T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2020/1380
Karar No : 2024/4023
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Kurulu
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1. Davacının ... Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi (...) pay piyasasında 24/05/2018-02/10/2018 döneminde gerçekleştirdiği işlemler sonucunda elde ettiği 1.022.064,92-TL tutarındaki net realize menfaat tutarının iki katı olan 2.044.129,84-TL idarî para cezasının davacıya uygulanmasına dair ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) kararının,
2. VI-104.1 Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 104. maddesi kapsamında dava konusu düzenleyici işlemin çıkarıldığı, ancak dava konusu düzenleyici işlemin anılan maddeye aykırı olduğu, dava konusu düzenleyici işlemdeki kriterlere göre suç duyurusunda bulunulduğu, idarenin gerekçe göstermeksizin dilediği zaman suç duyurusunda bulunduğu dilediği idari para cezası uyguladığı, savunma hakkının ihlal edildiği, denetleme raporunun tebliğ edilmediği, hangi fiillerinin idari para cezasına konu edildiğini bilmediği, temel hedefinin kar elde etmek olduğu, kendi işlemlerinin piyasayı etkilemediği, denetleme raporunun sübjektif ölçütlere göre hazırlandığı, gün bazında işlemlerinin değerlendirilmesi gerektiği, idari para cezasının neye göre belirlendiğinin belirtilmediği, çakışan IP adresinin sahibinin kim olduğunun araştırılması gerektiği, dava konusu idari işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Uyuşmazlık konusu işlemlerin davacı tarafından gerçekleştirildiğinin davacı tarafından ikrar edildiği, 6362 sayılı Kanun’un 104. maddesinde piyasa bozucu eylemlerde bulunanlara uygulanacak idari para cezasının düzenlendiği, anılan Kanun maddesine uygun şekilde Tebliğ’in 5. maddesinde piyasa bozucu işlem kalıplarına yer verildiği, kabahatlerde kanunilik ilkesinin daha esnek olduğu, çerçeve Kanun düzenlemesinin içinin ikincil düzenlemelerle doldurulabildiği, emsal kararlarında bu yönde olduğu, fiillere bir suç oluşturmadığı takdirde piyasa bozucu eylem olarak idari para cezasının uygulandığı, piyasa dolandırıcılığı suçunun gerçekleşmesi için özel kast arandığı, özel kast bulunmadığı hallerde piyasa bozucu eylem oluşabildiği, yine piyasa bozucu eylemlerde piyasa hakimiyeti aranmadığı, fiillerin piyasanın dürüst bir şekilde işleyebilmesinde önemli ve etkili olmasının yeterli olduğu, düzenlemenin uluslararası mevzuatla da uyumlu olduğu, davacıya savunma hakkının tanındığı, davacı tarafından gerçekleştirilen işlemlerin piyasa açısında önemli ve etkili nitelikte olduğu, davacı ile birlikte hareket eden kişinin 10 farklı zamanda 12 farklı IP adresinden aynı zaman diliminde sisteme emir ilettiği, davacı tarafından paya yoğun bir talep olduğu izlenimi yaratıldığı, davacı tarafından 1.036.593,90-TL kar elde edildiği, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :
Davanın VI-104.1 Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentleri yönünden reddi gerektiği düşünülmektedir.
Davanın ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı yönünden incelenmesinden;
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi ile VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi, bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılmasının piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu açıktır.
İdare tarafından idari para cezası verilebilmesi için; mevzuatta bir norm bulunmalı ve bu normun hakkında idari para cezası uygulan kişi tarafından ihlal edildiğinin idare tarafından her türlü şüpheden uzak ve somut bilgi ve belgelerle ortaya koyulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, söz konusu dönemde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin %11,33'lük kısmının davacı tarafından, %10,96'lık kısmının ise dava dışı ... tarafından gerçekleştirildiği, idare tarafından, anılan kişilerin on farklı tarihte, on iki farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden aynı zaman dilimlerinde benzer işlem kalıplarıyla işlemler gerçekleştirmesinin tesadüf olamayacağı ve bu kişilerin birlikte hareket ettiğini gösterdiği iddiasıyla dava konusu işlemi tesis etmişse de, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun 11/03/2019 tarih ve 861035 sayılı yazısından da anlaşılacağı üzere, GSM ile gerçekleştirilen internet bağlantısında aynı IP adresinin birden fazla kişiye verilebildiği, IP adresinin kime ait olduğunun belirlenebilmesi için birden fazla veriye sahip olunması gerektiği ve fiil tarihinde bir zorunluluk bulunmaması nedeniyle bu verilerin davacının aracı kurumu tarafından tutulmadığı, bu nedenle IP adresinin kime ait olduğunun belirlenemediği; öte yandan davacı ve dava dışı ...'ın bir grup olarak kendi kendine ve karşılıklı işlem oranlarının toplam işlemlere oranının %1,72; kendi alışlarına ve satışlarına oranının %7,71 olarak gerçekleştiği; bu durumun birlikte hareket eden kişilerin davranış kalıplarına uymadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davacı ile dava dışı ...'ın birlikte hareket ettiğinin her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya koyulamadığı sonucuna varıldığından, dava konusu 13/02/2020 tarih ve 10/234 sayılı Kurul kararının iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ :
Dava; davacı adına ... Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (...) pay piyasasında 24/05/2018-02/10/2018 döneminde gerçekleştirdiği işlemler sonucunda elde ettiği 1.022.064,92-TL tutarındaki net realize menfaat tutarının iki katı olan 2.044.129,84-TL idari para cezası uygulanmasına dair ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu kararının ve VI-104.1 Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerinin iptali istemi ile açılmıştır.
