T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/2943
Karar No:2024/1769
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Enerji Elektrik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirketin Bitlis ilinde kurmayı planladığı "Deliktaş Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES)" projesi için verilen ... tarih ve ... numaralı üretim lisansı kapsamında ileri sürdüğü gerekçelerin mücbir sebep olarak kabul edilmemesine, süre uzatım talebinin reddine, üretim lisansının iptaline ve söz konusu lisans kapsamında sunulan 528.336,00-TL tutarındaki teminat mektubunun 330.210,00-TL tutarındaki kısmının irat kaydedilmesine, şirketin ve şirkette %10 ve üzerinde doğrudan ve dolaylı ortakların lisans iptalini takip eden 3 yıl süreyle yasaklı sayılmasına ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerin ertelenmesi ve tesisin tamamlanma tarihinin uzatılması için, öncelikle yükümlüklerini tamamlama süresi içerisinde, başka bir ifadeyle 06/06/2016 tarihine kadar mücbir sebebin başlama tarihini ve mahiyetini, ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerine olan etkilerini, mümkün olması halinde etkilerin tahmini giderilme süresini içeren başvuru yapmasının zorunlu olduğu açık olup, davacı tarafından anılan başvuruların yükümlülüklerinin ertelendiği 06/06/2016 tarihinden sonra 27/12/2016 tarihinde yapıldığı, ayrıca özel mülkiyete konu arazilerin irtifak hakkının edinilmesi ve orman vasıflı taşınmaz mallarla ilgili orman kesin hakkı izni alınmasına yönelik olarak kendi uhdesinde bulunan yükümlükleri yerine getirmediği hususlarının birlikte değerlendirilmesinden, davacı şirketin mevzuat kapsamında üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirme noktasında gerekli özen ve dikkati göstermediği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi uyarınca yükümlülüklerin çoğunluğunun yerine getirildiği, bir kısmının mücbir sebep nedeniyle yerine getirilemediği, proje alanındaki bazı taşınmazların bulunduğu bölgede parsel yenileme çalışmalarının devam ettiği, devlet yolu ve emniyet sahası tesis etmek için kamulaştırma yapılacağı belirtildiğinden kamulaştırma işlemlerinin tamamlanamadığı, başka kurumların işlemleri nedeniyle kamulaştırma yükümlülüğünün gerçekleşmediği, gerekli özen ve dikkatin gösterildiği, idarelerin işlemlerinden kaynaklı engellerin ortadan kaldırılması mümkün olmadığından bunların mücbir sebep olarak kabul edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacı şirkete Bitlis ilinde kurmayı planladığı "Deliktaş Regülatörü ve HES" projesi için ... tarih ve ... numaralı üretim lisansı (bu lisans ... Enerji Elektrik Üretim Sağlık ve Gıda Sanayi Dış Ticaret A.Ş.'ye verilen ... tarih ... numaralı üretim lisansının devamı mahiyetinde, söz konusu lisansa ilk başta tesis tamamlama tarihi 06/11/2012 olarak derç edilmiş, daha sonra 06/07/2013 ve 06/07/2014 tarihleri olarak tadil edilmiş) verilmiştir.
Davacı şirket tarafından, 02/05/2014 tarihinde Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi uyarınca belirlenen yükümlüklere ilişkin bilgi ve belgeler ibraz edilmiş, ayrıca 21/04/2014 tarihli yazıyla, kamulaştırma aşamasında davalı idare tarafından Bitlis Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğü'ne yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıya ... tarih ve ... sayılı yazı ile yaklaşık olarak 2 sene sonra cevap verildiği belirtilerek, bu gecikmenin tesisin tamamlanma süresine eklenmesi talebinde bulunulmuş, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla, anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi çerçevesinde eksik olan yükümlülüklerin 06/06/2016 tarihine kadar ertelenmesine ve tesis tamamlanma tarihinin 06/09/2017 olarak tadiline karar verilmiştir.
