T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2021/2275
Karar No : 2025/162
DAVACI: ... Ticaret A.Ş.
VEKİLİ: Av. ...
DAVALI: ... Kurumu
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU:Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararı ile anılan Kurul kararına dayalı olarak davacı şirket tarafından Nisan ve Mayıs 2020 dönemlerinde sisteme verilen enerjinin bedelinin ödenmemesi üzerine bu işlemlere karşı yapılan itirazın reddine dair ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali ve söz konusu dönemlere ilişkin enerji bedellerinin ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI:
Sisteme verilen elektrik enerjisinin karşılığı olarak ödeme yapılmamasının idari yaptırım niteliğinde olduğu, Kurul kararıyla idari yaptırım tesis edilemeyeceği, aynı fiil için bağlantı anlaşması uyarınca ayrıca idari para cezası tesis edildiği, sisteme 1 MW'den yüksek enerji verilmesinin teknik bir zorunluluk mu yoksa kasten gelir elde etmek için mi yapıldığının kontrolünün gerektiği, sayaçlardan okunan değer için %3,5 hata oranı bulunduğu, aşımın gerçekleştirildiği ayın üreticiler tarafından tespit edilerek taahhütte bulunmanın üreticilere yüklenmesinin hukuka aykırı olduğu, taahhütte bulunmaları gerektiği hususunun kendilerine 10/05/2020 tarihli e-posta ile bildirildiği, bu tarih itibarıyla Nisan 2020 dönemi için taahhütte bulunulmasının imkansız olduğu, izleme sistemi kayıtlarından anlaşılacağı üzere herhangi bir güç aşımının olmadığı, ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'nin (...) OSOS kayıtlarında maksimum güç 1.020,60 kW olarak kaydedilirken izleme sistemine 761,11 kW olarak kaydedildiği, birer saatlik aralıklarda hem ... OSOS'ta hem de izleme sisteminde üretim miktarının 1 MW'nin altında olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI :
Davacının üretim tesisinin 6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinin (b) bendinde tanımlanan, kurulu gücü azami 1 MW olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kapsamında yer aldığı, lisanssız elektrik üretim şirketlerinin kendi tüketimlerini karşılamak üzere üretim yapmak yerine ticari amaçlarla üretim yapan tacirler haline geldiği, bu durumun lisanssız elektrik üretimi amacıyla tamamen çeliştiği, 6446 sayılı Kanun'da azami güç 1 MW olarak belirlenirken herhangi bir mekanik, elektriksel ya da fotovoltaik güç ayrımına gidilmediği, lisanssız elektrik üretim tesisi sahiplerince daha fazla gelir elde etmek amacıyla güç olarak yüksek türbinler seçildiği ya da paneller kullanıldığı, YEK Destekleme Mekanizması (YEKDEM) maliyetleri tüketiciler tarafından elektrik faturaları üzerinden karşılandığından bu katkının yalnızca 6446 sayılı Kanun kapsamında faaliyet gösteren lisanssız üreticilere sağlanması gerektiği, dava konusu Kurul kararının uygulamada esnekliği sağlamak ve piyasa işleyişini kolaylaştırmak amacıyla tesis edildiği, yapılacak güç tespitlerinde yeknesaklığın sağlanması adına demand değerler üzerinden 1 MW ve üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespit edilmesi halinde dava konusu Kurul kararı kapsamındaki yükümlülüklerin uygulanması gerektiğinin değerlendirildiği, bu çerçevede 1 MW'nin üzerinde güç ile enerji verilmesi durumunun anlık değil, düzenli süren bir eylem olduğu, bağlantı anlaşmasında öngörülen yaptırım, ilgili şebeke işletmecisi ile lisanssız elektrik üreticisi arasındaki anlaşmaya yönelikken, dava konusu Kurul kararının ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesine ilişkin olduğu, lisanssız elektrik üreticilerinin mevzuata uygun davranma zorunluluklarının olduğu, üretim tesislerinin inverterlerini ayarlayarak sisteme 1 MW üzerinde güç verilmeyecek şekilde tesisi çalıştırma zorunlulukları olduğu, sisteme verilen gücün inverterler ile saniyeler içinde ayarlanabildiği, Kurul kararı kapsamında uygulamanın güç üzerinden yürütüldüğü, üretim tesisinde ise gücün üreticinin inisiyatifinde olduğu, ... sayılı Kurul kararında