T.C.
D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5953
Karar No : 2025/2037
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
2- ... Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Emniyet Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığında 1. sınıf emniyet müdürü rütbesinde polis başmüfettişi olarak görev yapan davacının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin yirminci fıkrası uyarınca re'sen emekliye sevk edilmesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaşlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük hakların iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının resen emekli edilmesine ilişkin işlem tesis edilirken, resen emekliye sevk edilecek personelin seçiminde kullanıldığı belirtilen ölçütlerin uygulanmasında eşit, objektif ve istikrarlı şekilde işlem tesis edildiğinin ortaya konulması gerektiği, 08/08/2023 tarihli ara kararı üzerine idarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davalı idare tarafından belirtilen hususlara uygun olarak işlem tesis edilmediği anlaşıldığından, dava konusu İçişleri Bakanının 31/05/2023 tarihli oluru ile onaylanan ...tarih ve...sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararında hukuka uyarlık bulunmadığı; öte yandan, davacının resen emekliliğe sevk edilmesine dair işlemin hukuka aykırı olduğuna ilişkin yukarıda yer verilen gerekçenin, davacının doğrudan görevine başlatılması sonucunu doğurmayıp, resen emekliye sevk edilip edilmeyeceği konusunda idare tarafından yeniden bir değerlendirme yapılmasını gerektirmesi nedeniyle, davacının işbu işlem nedeniyle yoksun kaldığını ileri sürdüğü parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi bakımından bu aşamada bir karar verilmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, işlem nedeniyle yoksun kalınan maaşlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacının durumunun, bulunduğu rütbedeki 6 yıllık bekleme süresini doldurması nedeniyle 2018 ve 2021 yılları Yüksek Değerlendirme Kurulunca değerlendirilerek, 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin yirminci fıkrası uyarınca "iki yıl süreyle hizmete devam etmesine" karar verildiği, şartları taşıması nedeniyle 2023 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulunca yapılan değerlendirme sonucunda dava konusu işlemle kadrosuzluk nedeniyle resen emekliliğine karar verildiği, işlemin mevzuata uygun şekilde tesis edildiği belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Emniyet Genel Müdürlüğü Teftiş Kurulu Başkanlığında 1. sınıf emniyet müdürü rütbesinde polis başmüfettişi olarak görev yapan davacı, 30/06/2012 tarihinde 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmiş, 2018 yılında Yüksek Değerlendirme Kurulunun gündemine alınmış ve emekli edilmeyerek görev süresi 2 yıl daha uzatılmış, ardından 2021 yılında da aynı şekilde görev süresinin 2 yıl daha uzatılmış, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin yirminci fıkrası uyarınca Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun ... tarih ve... sayılı kararı ile re'sen emekliye sevki üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun ile değiştirilen "Terfi ve atama" başlıklı 55. maddesinin birinci fıkrasında, rütbeleri sayılan polis amirleri arasında emniyet müdürüne de yer verilmiş; ikinci fıkrasında, polis amirlerinin rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri gösterilmiş; üçüncü fıkrasında, her amir rütbesinde bulunması gereken kadro sayısına esas alınacak oran azami olarak gösterilmiş; dördüncü fıkrasında, bu rütbelere terfilerin yetkili kurullarda kıdem sırasına göre görüşüleceği ve maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakata göre yapılacağı belirtilmiş; beşinci fıkrasında, kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı, aynı tarihte terfi edenlerden sicil notu yüksek, sicil notlarının eşitliği halinde ödül ve takdirnamesi fazla, ödül ve takdirnamelerin sayıca eşitliği halinde ise, sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı öngörülmüş; onbirinci fıkrasında, rütbe terfiinin yetkili kurullarda görüşülebilmesi için gerekli gerekli koşullara yer verilmiş, devamı fıkralarında da, rütbeler, bu rütbelere terfi esasları, terfi ve atama zamanı gibi hususlarda doğrudan Kanun hükümleriyle belirlenen çerçeve dahilinde kalmak koşuluyla, liyakat koşullarını belirlemek, üst rütbedeki boş kadro sayısına göre terfileri önermek ya da ikinci meslek derecesindeki görev unvanlarına ataması yapılacak personeli değerlendirmek ve öneride bulunmak üzere Genel Müdürlük Merkez Değerlendirme ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının oluşturulması belirtilmiştir.
