/1990 tarih ve 20417 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde; teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülen hizmetlerin, genel idare esaslarına göre yürütülen asli ve sürekli görevler olduğu; (c) bendinde; işçilerin, bu Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olmadıkları belirtilmiştir.
Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerlerinin yeraltı iş yerlerinde ihtiyaç duyduğu işçi personelin, 4857 sayılı Kanun (ve ilgili diğer mevzuat) kapsamında 09/08/2009 tarih ve 27314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri uygulanmak suretiyle istihdamının Türkiye İş Kurumundan istenildiği; anılan Yönetmeliğin "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; Yönetmeliğin, kamu iktisadi teşebbüsleri de dahil olmak üzere kuruluşların sürekli veya geçici işçi alımını kapsadığının belirtildiği; "İşçi olarak alınacaklarda aranacak şartlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "18 yaşını tamamlamış olmak"; (ç) bendinde, "Kamu kurum ve kuruluşlarının özel kanunlarında yer alan özel şartları taşımak" şartı arandığı; 7. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde ise; "Müfettiş, kontrolör, denetmen, denetçi, uzman gibi kariyer mesleklerin yardımcıları ve stajyerleri hariç, başvurularda yaş şartı getirilmemesi" düzenlemesine yer verilmekte iken, 09/08/2018 tarih ve 30590 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 322 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı uyarınca bu bendin yürürlükten kaldırıldığı görülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kamu kurum ve kuruluşlarında hizmetin özellikleri ve niteliği dikkate alınarak, yaş konusunda üst sınır belirlenmesi mümkün olup, üst yaş sınırının, kurum ve kuruluşların kanun ve kuruluş statülerinde veya kanunun bu konuya dair düzenleme yetkisi öngördüğü yönetmeliklerde belirtilmesi gerekmektedir. Genel düzenleyici işlem niteliğini haiz olmayan İlan gibi alt düzenleyici işlemlerle üst yaş sınırı belirlenmesi normlar hiyerarşisine ve dayanağı üst norm niteliğindeki düzenlemelere aykırı olacağı gibi, Anayasa ile güvence altına alınan bir hak olan çalışma hakkının kısıtlanması sonucunu doğurabileceği de açıktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; iktisadi devlet teşekkülü olarak kurulan Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğünün sürekli işçi alımında üst yaş sınırı ile ilgili olarak kuruluşun Ana Statüsünde bir düzenleme bulunmadığı gibi, uyuşmazlığa uygulanması gereken alt düzenleyici işlem olan Kamu Kurum ve Kuruluşlarına İşçi Alınmasında Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'te de bir hüküm mevcut olmadığı anlaşıldığından, dava konusu İlan'da başvuracak adaylarda aranacak şartlar arasında "32 yaşından gün almamış olmak" şartının aranmasında üst hukuk normuna uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Türkiye Taşkömürü Kurumu Genel Müdürlüğü ve bağlı işyerlerinin yeraltı işyerlerinde 4857 sayılı İş Kanunu'na tabi olarak çalıştırılmak üzere daimi işçi alımı yapılacağına ilişkin ilanında yer alan başvuracak adaylarda aranacak şartlardan olan " 32 yaşından gün almamış olmak" ibaresinin İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Kullanılmayan ...-TL yürütmenin durdurulması harcı ile posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 01/07/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.