T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2020/376
Karar No:2024/4979
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Petrolcülük Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, uzaktan erişim sistemini Kuruma açma yükümlülüğünü yerine getirmediğinin tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca, 1.026.994,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin uzaktan erişim bilgilerinin gönderildiği E-7 bildirimi vasıtasıyla Kuruma sunulan kullanıcı adı ve şifresi ile Kurum tarafından sisteme erişimin sağlanamadığı, davacı şirkete yazılan 09/11/2016 tarihli yazı ile sisteme erişim için gerekli bilgilerin istenildiği ve 1240 sayılı Kurul Kararında yer alan "Otomasyon Sistem Klavuzu"ndaki yükümlülüklerini yerine getirmesi için 15 günlük süre verildiği, davacı şirket tarafından bu yazıya cevap verilmediğinden bahisle başlatılan soruşturma üzerine ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu tanzim edilerek ... tarih ve E... sayılı yazı ile davacının yazılı savunmasının istenildiği, yazılı savunmanın yeterli görülmemesi üzerine dava konusu Kurul kararının tesis edildiği, davacı şirket tarafından otomasyon şirketi ile yapılan yazışmada sisteme girişte bir sorun bulunmadığının ve anlık olarak yaşanabilecek teknik sorunlar nedeniyle bağlantının sağlanamamış olabileceğinin bildirildiği, aynı şekilde Emniyet Genel Müdürlüğü ile e-posta üzerinden yapılan yazışmada da kullanıcı adı ve şifresi ile ilgili bir problem olmadığının bildirildiği, ayrıca davacı şirketin otomasyon sistemine uzaktan erişim sağlanması için gerekli bilgilerin istenilmesine ve 1240 sayılı Kurul Kararında yer alan "Otomasyon Sistem Klavuzu"ndaki yükümlülüklerini yerine getirmesi için 15 günlük süre verilmesine ilişkin 09/11/2016 tarihli yazının davacı şirkete tebliğ edilmediği, bunun sebebinin davacı şirketin KEP adresinin geçerli olmaması olarak gösterildiği, ancak davacı şirketin bestoil.merkez@hs03.kep.tr şeklindeki KEP adresine 14/06/2016 ve 30/06/2017 tarihlerinde gönderilen iletilerin ulaştığının ve adresin doğruluğunun teyit edildiğinin davalı idarenin savunmasında belirtildiği, bu durumda, davacı şirketin KEP adresinin geçerli olmadığından bahisle verilen süre içerisinde eksiklikleri gidermediğinin ileri sürülemeyeceği, bu haliyle otomasyon sistemine uzaktan erişimin sağlanamamasının davacı şirketin yükümlüklerini yerine getirmemesinden kaynaklandığı hususunda bir kanaate ulaşılamadığından ve eksikliklerin giderilmesi için 15 günlük süre verilmesine ilişkin 09/11/2016 tarihli yazının davacı şirkete tebliğ edilmediği anlaşıldığından, davacı şirketin otomasyon sistemini Kuruma açmadığından bahisle hakkında dari para cezası tesis edilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacı tarafından, "akaryakıt hareketlerinin izlenmesini sağlayacak uzaktan erişim sisteminin otomasyon sistemi klavuzunda yer alan hükümlere göre oluşturulması gerektiği, yapılan incelemede uzaktan erişim sistemi bilgilerinin gönderildiği E-7 bildirimi ile tarafımıza sunulan kullanıcı adı ve şifresinin yanlış olduğu, dolayısı ile otomasyon sistemi klavuzunda yer alan yükümlülüklerin uzaktan erişim sistemi kapsamında yerine getirilmediği tespit edilmiştir. ... yapılan açıklamalar çerçevesinde 15 gün içerisinde iş bu yazımızda belirtilen eksikliklerin giderilmesi" içerikli 09/11/2016 tarihli davalı idare yazısının kendilerine tebliğ edilmediği ileri sürülmekte ise de, davacıya ait KEP adresinden 09/11/2016 tarih ve saat 11:53:05'te davacıya teslim edilemediği, adres sistemde kayıtlı olmadığından teslim edilemediği belirtilmekle birlikte, aynı KEP adresinden "uzaktan erişim sistemi" konulu iletinin, 09/11/2016 tarih ve 11:53:05 ile 11:53:14'te HS03 ve HS01 tarafından kabul edildiği, yine 30/06/2017 tarihli bir başka iletinin de aynı KEP adresinden aynı tarihte alıcısı tarafından okunduğu görülmekle, davacıya ait KEP adresinin değişmediği, geçerli bir adres olduğu, dolayısıyla gönderilen iletilerin okunabilir nitelikte olduğunun kabulü gerektiği, bu durumda, yükümlülüklerin yerine getirilmesi istemine ilişkin yazının davacıya ulaşmasına karşın, verilen süre içerisinde gereğini yerine getirmediği, davacı tarafından yapılan savunmada, 09/11/2016 tarihli uyarı yazısının kendilerine tebliğ edilmediği, erişimin sağlanamamasının anlık yaşanan teknik sorunlardan kaynaklanmış olabileceği, sisteme uzaktan erişimin sağlandığı belirtilmiş ise de, 