Dava konusu lisans kapsamından yükümlülüklerin ertelendiği 06/06/2016 tarihinin geçmesi üzerine davalı idarenin 14/12/2016 tarihli yazısı ile davacıdan, yükümlülüklerin süresi içerisinde yerine getirildiğine ilişkin bilgi ve belgelerin veya yerine getirilmemesine ilişkin gerekçelerin on iş günü içerisinde sunulması istenilmiş; davacı tarafından, 27/12/2016 tarihli dilekçeyle, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca yerine getirilemeyen yükümlülüklerin 06/06/2018 tarihine ertelenmesi ve tesis tamamlanma süresinin 06/09/2019 tarihine uzatılması, 20/09/2017 tarihli dilekçe ile de, yükümlülüklerin 06/06/2019 tarihine ve tesis tamamlama tarihinin 06/09/2020 tarihine ertelenmesi taleplerinde bulunulmuştur.
Davalı idare tarafından yapılan inceleme sonucu, davacının ileri sürdüğü gerekçelerin mücbir sebep olarak kabul edilmemesine, süre uzatım talebinin reddine, üretim lisansının iptaline ve söz konusu lisans kapsamında sunulan teminat mektubunun 330.210,00-TL'lik kısmının irat kaydedilmesine, şirketin ve şirkette %10 ve üzerinde doğrudan ve dolaylı ortakların lisans iptalini takip eden 3 yıl süreyle yasaklı sayılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, bu karara yapılan itirazın ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararıyla reddedilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. 11'inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen piyasalara ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, lisanslara ilişkin olarak aşağıdaki hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir:
a) Başvuru ve değerlendirme usul ve esasları ile lisansların verilmesi, tadili, sona erdirilmesi, iptali, süreleri, süre uzatımı, yenilenmesi ve lisans kapsamındaki hak ve yükümlülüklerin belirli bir süre askıya alınmasına ilişkin usul ve esaslar (...)
(7) Üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiden, önlisans yükümlülüklerinin yerine getirilmesini müteakiben üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması hâlinde irat kaydedilmek üzere, kurulmak istenen üretim tesisinin niteliğine ve büyüklüğüne göre yatırım tutarının yüzde onunu geçmemek üzere teminat mektubu alınır. Mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hâllerinde lisans iptal edilir ve teminat mektubu irat kaydedilir. Teminatın alınması, niteliği ve süre uzatımı verilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(8) Lisansı iptal edilen tüzel kişi, bu tüzel kişilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içerisinde görevden ayrılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle lisans alamaz, lisans başvurusunda bulunamaz, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamaz, yönetim kurullarında görev alamaz."; "İşletmeye geçmemiş ya da geçememiş lisanslara yönelik işlemler" başlıklı Geçici 9. maddesinin birinci fıkrasında, ''Üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere, varsa kalan inşaat öncesi sürelerine ek olarak; yoksa sadece altı ay süre verilir. Mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde de yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisansları iptal edilir.
'' kurallarına yer verilmiştir.
02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin dava konusu işlem tarihindeki hâliyle ''Lisans tadil başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması'' başlıklı 24. maddesinde, ''(3) Üretim tesisinin kurulması sürecinde; a) Mücbir sebep halleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hallerin bulunması, b) Söz konusu durumların üretim tesisinin kurulmasını doğrudan etkilemesi veya etkileyebilecek nitelikte olması, c) Lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte Kuruma başvurulması hallerinde, tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisans tadil edilebilir. Ancak, üretim tesisi yatırımının, geri dönülemez noktaya geldiğinin tespiti halinde (c) bendinde öngörülen süre koşulu aranmaz.''; "Yaptırımlar ve lisans iptali" başlıklı 27. maddesinde, "...(2) Üretim lisansı, mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin ilgili lisansta belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hallerinde iptal edilir. (3) Lisansı iptal edilen tüzel kişi, bu tüzel kişilikte yüzde on veya daha fazla paya sahip ortaklar ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içerisinde görevden ayrılmış olanlar dahil, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, limited şirketlerde müdürler, lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle, mevcut önlisansları kapsamındaki üretim lisansı başvuruları hariç olmak üzere, önlisans ve lisans alamaz, önlisans ve lisans başvurusunda bulunamaz, önlisans ve lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamaz, yönetim kurullarında görev alamaz. (...)"; "Yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması ve kaldırılması" başlıklı 35. maddesinde, " (1) Önlisans ve lisans sahibinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri, mücbir sebep hallerinde, etkilendikleri oranda, mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar, Kurul kararıyla ertelenebilir veya askıya alınabilir. Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilemeyeceğinin anlaşıldığı hallerde, Kurul, önlisans ve lisans sahibinin yükümlülüğünün kaldırılmasına da karar verebilir. İletim ve dağıtım faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerin kaldırılması talep edilemez. (2) Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın olayın önlenemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir. (...)"; "Teminatın iadesi ve irat kaydedilmesi" başlıklı 45. maddesinin üçüncü fıkrasında, "3) Üretim lisansları ile ilgili olarak, 20'nci madde kapsamında Kuruma sunulan teminat, mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında,
a) Üretim tesisinin lisansta belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması,
b) Üretim tesisinin kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi,
c) Lisansın, üretim tesisinin geçici kabulü yapılmadan önce herhangi bir nedenle iptal edilmesi, halinde irat kaydedilir. Bu fıkra hükümleri YEKA için verilen üretim lisansları bakımından sadece mücbir sebep halleri dikkate alınarak uygulanır." kuralları yer almıştır.
