T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3252
Karar No : 2025/1718
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : I. Hukuk Müşaviri Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Camiinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında sözleşmeli müezzin-kayyım olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1-(b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın sözleşmenin feshi başlıklı Ek 6. maddesi uyarınca hizmet sözleşmesinin feshedilerek görevine son verilmesine ve Diyanet İşleri Başkanlığında sözleşmeli ya da kadrolu olarak görev talep etmesi halinde yeniden görev verilmemesine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının fesih tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının müezzin-kayyım olarak 14/04/2022 tarihinde göreve başladığı, davacıya atfedilen eylemlerin ise 2020 ve 2021 yılları içinde gerçekleştiği, bu haliyle söz konusu eylemlerin işlendiği tarihte dini öğrenim şartı esas alınan bir göreve(ünvana) atanmamış olan davacının, atanmamış olduğu döneme ilişkin fiillerinin tespit edildiğinden bahisle hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının her hak ediş (ödenmesi gereken aylardan) tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar dönemsel olarak işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının memurluğa alınma şartlarının taşınmadığının sonradan anlaşılması nedeniyle memurluğuna son verildiği, dava konusu işlemin davacının Diyanet İşleri Başkanlığında ve atanmasına dini öğrenim esas alınan kadrolarda çalışmasına engel olduğu, davacının başka kurum ve kadrolarda çalışmasına engel bir hali bulunmadığı, hizmetin özellik ve hassasiyeti dikkate alınarak tesis edilen işlemin kamu yararına ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Camiinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli müezzin-kayyım olarak görev yapan davacının, sosyal medya üzerinden kadınlara yönelik gayri ahlaki paylaşımlarda bulunduğuna dair şikayete istinaden 25/04/2022 tarihinde başlatılan disiplin soruşturması sonucunda hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda davacının “...” kullanıcı isimli Telegram hesabından tanıştığı F.Y. isimli kadın ile 2020 yılı Ocak ve Şubat aylarında farklı tarihlerde üç ayrı otelde konakladığı, yine Telegram üzerinden tanıştığı D.D. isimli kadınla Yalova'da 2021 yılının Mayıs, Haziran ve Kasım aylarında farklı tarihlerinde birden çok otelde konaklamak suretiyle birliktelikler yaşadığının tespit edildiğinden bahisle idari açıdan; İslam dinince kesin olarak yasaklanmış olan ve İslam törelerine açıkça aykırılık teşkil eden söz konusu fiilleriyle, müezzin-kayyımlar için göreve atanma şartları içerisinde yer alan ve Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde düzenlenen ortak nitelik şartını taşımadığı sonradan anlaşıldığından, Diyanet İşleri Başkanlığındaki görevinin sona erdirilmesi yönünde getirilen teklife istinaden Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Kurulunda görüşülmesi sonrasında, davacının hizmet sözleşmesinin feshedilerek görevine son verilmesi ve Diyanet İşleri Başkanlığında sözleşmeli ya da kadrolu olarak görev talep etmesi halinde yeniden görev verilmemesi yolundaki Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrasında; "Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir" şeklinde tanımlanmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'un 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, memurluğa alınacaklarda aranacak özel şartlar arasında, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" koşuluna yer verilmiş; 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, memurların "memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren haller arasında sayılmıştır.
15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" koşulu, Diyanet İşleri Başkanlığı kadrolarına ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlar arasında gösterilmiş, 13/09/2023 tarih ve 32308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. maddesiyle, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi; "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlar bakımından; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygun olduğu şeklinde ortak nitelik taşımak." şeklinde değiştirilmiştir.
06/06/1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kabul edilen ve 28/06/1978 tarih ve 16330 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın 1. maddesinde; bu Esaslar'ın, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (B) fıkrası hükmü uyarınca kamu idare, kurum ve kuruluşlarında mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılan ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileri hakkında uygulanacağı belirtilmiştir.
22/11/2010 tarih ve 2010/1169 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen "Sözleşmenin feshi" başlıklı Ek 6. maddesinin (a) bendinde; "İşe alınma açısından gerekli olan niteliklerden herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması" hali, sözleşme feshi nedenleri arasında sayılmıştır.