işlem başlatılan tesislerin tamamının peak gücünün 1 MW'den yüksek olduğu, peak gücü 1 MW'den az olan tesislerde ölçümlerde 1 MW'nin aşılması halinde ancak teknik bir hatanın gündeme gelebileceği, dava konusu Kurul kararı ile getirilen düzenlemenin bir yaptırım olmadığı, ihtiyaç fazlası enerjinin değerlendirilmesine ilişkin bir düzenleme olduğu, nitekim dava konusu Kurul kararının iptali istemiyle açılmış olan bir başka davada, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 17/03/2020 tarih ve E:2017/2627, K:2020/909 sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği, davacı şirket hakkında ilgili dönemlerde üretilen elektrik enerjisi bedelinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ...'İN DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerden Mayıs 2020 döneminde davacı şirkete ait elektrik üretim tesisinde üretilip sisteme verilen enerjinin bedelinin ödenmemesi üzerine bu işleme karşı yapılan itirazın reddi yönündeki Kurul kararının bu kısmının iptaline, diğer işlemler yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile bu kararın dayanağını oluşturan ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının (a) ve (c) bentlerinin iptali ve Kurul kararı nedeniyle ödenmeyen Nisan/Mayıs 2020 dönemine ilişkin üretim gelirlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kurulu gücü azami bir megavatlık (MW) yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf olduğu; 14. maddesinin üçüncü fıkrasında, lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'da kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan alınacağı; 14. maddesinin dördüncü fıkrasında, bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın otuz gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmaması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir."; (c) bendinde, "Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine aykırılık yapılmış olduktan sonra niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olmayacak şekilde aykırı davranılması durumunda ihtara gerek kalmaksızın beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir."; 31. maddesinin birinci fıkrasında ise, "Diğer mevzuatta, 4628 sayılı Kanun'un bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddelerine yapılan atıflar, bu Kanun'un ilgili hükümlerine yapılmış sayılır." kuralına yer verilmiştir.
5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 6/A maddesi, "4628 sayılı Kanun'un 3'üncü maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kurulacak yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için başvuru yapılması, izin verilmesi, denetim yapılması ile teknik ve mali usul ve esaslar, Bakanlık, İçişleri Bakanlığı ve DSİ’nin görüşleri alınarak EPDK tarafından çıkartılacak bir yönetmelikle düzenlenir. Hidroelektrik üretim tesisleri için su kullanım hakkının verilmesine, DSİ’nin ilgili taşra teşkilatının su rejimi açısından üretim tesisinin yapımında sakınca bulunmadığına ve bağlantının yapılacağı dağıtım şirketinden dağıtım sistemine bağlantı yapılabileceğine dair görüş alınmak kaydıyla, tesisin kurulacağı yerdeki il özel idareleri yetkilidir.
Bu madde kapsamında yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten gerçek ve tüzel kişiler; ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektrik enerjisini dağıtım sistemine vermeleri hâlinde, I sayılı Cetveldeki fiyatlardan on yıl süre ile faydalanabilir. Bu kapsamda dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisinin perakende satış lisansını haiz ilgili dağıtım şirketi tarafından satın alınması zorunludur. İlgili şirketlerin bu madde gereğince satın aldıkları elektrik enerjisi, söz konusu dağıtım şirketlerce YEK Destekleme Mekanizması kapsamında üretilmiş ve sisteme verilmiş kabul edilir." hükmü; 10. maddesinde ise; "Bu Kanun'un 6 ve 6/A maddelerine aykırı faaliyet gösterdiği tespit edilenler hakkında, 4628 sayılı Kanun'un 11'inci maddesi hükümleri uygulanır." hükmü yer almaktadır.
