T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2020/2852
Karar No:2025/353
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :...Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Doğal Gaz Dağıtım A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Doğal gaz dağıtım lisansı sahibi davacı şirket tarafından, 2012-2016 yılları arası döneme ilişkin perakende satış tarifesinin belirlenmesi amacıyla alınmış olan... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile değişik... tarih ve ... sayılı Kurul kararının revize edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararına karşı yapılan 06/06/2016 itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınırken davacı şirketin bildirmiş olduğu işletme giderlerinin davalı idarece tam olarak dikkate alınmadığı, tüketim miktarlarının doğru hesaplanmadığı, Bandırma II santralinin tüketim öngörüsünün usulüne uygun olarak belirlenmediği, ayrıca belirlenen yatırım tavanlarının doğru hesaplanmadığı anlaşıldığından, söz konusu Kurul karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında da hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, harçtan muaf oldukları, bilirkişi heyeti ve bilirkişi raporuna yönelik itirazları dikkate alınmadan karar verildiği, ilgili mevzuat ve metodoloji gereği dağıtım şirketlerinin kendilerine bildirdiği işletme giderlerinin doğrudan dikkate alınmasının mümkün olmadığı, dağıtım şirketlerinin talep ettiği işletme giderlerinin analiz edildiği ve bunun sonucunda ortaya çıkan verilerin kabul edildiği, davacının talep ettiği işletme giderinin de detaylı ve gerekçeli bir biçimde analize tabi tutulduğu, tüketim tahminine ilişkin olarak dosyaya sunmuş oldukları belgelerin dikkate alınmadığı, dikkate alınan tüketim verisinin davacı tarafından Kuruma sunulan veri olduğu, söz konusu verinin revize aşamasında değiştirilmemesinin ise ... tarih ve ...sayılı Kurul kararı gereği olduğu, yatırım tavanıyla ilgili hesaplamanın... tarih ve ... sayılı Kurul kararının 7. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yapıldığı, yatırım tavanınına ilişkin benzer nitelikteki Kurul kararlarına karşı açılan davalarda davanın reddine karar verildiği, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından, bilirkişilere yönelik iddiaların yerinde olmadığı, tüketim verilerine ilişkin yazının dava konusu Kurul kararının alınması aşamasında değil dava konusu edilmeyen...tarih ve ... sayılı Kurul kararı öncesinde davalı idareye sunulduğu, devam eden süreçte tüketim verilerinin revize edilmesi ihtiyacının ortaya çıktığı, davalı idarece dikkate alınan tüketim verileri nedeniyle zarara uğranıldığı, %10'u aşmayan sapmaların revize edilmemesine ilişkin Kurul kararının hukuka aykırı olduğu, işletme gideri ve yatırım tavanına ilişkin iddiaların yerinde olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
1-) Davacı, Bandırma şehri için yapılan ihale sonucunda ...tarih ve ... sayılı dağıtım lisansı ile doğal gaz dağıtım faaliyeti yürütmeye hak kazanmıştır.
2-) İhale sonrasındaki ilk sekiz yıllık döneme ilişkin gelirler ihale sözleşmesi kapsamında belirlenmiş, sekiz yıllık dönemin sona ermesiyle birlikte ... tarih ve... sayılı Kurul kararı ile kabul edilen Doğal Gaz Dağıtım Şirketleri İçin Tarife Hesaplama Usul ve Esasları (Metodoloji) çerçevesinde gerekli çalışmalar yapılarak davacı tarafından 2012-2016 yılları arasında uygulanacak olan perakende satış tarifeleri... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile belirlenmiştir. Daha sonra dağıtım bölgesinin genişlemesi ve büyük tüketim hacmine sahip Bandırma I santralinin şirketin dağıtım bölgesine alınması nedeniyle tarife... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile revize edilmiştir.
3-) Davacı şirketin dağıtım bölgesinin Bandırma ilçesi belediye sınırlarını kapsayacak şekilde genişlemesi sonucunda dağıtım bölgesine dahil olan Bandırma II santralinin 2016 yılı itibarıyla devreye alınacak olması nedeniyle perakende satış tarifesinin yeniden revize edilmesi ihtiyacının ortaya çıktığından bahisle ikinci kez tarife revize çalışmalarına başlanmıştır. Bu kapsamda, ilgili taraflardan gerekli bilgi ve belgeler temin edilmiş, yapılan çalışmalar neticesinde... tarih ve ... Kurul kararı ile davacı şirketin ilave yatırım ve işletme gideri talebi kısmen kabul edilerek sistem kullanım bedellerinin güncellenmesi suretiyle perakende satış tarifesi revize edilmiştir.
