T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/3351
Karar No : 2025/4431
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ağrı ili, Doğubeyazıt ilçesinde askerlik görevini ifa etmekte iken 31/10/2009 tarihinde mayına basması nedeniyle yaralanan, maluliyetinin 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında değerlendirilerek, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca aylık bağlanması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin, ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca ataması yapılan ve Niğde ili, Altunhisar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü teknisyen kadrosunda görev yapan davacının, anılan İdare Mahkemesi kararının Danıştay Onikinci Dairesinin 15/10/2021 tarih ve E.2018/3127, K.2021/4964 sayılı kararı ile bozulması üzerine, atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, Milli Eğitim Bakanlığının ... tarih ve ...sayılı işleminin, Niğde Valiliğinin ... tarih ve ...sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının vazife malulü olduğuna ilişkin ilk derece mahkemesi kararının temyiz incelemesi neticesinde bozulmasına karar verildiği, böylece davacının 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi kapsamında atanmasının dayanağının kalmadığı anlaşıldığından, atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince;... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K.... sayılı kararı ile Danıştay Onikinci Dairesinin 15/10/2021 tarih ve E:2018/3127, K:2021/4964 sayılı bozma kararına uyularak davanın reddine karar verildiği, anılan kararın onanmasına karar verildiği, onama kararına karşı karar düzeltme isteminde bulunulmasına üzerine, Danıştay Onikinci Dairesinin 29/11/2023 tarih ve E:2023/4887, K:2023/6198 sayılı kararı ile davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği anlaşıldığından, davacının atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemlerin dayanağı mahkeme kararlarının ortadan kalktığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idarelerden Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından; henüz davacı lehine verilmiş bir mahkeme kararının bulunmadığı, 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi kapsamında hak sahibi olanların, istihdam iş ve işlemlerinin, Sosyal Güvenlik Kurumunun sağladığı veriler doğrultusunda ve bağlı yetki çerçevesinde yürütüldüğü, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ve temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından; davacının Niğde iline atanması ve atamasının iptalinin bağlı yetki çerçevesinde, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yazısı uyarınca ve mahkeme kararı gereğince yapıldığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idarelerden Niğde Valiliği tarafından; davanın süresinde açılmadığı, Niğde Valiliğinin hasım mevkiinden çıkartılarak, davanın Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı husumetiyle görülmesi gerektiği, dava konusu işlemin mahkeme kararının uygulanmasından ibaret olduğu ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : İlişiğinin kesilmesine ilişkin işlemlerin dayanağının ortadan kalktığı belirtilerek, davalıların temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının, 2330 sayılı Kanun uyarınca vazife malulü sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, davanın reddine karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği görüldüğünden, 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi kapsamında hak sahibi olabilmesi ve atanabilmesinin dayanağı ortadan kalktığından, davalı idarelerin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerden Niğde Valiliğinin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesinde, askerlik görevini yapmakta iken 31/10/2009 tarihinde nöbet tuttuğu sırada, mayınlı bölgeye girmesi üzerine mayına basması sonucu ayağından yaralanmış, 01/10/2014 tarihli dilekçesiyle, maluliyetinin 3713 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilerek, 2330 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanması istemiyle yaptığı başvurusunun, ...tarih ve... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine açtığı davada; dava konusu işlemin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K.... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca Devlet Personel Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle Milli Eğitim Bakanlığının Niğde ilinde bulunan teknisyen kadrosuna yerleştirilmiş ve Niğde ili, Altunhisar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde teknisyen olarak görev yapmaya başlamıştır.