28/06/2017 tarihi itibarıyla da uzaktan erişim sistemine ilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmediğine ilişkin davalı idarenin beyanı da dikkate alındığında, davacı şirkete 1.026.994,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, dava konusu idari para cezasına sebep olarak gösterilen fiillin düzeltilebilir fiil kapsamında olduğu, bu nedenle ihtar müessesesinin uygulanması gerektiği, istasyon otomasyon sisteminin devreye alındığı dönemde bütün bayilere ait istasyonlara otomasyon sitemi kurularak uzaktan erişim yükümlülüğünün başladığı tarihten itibaren Kuruma gerekli bilgilerin iletildiği, yaklaşık 6 yıldır uzaktan erişim sisteminin Kuruma açılmış olduğu, savunma istem yazısında kullanıcı adı ve şifrede hata olduğu belirtilerek eksikliklerin giderilmesi için 15 gün süre verilmesine dair bir yazının tebliğ edilmediği, Emniyet Genel Müdürlüğü'ne de aynı bilgiler iletildiğinden uzaktan erişim sisteminde bir hata olup olmadığının Emniyet Genel Müdürlüğü'ne de sorulduğu ve alınan cevapta herhangi bir sorunun olmadığının belirtildiği, aynı bilgilerin Emniyet Genel Müdürlüğü'ne iletilirken davalı Kuruma iletilmemesinin mümkün olmadığı, ön araştırma ve soruşturma prosedürünün usulüne ve amacına uygun olarak yerine getirilmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Dağıtıcı lisans kapsamında faaliyet gösteren davacı şirketin uzaktan erişim bilgilerinin gönderildiği E-7 bildirimi vasıtasıyla Kuruma sunulan kullanıcı adı ve şifresi ile Kurum tarafından sisteme erişim sağlanamamış, bunun üzerine 09/11/2016 tarihli yazı ile sisteme erişim için gerekli bilgiler istenilmiş ve 1240 sayılı Kurul Kararında yer alan "Otomasyon Sistem Klavuzu"ndaki yükümlülüklerini yerine getirmesi için davacıya 15 gün süre verilmiş, ancak davacı şirket tarafından bu yazıya cevap verilmediğinden bahisle başlatılan soruşturma üzerine düzenlenen ... tarih ve ... sayılı Soruşturma Raporu kapsamında davacı şirketin uzaktan erişim sistemini Kurum'a açma yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle 1.026.994-TL idari para cezası verilmesi üzerine, bu cezanın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun işlem tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle 19. maddesinde idarî para cezaları, "İdarî yaptırımlar" başlıklı 20. maddesinde ise esas olarak piyasa faaliyetinin (geçici veya süresiz) durdurulması ve lisans iptali hususları düzenlenmiştir.
7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 33. maddesi ile, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesi, "İdarî yaptırımlar; tedbirler, lisans iptalleri ve idarî para cezalarından oluşur. (...)
Bu Kanuna göre idarî yaptırımlar aşağıdaki usulde yürütülür:
a) Lisans sahibi kişiler hakkında bu Kanuna, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması hâlinde; Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller için ilgilisine Kurum veya Kurumca yetkilendirilen kuruluşlar tarafından, otuz gün içerisinde aykırılığın giderilmesi, aksi hâlde hakkında geçici durdurma yapılabileceği ihtar edilir. Verilen ihtar süresi sonunda mevzuata aykırı durumu devam ettirenlerin ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiilin tespit tarihinden itibaren iki yıl içerisinde tekrar edilmesi hâlinde ise ihtar işlemi uygulanmaksızın ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Geçici durdurma süresi sonunda da tespit edilen aykırılıklar giderilmezse, faaliyetin durdurulmasına devam edilerek soruşturma başlatılır ve gerekli idari yaptırımlar uygulanır. (...)" şeklinde değiştirilmiştir.
7164 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile 5015 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 6. maddenin birinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurulca idari para cezası verilmemiş olan ve Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller için, 20'nci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilen ihtar yapıldıktan sonra sonucuna göre gerekirse idari soruşturma başlatılarak yaptırımlar uygulanır. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce lisansı sonlandırılan veya iptal edilenler hakkında düzeltme imkânı bulunan fiiller için herhangi bir idari işlem tesis edilmez." kuralına yer verilmiştir.
Öte yandan, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği; 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı; "Zaman bakımından uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.
