T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1480
Karar No : 2024/5459
TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca ilan edilen veteriner sağlık teknisyeni kadrolarına Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yerleştirilmesi yapılmayan davacının, söz konusu kadrolara yerleştirilen, ancak; aranan niteliğe sahip bulunmayanlar nedeniyle boş kalan veteriner sağlık teknisyeni kadrolarına atanma talebinin reddine ilişkin işlemin iptaline karar verildiğinden bahisle, geç atanması nedeniyle ilk ataması yapılan kişi ile kendi atamasının yapıldığı tarihler arasında yoksun kaldığı 26.753,83-TL parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince, Danıştay Onikinci Dairesinin 05/12/2019 tarih ve E:2016/3476, K:2019/9776 sayılı bozma kararına uyularak; uyuşmazlıkta, davacının zarara yol açtığını ileri sürdüğü atanma başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açtığı davada, ...İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine 17/11/2014 tarihinde göreve başlatıldığı, bilahare aynı Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, Danıştay Onikinci Dairesinin temyiz ve karar düzeltme incelemelerinden geçmek suretiyle anılan kararın bu yönde kesinleştiğinin görüldüğü; bu durumda, davacının atanma başvurusunun reddine ilişkin işlemin İdare Mahkemesince iptal edilerek kesinleştiği dikkate alındığında, davacının açıkta kaldığı döneme ilişkin yoksun kaldığı parasal haklarının davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı, bu itibarla, Mahkemelerinin 16/03/2023 tarihli ara kararı uyarınca dosyaya giren bilgi ve belgelerden, davacının hizmet belgesine göre, 2013/1 ve 2014/10 tarihleri arasında görev yaptığı Malatya Tarım İşletmesi Müdürlüğündeki kazançları da düşülerek, taleple bağlı kalınmak suretiyle 26.753,83-TL'nin dava tarihi olan 28/04/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesinin gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, 26.753,83-TL'nin dava tarihi olan 28/04/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca gerçekleştirilen merkezi yerleştirme işlemlerine Bakanlıkça müdahale edilmesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla Bakanlığın kusurlu eylemi ve zararın bu kusurlu eylemden kaynaklandığına dair herhangi bir bilgi ve belgenin de dosyada bulunmadığı, bu nedenle atfedilebilecek bir hizmet kusurunun bulunmadığı, mevzuatta aylığın yapılan hizmet karşılığı ödenen parayı ifade ettiği belirtildiğine göre, davacıya kanunen memur sayılmadığı bir süre için aylık verilmesinin mümkün olmadığı,
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından; öncelikle idari işlemlerin iptali istemiyle açılan davalar üzerine verilen her iptal kararının tazminat ödenmesini gerektirmeyeceği, iptal edilen işlemle tazminat istemi arasında nedensellik bağının bulunmasının gerektiği, 07/07/2011 tarihinde yapılan merkezi yerleştirme işlemlerinde, davacının yerleştirilememe işleminin iptali istemiyle açtığı bir davasının bulunmadığı, boş kalan kadrolara atanma talebinin reddi üzerine Bakanlığa karşı açtığı dava sonucunda atamasının yapıldığından, tazminat davasının hasmı olamayacakları, ilaveten adayların tercih etmiş oldukları kadroların koşullarını taşıyıp taşımadıklarını kendilerinin kontrol etmesi gerektiği, Başkanlıkça; ilgili kılavuz kurallarına göre işlem yürütüldüğü için davacının uğradığını iddia ettiği zararla ilgili olarak herhangi bir sorumluluklarının bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından 07/07/2011 tarihinde gerçekleştirilen merkezi yerleştirme işlemlerinde mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca ilan edilen veteriner sağlık teknisyeni kadrolarına başvuran, ancak; yerleştirmesi yapılmayan davacı tarafından, yerleştirme işlemlerinin tamamlanmasından sonra boş kalan veteriner sağlık teknisyeni kadrolarına atanması istemiyle yapılan 07/02/2014 tarihli başvurunun reddine ilişkin mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine veteriner sağlık teknisyeni kadrosuna ataması yapılarak, 17/11/2014 tarihinde göreve başlaması sebebiyle, ilk ataması yapılan kişi ile kendi atamasının yapıldığı tarihler arasında yoksun kaldığı 26.753,83-TL parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesinre karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında; idarelerin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12. maddesinde; "İlgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştaya ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
03/05/2002 tarih ve 24744 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğin 2. maddesinde; bu Yönetmeliğin (A) ve (B) grubu kadrolara atanacaklar için yapılacak işlem ve sınavları kapsadığı belirtilmiş, "Kabul için ön şart" başlıklı 14. maddesinin ikinci fıkrasında; "Adayların, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48 inci maddesinde belirtilen koşullar ile kamu kurum ve kuruluşlarının kendi mevzuatındaki diğer adaylık koşullarını da taşımaları zorunludur.", "Atama yapılacak kadroların belirlenmesi" başlıklı 20. maddesinde; "Kamu kurum ve kuruluşları tarafından, açıktan atama yapacakları (B) grubu kadrolar için ilgili mevzuatı uyarınca yetkili makamlardan izin alındıktan sonra, bu kadroların koşullarının belirlenmesi amacıyla; yüksek öğretim kurumları ile yüksek öğretim üst kuruluşları, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına; (…) bunların dışında kalan diğer kamu kurum ve kuruluşları DPB’ye başvurur.(…) YÖK Başkanlığı aldıkları başvuruları; unvan, sayı, sınıf ve derecesi ile aranan koşullar yönünden inceleyerek görüşlerini, bu kuruluşlara ait kadroların tümünü kapsayacak şekilde manyetik ortamda DPB’ye bildirir..., Tercihlerin alınması" başlıklı 22. maddesinde; "KPSS sonuçlarının açıklanmasından sonra ÖSYM tarafından, yerleştirme işlemi için, bir Tercih Kılavuzu ve Tercih Formu hazırlanır ve adaylara ulaşması sağlanır. Kamu kurum ve kuruluşlarının, usulüne uygun olarak açıktan atama izni alınmış ve koşulları belirlenmiş (B) grubu boş kadrolarının sınıf, unvan, derece ve sayısı ile bu kadrolar için aranacak nitelikleri kapsayan bilgiler, DPB adına ÖSYM tarafından ilan edilir. Adaylar, atanmak istedikleri kadroları, Tercih Formu’na yazarak kodlarlar ve Kılavuz’da belirlenen yolla teslim ederler. Tercihlerin alınması sırasında adaylardan kadroların koşullarına ilişkin herhangi bir belge istenmez.", "Yerleştirme" başlıklı 23. maddesinde; "Adaylar, Beşinci Bölümde yer alan hükümler saklı kalmak üzere, ÖSYM tarafından (B) grubu kadrolara; KPSS puanları, tercihleri, kadro sayıları ve koşulları göz önünde tutulmak suretiyle yerleştirilir. (...)Yerleştirmede adayların Başvurma Belgesi’nde ve Tercih Formu’nda yazıp kodladıkları beyanları esas alınır. Yerleştirme sonuçları, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına, adaylara ve DPB’ye bildirilir." ve "Adayların başvurmaları ve atanmaları" başlıklı 25. maddesinde; "Adaylar, yerleştirildikleri kamu kurum ve kuruluşlarına, Tercih Kılavuzu’nda yazılı olan belgeler ve KPSS Sınav Sonuç Belgesi ile birlikte atanmak üzere süresi içinde başvururlar. Kamu kurum ve kuruluşları, atamaya yetkili amirin onayı ile beş kişiden oluşan bir sınav değerlendirme komisyonu kurar. Bu komisyon, atanmak üzere