... İdare Mahkemesinin anılan kararının, Danıştay Onikinci Dairesinin 15/10/2021 tarih ve E:2018/3127, K:2021/4964 sayılı kararı ile bozulması üzerine, davacının atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının... tarih ve ...sayılı işleminin, Milli Eğitim Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, Niğde Valiliğinin...tarih ve ... sayılı işleminin tesis edilmesi üzerine, anılan işlemlerin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
Öte yandan; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K....sayılı kararı ile söz konusu bozma kararına uyularak davanın reddine karar verildiği, anılan kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onikinci Dairesinin 06/04/2023 tarih ve E:2023/941, K:2023/1844 sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği, onama kararına karşı davacı tarafından karar düzeltme isteminde bulunulmasına üzerine, Danıştay Onikinci Dairesinin 29/11/2023 tarih ve E:2023/4887, K:2023/6198 sayılı kararı ile ... İdare Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararının bozulması üzerine, anılan Mahkemenin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, bozma kararına uyulmayarak davanın reddine ilişkin kararda ısrar edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/11/2024 tarih ve E:2024/1367, K:2024/2698 sayılı kararıyla ısrar kararının gerekçeli olarak onanmasına karar verildiği; bu karara karşı davacı tarafından yapılan karar düzeltme isteminin, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/06/2025 tarih ve E:2025/531, K:2025/1397 sayılı kararıyla reddedildiği görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu'nun "Vazife malüllüğü aylığı" başlıklı 56. maddesinin birinci fıkrasında, "Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin silah altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (Serbest sevkler dahil) sevkleri sırasında, Yedek Subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık kıtasında vazife malulü olmaları halinde, kendilerine, öğrenim durumlarına göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 36 ncı maddesinde tespit edilen giriş derece ve kademe tutarlarının, daha önce Devlet Memuriyetinde bulunmuş olanlardan kazanılmış hak aylıkları veya emekli keseneğine esas aylıkları, sözü edilen giriş derece ve kademe tutarının üzerinde olanlara bu aylıkları emeklilik gösterge tablosunda karşılığı olan derece ve kademe tutarının,% 70'i üzerinden aylık bağlanır." kuralına yer verilmiştir.
3497 sayılı Kara Sınırlarının Korunması ve Güvenliği Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; T.C. Devleti kara sınırlarının korunması ve güvenliğinin sağlanması ile ilgili esas ve usulleri düzenlemektir. Bu Kanun, bu görevleri yerine getirecek Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve bu Komutanlık tarafından tefrik edilen birliklerle bu birliklerin emrine verilen veya desteğine tahsis olunan diğer birlikleri kapsar" kuralı yer almış; "Mali Hükümler" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Sınır birlikleri personeli, bu Kanunla verilen görevlerin ifası sırasında veya bu görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş olsa bile, yaptıkları hizmet nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları yaralanma veya hastalık sonucu ölmeleri veya sakat kalmaları veya yaralanmaları halinde haklarında 03/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." düzenlemeleri yer almaktadır.
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının, barışta güven ve asayişi korumak, kaçakçılığı men, takip ve tahkikle, trafik ve yol güvenliğini veya tutuklu ve hükümlülerin sevk ve nakillerini sağlamakla görevli olanların, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Teşkilatında bulunan patlayıcı maddelerin incelenmesi, muhafazası, nakli, imha edilmesi ve zararsız hâle getirilmesi işlemlerinde görevlendirilenlerin, bu görevlerinden dolayı ya da görevleri sona ermiş olsa bile yaptıkları hizmet nedeniyle derhal veya bu yüzden maruz kaldıkları yaralanma veya hastalık sonucu ölmeleri veya engelli hale gelmeleri halinde ödenecek nakdi tazminat ile birlikte bağlanacak aylığın ve bu yüzden yaralanmaları halinde ödenecek nakdi tazminatın esas ve yöntemlerinin düzenlenmesi olduğu belirtilmiş; "Aylık bağlanması" başlıklı 4. maddesinde, bu Kanun kapsamına giren olaylar nedeniyle engelli hâle gelerek bağlı oldukları sosyal güvenlik mevzuatına göre emekliye sevk edilenlere görev malüllüğü aylığı bağlanacağı ve ilgili sosyal güvenlik kurumlarınca kendi mevzuatlarına göre bağlanan aylıkların da % 25 artırılarak ödeneceği, ölenlerin kendilerine bağlanması gereken görev malullüğü aylığının da dul ve yetimlerine intikal ettirileceği kurala bağlanmıştır.