T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/4936
Karar No : 2025/1929
DAVACI : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...
DAVANIN KONUSU : 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı Tabloda, nükleer tıp uzmanları için "2,73" olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 209 sayılı Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Kurumları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun'un 5. maddesine istinaden yürürlüğe konulan dava konusu Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı Tabloda, uzmanlar için döner sermaye ek ödemesinin hesaplanmasında kullanılacak katsayıların farklı oranlarda belirlendiği; öncelikle, uzman hekimler yönünden sabit katsayı uygulamasından vazgeçilerek branşlara göre ayrı ayrı katsayıların belirlenmiş olmasının, bir ekip işi olarak görülmesi gereken sağlık hizmeti sunumunda ayrıştırıcı ve çalışma barışını bozacak nitelikte bir uygulama olduğu; bu uygulamanın, uzmanların bir kısmının daha değerli, bir kısmının ise daha az değerli olduğu şeklinde algılanmasına yol açtığı; diğer taraftan, Yönetmeliğin hazırlık aşamasında, davalı idare tarafından uzmanlık derneklerinden, bu alandaki kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarından ve sağlık çalışanlarının bağlı olduğu sendikalar gibi diğer sivil toplum kuruluşlarından herhangi bir görüş istenmediği ve sağlık çalışanlarının uzmanlık dernekleri ve mesleki örgütleri dışlanıp yazılı görüşleri alınarak düzenleme yapılmadığı; bu nedenle, uzmanlık alanlarına göre farklı katsayı belirlenmesine yönelik getirilen düzenlemenin, sebep ve amaç unsurunu ortaya koyan gerekçelerin bilinemediği; söz konusu değişikliğe hangi nedenle ihtiyaç duyulduğu ve uzmanlık branşları arasında hangi nedenlerle farklılık gözetildiğini ortaya koyan bir çalışmaya, bu yönde davalı idare tarafından yapılmış bir açıklamaya rastlanılmadığı; hizmet alanı kadro unvan katsayıları belirlenirken, hangi ölçütlerin neye göre dikkate alındığının tümüyle belirsiz olduğu; öte yandan, dava konusu Yönetmelikte, nükleer tıp uzmanları için "2,73" olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısının, diğer pek çok branşa göre düşük kaldığı, bu uzmanların hukuka ve hakkaniyete aykırı bir uygulamaya maruz bırakıldığı, zira "nükleer tıp" dalının, açık radyoaktif kaynaklarla çalışılan, yüksek riskli ve çalışma koşulları ağır, hizmete katkısı oldukça yüksek bir branş olduğu; nükleer tıp uzmanlarının bu yoğun emeği ve radyoaktif madde ile çalışmanın getirdiği riskin, yanı sıra sağlık hizmetine yaptığı katkının büyüklüğü karşısında, döner sermayeden verilecek ek ödeme tutarının unsurlarından olan kadro unvan katsayısının, pek çok branşa göre düşük bir biçimde "2,73" olarak belirlenmesinin, Anayasa'daki ücrette adaletin sağlanması ve eşitlik ilkelerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : 209 sayılı Kanun'un 5. maddesinde; döner sermaye gelirlerinden, döner sermayeli sağlık kurum ve kuruluşlarında görev yapan personele ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü; sağlık kurum ve kuruluşlarında Bakanlıkça belirlenen hizmet sunum şartları ve kriterleri de dikkate alınmak suretiyle, bu ödemenin oranı ile esas ve usûllerinin; personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmete katkısı, performansı, tetkik, eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile muayene, ameliyat, anestezi, girişimsel işlemler ve özellik arz eden riskli bölümlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirleneceğinin hüküm altına alındığı; bu kapsamda, Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelikle, anılan Kanun'un 5. maddesinde yer verilen kriterler dikkate alınarak, sağlık hizmetlerinin iyileştirilmesi, kaliteli ve verimli hizmet sunumunun teşvik edilmesi amacıyla, performansa dayalı ek ödeme sisteminin getirildiği; sistemin amacına uygun olarak, sağlık tesislerinde yapılmakta olan 5300 civarındaki tıbbi işlemin puanlandırıldığı; bu puanlamada eğitim, beceri, risk ve işlemin başından sonuna kadar bizzat hekim tarafından yapılıp yapılmadığı, her bir işlemin süresi, riski, emek yoğunluğu ağırlıkları ölçüsünde puanlama yapıldığı; bu şekilde, tıbbi