T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2019/3826
Karar No:2024/3808
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrol Ürünleri Otomotiv Plastik Metal ve Enjeksiyon Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisine ait akaryakıt istasyonunda 18/09/2013 tarihinde yapılan denetimde, bayilik sözleşmesinin feshi tarihinden önce otomasyon sisteminin sağlıklı çalışmadığından ve davacı şirketin yükümlülüğü devam etmesine rağmen otomasyon sistemini kaldırdığından bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca 850.000,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı bakımından ...tarih ve... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; akaryakıt istasyonlarında bulunan tankların otomasyon sistemine bağlı olmasının mevzuat hükümleri uyarınca zorunlu olduğu, bu tankların fiilen kullanılıyor olup olmamasının bu yükümlülüğü ortadan kaldırmayacağı, ayrıca dağıtıcı lisansı sahiplerinin, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlü oldukları, bu yükümlülüğün de bayide sürekli denetimi gerektirdiği, bu yükümlülüğü yerine getirmediği anlaşılan davacı şirket hakkında idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, anılan bayinin sözleşmesi 22/07/2013 tarihinde feshedilmiş olduğundan denetim tarihinde bayi denetim yükümlüğünün bulunmadığı, fesihten sonra bayi denetim yükümlülüğünün denetim tarihi sonrasında 1240 sayılı Kurul kararındaki değişiklikle getirildiği, sistemin sağlıklı çalışmaması ve arızanın süresi içerisinde getirilmediği iddiasına yönelik somut bir tespit bulunmadığı, bayinin faal olmadığı istasyonda akaryakıt ve pompa sisteminin bulunmadığı dikkate alındığında dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisine ait akaryakıt istasyonunda yapılan denetim sonucunda, vaziyet planında akaryakıt tanklarının yerinin belirtildiği ancak yer altı tank sayısı ve kapasitelerinin belirtilmediği, tanklardaki probların söküldüğü, otomasyon bağlantısının bulunmadığı, pompa düzeneklerinin kurulu olmadığı ve tankların boş olduğu tespit edilerek tutanak altına alınmıştır.
Davalı idarece yapılan soruşturma sonucunda, otomasyon sistemini sağlıklı çalıştıramaması/arızayı yasal süreler içerisinde gidermemesi, yükümlülüğü devam etmesine rağmen otomasyon sistemini kaldırdığından bahisle, dava konusu Kurul kararıyla idari para cezası verilmesi üzerine, Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun dava konusu Kurul kararına ilişkin fiil tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan haliyle "Dağıtım" başlıklı 7. maddesinin altıncı fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. Dağıtıcı lisansı sahibi, Kurumun bu sisteme erişimini sağlar. Kurum; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ve ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşlarının görevlerinin gerektirdiği ölçüde bu sisteme doğrudan erişimini sağlar. Kurum, yukarıda sayılan kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaç duyacağı bilgi ve belgeleri yine görevlerinin gerektirdiği ölçüde verir. Söz konusu sistemi kurmadığı ya da Kurumca belirlenen usul ve esaslara uygun denetimi sağlayamadığı tespit edilen dağıtıcılara 19 uncu maddede öngörülen miktarda idari para cezası uygulanır. Dağıtıcı lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali yapamaz."; 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinde, "Aşağıdaki hallerde, sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verilir: ... 3) 5 inci, 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 17 nci maddelerin ihlali." kuralları yer almıştır.
06/07/2007 tarih ve 26574 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasasında Dağıtıcı Lisansı Sahiplerinin Bayi Denetim Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında 27/06/2007 tarih ve 1240 sayılı Kurul kararının 4. maddesinde, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, tescilli markası altında piyasaya sunulan akaryakıta ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapar, bayilerinde kaçak petrol satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurar ve uygular. Bu kapsamda dağıtıcı lisansı sahibi: ... b) Akaryakıt istasyonlarında stok hareketleri ve akaryakıt alım satım işlemlerinin elektronik ortamda, günlük olarak izlenebilmesine yönelik bir istasyon otomasyon sistemi kurar. Merkez bağlantısı olan istasyon otomasyon sistemi ile bayilerindeki akaryakıt alım satım hareketlerini izler ve raporlar. Kayıt dışı ikmal ve satış tespit edilmesi halinde Kurumu derhal bilgilendirir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, denetimin yapıldığı ... tarihinde dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisi olan ... Petrol Ürünleri Hayvancılık Tarım Ürünleri Gıda İmalat İnşaat Taahhüt Turizm Nakliye İşletme Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait istasyonda otomasyon sisteminin sökülmüş olduğunun, pompa düzeneklerinin bulunmadığının, yakıt tanklarının boş olduğunun ve vergi dairesi tarafından istasyonun faal olmadığının tespit edildiğinin tutanak altına alındığı, bayilik sözleşmesinin 22/07/2013 tarihinde karşılıklı olarak feshedildiği, davalı idarece de bayilik lisansının 31/10/2013 tarihinde iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmanın ve uygulamanın dağıtıcı lisansı sahiplerinin yükümlülüklerinden biri olmakla birlikte, davacı şirket tarafından bayilik sözleşmesinin feshi sonrasında halihazırdaki otomasyon sisteminin söküldüğü, istasyonda tankların boş olduğu ve pompa düzeneklerinin kaldırıldığı, bu kapsamda akaryakıt satışı yapılması imkanı bulunmadığı ve ayrıca istasyonun faal olmadığı, öncesinde otomasyon sistemi verilerinde tutarsızlık tespit edilmediği dikkate alındığında, davacıya isnat olunan fiilin sübuta ermediği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 07/10/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.