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, “Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında; 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarının tüketim noktasına en yakın üretim tesislerinden karşılanması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve etkin kullanımının sağlanması, elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi amacıyla lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir.” hükmü; 4. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde, "İlgili mevzuat: Elektrik piyasasına ilişkin kanun, yönetmelik, tebliğ, genelge ve Kurul kararlarını ... ifade eder." hükmü; 28. maddesinin beşinci fıkrasında da, "Lisanssız üretim faaliyeti gösteren kişilerin İlgili Mevzuat hükümlerine aykırı davranması durumunda, Kurul tarafından Kanun'un 16'ncı maddesinde öngörülen yaptırımlar uygulanır." hükmü yer almaktadır.
Dava konusu Kurul kararı; Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi kapsamında olan ve Bağlantı Anlaşması Çağrı Mektubunda yer alan kurulu gücün ve 1 MW'ın üzerinde geçici kabulü tamamlanarak işletmeye geçen üretim tesislerini kapsamaktadır.
6446 sayılı Kanun'da kurulu gücü azami 1 MW'lık üretim tesislerinin lisans alma yükümlülüğünden muaf olduğu açıktır. Bu tür üretim tesislerinin, 1 MW'ın üzerinde faaliyette bulunulması halinde, Kanunun tanımış olduğu istisnai duruma aykırılık teşkil edeceğinden, söz konusu ihlâlin müeyyidesi olarak gerek 6446 sayılı Kanun'da gerekse anılan Kanuna atıf yapmak suretiyle 5346 sayılı Kanun'da idari yaptırımlar düzenlenmiştir.
Diğer bir deyişle; sisteme 1 MW'ın üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespiti halinde veya üretim tesisi ile ilgili iş ve işlemler tamamlanarak Bağlantı Anlaşması Çağrı Mektubunda yer alan 1 MW ve altında bir değere ulaşılana dek elektrik üreten teşebbüslerin lisanssız elektrik üretmiş olacağı, bu durumun ise yasal düzenlemelere aykırı olduğundan Kanunda belirlenen yaptırımlarla karşılaşacağı ve lisanssız tesislerin Kanunu ihlalleri halinde idari yaptırıma muhatap olacakları açıktır.
Dava konusu Kurul kararının içeriğinin, sisteme 1 MW'ın üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespiti halinde veya üretim tesisi ile ilgili iş ve işlemler tamamlanarak Bağlantı Anlaşması Çağrı Mektubunda yer alan 1 MW ve altında bir değere ulaşılana dek üretim tesisinde üretilen enerjiye herhangi bir ödeme yapılmaması ve bu kapsamda sisteme verilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasına ve (a) bendi kapsamında işlem tesis edilen üretim tesislerinde demand olarak 1 MW’ın üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespitinin yapıldığı ay sonuna kadar lisanssız üretim tesisi sahibi kişi ya da bu kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişi veya kişiler tarafından "sistemde gerekli düzenlemeler yapılarak demand olarak sisteme 1 MW ve üzerinde güç verilmeyeceğine dair" bir taahhütname sunulması halinde üretilen ihtiyaç fazlası enerjiye istinaden, tespitin yapıldığı ayı izleyen ayda yeniden (a) bendi kapsamında aykırılık tespit edilmemesi halinde Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik’in 18. maddesinin birinci fıkrası kapsamında işlem tesis edilmesine ilişkin olduğu göz önüne alındığında; gerek 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda gerekse 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'da dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının (a) ve (c) bentlerinin hukuki dayanağının bulunmadığı görülmektedir.
... tarih ve ... sayılı Kurul kararının (a) ve (c) bentlerinin hukuka aykırılığı yukarıda gerekçeleri ile ortaya konulduğundan, bu kararı dayanak yapan, ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararında da hukuka uyarlık görülmemiştir.
Nisan/Mayıs 2020 dönemine ilişkin üretim gelirlerinin ise, yukarıda belirtilen ve hukuka aykırı olduğu ortaya konulan Kurul kararı ile ödenmediği ve üretim gelirlerinin ödenmemesinin dayanağı olan Kurul kararının hukuka aykırı olduğunun ortaya konulması nedeniyle, yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği açıktır.