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesidir." hükmü; "Piyasa bozucu eylemler" başlıklı 104. maddesinde, "Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemler, bir suç oluşturmadığı takdirde, piyasa bozucu nitelikte eylem sayılır. Kurulca belirlenen piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren kişilere Kurul tarafından yirmi bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak, bu suretle menfaat temin edilmiş olması halinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaatin iki katından az olamaz." hükmü yer almaktadır.
6362 sayılı Kanun'un 104. maddesine dayanılarak, 21/01/2014 günlü ve 28889 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin, "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Tebliğin amacı, makul bir ekonomik veya finansal bir gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemlerin belirlenmesi ile bu eylem ve işlemleri gerçekleştirenler hakkında uygulanacak yaptırımların belirtilmesidir." hükmü; "Emir veya işlemlere ilişkin piyasa bozucu eylemler" başlıklı 5. maddesinde, " Tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte;
a) Alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi,
b) Farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi,
c) Bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi,
ç) Kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi,
d) Açılış veya kapanış fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler yapılması,
e) Gün sonu veya vade sonu uzlaşma fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler gerçekleştirilmesi,
f) Fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması,
g) Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında bir sicile bağlı tüm hesaplar için ya da piyasa bazında belirlenen pozisyon limitlerinin geçilmesi,
ğ) Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında, ilgili dayanak varlık piyasasında gerçekleştirilen işlemlerle aynı yönlü işlemler gerçekleştirilmesi
ve benzeri işlemler yapılması suretiyle borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan ya da sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri hakkında yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandıran veya adil ve dürüst işlem yapılmasını, piyasanın rekabetçi bir ortamda işleyişini ya da fiyatın doğru ve dürüst bir şekilde oluşmasını zorlaştıran ya da engelleyen fiil ve davranışlar piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilir." hükmü yer almaktadır
Davalı idare, 6362 sayılı Kanun ile kendisine tanınan yetkiler çerçevesinde, sermaye piyasasının güven, açıklık ve kararlılık içinde çalışmasını, tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarının korunmasını düzenlemek ve denetlemek ile görevlidir.
Piyasa fiyatları işlemler ile oluştuğu için, piyasaya iletilen alım-satım işlemleri, piyasa fiyatının değişmesine neden olmaktadır. Bu nedenle, piyasada gerçekleştirilen işlemlerin hiçbir sınırlamaya ve denetime tabi olmaması düşünülemez. Piyasada gerçekleştirilen işlemler, piyasa fiyatını etkileyeceği için, piyasanın etkin işleyişinin temini ve piyasa bozucu işlemlerin önlenmesi önem arz etmektedir. Bu işlemler, görüntülü işlemler olduğundan tespiti zordur. Bundan dolayı, kanun koyucu, belirli işlem kalıplarını piyasa bozucu işlem olarak nitelendirmiştir.
Arz ve talep kuralı çerçevesinde, piyasa fiyatının alım satım işlemleri ile değişmesi normal bir durum olmakla birlikte, bu işlemlerin, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan ya da sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri hakkında yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandıran veya adil ve dürüst işlem yapılmasını, piyasanın rekabetçi bir ortamda işleyişini ya da fiyatın doğru ve dürüst bir şekilde oluşmasını zorlaştıran ya da engelleyen nitelikte olması halinde yaptırıma bağlanması, sermaye piyasalarının sağlıklı ve etkin işlemesinin sağlanması bakımından bir zorunluluk olmaktadır.