işlemler puanı elde edenlerin performanslarının doğrudan yapılan tıbbi işlemin puanı üzerinden; diğer uzmanların ise, dolaylı olarak puan elde eden hekimlerin oluşturduğu ortalama üzerinden ölçüldüğü; tıpta ve diş hekimliğinde uzmanlık eğitimi süresi, muayene, invaziv girişim (ameliyat, anestezi, endoskopi, anjiografi vb.) acil hastaya müdahale, nöbet hizmetlerine katılım, görevi nedeniyle şiddete, tehlikeye (toksik, gaz, radyasyon, biyolojik, kimyasal vb.) maruziyet riski gibi kriterler de gözetilmek suretiyle hizmet alanı - kadro unvan katsayılarının belirlendiği; 205 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan kriterler dikkate alınmaksızın tüm personele eşit oranda ek ödeme yapılmasının anılan Kanun'un ve performans sisteminin amacına aykırı olacağı; aldıkları eğitim, ifa ettikleri görev ile görev yerleri farklı olan personelin hizmete katkılarının eşit olduğundan bahsedilemeyeceği gibi, ek ödeme oranlarının farklı belirlenmesi hususunda idarenin takdir yetkisinin de bulunduğu; kanunda yer verilen kıstaslar esas alınarak, farklı ek ödeme oranlarının belirlenmesinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyulması zorunlu olduğundan, söz konusu karardaki gerekçe doğrultusunda, yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacı Dernek tarafından, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı Tabloda, nükleer tıp uzmanları için "2,73" olarak belirlenen hizmet alanı-kadro unvan katsayısının iptali istemiyle açılan davada; Danıştay Onikinci Dairesince, davanın konusuz kaldığından bahisle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı yolunda verilen karar, davacı Dernek tarafından, yargılama giderleri ile vekalet ücreti yönünden temyiz edilmiş, yapılan temyiz incelemesi sonucunda, idarenin düzenlemeyi yürürlükten kaldırması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilen işbu davada, esasa girilerek verilen ve kesinleşen bir ret kararının bulunmadığı anlaşıldığından, yürürlükten kaldırılan dava konusu düzenleme yönünden işbu dosyada hukuka uygunluk değerlendirmesi yapılmadan, diğer branşlar bakımından belirlenen hizmet alanı-kadro unvan katsayılarına karşı açılan davalarda davanın reddi yolunda verilen kararlara atıfla davacının haksız çıktığı kabul edilerek bu dosyanın yargılama giderlerinden sorumlu olacağından söz edilemeyeceği sonucuna varıldığı, bu itibarla, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı Tabloda, nükleer tıp uzmanları için "2,73" olarak belirlenen hizmet alanı-kadro unvan katsayısına karşı dava açan davacının, davada haksız çıkan taraf olarak kabul edilemeyeceği, dolayısıyla yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesinde isabet bulunmadığı gerekçesiyle Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulmuştur.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesine göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davalarda, temyiz incelemesi sonucu bozulan kararlar üzerine, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının kararlarına uyulması zorunludur.
Açıklanan nedenle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararına uyularak, bozma kararı doğrultusunda karar verilmesi, yukarıda anılan Yasa hükmü gereği olduğundan, anılan Kurul kararında belirtilen gerekçe doğrultusunda yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden yeniden bir karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; daha önce verilen karar verilmesine yer olmadığına ve avukatlık ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine ilişkin 16/05/2023 tarih ve E:2020/1655, K:2023/2575 kararın, davacı tarafından avukatlık ücreti ve yargılama giderleri yönünden temyiz edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/05/2024 tarih ve E:2024/443, K:2024/985 sayılı kararıyla "avukatlık ücreti ve yargılama giderleri" yönünden bozulması üzerine, bozulan kısma yönelik olarak Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlenildikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca bozma kararına uyularak, bozulan kısım yönünden işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/04/2020 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe konulmuştur.
