T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/3646
Karar No:2025/1600
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ...Taşıma A.Ş. (...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)
...Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...
DİĞER MÜDAHİL
(DAVALI YANINDA) :...Üretim A.Ş. (...)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Gaz Dağıtım A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunca (Kurul) 07/08/2003 tarihinden itibaren otuz yıl süreyle Adapazarı Büyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırları içerisinde kalan dağıtım bölgesinde doğal gaz dağıtım faaliyetinde bulunmak üzere dağıtım lisansı verilen davacı şirketin, Adapazarı Büyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırlarındaki nihai ve serbest tüketicilere yönelik tüm dağıtım faaliyetlerinin şirketlerine devrine Enka-Intergen Santralini besleyen dağıtım hattının da dahil edilmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin BOTAŞ'ın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali yolundaki ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına rağmen, devrin yapılmaması nedeniyle Enka-Intergen Santraline doğal gaz taşıyan hat ve tesislerden geçen Ağustos 2007 dönemine ait (31) günlük toplam doğal gaz miktarı üzerinden taşıma bedeli üst sınırı esas alınarak hesaplanacak taşıma ücretinin ödenmesi istemiyle 26/09/2007 tarihinde yaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali ile taşıma ücretinin tahakkuk ettiği tarihten ödemenin yapılacağı tarihe kadar, 3095 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca T.C. Merkez Bankasının kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişken faizi ile birlikte tazmini istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince Dairemizin 19/09/2018 tarihli ve E:2011/4507 K:2018/2511 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; Mahkemelerinin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairemizin 19/09/2018 tarihli ve E:2011/4507 K:2018/2511 sayılı kararıyla, davaya konu olan Ağustos 2007 dönemine ilişkin tazminat tutarının belirlenmesi için bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle bozma kararında belirtilen yöntemle belirlenmesi ve şirketin toplam maddi kaybının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tazmini gerektiğinden bahisle bozulması üzerine, bozma kararına uyularak "Enka-lntergen Santralini besleyen doğal gaz dağıtım hattının davacı şirkete devredilmesi gerektiği yargı kararıyla kesinleşmesine rağmen, devrin gerçekleşmemesi nedeniyle şirkete ödenmesi gereken tazminat tutarının belirlenmesi amacıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verildiği, anılan ara kararı üzerine hazırlanan 10/11/2020 tarihli bilirkişi raporunda davacının gerçekleşmiş bir zararının bulunduğunun ortaya konduğu;
Bu durumda, davacı şirketin, davalı BOTAŞ'ın Enka-Intergen Santralini besleyen hat ve ilgili tesisleri devretmemesi ve bu hat ve ilgili tesislerle santrale taşınan doğal gaz miktarı üzerinden Kurul kararıyla belirlenen taşıma tarifesine bağlı tahsil edeceği taşıma ücretlerinden yoksun bırakılmasından dolayı kaynaklanan zararlarının davalı idarece karşılanması gerekmekte iken, Ağustos 2007 dönemine ait (31) günlük toplam doğal gaz miktarı üzerinden taşıma bedeli üst sınırı esas alınarak hesaplanacak taşıma ücretinin ödenmesi istemiyle 26/09/2007 tarihinde yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddedilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, davacının yoksun