bildirilen adayları, aranılan nitelikler yönünden inceleyerek, nitelikleri uyanların atamalarının yapılmasını teklif eder. Beşinci Bölümde yer alan hükümler saklı kalmak üzere, ÖSYM tarafından yerleştirilen adaylar, başka bir sınav veya mülakat yapılmaksızın, ilan edilmiş kadrolara doğrudan atanır. Ancak, atama için öngörülen koşullara uymayan veya gerekli belgeleri süresi içinde getiremeyen adayların atamaları yapılmaz..." hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari yargı mercilerince verilen iptal kararları, iptal edilen idari işlemi ilk tesis edildiği andan itibaren ortadan kaldırarak o işlemin tesisinden önceki hukuki durumu ortaya koyacağından, işlemin iptali nedeniyle ilgilinin uğradığı zararların idare tarafından tazmin edilmesi hukuk devleti ilkesinin bir sonucudur.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının kamu personeli seçme sınavlarındaki sorumluluğu, sınavları yapmak, tercihleri almak, adayların başvurma belgesinde ve tercih formunda yazıp kodladıkları beyanları esas alarak KPSS puanları, tercihleri, kadro sayıları ve koşulları göz önünde tutmak suretiyle yerleştirmelerini yaparak ilgili kuruma göndermektir. Görüldüğü üzere, anılan Yönetmelik ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığına adayların başvurma belgesinde ve tercih formunda yazıp kodladıkları beyanların doğruluğunu araştırma yetkisi verilmemiştir. Ancak, anılan Yönetmeliğe göre, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından bildirilen sonuçlar üzerine kamu kurum ve kuruluşları, atamaya yetkili amirin onayı ile beş kişiden oluşan bir sınav değerlendirme komisyonu kurarak, atanmak üzere bildirilen adayları, aranılan nitelikler yönünden inceler ve nitelikleri uyanların atamalarının yapılmasını teklif eder. Böylece, anılan Yönetmelik ile kurumlara da Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yerleştirme yapılıncaya ve adayların, yerleştirildikleri kamu kurum ve kuruluşlarına, Tercih Kılavuzu’nda yazılı olan belgeler ve KPSS Sınav Sonuç Belgesi ile birlikte atanmak üzere süresi içinde başvurması üzerine komisyon oluşturuluncaya kadar adayların başvurma belgesinde ve tercih formunda yazıp kodladıkları beyanların doğruluğunu araştırma yetkisi ve sorumluluğu verilmemiş olup, bu aşamaya (komisyon kurulup beyanların doğruluğunun araştırılması aşaması) kadar olan süreçte davalı Tarım ve Orman Bakanlığının hizmet kusuru bulunmamaktadır.
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yerleştirme işlemlerinin tamamlanmasından sonra, bu kadrolara başvuran ve yerleştirilen, ancak; veteriner sağlık teknisyeni kadrosu için aranılan nitelik koduna sahip olmadığından Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yerleştirilen kişilerin atamalarının yapılmaması üzerine oluşan yeni durumda, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, atama yapılmayan veteriner sağlık teknisyeni kadrosunun kaç adet olduğu tespit edilip, bu boş kadrolara atama yapılması için Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığından tekrar yerleştirme yapılması istenerek ve Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından gönderilen listeler aranılan nitelikler yönünden incelenerek, nitelikleri uyanların atamalarının yapılması gerekmektedir. Yönetmelikte bu durumun belirtilmemesi, idarenin hizmetin sahibi ve sorumlusu olarak, görev alanıyla ilgili olan bu konuda yetkisini kullanarak bu yönde işlem tesis etmesine engel teşkil etmemekte olup, bu sürecin işletilmemesi açık bir hizmet kusurudur. Hizmetin kusurlu işletilmesi nedeniyle ortaya çıkan zararın anılan idarece tazmini gerektiği de tartışmasızıdır.