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun, 21. maddesinin birinci fıkrasında, kamu görevlilerinden yurtiçinde ve yurtdışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak yaralanan, engelli hâle gelen, ölen veya öldürülenler hakkında 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanacağı; aynı fıkranın (h) bendinde, erbaş ve erlerden, terörle mücadele görevi ifa ederken yaralanarak veya engelli hâle gelerek ilgili mevzuatına göre malullük aylığı bağlanması koşullarının oluştuğu tespit olunanların, 2330 sayılı Kanun'a göre aylık bağlanması hakkından ve bu fıkranın (c), (d) ve (g) bentlerindeki haklardan yararlanacağı; ikinci fıkrasında da, terör olaylarını önlemek amacıyla her türlü patlayıcı maddeye bağlı olarak meydana gelen olaylar sonucunda ya da her ne şekilde olursa olsun terör olaylarının önlenmesi, takibi veya etkisiz hale getirilmesi amacıyla ifa edilen görevler sırasında veya bu görevlere gidiş dönüşler esnasında meydana gelen kazalar sonucunda yaralanan, engelli hâle gelen, hastalanan veya hayatını kaybedenlerin, birinci fıkranın durumlarına uygun hükümlerinden yararlandırılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un Ek 1. maddesinde ise; "10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları, özel kanunla kurulan diğer her türlü kamu kurum ve kuruluşları; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarına ve sürekli işçi kadrolarına bu madde hükümleri çerçevesinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca hak sahibi olduğu belirlenerek Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve Başkanlıkça kura sonucu atama teklifi yapılanları atamak zorundadır.
Bu madde kapsamında hak sahipliği sonucunu doğuran durumlar aşağıda belirtilmiştir:
a) 5434 sayılı Kanunun mülga 64 üncü maddesi, 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin sekizinci fıkrası, (…)(2) 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanuna göre veya 2330 sayılı Kanun hükümleri uygulanarak aylık bağlanmasını gerektiren kanunlara göre harp veya vazife malulü sayılanlar,
b) 5434 sayılı Kanunun mülga 45 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen haller kapsamında vazife malulü sayılan; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının erbaş ve erler dahil askeri personeli ile Emniyet Teşkilatından Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup personeli,
c) (b) bendi kapsamına girenler hariç olmak üzere 5434 sayılı Kanunun mülga 45 inci maddesi ile 5510 sayılı Kanunun 47 nci maddesinin birinci fıkrası kapsamında olanlardan vazife malulü sayılanlar,
ç) (…)17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında aylık bağlananlardan terör eylemleri nedeniyle hayatını kaybetmiş veya engelli hale gelmiş olanlar ile Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna ait fabrika, işletme, müessese veya bağlı ortaklıklarda görevli olanlardan patlayıcı maddelerin üretimi, incelenmesi, muhafazası, nakli, imha edilmesi ve zararsız hale getirilmesi sırasında oluşacak patlamalardan dolayı hayatını kaybedenler." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, maluliyetinin 3713 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesi istemiyle yaptığı 01/10/2014 tarihli başvurusunun, reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açtığı davada, verilen karara istinaden Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca, 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi kapsamında hak sahibi olduğu belirlenerek yerleştirilmesi sonrasında Niğde ili, Altunhisar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde teknisyen olarak atandığı, davacının atanmasının dayanağı olan İdare Mahkemesi kararının, temyiz aşamasında bozulması üzerine, davacının atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemlerin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bakılan