Açıklanan nedenlerle; ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ve bu kararın dayanağını oluşturan ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının (a) ve (c) bentlerinin iptali ile Kurul kararı nedeniyle ödenmeyen Nisan/Mayıs 2020 dönemine ilişkin üretim gelirlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı şirket, Dikmencik-1 Güneş Enerjisi Santralinde lisanssız elektrik üretimi yapmaktadır. Davacı şirket, ürettiği elektriğin ihtiyaç fazlasını ... üzerinden sisteme vermektedir.
Davacı şirketin Nisan 2020 dönemi elektrik üretimine ilişkin olarak ... tarafından gönderilen 10/05/2020 tarihli e-postada, 14/04/2020 tarihinde saat 11.45 itibarıyla 1 MW üzerine çıkılarak üretim yapıldığının tespit edildiği ve bu e-postanın ekinde yer verilen taahhütnamenin imzalanarak ...'a gönderilmesi gerektiği bildirilmiştir. Bu bildirim üzerine, davacı şirket tarafından 20/05/2020 tarihinde ...'a taahhütname gönderilmiştir.
Nisan 2020 döneminde üretilen enerjinin tamamının ... tarih ve ... numaralı Kurul kararının (a) bendi gereğince YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak devredileceği ve güç aşımının yapıldığı Nisan ayında söz konusu taahhütnamenin verilmemiş olması nedeniyle aynı Kurul kararının (c) bendi uyarınca Mayıs 2020 döneminde üretilen enerji için de herhangi bir bedel ödenmeyeceği ve YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak aktarılacağı bilgisinin alınması üzerine davacı şirket tarafından 09/06/2020 tarihli dilekçe ile Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna başvuru yapılarak Nisan ve Mayıs 2020 dönemlerine ilişkin üretilen enerji bedelinin ödenmemesine ilişkin işlemlerin tekrar değerlendirilerek ödenmeyen bedellerin ödenmesi talep edilmiştir.
Davacı şirketin bu başvurusunun ...tarih ve E... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı işlemi ile reddi üzerine açılan davada, Dairemizin 22/02/2021 tarih ve E:2020/2657 sayılı kararıyla, davacı şirket tarafından yapılan söz konusu başvurunun Kurul tarafından karara bağlanması gerekirken, Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı tarafından tesis edilen işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle anılan işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmesi üzerine bu kararın uygulanması kapsamında ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla davacı şirket tarafından yapılan başvurunun reddine karar verilmiş, anılan Kurul kararı ile bu kararın dayanağını teşkil ettiğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali ve söz konusu dönemlere ilişkin enerji bedellerinin ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Dava dilekçesinde, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının tümünün iptali istenilmiş ise de, bakılan davanın uygulama işlemi tesis edilmesi üzerine açıldığı görüldüğünden, dava dilekçesi içeriği, öne sürülen hukuka aykırılık sebepleri ve uygulama işlemi dikkate alınarak anılan Kurul kararının (a) ve (c) bentleri ile sınırlı olarak inceleme yapılmak suretiyle esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, üretim faaliyetinin, lisans almak koşuluyla yürütülebilecek elektrik piyasası faaliyetlerinden biri olduğu; 14. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyet kapsamında olduğu; üçüncü fıkrasında, lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi halinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/05/2005 tarih ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'da kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan alınacağı; dördüncü fıkrasında, bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 5. maddesinin yedinci fıkrasının (a) bendinde, Kurulun, bu Kanun hükümlerinin uygulanması ve bu Kanunla kendisine verilen görevleri yerine getirmek için gerekli olan ve piyasada rekabeti geliştirmeye yönelik olarak gerçek ve tüzel kişilerin uymaları gereken talimatları ve tebliğleri, şebeke yönetmeliğini, dağıtım yönetmeliğini, müşteri hizmetleri yönetmeliğini ve dengeleme ve uzlaştırma yönetmeliğini onaylama yetkisine sahip olduğu kurala bağlanmıştır.