4-) Davacı tarafından söz konusu karara karşı 06/06/2016 tarihinde itirazda bulunulması üzerine... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacının itirazlarının 4277 sayılı Kurul kararında değişiklik yapılmasını gerektirecek mahiyette olmadığından bahisle itiraz reddedilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır."; "Doğal gaz piyasa faaliyetleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (g) bendinde, "... Kurum, mülkiyet sahibi dağıtım şirketinin dağıtım faaliyetlerini yönlendirir, denetler, izler ve gerektiğinde bu hizmetleri, masrafları dağıtım şirketine ait olmak üzere, bu Kanuna tabi sertifika sahibi gerçek ve tüzel kişilerden satın alabilir. ..."; "Tarifeler" başlıklı 11. maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı alt bendinde, " ... Perakende Satış Tarifesi: Dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini, verimli ve güvenli işletmecilik yaptıklarını ispat etmek zorunda olup, lisans süresi içerisinde de bu yükümlülüğe uymak zorundadır. Dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esasları Kurumca belirlenir. Belirlenen perakende satış fiyatının dışında tüketicilerden herhangi bir ad altında ücret talep edilemez. Perakende satış tarifeleri enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak, dağıtım şirketlerinin Kuruma başvurması halinde yeniden tespit edilebilir. Kurum bu fiyatların tespitinde hizmet maliyeti, yatırıma imkan sağlayacak makul ölçüde karlılık ve piyasada cari olan doğal gaz alış fiyatlarını ve benzeri durumları dikkate alır. Kurulun onayladığı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. ... Bu maddede belirtilen esaslar doğrultusunda Kurum, bütün tarife türleri için tarifeler yönetmeliği hazırlar. Bu yönetmelik çerçevesinde, ilgili tüzel kişilerce tarife önerileri hazırlanır ve Kuruma sunulur. Kurum ilgili tüzel kişilerin mali verileri ve tarife önerileri ile piyasa verilerinden hareketle tarifeleri belirler. İlgili tüzel kişiler, Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygular. Tarife esasları ve limitleri Kurumca enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak yeniden ayarlanabilir. ... " kurallarına yer verilmiştir.
26/09 2002 tarih ve 24888 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Tarife başvurusu ve onay" başlıklı 9. maddesinde "Bu Yönetmelik kapsamındaki tarifeler Kurul onayına tabidir. Kurulun onayladığı tarifelerin hüküm ve şartları, tarifelerin geçerli olacağı süre olan tarife dönemi boyunca bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. ... Kurum ilgili tüzel kişilerin mali verileri ve tarife önerileri ile piyasa verilerinden hareketle tarifeleri belirler ve Kurul onayına sunar. Onaylanan tarifeler Kurul tarafından belirlenen yeni tarife dönemi boyunca ilgili tüzel kişiler tarafından uygulanır. Tarife esasları ve limitleri Kurumca enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak tarife dönemi içerisinde yeniden ayarlanabilir. ..." kurallarına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Bilirkişi İncelemesi" başlıklı beşinci bölümünde yer alan 266. maddesinde, mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği; ancak, genel bilgi veya tecrübeyle ya da hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı; 273. maddesinde, mahkemenin bilirkişinin görevlendirilmesine ilişkin kararında inceleme konusunun bütün sınırlarıyla açıkça belirlenmesine ve bilirkişinin cevaplaması gereken sorulara ilişkin hususlara yer vermek zorunda olduğu; 275. maddesinde, bilgisine başvurulan bilirkişinin kendisine tevdi olunan görevin uzmanlık alanına girmediğini mahkemeye bildirme yükümlülüğünün bulunduğu; 278. maddesinde, bilirkişinin görevini mahkemenin sevk ve idaresi altında yürüteceği, bilirkişinin görev alanı veya sınırları hakkında tereddüde düşerse, bu tereddüdünün giderilmesini her zaman mahkemeden isteyebileceği; 279. maddesinde, bilirkişi raporunun gerekçeli olması gerektiği, bilirkişinin hukuki değerlendirmelerde bulunamayacağı belirtilmiş; anılan maddenin gerekçesinde, bilirkişinin raporunu mahkemece belirlenen sınırlar dahilinde tümüyle maddi vakıalara hasrederek kendisine yöneltilen somut soruları bilimsel dayanaklarını açık ve anlaşılır biçimde göstermek ve eksiksiz olarak cevaplandırmak suretiyle hazırlaması ve ayrıca raporunu kaleme alırken özel ve teknik bilgi bağlamında uzman kimliği bulunmayan hakimin ve tarafların anlayabileceği kavramları ve terimleri kullanmaya özen göstermesi gerektiği vurgulanmış; 281. maddesinde, mahkemenin gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla tekrar inceleme de yaptırabileceği; 282. maddesinde ise, hakimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirketin dağıtım bölgesine dahil olan Bandırma II tesininin devreye girmesi nedeniyle perakende satış tarifesinin yeniden revize edilmesi ihtiyacının ortaya çıkması üzerine ... tarih ve ... Kurul kararı ile davacı şirketin tarifesinin revize edildiği, bunun üzerine davacı tarafından davalı idareye yapılan ... tarihli başvuru ile ... sayılı Kurul kararına itiraz edildiği, davalı idare tarafından yapılan inceleme neticesinde itirazların ... sayılı Kurul kararında değişiklik yapılmasını gerektirecek mahiyette olmadığından bahisle reddedildiği, bunun üzerine bakılan davanın açıldığı, İdare Mahkemesince iş bu davada iptali istenilen işlem ile itiraz edilen 6287 sayılı Kurul kararına karşı açılan ve Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında görülen davada yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde anılan Kurul kararının hukuka aykırı bulunduğundan bahisle söz konusu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin kararın da hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu Kurul kararının iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
6287 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle...dare Mahkemesinde açılan davada verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı karar ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, bu karara karşı davalı idarenin temyiz başvurusunda bulunması üzerine Dairemizin 21/01/2025 tarih ve E:2020/2845, K:2025/352 sayılı kararı ile iş bu davada da Mahkemece esas alınan bilirkişi raporunun hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı ve 6287 sayılı Kurul kararının hukuka uygun olduğu gerekçesiyle anılan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verildiği, davacı tarafından dava konusu işlem öncesinde davalı idareye yapılan başvurunun 6287 sayılı Kurul kararına karşı açılan davadaki iddialar ile aynı nitelikte olduğu ve iş bu davada farklı bir hukuki meselenin mevcut olmadığı, bu kapsamda, 6287 sayılı Kurul kararı Dairemizin anılan kararı ile hukuka uygun bulunduğundan söz konusu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 21/01/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.