T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/2889
Karar No:2024/5563
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait "... Mahallesi, ... Caddesi No:... .../..." adresinde bulunan iş yerinde izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığından bahisle 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca faaliyetinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına ilişkin... tarih ve ... sayılı Hazine ve Maliye Bakanlığı Finansal Piyasalar ve Kambiyo Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyerinin giriş kapısının önünde bulunan tabelada Türkçe'de döviz alım satımı anlamına gelen İngilizce "change/exchange" ibaresinin yer aldığı göz önüne alındığında davacıya ait iş yerinde yetkisiz olarak döviz alım satım faaliyetinin yapıldığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, kapının önünde yer alan tabelada "change/exchange" ibaresine yer verilmesinin iş yerinde sürekli olarak döviz alım satımı yapıldığını ispatlamadığı, Western Union'un yetkili temsilci olarak faaliyette bulunulduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 17/12/2024 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, davacı tarafından işletilmekte olan iş yerinde Hazine ve Maliye Bakanlığından izin alınmaksızın döviz alım satımı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca anılan iş yerindeki faaliyetlerin 1 (bir) ay süreyle durdurulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmış ve davanın reddine karar verilmiştir.
1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrasında, bu Kanun'a dayanılarak çıkarılan karar, yönetmelik ve tebliğler ile diğer genel ve düzenleyici işlemler uyarınca faaliyet izni veya yetki belgesi alınması zorunlu olan konularda, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyette bulunanların elli bin Türk lirasından iki yüz elli bin Türk lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılacağı ve yetkisiz faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin bir aydan altı aya kadar, tekrarı halinde ise sürekli olarak durdurulacağı, yetkisiz olarak faaliyette bulunanların ilan ve reklamlarından veya yaptıkları işin mahiyetinden söz konusu iş yerini sadece faaliyet izni veya yetki verilmesi gereken faaliyet konularında iştigal etmek maksadıyla açtıkları veya işlettikleri anlaşılıyorsa söz konusu iş yerindeki faaliyetin sürekli olarak durdurulacağı, durdurma işlemlerinin Hazine Müsteşarlığının talebi üzerine valiliklerce yerine getirileceği kural altına alınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacıya ait iş yerinde... tarihinde yapılan denetim sonrası ... Vergi Dairesi Başkanlığı ... Vergi Dairesi Müdürlüğünce düzenlenen ... benzersiz kod sayılı e-yoklama fişinde, "(...) faaliyeti yanında 20/06/2019 tarihinden itibaren döviz alım- satım (change ofis) faaliyetine başladığı işyeri dışında bulunan change exchange ibareli tabela bulunduğu beyan ve ifade sonucu tespit edilmiştir." ifadelerine yer verildiği ve bu tutanağa denetim esnasında çekilen fotoğrafların eklendiği anlaşılmaktadır.
Bir fiilin işlenmesi sonucunda ilgililer hakkında işlem tesis edilebilmesi için söz konusu fiilin kanunda açıkça tanımlanması, somut olarak tarif edilen fiilin de kanunda belirtilen soyut karşılığına uygun olması yani tipiklik şartını sağlaması gerektiğinden, isnat olunan fiil kanunda belirtilen kuralın kapsamında değilse yani tipiklik unsurunu taşımıyorsa, söz konusu kuralın ihlali dolayısıyla ilgililer hakkında işlem tesis edilmesi mümkün olmayacaktır.
Her ne kadar, davalı idarece davacıya ait iş yerinin dışında yer alan tabelada "change" ve "exchange" ifadesine yer verilerek dövize ilişkin alım satım faaliyetinde bulunulduğu izlenimi yaratıldığı ve bu sebeple söz konusu iş yerinde yetkisiz olarak döviz alım satım faaliyeti yürütüldüğü kanaati hasıl olduğundan bahisle davacıya ait iş yerinin faaliyetlerinin 1 (bir) ay süreyle geçici olarak durdurulmasına karar verilmiş ise de, 1567 sayılı Kanun'un 3. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, gerekli izin veya belgeyi almaksızın ticari faaliyetin gerçekleştirildiği iş yerindeki tüm faaliyetlerin 1 (bir) aydan 6 (altı) aya kadar, tekrarı halinde ise sürekli olarak durdurulacağı kuralına yer verildiğinden, davalı idarece davacıya isnat edilen yetkisiz döviz alım satım faaliyetinde bulunulması fiilinin somut olarak ortaya konulmadığından tipiklik unsurunu taşımayan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.