Davaya konu edilen, Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinde, esas itibarı ile, piyasa bozucu eylemler açısından önemli işlem kalıpları alım satım yapılması, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi, karşılıklı kendinden kendine işlem gerçekleştirilmesi ve fiyat yükseltici işlemleri başta olmak üzere pay piyasasında yapay bir arz ve talep yaratılmasına yol açabilecek temel bazı işlemlerin düzenlemeye konu edildiği, bu yönü itibarı ile, düzenlemenin, piyasa bozucu eylemlerin yapısı, niteliği ve özelliklerine uygun olduğu, bu tür eylemlerin engellenmesi ve sermaye piyasasının sağlıklı ve istikrarlı bir şekilde işlemesinin sağlanması amacıyla uyumlu olduğu açıktır.
Bu nedenle, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesi amacını gerçekleştirmeye engel olabilecek, piyasa bozucu eylemlerin önlenmesi amacıyla, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi dayanak alınarak çıkartılan Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin davaya konu edilen 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Uyuşmazlığın, davacı adına ... Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (...) pay piyasasında 24/05/2018-02/10/2018 döneminde gerçekleştirdiği işlemler sonucunda elde ettiği 1.022.064,92.-TL tutarındaki net realize menfaat tutarının iki katı olan 2.044.129,84-TL idarî para cezası uygulanmasına dair ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu kararına ilişkin kısmına gelince;
Olayda; ... Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı AŞ.'nin (...), pay piyasasında 24/05/2018-02/10/2018 döneminde gerçekleştirdiği işlemlerin, 6362 sayılı Kanun’un 104. maddesi ile Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği hükümleri çerçevesinde incelenmesi neticesi; inceleme döneminde ... pay piyasasında en fazla işlem gerçekleştiren ... ve ...’in aynı zaman diliminde aynı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden sisteme emir ilettikleri, diğer taraftan, söz konusu internet bağlantılarının adına kayıtlı olduğu kişi bilgisinin tespit edilememesine karşın, ... ve ...’in her ikisinin de ... veya diğer pay piyasalarının (...,..., ...) en az biri için aynı zaman diliminde sisteme emir iletmiş olmaları göz önünde bulundurulduğunda, anılan kişilerin inceleme döneminde, 10 farklı tarihte 12 farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden aynı zaman dilimlerinde sisteme emir iletmelerinin tesadüf olamayacağı sonucuna varılmış, bu kapsamda, inceleme döneminde aynı zaman diliminde ve aynı ortamda ... ile ...’ın 12 farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden 10 farklı tarihte ve her seferinde en az biri ortak olmak üzere ... ve diğer pay piyasaları için sisteme emir iletmeleri nedeniyle, inceleme döneminde ... pay piyasasında, ... ve ...’un birlikte hareket ettikleri kanaatine ulaşılmıştır.
... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin adet bazında yaklaşık dörtte birini, gerçekleştirilen fiyat yükseltici işlemlerin adet bazında dörtte birinden fazlasını ve sözleşme bazında üçte birinden fazlasını gerçekleştirdiği, sisteme iletilen emirlerin adet bazında dörtte birinin ve sözleşme bazında altıda birinin bu kişilere ait olduğu, aktif alış-satış kademelerine iletilen aynı fiyatlı emirlerin 576 kere bir dakikadan daha kısa sürede yön değiştirdiği, bu kişilerin ... pay piyasası için, sisteme iletilen farklı alış fiyat kademelerinin %88,75’ine alış ve farklı satış fiyat kademelerinin 69,21’ine emir ilettiği tespit edilmiştir.
Bu kişilerin, inceleme döneminde gerçekleştirdiği alış ve satış işlemleri ile ... pay piyasasında diğer yatırımcılardan ayrışmış ve piyasada gerçekleşen fiyat yükseltici işlemlerin önemli bir bölümünü gerçekleştirerek, hem sisteme yoğun miktarda emir ileterek hem de 1 dakika ve 1 dakikadan kısa sürelerde sıklıkla aynı fiyatlı yön değiştiren emirler ileterek, hem de farklı fiyat kademelerinin büyük bir bölümüne emir ileterek, diğer piyasa izleyicileri için ... pay piyasasında derinlik ve genişlik olduğu ve ... payına yoğun talebin olduğu izleminin oluşturulduğu, bu çerçevede, bu kişilerin hesapları aracılığı ile ... pay piyasasında inceleme döneminde ... pay piyasasının işleyişi veya ... payı fiyatının belirlenmesi ile ilgili veriler üzerinde önemli nitelikte yoğun alım ve satım işlemleri gerçekleştirildiği, fiyat seviyesini yükselten işlemlerin sisteme iletilen yoğun miktardaki ve sayıdaki, kısa süre içinde yön değiştiren emirlerin ve farklı fiyat kademelerine iletilen emirlerin, yapay bir piyasa oluşturularak ve aktif bir piyasa oluştuğu izlenimi verilerek, diğer yatırımcıların yanlış izlenim edinmeleri amacıyla gerçekleştirildiği ve bu sözü edilen eylemlerin, Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği’nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerinde tanımlanan eylemleri içerdiği açıktır.
