T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/2079
Karar No:2024/4931
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...Ürünler İnşaat Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacıya istasyonda 02/08/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunesinin "Damıtma %95’te Sıcaklık" parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ile aynı fıkranın (f) bendi uyarınca 87.815,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 02/08/2017 tarihinde yapılan denetimde alınan motorin numunesinin TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinde incelenmesi neticesinde düzenlenen ... sayılı analiz raporu ile damıtma parametresinin "Damıtma %95'te Sıcaklık" değerinin numunenin yapısından dolayı ölçüm alınamadığından dolayı teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiği; bu durumda, davacı şirket tarafından akredite laboratuvar olan ... tarafından hazırlanan analiz sonucunda akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olduğu iddiası da göz önüne alındığında, damıtma parametresinin teknik düzenlemede yer alan özelliklere aykırı olup olmadığının ve idari yaptırım kararı uygulanmasına sebep olan fiilin davacı şirket tarafından işlendiğinin her türlü şüpheden uzak ve somut verilere dayalı olarak ortaya koyulamaması karşısında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; İdare Mahkemesi kararında, "Damıtma %95'te Sıcaklık" değerinin "numunenin yapısından dolayı ölçüm alınamamış" olması nedeniyle numunenin teknik düzenlemelere aykırı olduğu tespitine ulaşılmış olması ve dava konusu idari para cezasına sebep olarak gösterilen fiilin somut verilere dayalı olarak ortaya koyulamadığı şeklinde değerlendirilmiş ise de, farklı bir lisans sahibi hakkında yürütülen bir soruşturmada "Damıtma %95'te Sıcaklık" değerinin ölçülememesi hususunun davalı idare nezdinde tereddüt oluşturması üzerine konuya ilişkin olarak TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinden alınan ve savunma dilekçesi ekinde yer alan yazılı açıklamada, numunenin yapısından dolayı "Damıtma %95'te Sıcaklık" parametresinden ölçüm alınamamasının sebebinin, damıtma analizinde söz konusu numunenin yapısına bağlı olarak hacimce %91'lik bölgeden itibaren bozulma yaşanmasından ve sonuç alınamamasından kaynaklandığı ve bu hususa istinaden numunenin damıtma parametresinin TS EN 590 (Otomotiv Yakıtları - Dizel (Motorin) Gerekler ve Deney Yöntemleri) standardında verilen sınır değerlere aykırı olarak raporlandığının belirtildiği, davalı idarenin istinaf başvuru dilekçesinde de TS EN 590 (motorin) standardı gereğince EN ISO 3405 veya EN ISO 3924 standardına göre motorin numunesi için yapılan damıtma (%95) parametresi analizinin, numunenin hacim olarak %95'inin damıtıldığı sıcaklık değerinin tespitine ilişkin bir analiz olduğu, tespit edilen sıcaklık değerinin 360°C sıcaklıktan düşük olması gerektiği, ancak söz konusu olayda yapılan numune analizinde ürünün %95'nin damıtılması için sınır (maximum) değer olan 360°C sıcaklık değerinin aşıldığı, yani ürünün damıtılması gereken miktar kadar damıtılamadan sınır değeri aştığı ve dolayısıyla teknik düzenlemelere aykırı hale geldiğinin kesinleştiği, bu durumda laboratuvarın hacimsel olarak ürünün %95'inin damıtılmasını sağlamasının teknik açıdan (cihaz dayanıklığı, ulaşılacak sıcaklık değeri vs.) mümkün olmayabildiği, kaldı ki ürünün hangi sıcaklıkta %95'nin damıtıldığı tespitinin 360°C aşıldıktan sonra önem arz etmeyecek bir husus olduğunun ifade edildiği;
Bu durumda, dava konusu işlemin dayanağı olan TÜBİTAK analiz raporunda yer alan "Damıtma %95'te Sıcaklık" değerinin numunenin yapısından dolayı ölçüm alınamadığından dolayı numunenin teknik düzenlemelere aykırı olduğu tespitinin, analizde numunenin %95'inin damıtılması için ulaşabileceği maximum değer olan 360°C sıcaklık değerinin aşılması, başka bir anlatımla, ürünün damıtılması gereken miktar kadar damıtılamadan maximum sıcaklığa erişilmesi nedeniyle teknik düzenlemelere aykırılık teşkil ettiği, bu anlamda sınır değerin aşılması nedeniyle ölçüm yapılamamasının numunenin teknik düzenlemelere uygunluğu noktasında bir belirsizliğe işaret etmeyip, aksine numunenin teknik düzenlemelere aykırılığını ortaya koyan bir unsur olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline ilişkin bir diğer gerekçe olarak davacının akredite laboratuvar olan ... tarafından hazırlanan 01/09/2018 tarihli analiz sonucunda akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olduğu iddiasına dayanılmış ise de, şahit numunenin teslimi üzerinden yaklaşık bir yıl geçtikten sonra düzenlenen analiz raporuna kıyasla denetimden hemen sonra yapılan TÜBİTAK MAM raporuna itibar edilmesi gerektiği belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle davalının istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca esastan incelenen davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kendilerinin motorin üreticisi veya işleyeni olmadığı, akaryakıtın alınması ve satılması aşamasında müdahale edebilmesine imkan bulunmadığı, motorinin teknik kriterlerinin değiştirilmesinin ancak tağşiş yoluyla olabileceği, ürünün tağşiş edildiğine yönelik herhangi bir tespitinin bulunmadığı, analiz raporunda hatalar bulunduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacıya ait istasyonda 02/08/2017 tarihinde gerçekleştirilen denetimde 3 numaralı pompadan alınan motorin numunesi analiz için TÜBİTAK MAM’a teslim edilmiş, yapılan analiz sonucunda düzenlenen 06/09/2017 tarih ve AKİS (...) sayılı Motorin Muayene Raporu'nda, ulusal marker seviyesi geçerli bulunmuş, ancak Damıtma parametresinin teknik düzenlemede yer alan özelliklere uygun olmadığı belirtilmiştir.