olayda, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararı ile anılan bozma kararına uyularak verilen davanın reddine ilişkin kararın onanmasına karar verildiği, onama kararına karşı davacı tarafından karar düzeltme isteminde bulunulması üzerine, Danıştay Onikinci Dairesinin 29/11/2023 tarih ve E:2023/4887, K:2023/6198 sayılı kararı ile;... İdare Mahkemesinin davanın reddine ilişkin kararının bozulmasına karar verilmesi üzerine, İdare Mahkemesince bozma kararına uyulmayarak davanın reddine ilişkin kararda ısrar edilmesi, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca ısrar kararının onanması ve bu kararın da kesinleşmesi nedeniyle, davacının vazife malulü sayılmasına ilişkin Mahkeme kararı hukuken ortadan kalktığından, 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi kapsamında hak sahibi sayılması ve dolayısıyla bu madde kapsamında atanmasının dayanağının da ortadan kalkmış olduğu anlaşıldığından, davacının atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 16/10/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
Dava, Ağrı ili, Doğubeyazıt ilçesinde askerlik görevini ifa etmekte iken 31/10/2009 tarihinde mayına basması nedeniyle yaralanan, maluliyetinin 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında değerlendirilerek, 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun uyarınca aylık bağlanması talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca ataması yapılan ve Niğde ili, Altunhisar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü teknisyen kadrosunda görev yapan davacının, anılan İdare Mahkemesi kararının Danıştay Onikinci Dairesinin 15/10/2021 tarih ve E.2018/3127, K.2021/4964 sayılı kararı ile bozulması üzerine, atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, Milli Eğitim Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı işleminin, Niğde Valiliğinin ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı Ağrı ili, Doğubayazıt ilçesinde, askerlik görevini yapmakta iken 31/10/2009 tarihinde nöbet tuttuğu sırada, mayınlı bölgeye girmesi üzerine mayına basması sonucu ayağından yaralanmış, 01/10/2014 tarihli dilekçesiyle, maluliyetinin 3713 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilerek, 2330 sayılı Kanun uyarınca aylık bağlanması istemiyle yaptığı başvurusunun, ...tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmesi üzerine açtığı davada; dava konusu işlemin, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K.... sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, 3713 sayılı Kanun'un Ek 1. maddesi uyarınca Devlet Personel Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemiyle Milli Eğitim Bakanlığının Niğde ilinde bulunan teknisyen kadrosuna yerleştirilen ve Niğde ili, Altunhisar İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde teknisyen olarak görev yapmaya başlayan davacının, atanmasının dayanağı olan, zorunlu askerlik hizmetinin ifası sırasında, devletin yetki ve sorumluluk alanında meydana gelen olayın, davacının kastı nedeniyle değil, kusur ve ihmali nedeniyle gerçekleştiği, mevziyi terk etmek ve mayınlı sahaya girmesi nedeniyle "emre itaatsizlikte ısrar" suçunu işlediğinden bahisle yapılan yargılama sonucunda; Kara Kuvvetleri Komutanlığı... Mekanize Piyade Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karar incelendiğinde, Mahkemenin; "...Emre İtaatsizlikte Israr suçunun oluşabilmesi için sanığın itaatsizlikte ısrar kastıyla hareket etmesi gerekmektedir. Maddi olay incelendiğinde, sanığın ... nolu mevziide nöbet tuttuğu sırada havanın soğuk olması nedeniyle üşüdüğü, bu nedenle mevziide bulunan sobayı yakmak için kullanacağı kömürleri tutuşturmak maksadıyla birlikte nöbet tuttuğu ... ile birlikte mevzii çevresinde çalı çırpı veya tutuşturacak başka bir şey aradığı, daha sonra mayınlı bölgeye girerek buradaki tutuşturacak malzemeyi toplamaya çalışırken olayın meydana geldiği sabittir. Yani sanık kendisine mayınlı bölgeye girmemesi konusunda verilen emir karşısında itaatsizlikte ısrar kastıyla hareket etmemiş, üşüme gibi tamamen insani bir duyguyla bu ihtiyacını gidermek kastıyla mayınlı bölgeye girmiştir. Dolayısıyla maddi olayda sanığın Emre İtaatsizlikte Israr kastıyla hareket ettiği sonucuna ulaşılmamıştır." gerekçesiyle beraatine karar verdiği görülmektedir.