Bu tespitler karşısında; davacı adına ... Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı A.Ş. (...) pay piyasasında 24/05/2018-02/10/2018 döneminde gerçekleştirdiği işlemler sonucunda elde ettiği 1.022.064,92.-TL tutarındaki net realize menfaat tutarının iki katı olan 2.044.129,84-TL idarî para cezası uygulanmasına dair ... tarih ve ... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu kararında da hukuka aykırı bir husus görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
24/10/2019 tarih ve HA/3-3 sayılı Borsa İstanbul Anonim Şirketi Raporu ile İstanbul İl Emniyet Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı üzerine ... pay piyasasında 24/05/2018-02/10/2018 tarihleri arasında gerçekleştirilen işlemler davalı idare uzmanlarınca incelenerek ... tarih ve ... sayılı Denetleme Raporu düzenlenmiştir.
Anılan Denetleme Raporu’nda özetle; 01/02-23/05/2018 döneminde endeks ile uyumlu bir şekilde hareket eden ... Ağırlıklı Ortalama Fiyatının (AOF) 24/05/2014 tarihinden itibaren (2,56-TL) artış eğilimine girdiği, 27/09/2018 tarihine kadar %135,96 oranımda aratarak 6,04-TL olduğu, 27/09/2018 tarihinde 02/10/2018 tarihine kadar ise %45,32 oranında azalarak 3,30-TL olduğu, incelenen dönemde en fazla işlem gerçekleştiren yatırımcının 16.874.100 adet alım ve 16.874.100 adet satım işlemi olmak üzere toplam 33.748.200 adet işlem (%11,33) ile ..., en fazla işlem gerçekleştiren ikinci yatırımcının ise 16.331.929 adet alım ve 16.331.929 adet satım ile dava dışı ... olduğu ve ... ile ...’in hem sözleşme bazında hem de miktar bazında en fazla fiyat yükseltici işlem gerçekleştiren yatırımcılar oldukları, birlikte hareket eden yatırımcıların tespit edilmesi için yapılan araştırma sonucunda; ... ile ...’ın hesaplarından inceleme dönemi içerisinde 10 farklı tarihte, 12 farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantısı üzerinden aynı zaman diliminde emirler iletildiğinin tespiti ve bu durumun tesadüf olamayacağı değerlendirmesiyle anılan kişiler yatırımcı grubu olarak değerlendirilerek, grubun incelenen dönemde pay piyasasındaki işlemlerin %22,29’unu gerçekleştirdiği, yine pay piyasasındaki toplam alım emirlerinin %28,18’i, toplam satış emirlerinin %21,30’u olduğu, grubun alış emirleri sayısının satış emirleri sayısının 8,50 katı olduğu, grubun sözleşme bazında toplam fiyat yükseltici alış sözleşmelerinin üçte birinden fazlasını, miktar bazında ise toplam fiyat yükseltici alış işlemlerinin beşte birinden fazlasını gerçekleştirdiği, 7 adet sözleşme ile 824.581 adet fiyat yükseltici alım işlemi (%28,54) gerçekleştirildiği, bir dakikadan kısa sürede periyotlar toplam 576 kez yön değiştiren emir verildiği, ...'in hesabı aracılığıyla, 20/09/2018 tarihinde 15:32:57-15:33:15 zaman diliminde 5,64-TL fiyat seviyesinden toplam 41.250 adet alış emri, bu emirlerden 5 saniye sonra saat 15:33:20'de aynı fiyat seviyesinden 25.000 adet satış emri, bu emirden 2 saniye sonra 15:33:22-15:33:23 zaman diliminde aynı fiyat seviyesinden toplam 3.750 adet alış emri, bu emirlerden 3 saniye sonra saat 15:33:26'da aynı fiyat seviyesinden 25.000 adet satış emri, bu emirden 1 saniye sonra 15:33:27-15:33:37 zaman diliminde aynı fiyat seviyesinden toplam 18.750 adet alış emri, bu emirlerden 2 saniye sonra saat 15:33:39'da aynı fiyat seviyesinden 25.000 adet satış emri, bu emirden hemen sonra ilki aynı saniye içerisinde iletilmek üzere 15:33:39-15:33:41 zaman diliminde aynı fiyat seviyesinden toplam 3.750 adet alış emri ve bu emirlerden 12 saniye sonra saat 15:33:53'te aynı fiyat seviyesinden 25.000 adet satış emri iletildiği, yine dava dışı ... tarafından 25/09/2018 tarihinde ... pay piyasasında saat 10:58:46'da 5,88-TL fiyat seviyesinden 1.230 adet alış emri, bu emirden 19 saniye sonra saat 10:59:05'te aynı fiyat seviyesinden toplam 100.000 adet satış emri, bu emirlerden 1 saniye sonra