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, kurulu gücü 1 MW veya Kanun'un 14. maddesi çerçevesinde Cumhurbaşkanı tarafından belirlenmiş kurulu güç üst sınırına kadar olan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin önlisans ve lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğünden muaf oldukları; 37. maddesinin birinci fıkrasında, Kurumun, lisanssız üretim tesislerinin sisteme bağlantısı, sistem kullanımı, lisanssız elektrik üretimi yapmaktan kaynaklanan hak ve yükümlülükleri ile şebekenin ilgili mevzuatta öngörülen güvenlik, teknik ve kalite esaslarına göre işletilmesine dair bu Yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin alt düzenleyici işlemler yapmaya yetkili olduğu belirtilmiştir.
Elektrik Piyasasında Kullanılacak Sayaçlar Hakkında Tebliğ'in 6. maddesinde, "(...) demand periyodu onbeş dakika olup, sayaçlar, demand ölçüm periyodunun beş, on, onbeş, yirmi, otuz ve altmış dakikaya ayarlanabilmesi özelliğini taşır." kuralına yer verilmiştir.
Dava konusu Kurul kararının (a) bendi ile, "01/08/2017 tarihinden itibaren sisteme demand olarak 1 MW'ın üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespiti hâlinde ilgili aya ilişkin üretilen enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından üretilerek sisteme verilmiş olduğu kabul edilerek bu enerji ile ilgili olarak piyasa işletmecisi ve görevli tedarik şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmamasına, bu kapsamda sisteme verilen enerjinin ise YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak dikkate alınmasına..."; (c) bendi ile de, "(a) bendi kapsamında işlem tesis edilen üretim tesislerinde demand olarak 1 MW'ın üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespitinin yapıldığı ay sonuna kadar lisanssız üretim tesisi sahibi kişi ya da bu kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişi veya kişiler tarafından 'sistemde gerekli düzenlemeler yapılarak demand olarak sisteme 1 MW ve üzerinde güç verilemeyeceğine dair' bir taahhütname sunulması hâlinde üretilen ihtiyaç fazlası enerjiye istinaden, tespitin yapıldığı ayı izleyen ayda yeniden (a) bendi kapsamında aykırılık tespit edilmemesi hâlinde Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik'in 18'inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında işlem tesis edilmesine" karar verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
... tarih ve ... sayılı Kurul kararının (a) ve (c) bentlerinin iptali istemi yönünden:
Aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, elektrik üretim faaliyetinin lisans alma şartıyla gerçekleştirilmesinin esas olduğu, kurulu gücü azami 1 MW yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin ise lisans hükümlerinden muaf olduğu ve söz konusu tesislerin kendi ihtiyaçlarının üzerinde ürettikleri elektriği sisteme vermeleri halinde 5346 sayılı Kanun kapsamındaki fiyatlardan yararlanma imkanlarının bulunduğu anlaşılmaktadır.
5346 sayılı Kanun'un 6/A maddesinde dava konusuna ilişkin düzenleme yer almakta ise de, daha sonra yürürlüğe giren ve daha özel nitelikli olan 6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinin işbu davada öncelikle uygulanması gerekmektedir.
Dava konusu Kurul kararının da 7150-3 sayılı Kurul kararı gibi, kurulu gücü 1 MW'nin üzerinde bulunan tesisleri kapsadığı ve ilgili şirketlerin 1 MW'nin altında lisanssız üretim faaliyetinde bulunabilecekleri, 1 MW'nin üzerinde kurulu gücü bulunan tesisler için ise lisans alınması gerektiği hususunda öncül (ex-ante) ve uyarıcı nitelikte bir düzenleme olduğu anlaşılmaktadır.
Başka bir anlatımla, dava konusu düzenleme, idari düzeni ihlal eden gerçekleşmiş bir fiile ilişkin olmayıp, lisanssız elektrik üretim şirketlerince ileriye dönük bir ihlal yapılmaması amacına matuf uyarıcı bir işlem olduğundan, bir idari yaptırım düzenlemesi olarak değerlendirilemez. Bu nedenle Kanun'un idari yaptırımlara ilişkin hükümlerine aykırılıktan da söz edilemez.