Aynı Yönetmeliğin "Mevcut lisans sahiplerine altı aylık süre verilmesi" başlıklı Geçici 15. maddesinin işlemlerin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükteki hâliyle birinci fıkrasında, Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası çerçevesindeki tüzel kişilerin tamamlaması gereken yükümlülüklerin;
a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın lisans sahibi tüzel kişinin mülkiyetinde olmaması hâlinde, söz konusu sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmek, hidroelektrik santrallerinde su tutma alanları hakkında ilgili idarelerden kamulaştırma kararı almak.
b) Kurulması planlanan üretim tesisine ilişkin imar planlarını onaylatmak.
c) Rüzgâr başvurularına ilişkin Teknik Etkileşim İzninin alınması için gerekli başvuruyu yapmak.
ç) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınması gerekli olan kararı almak olduğu; ikinci fıkrasında, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibarıyla,
a) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi biten tüzel kişilerin, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde,
b) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi bitmeyen tüzel kişilerin, kalan inşaat öncesi sürelerine altı ay eklenmek suretiyle bulunacak süre içerisinde birinci fıkrada belirtilen yükümlülüklerin tamamlandığına ilişkin bilgi ve belgeleri Kuruma sunmakla yükümlü olduğu, bu süre içerisinde söz konusu yükümlülükleri tamamlayamayan tüzel kişiler hakkında Kanun'un Geçici 9. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde işlem tesis edileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat kurallarından, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca verilen süre içerisinde mücbir sebepler dışında üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülükleri ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisanslarının iptal edileceği, bu madde kapsamında Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesinde sayılan yükümlülüklerin verilen sürede yerine getirilmesi gerektiği, süreç içerisinde üretim tesisinin kurulmasını etkileyen veya etkileyebilecek olan mücbir sebep halleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hallerin ortaya çıkması ve lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte başvurulması durumunda tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisansın tadil edilebileceği, böyle bir tadilin yapılmaması ve üretim lisansının mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağı tespit edilerek lisansın iptal edilmesi durumunda Kuruma sunulan teminatın irat kaydedileceği, ayrıca lisansı iptal edilen tüzel kişilik ve yüzde on veya daha fazla paya sahip ortakları ile lisans iptal tarihinden önceki bir yıl içerisinde görevden ayrılmış olanlar dâhil, yönetim kurulu başkan ve üyelerinin, lisans iptalini takip eden üç yıl süreyle lisans alamayacağı, lisans başvurusunda bulunamayacağı, lisans başvurusu yapan tüzel kişiliklerde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olamayacağı, yönetim kurullarında görev alamayacağı anlaşılmaktadır.
Davacının durumunun 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi kapsamında olduğu, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi uyarınca, üretim tesisinin kurulacağı sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmesi, bu kapsamda hidroelektrik santalinin su tutma alanları hakkında ilgili idarelerden kamulaştırma kararı alması, üretim tesisine ilişkin imar planlarını onaylatması, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınması gerekli olan kararı alması, ayrıca herhangi bir mücbir sebep hali veya lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebebi yoksa belirlenen yükümlülükleri yerine getirdiğine ilişkin belgeleri 06/06/2016 tarihine kadar davalı idareye sunması gerektiği, bu yükümlülüklerin mücbir sebep hâlleri veya davacıdan kaynaklanmayan haklı sebepler dışında yerine getirilmemesi durumunda üretim lisansının iptali, teminatın irat kaydı ve piyasa faaliyetinden şirketin, ortağının ve yöneticilerinin yasaklanması yönünde karar alınabileceği açıktır.