saat 10:59:06'da aynı fiyat seviyesinden 123 adet alış emri, bu emirden 27 saniye sonra saat 10:59:33'te aynı fiyat seviyesinden toplam 100.000 adet satış emri ve bu emirlerden 1 saniye sonra 10:59:34- 10:59:44 zaman diliminde aynı fiyat seviyesinden toplam 615 adet alış emri iletildiği ve gerçekleştirilen işlemler neticesinde ...’in brüt 1.142.120,09-TL tutarında menfaat elde edildiği tespit edilmiş, bu kapsamda ...’den açıklama istenilmesi üzerine, ...’in eşi ve aynı zamanda vekili olan davacı tarafından, uyuşmazlık konusu işlemlerin vekil sıfatıyla eşinin hesabından gerçekleştirildiği belirtilmiştir.
Anılan Denetleme Raporu’ndaki tespitlerin Kurul’ca değerlendirilmesi üzerine, 13/02/2020 tarih ve 10/234 sayılı Kurul kararıyla davacı hakkında 2.044.129,84-TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan Kurul kararı ile Kurul kararının dayanağı olan VI-104.1 Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerinin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde, "Bu Kanun'un amacı; sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesidir.
"; 103. maddesinin fiil tarihinde yürürlükte bulunan haliyle birinci fıkrasında, "Bu Kanun'a dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara ve Kurulca alınan genel ve özel nitelikteki kararlara aykırı hareket eden kişilere Kurul tarafından yirmi bin Türk Lirasından iki yüz elli bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak, yükümlülüğe aykırılık dolayısıyla menfaat temin edilmiş olması halinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaatin iki katından az olamaz."; 104. maddesinde, "Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemler, bir suç oluşturmadığı takdirde, piyasa bozucu nitelikte eylem sayılır. Kurulca belirlenen piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren kişilere Kurul tarafından yirmi bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak, bu suretle menfaat temin edilmiş olması halinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaatin iki katından az olamaz."; 105. maddesinde, "(1) İdari para cezalarının uygulanmasından önce ilgilinin savunması alınır. Savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde savunma verilmemesi halinde, ilgilinin savunma hakkından feragat ettiği kabul edilir.
(2) Bu Kanun'da tanımlanan kabahatlerden birinin idari yaptırım kararı verilinceye kadar birden çok işlenmesi halinde, ilgili hükme göre, ilgili gerçek veya tüzel kişiye bir idari para cezası verilir ve verilecek ceza iki kat artırılır. Ancak, bu kabahatin işlenmesi suretiyle bir menfaat temin edilmesi veya zarara sebebiyet verilmesi halinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaat veya zararın üç katından az olamaz. (...)" kuralları yer almaktadır.
21/01/2014 tarih ve 28889 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 1. maddesinde, "Bu Tebliğ'in amacı, makul bir ekonomik veya finansal bir gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemlerin belirlenmesi ile bu eylem ve işlemleri gerçekleştirenler hakkında uygulanacak yaptırımların belirtilmesidir."; 2. maddesinde, "Bu Tebliğ, 06/12/2012 tarih ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır."; 3. maddesinde, "(1) Bu Tebliğ'de geçen;
(...)
f) Karşılıklı işlem: Birlikte hareket eden kişilerin borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlemlerin hem alıcı hem de satıcı tarafında yer almak suretiyle kendi hesapları arasında gerçekleştirdiği, sermaye piyasası aracının mülkiyetinin birlikte hareket eden kişiler arasında el değiştirmesini sağlayan işlemleri,
g) Kendinden kendine işlem: Bir kişinin borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda işlemlerin hem alıcı hem de satıcı tarafında yer almak suretiyle kendi hesapları arasında gerçekleştirdiği, sermaye piyasası aracının mülkiyetinde bir değişiklik meydana getirmeyen işlemleri,
(...)