kaldığı taşıma ücretlerinin ilk dava tarihi olan 31/12/2007 (kararda sehven 31/12/2017 yazıldığı görülmektedir) tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı taşıma ücretlerinin ilk dava tarihi olan 31/12/2007 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare ve davalı idare yanında müdahil Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, bilirkişi raporunda hesaplamaya esas alınan 3403 sayılı Kurul kararının tesis edilmesine dayanak olan yargı kararının Danıştay tarafından esastan bozulduğu, bu nedenle hesaplamalara esas alınamayacağı, bilirkişi raporuna karşı yapmış oldukları itirazların dikkate alınmadığı, bilirkişilerce birtakım varsayımlara dayanılarak zararın kesinliği ve belirlenebilirliği ilkesine aykırı olarak hesaplama yapıldığı, mevcut uyuşmazlıkta hesaplamanın EPDK tarafından yapılması gerektiği, bilirkişilerce de hesaplamanın EPDK tarafından yapılması gerektiğinin kabul edildiği, AGDAŞ özelinde Kurul tarafından ..., ... ve ... sayılı Kurul kararları bulunmasına karşın bilirkişiler tarafından değerlendirme yapılırken bu kararların dikkate alınmadığı, bir an için 3403 sayılı Kurul kararının ayakta olduğu kabul edilse dahi bir başka dönem verilerinin enflasyon ile güncellenerek tarife belirlenmesinin hukuken mümkün olmadığı, aksi durumda bir kez belirlenen tarifenin yıllarca uygulanması gerektiği, bir dönemdeki tarife hesaplamasının sonraki döneme esas alınmasının Danıştay tarafından da kabul edilmediği, ENKA tesislerinin devrinden önceki tarifeler dikkate alınamadığı gibi aynı nedenle devirden sonraki dönem tarifelerinin de dikkate alınmaması gerektiği, 3403 sayılı Kurul kararı ile belirlenen tarifenin tüm Adapazarı bölgesi için belirlenmiş olduğu, tüm bölge için EPDK tarafından belirlenen bedeller ile bilirkişiler tarafından belirlenen bedeller arasında yaklaşık 4,5 kat fark olduğu, davacı tarafından bildirilen işletme giderlerinin doğrudan hesaplamaya baz alındığı, bu verilerin EPDK nezdinde teyit edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
12/09/1996 tarih ve 96/9481 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla, davacı şirket Adapazarı Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde doğal gaz tesisi kurma, işletme ve doğal gaz satışı yapma hususunda yetkilendirilmiştir.
4646 sayılı Kanun uyarınca şirketin dağıtım faaliyetini sürdürebilmesi için Adapazarı Büyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırları içerisinde kalan dağıtım bölgesinde doğal gaz dağıtım faaliyetinde bulunmak üzere ... tarih ve ...sayılı Kurul kararıyla 30 yıl süreli dağıtım lisansı verilmiştir.
Davacı şirket Adapazarı Büyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırları içerisindeki nihai ve serbest tüketicilere yönelik tüm dağıtım faaliyetlerinin kendilerine devri kapsamına Enka-lntergen Santralini besleyen doğal gaz dağıtım hattının da dahil edilmesi için başvuruda bulunmuştur.
Anılan başvuru, söz konusu hattın dağıtım hattı değil, yüksek basınçlı bir iletim hattı olduğu, Yap-İşlet modeli ile kurulan Enka-lntergen Santrali ile doğal gaz satış sözleşmesi imzalandığından bahisle ... tarih ve ... sayılı işlem ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesince, Enka-lntergen Santralini besleyen doğal gaz dağıtım hattının da Adapazarı Büyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırları içerisinde yer aldığından davacı şirketin dağıtım lisansı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle ...tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararı verilmiştir.