Somut olayda, davacı tarafından Bitlis Defterdarlığı'nın parsel yenileme ve Karayolları Genel Müdürlüğü'nün kamulaştırma çalışmaları tamamlanamadığı için proje sahasındaki taşınmazlara yönelik irtifak hakkı tesis edilemediğinden yükümlülüklerin yerine getirilemediği ileri sürüldüğünden, bu hususun davacının anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi uyarınca belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmesine bir engel teşkil edip etmediği araştırılarak mücbir sebep olarak kabul edilip edilemeyeceğinin ortaya koyulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının üretim lisansı kapsamında anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasında sayılan yükümlülüklere ilişkin olarak, özel mülkiyetteki taşınmaz malların kamulaştırılabilmesi için ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının, Maliye Hazinesi mülkiyetindeki ve Devletin Hüküm ve Tasarrufu Altındaki taşınmaz mallara yönelik ... tarihli, ... ve ... sayılı Kurul kararlarının alındığı ve bu kararların 13/04/2012 tarihinde Bitlis Defterdarlığı'na gönderildiği, 26/12/2013 tarihinde 24 ay süreli orman ön izni verildiği, orman kesin izninin alınmadığı, ... tarih ve ... sayılı Bitlis İl Genel Meclisi Karar ile imar planlarının onaylandığı, 17/01/2012 tarih ve 01 sayılı ÇED kararının alındığı, söz konusu proje sahasında bulunan taşınmazların bir kısmına yönelik parsel yenileme ve devlet yolu yapmak için kamulaştırma çalışmaları dolayısıyla ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla davacının eksik olan yükümlülüklerinin 06/06/2016 tarihine kadar ertelendiği, bu Kurul kararı alınırken davacı tarafından özel mülkiyet ve orman vasıflı taşınmaz mallar ile ilgili edinimin sağlanamadığı, bu durumun gerekçesinin ise, "Bitlis Defterdarlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısıyla bölgede parsel yenileme çalışmalarının olduğu ve arazi tahsisinin henüz yapılamayacağı ve tarihi belirli olmayan bir zamana kadar bu konuda adım atılamayacağının bildirildiği, devlet arazileri ile ilgili olarak yaşanan bu durum sonucu kamulaştırma sürecinde oluşan belirsizlik nedeniyle şahıs arazileri ile ilgili kamulaştırma işlemlerinin de sonuçlandırılamadığı, bu belirsizlik ortamında fazladan masrafa yol açacak şahıs arazileri kamulaştırmasının belirsizliğin kalktığı döneme ertelendiği, aksi takdirde şahıs arazilerinin boş yere kamulaştırılmış olacağı, hem arsa sahipleri hem de şirketin bu sebeple zarara uğrayacağı, ayrıca orman arazileri ile ilgili olarak ... tarih ve ... sayılı Elazığ Orman Bölge Müdürlüğü'nün yazısında belirtildiği üzere ön izinler alındığı, kati izin alma aşamasına projenin kamulaştırılmasında yaşanan belirsizlik nedeniyle devam edilemediği, bu iznin de belirsizliğin ortadan kalktığı duruma ertelendiği, Bitlis Defterdarlığı'nın arazi tahsisi konusundaki olumlu cevabı akabinde şahıs arazilerinin kamulaştırılması işlemlerinin ve kati orman izinlerinin tamamlanacağı." şeklinde ifade edildiği, idarece bu gerekçeler uygun görülerek lisans tadilinin gerçekleştirildiği görülmektedir.