ı) Piyasa bozucu eylem: Makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikte olan ve bir suç oluşturmayan eylemi, (...) ifade eder."; 5. maddesinde, "(1) Tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte;
a) Alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi,
b) Farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi,
c) Bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi,
ç) Kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi,
d) Açılış veya kapanış fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler yapılması,
e) Gün sonu veya vade sonu uzlaşma fiyatlarını etkilemeye yönelik işlemler gerçekleştirilmesi,
f) Fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması,
g) Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında bir sicile bağlı tüm hesaplar için ya da piyasa bazında belirlenen pozisyon limitlerinin geçilmesi,
ğ) Vadeli işlem ve opsiyon piyasasında, ilgili dayanak varlık piyasasında gerçekleştirilen işlemlerle aynı yönlü işlemler gerçekleştirilmesi ve benzeri işlemler yapılması suretiyle borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan ya da sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, arz ve talepleri hakkında yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandıran veya adil ve dürüst işlem yapılmasını, piyasanın rekabetçi bir ortamda işleyişini ya da fiyatın doğru ve dürüst bir şekilde oluşmasını zorlaştıran ya da engelleyen fiil ve davranışlar piyasa bozucu eylem olarak değerlendirilir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerinin incelenmesinden;
Sözlük anlamı ile "düzenli hale koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren bir içeriğe sahiptir.
İdare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile, kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahiptir. "Kural işlemler" (ya da diğer adıyla "genel düzenleyici işlemler"), üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idarî işlemlerdir. Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar getirmiş olması gerekmekte olup, bu genel düzenlemelerin üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi zorunludur.
Düzenleyici kurumlar, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kuruluşların temel işlevi, toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir.
Sermaye piyasası ile ilgili olarak kanuna aykırı olmayan düzenlemeler yapma yetkisine sahip olan davalı Kurumun, ilgili bulunduğu piyasada, 6362 sayılı Kanun'la kendisine tanınan yetkiyi dava konusu Tebliği çıkarmak suretiyle kullandığı anlaşılmaktadır.
İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmekte olup işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve kanunlarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları gerekmektedir.
6362 sayılı Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinin gerekçesinde, "Kanun'un amacına ilişkin bu madde hükmünde, uluslararası piyasalardaki gelişmeler dikkate alınarak ve ülkemiz sermaye piyasasının yıllar içinde gösterdiği değişim paralelinde öne çıkan piyasa işleyiş esasları daha anlaşılır ve kapsamlı bir şekilde sayılmıştır. Diğer yandan piyasanın işleyişinin yanı sıra gelişmesinin sağlanması hususu da Kanunun amaçları arasına dâhil edilerek, ülkemiz sermaye piyasasının uluslararası anlamda rekabet gücünün artırılması amaçlanmış ve uluslararası finans merkezi olma hedefi desteklenmiştir. Yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması amacıyla piyasanın düzenlenmesi ve denetlenmesi hususu ise temel vizyon olarak korunmuştur." açıklamalarına yer verilmiştir.
6362 sayılı Kanun'un amacı, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesi olup Kurul'un düzenleme alanı özellik arz ettiğinden Kurula görev alanına giren konularda, kanunların gösterdiği sınırlar içerisinde ve kamu yararı çerçevesinde kullanılabilecek, hukukun genel ilkelerine ve yazılı üst hukuk kurallarına uygun olarak yürürlüğe konulacak ikincil düzenlemeler ihdas edebilme yetkisini de barındıran takdir yetkisi tanınmış; anılan Kanun'un 104. maddesinde, makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemlerin, bir suç oluşturmadığı takdirde piyasa bozucu nitelikte eylem sayıldığı, Kurulca belirlenen piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren kişilere Kurul tarafından idarî para cezası verilebileceği belirtilerek Kurula piyasa bozucu eylemlere ilişkin usul ve esasları belirleme hususunda yetki verilmiştir.
Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nde, piyasa bozucu eylem, makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikte olan ve bir suç oluşturmayan eylem olarak tanımlanmış; dava konusu Tebliğ'in 5. maddesinde, tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi, bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması piyasa bozucu eylem olarak belirlenmiştir. Böylelikle, belirlenen nitelikteki alım-satım emirlerinin ve işlemlerinin engellenmesi suretiyle borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasının sağlanması ve yatırımcıların menfaatlerinin korunması amaçlanmıştır.