Söz konusu analiz raporuna istinaden davacı hakkında doğrudan soruşturma açılmasına karar verilmiş, bu çerçevede ...tarih ve ... sayılı soruşturma raporu düzenlenmiş, anılan rapor davacıya tebliğ edilmek suretiyle yazılı savunma yapılması istenilmiştir.
Davacı tarafından yapılan yazılı savunmalar geçerli görülmeyerek ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla 87.815,00-TL idari para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanun'a göre faaliyette bulunanların, piyasa faaliyetlerinde Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları; işlem tarihinde yürürlükte bulunan 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. madde hükümlerinin ihlali halinde, sorumlularına üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verileceği; aynı maddenin (f) bendinde, bayiler için para cezalarının beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madeni yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu; (b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu; 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları kural altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Davacıya ait akaryakıt istasyonundan alınan numunenin ulusal marker seviyesi geçerli bulunmuş, "damıtma parametresi" dışındaki tüm parametreler teknik düzenlemelere uygun çıkmıştır.
Benzer bir uyuşmazlıkta, Dairemizin 30/09/2021 tarih ve E:2021/1458 sayılı ara kararı ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezinden; "Numunenin yapısından dolayı ölçüm alınamamasının ne anlama geldiğinin, damıtma parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığının, numunenin alındığı tarihten laboratuvara teslim edildiği tarihe kadar hangi koşullar altında muhafaza edilmesi gerektiğinin, numunenin uygun koşullarda muhafaza edilmemesi halinde teknik düzenlemelere aykırılık oluşup oluşmayacağının, numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasındaki bekleme sürecine bağlı olarak teknik düzenlemeye ilişkin parametrelerle herhangi bir değişim olup olmayacağının, damıtma parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı" sorulmuştur.
Ara kararı üzerine gönderilen cevabi yazıda, "Numuneye katılan ağır üründen dolayı damıtma analizi tamamlanamadığından bu noktada ölçüm alınamamıştır. Damıtma parametresi değeri, üretim aşamasında rafineriler tarafından ayarlanabilmektedir. Sıvı akaryakıt numuneleri, temizliği önceden kontrol edilmiş sızdırmaz kapaklı 1000 mililitre kapasiteli cam şişeler içerisinde güneş ışığı ve ısısına maruz bırakılmadan deneyin yapılacağı laboratuvarlara teslim edilmelidir. TS 900-1 EN 3SOz3170 (Petrol Sıvıları — Elle Numune Alma) standardında belirtildiği üzere; numunenin alındığı yerden ilgili laboratuvarlara veya muhafaza edilecekleri depoya götürülmesi metodu numunelerin özelliğini ve bütünlüğünü devam ettirecek şekilde olmalıdır. Buharlaşma ile numune kaybı olabileceğinden uçucu madde ihtiya eden sıvılara, numune kabı içerisinde ayrışma olabileceğinden su ve çökelti ihtiva eden sıvılara, uçucu sıvılardan hafif ürünlerin kaybedilmemesine, su ve çökelti içeriğinin değişmemesine azami özen gösterilmelidir. Özellikle uçucu sıvı ihtiva eden nümüneler, numune alma noktasında başka kaplara aktarılmamalı, gerekirse soğutulmalı ve baş aşağı vaziyette orijinal numune alma kapları içinde analizi uygulayacak laboratuvara teslim edilmelidir. Söz konusu numunelerin, yukarıda bahsi geçen hususlar dikkate alınarak uygun şekilde saklama ve nakliye şartlarının gerçekleştirilmesi durumunda özelliklerinde değişim olmayacağı değerlendirilmektedir. Yukarıda belirtildiği üzere ürünlerin uygun şekilde saklama ve nakliye şartlarının gerçekleştirilmesi durumunda numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasında beklemeye bağlı olarak teknik özelliklerinde değişim yaşanmayacağı değerlendirilmektedir. Damıtma parametresi numune almadan başlayan ve analizin tamamlanmasına kadar geçen süreç içinde dış etkenlerden veya dışarıdan herhangi bir müdahaleden etkilenebilir. Ürüne dışarıdan tağşiş ilave edilmesi neticesinde ölçüm değerinde aykırılık gözlenebilir. Ulusal Marker seviyesinin, dış etkenlerden veya dışarıdan herhangi bir müdahaleden etkilenip etkilenmeyeceği hakkında detaylı bilgi TÜBİTAK UME (Ulusal Metroloji Enstitüsü)'den alınabileceği" yönünde mütalaa bildirildiği görülmektedir.
Bu durumda, anılan ara kararı cevabı ile dosyadaki diğer hususlar birlikte değerlendirildiğinde, marker seviyesi geçerli olan akaryakıtın sadece "Damıtma %95'te Sıcaklık" parametresinde ölçüm alınamadığından akaryakıtın teknik düzenlemelere aykırı olarak değerlendirilmesi, diğer parametrelerin tamamının uygun bulunması, damıtma parametresinin üretim aşamasında ayarlanabilir olması, davacının numune alınan akaryakıta dışarıdan müdahale ettiği yönünde davalı idarece bir tespit de yapılmadığı dikkate alındığında, davacı şirketin teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlama yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahsedilemeyeceği anlaşıldığından, davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 20/11/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.