Öte yandan, Anayasa Mahkemesince, yapılan bir bireysel başvuru üzerine yaşam hakkı ile ilgili olarak; Manisa/Turgutlu İlçe Jandarma Komutanlığında askerlik görevini yapan S.K.'nın 24/1/2013 tarihinde ateşli silahla yaralanma sonucu yaşamını yitirmesi olayı nedeniyle verilmiş olan ve 19/09/2018 tarih ve 30540 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/06/2018 tarih ve 2015/17126 sayılı kararda; "Kişinin yaşam hakkı ile maddi ve manevi varlığını koruma hakkı birbiriyle sıkı bağlantıları olan devredilmez ve vazgeçilmez haklardan olup devletin bu konuda pozitif ve negatif yükümlülükleri bulunmaktadır. Devletin negatif bir yükümlülük olarak yetki alanında bulunan hiçbir bireyin yaşamına kasıtlı ve hukuka aykırı olarak son vermeme, bunun yanı sıra pozitif bir yükümlülük olarak yine yetki alanında bulunan tüm bireylerin yaşam hakkını gerek kamusal makamların, gerek diğer bireylerin, gerekse kişinin kendisinin eylemlerinden kaynaklanabilecek risklere karşı koruma yükümlülüğü bulunmaktadır…
Askerlik yükümlülüğü kapsamında yürütülen bazı eylem ve etkinliklerin doğasına ve insan unsuruna bağlı olarak ortaya çıkan risk seviyesine uygun şekilde yaşamı koruyucu yasal ve idari düzenlemelerin bulunması gerekmektedir. Devlet, askerlik görevini zorunlu kıldığı için özellikle silahların kullanımı konusunda büyük bir titizlik göstermeli; psikolojik sorunları olan askerlerin tedavi edilmesini ve onlara yönelik uygun tedbirlerin alınmasını sağlamalıdır. Oluşturulan yasal ve idari düzenlemelerde, askerlik yaşamının doğasında var olan tehlikelerle karşı karşıya bulunan askerlerin etkin bir şekilde korunmasını sağlayan uygulamaya ilişkin tedbirlerin ve emir komuta zinciri içinde yer alan sorumlular tarafından işlenebilecek kusur ve hataların tespit edilmesini sağlayacak usullerin öngörülmesi gerekmektedir. Bu çerçevede askere alım sırasında kişilerin uygun denetimlerden geçirilmesi, askerlik öncesinde ve sırasında kişilere gerekli denetim ve müdahalelerin yapılması büyük önem taşımaktadır... Kişilerin yaşamının korunması için yeterli yasal ve idari bir çerçevenin oluşturulması yükümlülüğü, askerlik hizmetini ifa eden kişilerin yaşam ve sağlıklarının korunması için de geçerlidir.
Tüm bu koşullar birlikte değerlendirildiğinde somut olayda S.K.nın yaşamının korunması için gerekli olan makul tedbirlerin alındığının söylenemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan gerekçelerle yaşam hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir." ifadelerine yer verilerek, yaşam hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın kabul edilebilir olduğuna, Anayasa’nın 17. maddesinde güvence altına alınan yaşam hakkının ihlal edildiğine karar verilmiştir.
Bu duruma göre, Anayasa Mahkemesinin yukarıda anılan kararı da göz önünde bulundurulduğunda; davacının bir ayağını kaybetmesi ile malul olmasına neden olan olayın, gündüz nöbetini tuttuğu sırada, ateş yakarak ısınmak amacıyla odun toplamak için girdiği mayınlı bölgede mayına basması sonucunda gerçekleştiği, niteliği itibarıyla yaşam hakkı çerçevesinde değerlendirilmesi ve askerlik hizmetinin ifası sırasında, bu hizmetin neden ve etkisiyle meydana geldiğinin kabulü gerektiğinden, davacının 3713 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi kapsamında hak sahibi olması ve istihdam hakkından yararlandırılması gerektiği sonucuna varıldığından, atama teklifinin iptaline ve ilişiğinin kesilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla; davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.