Sermaye piyasasının hareketli yapısı ve yeni gelişmelere açık olması, kanun düzenlemelerinin ise esas itibarıyla durağan ve genel mahiyet taşıması, 6362 sayılı Kanun'la davalı idareye verilen görev, yetki ve sorumluluklar ile Kurulca belirlenen piyasa bozucu eylemleri gerçekleştiren kişilere Kurul tarafından yirmi bin Türk Lirasından beş yüz bin Türk Lirasına kadar idari para cezası verileceğine ilişkin Kanun düzenlemesi göz önünde bulundurulduğunda; yazılı üst hukuk kurallarına ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak kaydıyla, makul bir ekonomik veya finansal bir gerekçeyle açıklanamayan ve bir suç oluşturmayan, ancak borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozacak nitelikteki eylem ve işlemlerin belirlenmesi konusunda idareye verilen görev ve yetki çerçevesinde ve Kanun'un amacına uygun olarak, tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında, alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi, bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılması yönündeki fiil ve davranışların "önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte" olması durumda piyasa bozucu eylemler olarak öngörülmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Nitekim, Anayasa Mahkemesi tarafından 6362 sayılı Kanun kapsamında verilen idari para cezasına karşı yapılan bireysel başvurunun incelenmesi sonucunda, "51. Mülkiyet hakkına yönelik müdahalelerde ilk incelenmesi gereken ölçüt kanuna dayalı olma ölçütüdür. Bu ölçütün sağlanmadığı tespit edildiğinde diğer ölçütler bakımından inceleme yapılmaksızın mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna varılacaktır. Müdahalenin kanuna dayalı olması, müdahaleye ilişkin yeterince ulaşılabilir, belirli ve öngörülebilir kanun hükümlerinin bulunmasını gerektirmektedir (Türkiye İş Bankası A.Ş. [GK], B. No: 2014/6192, 12/11/2014, § 44; Ford Motor Company, B. No: 2014/13518, 26/10/2017, § 49; Necmiye Çiftçi ve diğerleri, B. No: 2013/1301, 30/12/2014, § 55).
52. Hak ve özgürlüklerin, bunlara yapılacak müdahalelerin ve sınırlandırmaların kanunla düzenlenmesi bu haklara ve özgürlüklere keyfî müdahaleyi engelleyen ve hukuk güvenliğini sağlayan demokratik hukuk devletinin en önemli unsurlarından biridir. Bununla beraber Anayasa Mahkemesinin daha önceki kararlarında da belirtildiği üzere kanunla düzenleme zorunluluğu, hakka yapılacak müdahalenin uygulamasının kanunun çerçevesini aşmayacak şekilde tüzük, yönetmelik, tebliğ ve genelge gibi yürütme organının çıkaracağı ikincil düzenlemelerle yapılmasına mani değildir (Tahsin Erdoğan, B. No: 2012/1246, 6/2/2014, § 60). Temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin konularda temel esaslar, ilkeler ve genel çerçeve kanunla belirlendikten sonra uzmanlık ve idare tekniğine ilişkin hususların, yürütme organınca çıkarılacak düzenleyici işlemlerle tanzim edilmesi mümkündür (AYM, E.2014/177, K.2015/49, 14/5/2015).
(…)
56. Ancak başvurucu için söz konusu olan yükümlülüğün ve karşılığı idari yaptırımın ulaşılabilir, belirli ve öngörülebilir mahiyetteki söz konusu kanun hükümleriyle açık olarak düzenlendiği görülmektedir. Sermaye piyasası gibi dinamik bir alanda yükümlülüğe konu sermaye piyasası araçlarının değeri, fiyatı veya yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilgi, olay ve gelişmelerin neler olduğu gibi teknik konuların bütünüyle kanunda düzenlenmesi beklenemez. Bu gibi teknik ve güncel gelişmelere dayalı ayrıntıların kanunla düzenlenmesinin beklenmesi daha hızlı hareket etmesi ve karşılaştığı sorunları daha süratli çözüme kavuşturması beklenen idarenin çalışmasını güçleştirebilir. Bu bakımdan özellikle teknik ve idari meselelere temas eden detayların düzenlenmesinin idarelerin takdirine bırakılması kanuna dayanma koşulunu ihlal etmez.