Davacı Dernek tarafından; 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı Tabloda, nükleer tıp uzmanları için "2,73" olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Öte yandan, işbu dava açıldıktan sonra, 12/08/2022 tarih ve 31921 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığı Ek Ödeme Yönetmeliği'nin 16. maddesiyle, dava konusu Yönetmelik hükümleri bütünüyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Danıştay Onikinci Dairesinin 16/05/2023 tarih ve E:2020/1655, K:2023/2575 kararıyla uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, vekâlet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmiştir.
Bu kararın, davacı tarafından vekâlet ücreti ile yargılama giderleri yönünden temyiz edilmesi üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/05/2024 tarih ve E:2024/443, K:2024/985 sayılı kararıyla, vekâlet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin yargılama giderleri konusunda yollamada bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinde; "Yargılama giderleri şunlardır:
a) Celse, karar ve ilam harçları.
b) Dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri....
ğ) Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti..." kuralına; "Yargılama giderlerinden sorumluluk" başlıklı 326. maddesinde; "Kanunda yazılı hâller dışında, yargılama giderlerinin, aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir. Davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkeme, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırır..." hükümlerine yer verilmiştir.
6100 sayılı Kanun'un 331. maddesinin birinci fıkrasında ise; "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, düzenleyici veya bireysel bir işlem nedeniyle menfaati ihlal edilenler tarafından iptal davası açılabileceği belirtilerek, kişilere, dava açma yolu ile iddialarını yargı yerinde ileri sürme hakkı düzenlenmiştir.
Hukukumuzda, iptal davası açıldıktan sonra, yargılama faaliyeti devam ederken, kamu hizmetinin sürekliliği ve değişkenliği kapsamında idarece işlemin, yürürlükten kaldırılması, hukuk aleminde geçerliliğinin kalmaması ve artık işin esasının incelenmesinde menfaat görülmeyen hallerde davanın konusuz kaldığından söz edilmektedir.
Davanın konusuz kaldığı durumlarda, yargı yerince dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilebileceği tabii olmakla birlikte, yargılama faaliyeti esnasında yapılan yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletileceğinin de kararda ayrıca belirlenmesi gerekmektedir.
Bu noktada, 6100 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen 331. maddesinde, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği düzenlemesine yer verilmiş; böylece, kural olarak, yargılama giderlerinin davada haksız çıkan tarafa yükletilmesi esası benimsenmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı Tabloda, nükleer tıp uzmanları için hizmet alanı - kadro unvan katsayısının "2,73" olarak belirlendiği, bunun üzerine anılan hizmet alanı - kadro unvan katsayısının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Buna göre, idarenin düzenlemeyi yürürlükten kaldırması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilen işbu davada, nükleer tıp uzmanları için "2,73" olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısı yönünden esasa girilerek verilen ve kesinleşen emsal bir ret kararı bulunmadığı anlaşıldığından, yürürlükten kaldırılan dava konusu düzenleme yönünden işbu dosyada hukuka uygunluk değerlendirmesi yapılmadan davacının haksız çıktığı kabul edilerek yargılama giderlerinden sorumlu olacağından söz edilemeyeceği açıktır.
Bu itibarla, 04/03/2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmeliğin ekindeki "Ek-2 Hizmet Alanı-Kadro Unvan Katsayıları" başlıklı Tabloda, nükleer tıp uzmanları için "2,73" olarak belirlenen hizmet alanı - kadro unvan katsayısına karşı dava açan davacının, davada haksız çıkan taraf olarak kabul edilemeyeceği; dolayısıyla yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı idareye yükletilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin ve Dairemizin "karar verilmesine yer olmadığına" ilişkin 16/05/2023 tarih ve E:2020/1655, K:2023/2575 sayılı kararının verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarife uyarınca takdir edilen ...-TL vekâlet ücretinin, davalı idareden alınarak davacıya verilmesine;
2. Posta giderleri avansından artan tutarın, kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 14/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.