Bakılan olayda, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca 07/07/2011 tarihinde gerçekleştirilen merkezi yerleştirme işlemlerinde mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca ilan edilen veteriner sağlık teknisyeni kadrolarına başvuran; ancak; yerleştirilmeyen davacı tarafından, yerleştirme işlemlerinin tamamlanmasından sonra boş kalan veteriner sağlık teknisyeni kadrolarına atanmak amacıyla yapılan başvurunun reddine dair mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, ...İdare Mahkemesinin kararıyla iptali üzerine, hukuka aykırılığı yargı kararıyla da saptanmış bulunan işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı tüm parasal haklarının ödenmesi Anayasal bir zorunluluk olup, idare tarafından tazmin edilecek zarar sadece ilgililerin malvarlığında gerçekleşen azalmayı değil, idarenin hizmet kusuruna dayalı işlem veya eylemi nedeniyle yoksun kalınan, bir başka deyişle, idare hukukuna aykırı işlem tesis etmemiş olsaydı gerçekleşmesi muhtemel mal varlığı artışlarını da kapsamaktadır. Dolayısıyla, davacıya zararına karşılık olarak yapılacak ödemenin hangi tarihten itibaren başlatılacağı hususu önem arz etmektedir.
Her ne kadar, davalı Tarım ve Orman Bakanlığının sorumluluğu, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığınca yerleştirilen kişilerin atamalarının yapılmaması sonrasında hareketsiz kalması ile başlamış ise de, davacının 07/07/2011 tarihinde yapılan merkezi yerleştirme işlemleri sonucu atamasının yapılmaması üzerine, bu işlemin iptali istemiyle açılmış bir davanın bulunmadığı dikkate alındığında, davacı açısından atamasının yapılmamasından doğan zararın, boş kalan veteriner sağlık teknisyeni kadrosuna atanması için yaptığı başvuru ile mevcut hale geldiği hususu kuşkusuzdur.
Bu durumda; mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca ilan edilen veteriner sağlık teknisyeni kadrolarına Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından yerleştirilmeyen davacı tarafından, söz konusu kadrolara yerleştirilen, ancak; aranan niteliklere sahip bulunmamaları nedeniyle atamaları yapılmayan kişiler nedeniyle boş kalan veteriner sağlık teknisyeni kadrolarından birine atanmak amacıyla yaptığı başvurunun reddine ilişkin mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açtığı davada, ... İdare Mahkemesinin E:...sayılı dosyasında söz konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine, davacının 17/11/2014 tarihinde göreve başlatıldığı, daha sonra dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve Danıştay Onikinci Dairesinin temyiz ve karar düzeltme incelemelerinden geçmek suretiyle kararın kesinleştiği hususları göz önüne alındığında; davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, boş kalan kadrolardan birine atanmak amacıyla başvurduğu 07/02/2014 tarihi ile bu başvurunun reddine dair işlemin Mahkemece yürütmesinin durdurulması üzerine ataması yapılıp fiilen göreve başladığı 17/11/2014 tarihi arasındaki döneme karşılık gelen tutar olduğu sonucuna varılmış olup, ilk atamanın yapıldığı 07/10/2011 tarihi ile atanma başvurusunda bulunulan 07/02/2014 tarihleri yönünden ise, davacının 07/10/2011 tarihli ilk atama işlemine veya ÖSYM tarafından yapılan yerleştirme işlemine karşı dava açmadığı görüldüğünden, 07/10/2011 tarihi ile 07/02/2014 tarihi arasındaki döneme ilişkin parasal haklarının ödenmesi mümkün değildir.
Öte yandan, dava dilekçesinde, davacı tarafın 15/01/2013 - 14/11/2014 tarihleri arasında Malatya Tarım İşletmesi Müdürlüğünde çalışması bulunduğundan, bu kısma yönelik yoksun kaldığı parasal hak tutarının bulunmadığı belirtilerek, talebinin sadece ilk atamanın yapıldığı 07/10/2011 tarihi ile Malatya Tarım İşletmesi Müdürlüğünde göreve başladığı 15/01/2013 tarihlerini kapsadığı ve bu tarihler arası sunulan çizelge de görüleceği üzere 26.753,83-TL'lik tutarın dava konusu edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, yukarıda yer verilen hususlar ile davacının talepte bulunduğu tarihler de dikkate alınmak suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın kabulüne, ...-TL'nin dava tarihi olan 28/04/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 11/12/2024 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.