T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2020/3029
Karar No:2024/2229
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Pet Petrol Gıda Taşımacılık Madencilik İnşaat
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Kurumu
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 30/05/2016 tarihinde yapılan denetimde teknik düzenlemelere aykırı akaryakıt ikmal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 84.575,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 30/05/2016 tarihinde yapılan denetimde akaryakıt pompalarından alınan numunelerin TÜBİTAK-MAM'a gönderildiği, 09/06/2016 tarihli raporun açıklamalar kısmında, "Damıtma parametresi teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırıdır." ibaresine yer verildiği, davacı şirketin akaryakıt istasyonunda alınan numunenin teknik düzenlemede yer alan kriterlere uygun olmadığının anılan analiz raporuyla sabit olduğu, 5015 sayılı Kanun'un 14/02/2019 tarih ve 7164 sayılı Kanun ile değişen 19. maddesinde davacının lehine bir düzenleme de bulunmadığı anlaşıldığından, davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu idari para cezasına dayanak alınan analize konu motorinin dağıtım firmasından faturalı olarak temin edildiği, söz konusu ürüne ilişkin olarak dışarıdan herhangi bir müdahalelerinin olmadığı, nitekim analiz raporunda diğer parametrelerin standartlara uygun olduğunun tespit edildiği, motorinin teknik kriterlere uygun olup olmadığına ilişkin kontrolü sağlama yükümlülüğünün dağıtım firmasının sorumluluğunda olduğu, kendilerinin söz konusu teknik düzenlemeleri ikmal sırasında saptayabilmesinin teknik olarak mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 30/05/2016 tarihinde yapılan denetimde pompadan alınan numune, 09/06/2016 tarihinde inceleme yapılmak üzere TÜBİTAK MAM'a teslim edilmiştir.
Analiz sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... motorin Muayene Raporu'nda motorin numunesinin marker seviyesinin geçerli olduğu, ancak "damıtma parametresi"nin teknik düzenlemelerde yer alan özelliklere uygun olmadığı belirtilmiştir.
Bu durumun 5015 sayılı Kanun'un 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendine aykırılık teşkil ettiğinden bahisle anılan Kanun'un 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca davacı şirkete 84.575,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve... sayılı Kurul kararının alınması üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun'a göre faaliyette bulunanların, piyasa faaliyetlerinde Kurul'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları; işlem tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. madde hükümlerinin ihlâli hâlinde, sorumlularına üç yüz elli bin Türk Lirası idarî para cezası verileceği, aynı maddenin f bendinde, bayiler için para cezalarının beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madenî yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu; (b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu; 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları kural altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin ulusal marker seviyesi geçerli bulunmuş, "damıtma parametresi" dışındaki tüm parametreler teknik düzenlemelere uygun çıkmıştır.
Benzer bir uyuşmazlıkta, Dairemizin 30/09/2021 tarih ve E:2021/1458 sayılı ara kararı ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden; "Numunenin yapısından dolayı ölçüm alınamamasının ne anlama geldiğinin, damıtma parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığının, numunenin alındığı tarihten laboratuvara teslim edildiği tarihe kadar hangi koşullar altında muhafaza edilmesi gerektiğinin, numunenin uygun koşullarda muhafaza edilmemesi hâlinde teknik düzenlemelere aykırılık oluşup oluşmayacağının, numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasındaki bekleme sürecine bağlı olarak teknik düzenlemeye ilişkin parametrelerle herhangi bir değişim olup olmayacağının, damıtma parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı" sorulmuştur.
Ara kararı üzerine gönderilen cevabi yazıda, "Numuneye katılan ağır üründen dolayı damıtma analizi tamamlanamadığından bu noktada ölçüm alınamamıştır. Damıtma parametresi değeri, üretim aşamasında rafineriler tarafından ayarlanabilmektedir. Sıvı akaryakıt numuneleri, temizliği önceden kontrol edilmiş sızdırmaz kapaklı 1000 mililitre kapasiteli cam şişeler içerisinde güneş ışığı ve ısısına maruz bırakılmadan deneyin yapılacağı laboratuvarlara teslim edilmelidir. TS 900-1 EN 3SOz3170 (Petrol Sıvıları — Elle Numune Alma) standardında belirtildiği üzere; numunenin alındığı yerden ilgili laboratuvarlara veya muhafaza edilecekleri depoya götürülmesi metodu numunelerin özelliğini ve bütünlüğünü devam ettirecek şekilde olmalıdır. Buharlaşma ile numune kaybı olabileceğinden uçucu madde ihtiya eden sıvılara, numune kabı içerisinde ayrışma olabileceğinden su ve çökelti ihtiva eden sıvılara, uçucu sıvılardan hafif ürünlerin kaybedilmemesine, su ve çökelti içeriğinin değişmemesine azami özen gösterilmelidir. Özellikle uçucu sıvı ihtiva eden nümüneler, numune alma noktasında başka kaplara aktarılmamalı, gerekirse soğutulmalı ve baş aşağı vaziyette orijinal numune alma kapları içinde analizi uygulayacak laboratuvara teslim edilmelidir. Söz konusu numunelerin, yukarıda bahsi geçen hususlar dikkate alınarak uygun şekilde saklama ve nakliye şartlarının gerçekleştirilmesi durumunda özelliklerinde değişim olmayacağı değerlendirilmektedir. Yukarıda belirtildiği üzere ürünlerin uygun şekilde saklama ve nakliye şartlarının gerçekleştirilmesi durumunda numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasında beklemeye bağlı olarak teknik özelliklerinde değişim yaşanmayacağı değerlendirilmektedir. Damıtma parametresi numune almadan başlayan ve analizin tamamlanmasına kadar geçen süreç içinde dış etkenlerden veya dışarıdan herhangi bir müdahaleden etkilenebilir. Ürüne dışarıdan tağşiş ilave edilmesi neticesinde ölçüm değerinde aykırılık gözlenebilir. Ulusal Marker seviyesinin, dış etkenlerden veya dışarıdan herhangi bir müdahaleden etkilenip etkilenmeyeceği hakkında detaylı bilgi TÜBİTAK UME (Ulusal Metroloji Enstitüsü)'den alınabileceği" yönünde mütalaa bildirildiği görülmektedir.
Bu durumda, anılan ara kararı cevabı ile dosyadaki diğer hususlar birlikte değerlendirildiğinde, marker seviyesi geçerli olan akaryakıtın sadece "damıtma %95'te sıcaklık" parametresinde ölçüm alınamadığından akaryakıtın teknik düzenlemelere aykırı olarak değerlendirilmesi, diğer parametrelerin tamamının uygun bulunması, damıtma parametresinin üretim aşamasında ayarlanabilir olması, davacının numuneye alınan akaryakıta dışarıdan müdahale ettiği yönünde davalı idarece bir tespit de yapılmadığı dikkate alındığında, davacı şirketin teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlama yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahsedilemeyeceği anlaşıldığından, davacı şirket hakkında idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesine, 16/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.