Davacının yükümlülüklerinin ertelenmesine ilişkin 27/12/2016 ve 20/09/2017 tarihli dilekçelerde; proje sahasının kamulaştırma ve irtifak hakkı tesis edilmesi ile ilgili olarak Bitlis Defterdarlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısıyla parsel yenileme çalışmaları ve Van Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü'nün yol inşaatı nedeniyle tapuda yola terk işlemlerinin tamamlanmasına müteakip irtifak hakkı tesis edilmesi konusunun değerlendirmeye alınacağının belirtildiği, bu husus dikkate alınarak daha önce Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki yükümlülüklerin 06/06/2016 tarihine kadar ertelenmesinin Kurul kararı ile uygun bulunduğu, gelinen aşamada Bitlis Defterdarlığı'nın anılan yazısına cevap olarak verilen Van Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında, kamulaştırma işlemlerinin hala devam ettiğinin belirtildiği, hem Bitlis Defterdarlığı'nın parsel yenileme çalışmaları hem karayollarının kamulaştırma çalışmaları tamamlanamadığı için proje ile ilgili irtifak hakkı tesis işleminin elinde olmayan nedenlerden dolayı tamamlanamadığı, kurumlardaki irtifak hakkı tesisi ile ilgili sürecin uzun sürmesi ve hala sonuçlandırılmaması nedeniyle proje ile ilgili önünü göremediği, şahıs arazilerinin kamulaştırılması ve orman kesin izni alınması işlemlerinin devam ettirilemediği, Bitlis Defterdarlığı'nın ilgili araziler için irtifak hakkı tesisi işlemini tamamlanmasını müteakip özel mülkiyet kamulaştırmaları ve orman kesin izninin ivedilikle yapılacağı belirtilerek yükümlülüklerin tamamlanması için ek süre verilmesi talep edilmiş; Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı müzekkeresinde, davacının eksik olan yükümlülükleri için verilen sürenin sona erdiği 06/06/2016 tarihinden sonra Kuruma başvurduğu ve yükümlülükleri ile ilgili hiçbir gelişmenin olmadığı, Temmuz 2017 ilerleme raporuna göre projede fiili ilerlemenin %5 olarak hesaplandığı, orman kesin izni başvurusuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belge sunmadığı, söz konusu dilekçelerde açıklanan gerekçelerin “mücbir sebep” olarak kabul edilmemesinin ve anılan lisansın iptal edilerek teminatın irat kaydedilmesinin uygun olduğu diğer taraftan, söz konusu proje ile ilgili olarak Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinin (a) bendi çerçevesinde yerine getirilemeyen yükümlülüklere ilişkin yaşanılan sorunların daha önce süre uzatımı ve yükümlülük ertelemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının alınması aşamasında belirtilen sorunların devam etmesi şeklinde olduğu, Bitlis Defterdarlığı'nca irtifak işlemlerinin halen devam ettiğinin anlaşıldığı, bu sebeple dilekçelerde belirtilen gerekçelerin anılan Yönetmeliğin 35. maddesi kapsamında “mücbir sebep” olarak kabul edilebileceği, davacının talebi ve Yönetmeliğin 24. maddesinin üçüncü fıkrası çerçevesinde 30 ay ek süre verilebileceği, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerin 06/12/2018 tarihine kadar ertelenebileceği kanaati belirtilmiştir.
Bu durumda, davacının dava konusu üretim lisansı kapsamındaki yükümlülüklerin çoğunu tamamladığı, ancak proje sahasındaki taşınmazların mülkiyet ve kullanım haklarının elde edilmesine yönelik kamulaştırma ve orman kesin izni alınması yükümlülüğünü yerine getirmediği, bu duruma gerekçe olarak proje alanındaki birtakım taşınmazlara yönelik başka idarelerce yürütülen parsel yenileme ve kamulaştırma çalışmalarının gösterildiği, Van Karayolları 11. Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısında, söz konusu taşınmazlara ilişkin kamulaştırma işlemlerinin devam ettiğinin belirtildiği, bahsi geçen kamulaştırma ve parsel yenileme çalışmasının daha önce mücbir sebep kabul edilerek süre uzatımı yapıldığı dikkate alındığında, söz konusu kamulaştırma ve parsel yenileme çalışmalarının akıbetinin ve davacının yükümlülüklerini süresinde tamamlayamaması üzerindeki etkilerinin araştırılması, bu durumun davacının yükümlülüklerini yerine getirmesine bir engel teşkil edip etmediği ve herhangi bir gecikmeye neden olup olmadığı, daha önce mücbir sebep kapsamında değerlendirilen aynı durumun bu sefer neden kabul edilmediği, bahsi geçen durumdan kaynaklı süre kaybının davacının gerekli dikkat ve özeni göstermiş olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak durum kapsamında mücbir sebep hâli olarak kabul edilip edilemeyeceği hususunda değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davacı şirketin projesini etkileyen yukarıda belirtilen olguların mücbir sebep kapsamında kabul edilip edilemeyeceğinin davalı idare ve ilgili kurumlar nezdinde araştırma yapmak suretiyle açıklığa kavuşturulması gerekirken, eksik inceleme sonucu verilen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 24/04/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.