Anılan maddenin yirminci fıkrasında; "Birinci Sınıf Emniyet Müdürlerinin bulundukları rütbedeki en fazla bekleme süresi altı yıldır. Bu süre sonunda bir üst rütbeye veya meslek derecesindeki göreve atanamayanlar, emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanabilmesi için gerekli şartları haiz olmaları kaydıyla, kadrosuzluk nedeniyle Yüksek Değerlendirme Kurulunun teklifi ve Bakan onayı ile emekliye sevk edilirler. Emniyet Genel Müdür Yardımcısı, Teftiş Kurulu Başkanı, Polis Akademisi Başkanı, Özel Güvenlik Denetleme Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, İl Emniyet Müdürü, Emniyet Müşaviri, Polis Moral Eğitim Merkezi Müdürü, Akademi Başkan Yardımcısı, Polis Amirleri Eğitimi Merkezi Müdürü, Teftiş Kurulu Başkan Yardımcısı, Teftiş Kurulu Grup Amiri, Polis Başmüfettişi, Polis Meslek Yüksek Okulu Müdürü, Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürü ve Polis Eğitim Merkezi Müdürü olarak fiilen görev yapanlardan, hizmet gerekleri nedeniyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilmesi uygun görülmeyenler hizmete devam ettirilirler. Bu şekilde göreve devamı uygun görülenlerin durumu, iki yılda bir Yüksek Değerlendirme Kurulu tarafından ayrıca karara bağlanır." hükmü öngörülmüştür.
3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinde değişiklik yapan 6638 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde, "Polis amirlerinin rütbe terfilerinde, tüm çağdaş ülkelerin aksine kıdeme dayalı bir sistem benimsenmiş, liyakat ikinci plana bırakılmıştır. Polis amirleri bulundukları rütbede zorunlu en az bekleme süresini tamamlamaları ve herhangi bir ceza almamaları halinde mesleki yeterliliklerine bakılmaksızın otomatik olarak bir üst rütbeye terfi etmeye başlamışlardır. Bu sistem, ihtiyaç duyulan amir rütbelerinde sayısal azlığa ve ihtiyaç duyulmayan rütbelerde ise aşırı yığılmalara neden olmuştur.
Yapılan düzenleme ile bozulan personel piramidinin görev ve hizmet gereklerine uygun hale getirilmesi amacıyla; her rütbede yer alacak amir sayısı/oranı belirlenmekte, her rütbe terfiinde yazılı ve sözlü sınav şartı getirilmekte ve terfi için öngörülen asgari şartlara sahip personel arasından en kıdemli olanın değil en liyakatli olanın terfi etmesi öngörülmektedir. Ayrıca ihtiyaçtan fazla sayıdaki Birinci, İkinci, Üçüncü, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlerine ve emniyet amirlerine belli bir miktar ek ödeme yapılmak suretiyle re'sen emeklilik sistemi getirilmektedir." değerlendirilmesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açık metinlerine yer verilen Kanun hükümleri ve gerekçesi bir arada değerlendirildiğinde, Kanun'un amacının, emniyet hizmetlerinin, hizmet gereklerine uygun olarak yürütülebilmesi için her bir rütbede ihtiyaç duyulan polis amirlerinin azami kadro sayılarının belirlenmesi, bunun sonucunda ihtiyaç fazlası durumunda kalacak olan polis amirlerinin emekliye sevki ve azami sayıları Kanun ile belirlenen kadrolara atamalarda liyakat ilkesi çerçevesinde bir değerlendirmeye ve seçmeye imkan sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece İdare Mahkemesine sunulan savunma ve istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine sunulan dilekçelerinde; davacının, 30/06/2012 tarihinde 1. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, bu rütbede altı (6) yıllık bekleme süresini 2018 yılında tamamlaması nedeniyle Yüksek Değerlendirme Kurulunun gündemine alındığı, hizmetin gerekleri nedeniyle kadrosuzluktan emekliye sevk edilmesi uygun görülmeyerek; bir başka ifadeyle resen emekliye sevk edilmeyerek görev süresinin 2 yıl daha uzatıldığı; 2 yıllık bu uzatma süresi bittikten sonra 2021 yılında da aynı şekilde ve ikinci kez görev süresinin 2 yıl daha uzatıldığı,... tarih ve ... sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulu kararıyla re'sen emekliye sevk edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, davalı idarenin istinaf aşamasında belirttiği hususlarla ilgili olarak verilecek ara kararı ile davalı idareden ikişer yıllık olan (2 kez) uzatma kararları istenilerek, ara kararı üzerine gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 20. fıkrasında öngörülen uzatma süreleri de gözetilmek suretiyle ulaşılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali ile davacının işlem nedeniyle yoksun kaldığı maaşlarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesi istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 17/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.