5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yer verilen kural kapsamında ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, "Uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi" niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiiller arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
7164 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önce, 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde idarî para cezaları, 20. maddesinde ise diğer yaptırımlar düzenlenmiş olup, idarî para cezalarının da idarî yaptırım oldukları hususunda tereddüt bulunmamakla birlikte, 5015 sayılı Kanun'da idarî para cezaları ile diğer yaptırımlar farklı usûl ve esaslara bağlanmıştır. Bu bağlamda 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinde, 15 günlük süre içerisinde aykırılığın giderilmesi yönünde yapılması gereken ihbar, idarî para cezası verilebilmesinin ön şartı olarak belirtilmediği hâlde, idarî para cezası dışındaki idarî yaptırımları düzenleyen 20. maddesinin önceki metninde, lisans iptali için aykırılığın giderilmesi yönünde 15 günlük süre tanıyan ihbar yapılması zorunlu görülmüştür. Daha da önemlisi, ilgiliye verilen 15 günlük süre içerisinde aykırılıklar giderildiği takdirde piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulmasına karar verilemeyeceği anlaşılmakla birlikte, söz konusu aykırılığın verilen süre içerisinde giderilmiş olması idarî para cezası verilmesine engel değildir. Başka bir anlatımla, ilgilinin mevzuata aykırı fiili hem idarî yaptırım uygulanmasını hem de idarî para cezası verilmesini gerektiriyorsa, aykırılığın verilen süre içerisinde giderilmesi durumunda ilgilinin piyasa faaliyetinin geçici olarak durdurulması ve lisans iptali gibi yaptırımlar uygulanmayacak, ancak söz konusu mevzuata aykırılık nedeniyle idarî para cezası uygulanabilecektir.
Değişiklikten sonra ise, 5015 sayılı Kanun'un 20. maddesinde yapılan yeni düzenleme ile, idarî yaptırımlar sayılmış ve idarî para cezalarının da 20. maddedeki hükme tâbi olacağı belirtilmiştir.
Bu itibarla, 19. maddede yer verilen idarî para cezalarına ilişkin fiillerden Kurul tarafından belirlenen "niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olanlar" için otuz günlük süre içerisinde aykırılığın giderilmesi, aksi hâlde hakkında geçici durdurma yapılabileceğinin ihtar edileceğine ilişkin düzenlemenin, idarî para cezaları yönünden cezalandırılmadan önce mevzuata aykırı davranışta bulunan kişi veya kişilere söz konusu aykırılığın ortadan kaldırılması için tanınmış bir imkân olduğu, bu yönüyle ihtarın kişinin cezalandırılabilmesine ilişkin bir ön şart teşkil ettiği ve anılan Kanun değişikliğinin failin lehine olduğu anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri işleyenlerin önceki kanun döneminde doğrudan idarî para cezasına muhatap oldukları hâlde, söz konusu kanun değişikliğinden sonra aynı fiilleri işleyenlerin ihlâlin ortadan kaldırılması hususunda ihtar edilmelerinin öngörülmesi, böylelikle ihtar edilen kişilerin söz konusu ihlâli ortadan kaldırarak ceza almaktan kurtulabilmelerine imkân tanınması karşısında, ihtar müessesesinin maddî hukuka etkisinin bulunduğu ve lehe kanun kapsamında belirtilen fiilleri önceki kanun döneminde işleyenler yönünden de geçmişe etkili olarak uygulanması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
Diğer taraftan, 7164 sayılı Kanun'un 34. maddesi ile 5015 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 6. maddenin birinci fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurulca idarî para cezası verilmemiş olan ve niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri işleyenler için nasıl bir usûl izleneceği öngörülmüş; ikinci fıkrasında ise maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurul tarafından karara bağlanmış idarî para cezalarının tahsiline ilişkin kurallara yer verilmiştir.
Söz konusu Geçici maddede, niteliği itibarıyla düzeltme imkânı bulunan fiilleri kanun değişikliğinden önce işleyen ve haklarında idarî para cezası uygulanan kişiler yönünden ne gibi bir işlem yapılacağı açıklanmamış olmakla birlikte, yeni düzenlemede yer alan ihtar müessesesi lehe kanun niteliğinde olduğundan, yargı aşamasındaki idarî para cezaları ile ilgili olarak yargı yerleri tarafından lehe kanun hükümlerinin belirtilen kişiler hakkında da uygulanması gerektiği açıktır.
Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, 5015 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik uyarınca alınan düzenleyici Kurul kararıyla niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller arasında sayılan uzaktan erişim sistemine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi fiili nedeniyle ihtarda bulunma şartının yerine getirilmesi ve lehe kanun niteliği taşıyan söz konusu kuralın davacıya da uygulanması gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesince verilen kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.