T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5117
Karar No : 2025/95
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bankası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası uzman yardımcılığı alım sınavlarında başarılı olarak mülakata katılan davacının, 13/09/2022 tarihinde yapılan mülakat sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; mülakat sınavını yapan komisyon mevzuata uygun olarak teşekkül ettirilmiş ve davacıya sınav öncesinde belirlenerek tutanak altına alınan sorular sorulmuş olmakla birlikte, değerlendirme formlarında düşük puan takdir edilmesinin gerekçesine ve davacının sorulara verdiği cevaplara yer verilmediği, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun mülakat sınavlarına yönelik istikrar kazanmış kararlarında yer alan; "...sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanmasının gerektiği, aksi halde, sözlü sınavların yargısal denetiminin tüm unsurlarıyla yapılabilmesinin mümkün olmayacağı..."şeklindeki gerekçe göz önünde bulundurulduğunda, davacının katıldığı mülakat sınavının hukuki denetime elverişli şekilde gerçekleştirildiğinden bahsedilemeyeceği, davacıya düşük puan takdir edilmesinin gerekçesinin ve davacının sorulara vermiş olduğu yanıtların belirli olmamasının sınava ilişkin yargısal denetimin yapılabilmesi imkanını ortadan kaldırdığı sonucuna varıldığından, davacının mülakat sınavında 54 puanla başarısız sayılması yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; söz konusu mülakat sınavının, bilgi ölçme amacıyla yapılan, ayrıca adayın bilgi yanında mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadığı yönünden değerlendirmeye de tabi tutulacağı bir sınav olduğu hususu dikkate alındığında, "mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet" ve "güncel sosyal - ekonomik konulara hakimiyet" olmak üzere değerlendirme kriteri olarak belirlenen iki kriterin, mülakat sınavdaki başarıya yüzdesel veya puansal etkisinin ne olacağı hususunun sınav öncesinde belirlenmesinin hukuki açıdan bir gereklilik olduğu; bu durumda, davacının katıldığı uzman yardımcısı komisyon mülakatında, adaylara sorulacak soruların davalı idarece mülakatlar başlamadan önceden belirlendiği, ancak ilanda belirtilen yüz tam puan üzerinden soruların yüzde kaç oranında toplam puana etkili olacağı hususunun sınav öncesinde belirlenmediği ve Uzman Yardımcısı İşe Alım Komisyon Mülakatı Değerlendirme Formunda 2 adet soru için sırasıyla 50-50 olarak belirtilen puan değerinin neye göre belirlendiği hususunun idarece açıklanamadığı anlaşıldığından, dava konusu mülakat sınavında bu yönden hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, kararın davacının doğrudan atanması anlamına gelmediği, yukarıda yer verilen gerekçe doğrultusunda yeniden yapılacak mülakat sınavı neticesinde davacının başarılı olup olmadığının yeniden değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlemin iptaline gerekçe olarak gösterilen hususların içtihatlarla belirlenen sözlü sınav ilkelerinden olmadığı, mülakatta adaylara sorulacak 2 sorunun puanının 50-50 olduğu ve bu hususun sınav öncesinde belirlendiği, 2 soruya verilen değerin oldukça şeffaf bir şekilde 100 üzerinden eşit olarak paylaştırıldığı, 2 sorulu bir sınavda aksi ayrıca ve özellikle belirtilmedikçe iki sorunun eşit puanda olacağının hayatın olağan akışına uygun ve her adayın kolayca bilip öğrenebileceği bir durum olduğu, puan değerlerine ilişkin bir değerlendirme yapılmasının idari işlemin yerindelik denetimine kayılmasına sebebiyet vereceği belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, kesin olarak 14/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılan 2022 yılı uzman yardımcılığı alım sınavlarında başarılı olarak mülakata katılmaya hak kazanan davacının, 13/09/2022 tarihinde yapılan mülakat sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 32. maddesinde; banka personelinin, bu Kanun ile Banka Meclisince düzenlenecek statü hükümlerine tabi olduğu belirtilmiş ve Bankaya alınacak personelde aranacak nitelikler ile işe alım usul ve esasları, anılan Kanun Hükmüne dayanılarak Banka Yönetim Komitesince çıkarılan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkeleri ile belirlenmiştir.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Atma İlkeleri'nin “İşe alım” başlıklı 8. maddesinde, "..........(4) Başvuran adaylardan belirlenen koşulları taşıyanlar, bir genel kültür ve/veya genel yetenek sınavına tabi tutulurlar. Söz konusu sınav Banka tarafından yapılabilir, ölçme değerlendirme konusunda uzman kurum, kuruluş veya firmalara yaptırılabilir veya bu sınav yerine ulusal/uluslararası sınavlar kullanılabilir. Bu sınavda belirlenen puan barajını aşan ve/veya belirlenen sayıdaki aday başvuru aşamasını tamamlamış olur.
(5) Başvuru aşamasını tamamlayan adaylar, detayları Yönetim Komitesince belirlenecek yazılı meslek sınavına tabi tutulabilirler. Bu sınav Bankaya özel tasarlanabileceği gibi ulusal veya uluslararası sınavlar da kullanılabilir. Sınav konularından alınan notların ortalamasının yüz üzerinden en az elli olması koşuluyla belirlenen sayıda aday yazılı meslek sınavında başarılı sayılır.