Öte yandan, 6446 sayılı Kanun'un lisans alma yükümlülüğünden muaf olarak faaliyette bulunulmasına izin verdiği tesislerin kurulu gücü 1 MW'yi aşmayan tesisler olması ve en uygun tabiat şartlarında dahi kurulu gücü 1 MW'yi aşmayan tesislerin 1 MW'den fazla elektrik üretmelerinin teknik olarak imkan dahilinde bulunmaması nedeniyle, 1 MW'nin üzerinde elektrik üreten tesislerin aslında lisanslı olması gerekirken, lisans almadan faaliyette bulunan yani kurulu güçleri 1 MW'nin üzerinde olduğu için 6446 sayılı Kanun'un 14. maddesi kapsamında kabul edilemeyecek tesis niteliğinde olduklarının kabulü gerekir.
Kurulun, lisans alma zorunluluğu bulunan bu tesislerin faaliyetini lisans alıncaya kadar durdurma yetkisinin bulunduğu dikkate alındığında, ilgili şirketleri mevzuata uymaya zorlama amacıyla demand olarak 1 MW'den fazla elektrik üretilmesi halinde bu üretimin 6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında kabul edilmeyerek ödeme yapılmaması ve bu elektriğin YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendirilmesine yönelik düzenlemenin ve söz konusu üretim tesislerinde demand olarak 1 MW'nin üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespitinin yapıldığı ay sonuna kadar lisanssız üretim tesisi sahibi kişi ya da bu kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişi veya kişilerce, sisteme demand olarak 1 MW ve üzerinde güç verilmeyeceğine dair taahhütte bulunulması durumunda, üretilen ihtiyaç fazlası enerjiye istinaden, tespitin yapıldığı ayı izleyen ayda yeniden ... sayılı Kurul kararının (a) bendi kapsamında herhangi bir ayrılık tespit edilmemesi halinde, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamında ihtiyaç fazlası enerjinin görevli tedarik şirketi tarafından satın alınmasına yönelik düzenlemenin ölçülülük ilkesine aykırı olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, Kurulun elektrik piyasasını düzenleme yetkisi çerçevesinde lisanssız elektrik üretim şirketlerine ait tesislerin 6446 sayılı Kanun'a uygun olarak faaliyetlerini sürdürmeleri, aksi halde 6446 sayılı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında alım yapılamayacağını açıklama ve uyarma mahiyetinde olan dava konusu Kurul kararının (a) ve (c) bentlerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Sisteme verilen enerjinin bedelinin ödenmemesine yönelik tesis edilen işlemin Nisan 2020 dönemine ilişkin kısmına yönelik yapılan itirazın reddine dair ... sayılı Kurul kararı yönünden:
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait lisanssız elektrik üretim tesisinde 14/04/2020 tarihinde saat 11.45'te demand olarak 1 MW'nin üzerinde güç ile sisteme enerji verildiği anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, dava konusu ... sayılı Kurul kararının (a) bendi uyarınca, davacıya ait üretim tesisinde, Nisan 2020 döneminde sisteme 1 MW'nin üzerinde güç ile enerji verildiğinden, bu dönemde üretilen enerjinin bedelinin ödenmemesine dair işlemin Nisan 2020 dönemine ilişkin kısmına yönelik itirazın reddine ilişkin ... sayılı Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Sisteme verilen enerji bedelinin ödenmemesine dair işlemin Mayıs 2020 dönemine ilişkin kısmına yönelik yapılan itirazın reddine dair ... sayılı Kurul kararı yönünden:
Dava konusu ... sayılı Kurul kararının (c) bendi ile, "(a) bendi kapsamında işlem tesis edilen üretim tesislerinde demand olarak 1 MW'ın üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespitinin yapıldığı ay sonuna kadar lisanssız üretim tesisi sahibi kişi ya da bu kişiyi temsil ve ilzama yetkili kişi veya kişiler tarafından 'sistemde gerekli düzenlemeler yapılarak demand olarak sisteme 1 MW ve üzerinde güç verilemeyeceğine dair' bir taahhütname sunulması hâlinde üretilen ihtiyaç fazlası enerjiye istinaden, tespitin yapıldığı ayı izleyen ayda yeniden (a) bendi kapsamında aykırılık tespit edilmemesi hâlinde Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik'in 18'inci maddesinin birinci fıkrası kapsamında işlem tesis edilmesine" karar verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından, davacı şirkete ait elektrik üretim tesisinde 14/04/2020 tarihinde saat 11.45'te sisteme demand olarak 1 MW'nin üzerinde güç ile enerji verildiği tespitinin ne zaman yapıldığına ilişkin herhangi bir tarih ileri sürülmemekle birlikte, davacı şirketçe dosyaya sunulan ve ... tarafından davacı şirkete gönderilen 10/05/2020 tarihli e-postada, 14/04/2020 tarihinde saat 11.45 itibarıyla 1 MW'nin üzerine çıkılarak üretim yapıldığının tespit edildiği ve bu e-postanın ekinde yer verilen taahhütnamenin imzalanarak ...'a gönderilmesi gerektiğinin bildirildiği; bu bildirim üzerine, davacı şirketçe 20/05/2020 tarihinde söz konusu taahhütnamenin imzalanarak ...'a gönderildiği; ancak, ... sayılı Kurul kararının (c) bendi uyarınca güç aşımının yapıldığı Nisan ayı içerisinde davacı şirket tarafından taahhütte bulunulmadığından bahisle Mayıs 2020 döneminde davacı şirkete ait elektrik üretim tesisinde üretilip sisteme verilen enerjinin karşılığının davacı şirkete ödenmediği ve YEKDEM'e bedelsiz katkı olarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, ... tarafından, davacı şirkete ait üretim tesisinde 14/04/2020 tarihinde saat 11.45'te 1 MW'nin üzerine çıkılarak üretim yapıldığının 10/05/2020 tarihinde davacı şirkete bildirildiği dikkate alındığında, davacı şirketten, tespitin yapıldığı Nisan ayının sonuna kadar taahhütte bulunmasını beklemenin ölçülü olduğu söylenemeyeceğinden, tespitin yapıldığı ayın sonuna kadar davacı şirketçe taahhütte bulunulmadığı gerekçesiyle davacı şirkete ait üretim tesisinde üretilip sisteme verilen enerjinin bedelinin ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemin Mayıs 2020 dönemine ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı şirket tarafından, kendisine ödeme yapılmasının talep edildiği, davacı şirketin talep etmiş olduğu ödemenin iptal davasının bir sonucu olduğu, iptal davası ile birlikte ileri sürülen nedenlerle ödeme talebinde bulunulduğu, ödeme talebinin iptali istenen işlemden kaynaklandığı görülmektedir. Bu itibarla, davacı şirkete ait üretim tesisinde, sisteme demand olarak 1 MW'nin üzerinde güç ile enerji verildiğinin tespitinin yapıldığı ay sonuna kadar taahhütte bulunulmadığı gerekçesiyle bir sonraki dönemde de davacı şirkete ödemede bulunulmamasına yönelik işleme karşı yapılan başvurunun reddine dair dava konusu Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmayarak iptaline karar verildiğinden, davacı şirkete ait üretim tesisinde üretilip Mayıs 2020 döneminde sisteme verilen enerjinin karşılığı, söz konusu dönemde 1 MW ve üzerinde güç ile enerji verilip verilmediği ve diğer şartların sağlanıp sağlanmadığı tespit edilerek davacı şirkete ödeneceğinden, bu aşamada davacı şirketin tarafına ödeme yapılması istemi hakkında karar verilmesine gerek bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Sisteme verilen enerjinin bedelinin ödenmemesi yönünde tesis edilen işlemin Mayıs 2020 dönemine ilişkin kısmının İPTALİNE,
2. Dava konusu diğer işlemler yönünden ise davanın REDDİNE;
3.Dava kısmen iptal, kısmen ret kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, kalan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
4.Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine;...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6.Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 14/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.