57. Nitekim somut olayda da sermaye piyasası araçlarının değerini, fiyatını veya yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikteki bilgi, olay ve gelişmelerin bildirilmesi gerektiği ifade edilerek aydınlatma yükümlülüğüne ilişkin genel çerçevenin çizildiği anlaşılmaktadır. SPK tarafından düzenlenen tebliğler ile de bu genel çerçeveye dayalı olarak teknik detayların açık bir biçimde gösterildiği görülmektedir. Buna göre Tebliğin 14. maddesinde ortaklıklar tarafından içsel bilgiler ve bu bilgilere ilişkin daha önce açıklanan hususlardaki değişiklikler ortaya çıktığında veya öğrenildiğinde özel durum açıklaması yapılmasının zorunlu olduğu açıklanmıştır. Başvurucunun açtığı davada ilk derece mahkemesi de bu düzenlemeye dayalı olarak başvurucunun aydınlatma yükümlülüğüne uymadığını açıklamıştır. Konuya ilişkin sermaye piyasası kurallarının yorumuna dayalı olan söz konusu kararın ise keyfî veya öngörülemez nitelikte olmadığı anlaşılmaktadır." (AYM, Mars Sinema Turizm ve Sportif Tesisler İşletmeciliği A.Ş., B. No: 2017/23849, 10/10/2018) ifadeleriyle sermaye piyasasının düzenlenmesinin teknik ve uzmanlık gerektiren bir iş olduğuna dikkat çekilerek, kanun ile belirtilen sınırlarda idare tarafından düzenleme yapılmasını, kanunilik, belirlilik ve öngörülebilirlik ilkelerine aykırı bulmamıştır.
Davacı hakkında 24/05/2018-02/10/2018 döneminde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi uyarınca, elde edilen menfaat tutarı olan 1.022.064,92-TL'nin iki katı tutarında 2.044.129,84-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin 13/02/2020 tarih ve 10/234 sayılı Kurul kararının incelenmesine gelince;
VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesine göre; tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi, bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılmasının piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu açıktır.
Dosyadaki bilgi ve belgeler çerçevesinde, davacı tarafından söz konusu dönemde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin hacimleri, miktarları ve oranları dikkate alındığında; davacı ile dava dışı ...'ın on farklı tarihte, on iki farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden aynı zaman dilimlerinde benzer işlem kalıplarıyla işlemler gerçekleştirmesinin anılan kişilerin birlikte hareket ettiğini gösterdiği, davacı ile dava dışı ...'ın; önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte alım ve satım yapıldığı, ilgili dönemde en fazla alım ve satım işleminin davacı tarafından gerçekleştirildiği, bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde yön değiştiren emirler verildiği, gerçekleştiren bu işlemler sonucunda maddi menfaat elde edildiği, Kurulca tespit edilen borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozucu nitelikteki söz konusu işlemlerin Tebliğ'in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (f) bentlerine aykırı olduğu ve Kanun'un 104. maddesi uyarınca makul ekonomik ve finansal gerekçelerle açıklanamadığı anlaşılmıştır.
Bu itibarla, Kurulca tespit edilen söz konusu fiil ve davranışların, 6362 sayılı Kanun ve Tebliğ düzenlemelerine aykırı olduğu anlaşıldığından, davacı hakkında net realize menfaat tutarının iki katı idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 16/10/2024 tarihinde düzenleyici işlem yönünden oybirliğiyle, bireysel işlem yönünden oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi ile VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları, emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi, bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılmasının piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu açıktır.
İdare tarafından idari para cezası verilebilmesi için; mevzuatta bir norm bulunmalı ve bu normun hakkında idari para cezası uygulan kişi tarafından ihlal edildiğinin idare tarafından her türlü şüpheden uzak ve somut bilgi ve belgelerle ortaya koyulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, söz konusu dönemde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin %11,33'lük kısmının davacı tarafından, %10,96'lık kısmının ise dava dışı ... tarafından gerçekleştirildiği, idare tarafından, anılan kişilerin on farklı tarihte, on iki farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden aynı zaman dilimlerinde benzer işlem kalıplarıyla işlemler gerçekleştirmesinin tesadüf olamayacağı ve bu kişilerin birlikte hareket ettiğini gösterdiği iddiasıyla dava konusu işlemi tesis etmişse de, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun ... tarih ve ... sayılı yazısından da anlaşılacağı üzere, GSM ile gerçekleştirilen internet bağlantısında aynı IP adresinin birden fazla kişiye verilebildiği, IP adresinin kime ait olduğunun belirlenebilmesi için birden fazla veriye sahip olunması gerektiği ve fiil tarihinde bir zorunluluk bulunmaması nedeniyle bu verilerin davacının aracı kurumu tarafından tutulmadığı, bu nedenle IP adresinin kime ait olduğunun belirlenemediği; öte yandan davacı ve dava dışı ...'ın bir grup olarak kendi kendine ve karşılıklı işlem oranlarının toplam işlemlere oranının %1,72; kendi alışlarına ve satışlarına oranının %7,71 olarak gerçekleştiği; bu durumun birlikte hareket eden kişilerin davranış kalıplarına uymadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davacı ile dava dışı ...'ın birlikte hareket ettiğinin her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya koyulamadığı sonucuna varıldığından, Kurul kararının iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla kararın bu kısmına katılmıyorum.