(6) Adaylara bedensel ve/veya mesleki yeterliliği ölçmek üzere uygulama sınavı yapılabilir. Bu sınav Banka tarafından yapılabileceği gibi ölçme değerlendirme konusunda uzman kurum, kuruluş veya firmalara da yaptırılabilir. Uygulama sınavından yüz üzerinden en az elli alması koşuluyla belirlenen sayıda aday uygulama sınavında başarılı sayılır.
(7) Adaylara kişilik, yetkinlik veya liderlik testleri uygulanabilir.
(8) Adaylar İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü yetkilileri ve/veya konusunda uzman danışmanlık firması yetkililerince yetkinlik bazlı mülakata tabi tutulabilirler. Bu mülakat sonucunda, belirlenen yetkinlikleri yeterli düzeyde taşıyan adaylar bir sonraki aşamaya geçer. Aday sayısının fazla olması durumunda söz konusu mülakattan önce grup mülakatı yapılabilir.
(9) Adaylara değerlendirme merkezi, görsel algı ve dikkat testleri ile vaka çalışması ve sunum gibi aşamalar uygulanabilir. Bu aşamalar Banka tarafından yapılabileceği gibi ölçme değerlendirme konusunda uzman kurum, kuruluş ve firmalara da yaptırılabilir.
(10) Önceki aşamalarda başarılı olan adaylar komisyon mülakatına tabi tutulur. Mülakat komisyonu en az üç değerlendiriciden oluşur. Değerlendiriciler yönetici kademelerinde görev yapan çalışanlar arasından en az biri İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğünden olmak koşuluyla Başkanlıkça belirlenir. Yönetim Komitesi üyeleri de komisyona katılabilirler.
(11) Mülakata girecek adaylar hakkındaki daha önce yapılan kişilik, yetkinlik veya liderlik potansiyeli gibi testlerin, yetkinlik bazlı mülakatın ve değerlendirme merkezinin sonuçları değerlendirilmek üzere komisyona iletilir.
(12) Komisyon, adayları güncel sosyo-ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet yönünden ve varsa daha önce kendilerine iletilen vakalarla ilgili yapacakları sunumlar üzerinden değerlendirir. Değerlendirme, her bir komisyon üyesi tarafından yüz tam puan üzerinden yapılır ve verilen puanların ortalaması alınarak adayın mülakat puanı bulunur.
(13) Mülakat puanı yetmişin üstündeki her aday için yüz tam puan üzerinden verilen yazılı meslek sınavı veya uygulama sınavı puanı ile mülakat puanının ortalaması alınarak aday başarı puanı bulunur. Yazılı meslek sınavı veya uygulama sınavı yapılmamış olan adaylar için mülakat puanı adayın başarı puanı yerine geçer. Aday başarı puanı sıralamasına göre belirlenen sayıdaki aday başarılı olmuş sayılır...... " hükümlerine yer verilmiştir.
Merkez Bankası Çalışanları Atama İlkelerinde yer alan bu düzenlemelerden de anlaşıldığı üzere, Merkez Bankasında işe alınacaklarda aranan genel koşulları taşıyan ve işe giriş başvurusunda bulunan kişilerin, komisyonca mülakata alınmadan önce, öncelikle genel kültür ve / veya genel yetenek sınavını ve yazılı meslek sınavını kazanması gerekmekte, ayrıca Yönetim Komitesi kararıyla, uygulama sınavı, kişilik, yetkinlik veya liderlik testleri, yetkinlik bazlı mülakat, görsel algı ve dikkat testleri ile vaka çalışması ve sunum gibi aşamalardan geçmesi aranabilmektedir.
Öte yandan; mülakata girecek adaylar hakkında daha önce yapılan kişilik, yetkinlik veya liderlik potansiyeli testleri ve yetkinlik bazlı mülakat ve değerlendirme merkezi sonuçları, varsa sunumları değerlendirilmek üzere komisyona iletilmekte ve Komisyonca adaylar; güncel sosyo - ekonomik konular ve mesleğin gerektirdiği konular hakimiyet ile komisyona iletilmiş olan hususlar yönünden değerlendirilerek mülakat puanı bulunmaktadır.
Dolayısıyla, davalı idarece yapılan mülakat; kamu görevine girişte bilgi ölçümünün yapıldığı sözlü sınavdan farklı olarak, adayda mülakat aşamasına kadar ölçülmüş olan mesleki bilginin, sorulan sorular bazında sosyo-ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyetinin değerlendirilmesine, çalışacağı alan ile ilgili konularda hızlı düşünme, ifade yeteneği ve genel hal-tavır gibi hususların gözlemlenmesine yöneliktir. Bu niteliği itibarıyla da, mülakat puanı hesaplanırken, güncel sosyo - ekonomik konular ile mesleğin gerektirdiği konulara hakimiyet kriterleri açısından mutlak olarak belli bir yüzde ağırlığı belirlenmesinin zorunlu olduğundan söz etmek mümkün değildir.
Kaldı ki dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacıya mülakatta yöneltilecek sorular ve cevaplarının mülakattan önce hazırlanarak, soruların puan değerlerinin belirlendiği, komisyon üyelerince davacıya verilen puanların her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı tutanağa bağlandığı ve mülakat puanının komisyon üyelerince verilen puanların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; mülakatın, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Atama İlkelerinin yukarıda metnine yer verilen hükümlerine uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle, Daire kararına katılmıyoruz.