Davacı ile imzalanan Hizmet Sözleşmesinin 10. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Personelin, sözleşme akdetme şartlarından birini veya genel nitelikler ile Başkanlığın sözleşmeli imam hatipler için belirlemiş olduğu diğer şartlardan herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya görevi esnasında bu şartlardan birini kaybetmesi halinde sözleşmesi sona erdirilir." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan ünvanlarda görev yapan personelin; Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu'' şeklinde düzenlenen ortak nitelik şartının kaybettiğinden bahisle görevine son verme işleminin tesisi için ''İslam törelerine uygun olmayan bir eylemin bulunması'' ve ''bu eylemin çevresinde bilinir olması'' şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, 14/04/2022 tarihinde göreve başlayan davacının, kendisi tarafından da bizzat kabul edilen, kamu görevine girmeden önceki eylemlerinin göreve son verme işleminin sebebi olduğu; ifa ettiği görev için belirlenen özel şartları, bu göreve atanmadan önce taşımadığının görevde iken anlaşıldığı gerekçesiyle davacının görevine son verildiği görülmekte olup; mevcut bilgi ve belgeler ile davacının beyanları ve olayların ortaya çıkış şekli dikkate alındığında; din görevlisi sıfatını haiz davacının, söz konusu gayri ahlaki eylemlerinin doğrudan görevinin gereklerine ve dolayısıyla göreve atanma şartlarına aykırılık teşkil ettiği, davacının Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nde aranan itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olması şartını göreve atanırken taşımadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük ve parasal hakların her hak ediş (ödenmesi gereken aylardan) tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar dönemsel olarak işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı dava dileçesinde, hizmet sözleşmesinin feshedilerek görevine son verilmesine ve Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde sözleşmeli ya da kadrolu olarak görev talep etmesi halinde yeniden görev verilmemesine ilişkin işlemin iptalinin istenildiği; dilekçe içeriğinde dava konusu işlemin Diyanet İşleri Başkanlığında sözleşmeli ya da kadrolu olarak görev talep etmesi halinde yeniden görev verilmemesine ilişkin kısmı ile Anayasa ile koruma altına alınan kamu hizmetine girme hakkının ihlal edildiğinin belirtilerek dava konusu işlemin bu kısmının da iptalinin istenildiği halde, Mahkemece bu kısım yönünden ayrı bir hüküm kurulmadığı görüldüğünden, temyize konu kararda taleple bağlılık ilkesi gözardı edilerek eksik hüküm kurulması nedeniyle, bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının her hak ediş (ödenmesi gereken aylardan) tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar dönemsel olarak işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin, davacının, sözleşmesinin feshedilerek görevine son verilmesine ilişkin kısmının iptaline ilişkin kısmının oyçokluğu ile; Diyanet İşleri Başkanlığında sözleşmeli ya da kadrolu olarak görev talep etmesi halinde yeniden görev verilmemesine ilişkin kısmı yönünden hüküm kurulmaması nedeniyle oybirliği ile BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak 25/03/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İstanbul ili, Esenyurt ilçesi, ... Camiinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. Maddesinin birinci fıkrasının (B) bendi kapsamında sözleşmeli müezzin-kayyım olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1-(b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar'ın sözleşmenin feshi başlıklı Ek 6. maddesi uyarınca hizmet sözleşmesinin feshedilerek görevine son verilmesine ve Diyanet İşleri Başkanlığında sözleşmeli ya da kadrolu olarak görev talep etmesi halinde yeniden görev verilmemesine ilişkin Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali ile yoksun kaldığı tüm parasal ve özlük haklarının fesih tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
657 sayılı Kanun'un Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak özel şartların düzenlendiği 48. maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" kuralına yer verilmiş; 98. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren haller arasında sayılmıştır.
633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Personelin nitelikleri" başlıklı 9. maddesinin ikinci fıkrasında, "Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir." kuralına yer verilmiştir.
15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Genel şartlar" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinide; "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" düzenlemesine yer verilmiş, 13/09/2023 tarih ve 32308 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin birinci maddesiyle, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi; "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlar bakımından; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygun olduğu şeklinde ortak nitelik taşımak." şeklinde değiştirilmiştir.
Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Diyanet İşleri Başkanlığı teşkilatında görev yapan ve atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda bulunan personelin; Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının dava konusu olay ve işlem tarihinde yürürlükte olan (b) bendinde; "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu'' şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verme işleminin tesisi için ''İslam törelerine uygun olmayan bir eylemin bulunması'' ve ''bu eylemin çevresinde bilinir olması'' şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.
Dava konusu uyuşmazlıkta, davacı hakkında müzezzin-kayyım olarak göreve başladıktan sonra şikayet üzerine soruşturma başlatıldığı, davacıya atfedilen gayri ahlaki tutum ve davranışlara yönelik davacının beyanları ve soruşturma sırasında elde edilen konaklama kayıtları dışında herhangi bir tespit bulunmadığı gibi, söz konusu eylemin çevresinde bilinir olduğu hususunun da ortaya konulamadığı, davacının mesleğine ya da sosyal çevresine yansımalarının olduğuna dair bir bulgunun da olmadığı, tamamen iki kişi arasındaki özel hayata ilişkin olduğu dikkate alındığında Yönetmelik'te aranan şartlardan "çevrede bilinir olma" şartının gerçekleşmediği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin, davacının hizmet sözleşmesi feshedilerek görevine son verilmesine ilişki kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın bu kısmının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararının bu kısmına katılmıyoruz.