İptal kararı üzerine davalı idare tarafından yapılan temyiz başvurusu sonucunda, Dairemizin 05/12/2006 tarih ve E:2006/1368, K:2006/4628 sayılı kararıyla, ...İdare Mahkemesinin anılan kararı onanmıştır. Bu karara karşı, davalı idare tarafından yapılan karar düzeltme başvurusu da yine Dairemizin 17/04/2007 tarih ve E:2007/272, K:2007/2287 sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bu defa, davacı şirketin ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına rağmen, devrin yapılmaması nedeniyle Enka-Intergen Santraline doğal gaz taşıyan hat ve tesislerden geçen Ağustos 2007 dönemine ait (31) günlük toplam doğal gaz miktarı üzerinden taşıma bedeli üst sınırı esas alınarak hesaplanacak taşıma ücretinin ödenmesi istemiyle 26/09/2007 tarihinde yaptığı başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlemin iptali ile taşıma ücretinin tahakkuk ettiği tarihten ödemenin yapılacağı tarihe kadar, 3095 sayılı Kanun’un 2. maddesi uyarınca T.C. Merkez Bankası’nın kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişken faizi ile birlikte tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu'nun 11. maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı alt bendinde, “Perakende Satış Tarifesi: Dağıtım şirketleri en ucuz kaynaktan gaz temin ettiklerini, verimli ve güvenli işletmecilik yaptıklarını ispat etmek zorunda olup, lisans süresi içerisinde de bu yükümlülüğe uymak zorundadır. Dağıtım şirketinin birim gaz alım fiyatı, birim hizmet bedeli, amortisman bedelleri ve diğer faktörlerden meydana gelecek olan perakende satış fiyatları ve tarife esasları Kurumca belirlenir. Belirlenen perakende satış fiyatının dışında tüketicilerden herhangi bir ad altında ücret talep edilemez. Perakende satış tarifeleri enflasyon ve diğer hususlar göz önüne alınarak, dağıtım şirketlerinin Kuruma başvurması hâlinde yeniden tespit edilebilir. Kurum bu fiyatların tespitinde hizmet maliyeti, yatırıma imkân sağlayacak makûl ölçüde kârlılık ve piyasada carî olan doğal gaz alış fiyatlarını ve benzeri durumları dikkate alır. Kurulun onayladığı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar.” kuralına yer verilmiştir.
Mülga Doğal Gaz Piyasası Tarifeler Yönetmeliği’nin 4. maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı alt bendinde, dağıtım şebekesinin, bir dağıtım şirketinin belirlenmiş bölgesinde, işlettiği doğal gaz dağıtım tesislerini ve boru hatlarını ifade ettiği belirtilmiş; (24) numaralı alt bendinde ise, taşıma bedelinin, dağıtım şirketi tarafından bir kWh doğal gazın nakli karşılığında alınacak bedel olduğu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesinin 30/06/2011 tarihli ve E:2011/363, K:2011/950 sayılı kararının, Dairemizin 19/09/2018 tarihli ve E:2011/4507 K:2018/2511 sayılı kararıyla ve "... Davaya konu olan Ağustos 2007 dönemine ilişkin tazminat tutarının belirlenmesi için; öncelikle Ekim 2004-Şubat 2008 döneminde tazmin edilmesi gereken toplam tutarın, yine aynı dönemde BOTAŞ tarafından Enka-Intergen santraline taşınan toplam doğal gaz miktarına bölünmek suretiyle 1 m³ doğal gaz başına düşen tazminat tutarının hesaplanması, daha sonra da 1 m³ doğal gaz başına hesaplanan bu tutarın bu ay içinde BOTAŞ tarafından Enka-Intergen santraline taşınan toplam doğal gaz miktarı ile çarpılması gerekmektedir. Şöyle ki, "Davaya Konu Dönem İçin Belirlenecek Tazminat Tutarı = 1 m³ Doğal Gaz Başına Düşen Tazminat Tutarı x Davaya Konu Dönemde Taşınan Doğal Gaz Miktarı" formülü çerçevesinde hesaplama yapılarak davacı şirketin davaya konu dönemdeki maddi kaybı tespit edilmelidir.(...) Bu durumda, (...) Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan, Ekim 2004-Şubat 2008 dönemine ait taşıma bedellerinin belirlenmesine esas alınan o dönemdeki metodoloji ile hesaplama şablonunun, anılan metodolojinin oluşturulmasına ilişkin tüm unsurların, söz konusu dönemdeki davacı şirketin perakende satış tarifesinin, varsa özel nitelikli Kurul kararlarının, BOTAŞ ile davacı şirketten elde edilen tüm finansal verilerin, parasal karşılıklarını içermeksizin öngörülen kȃr oranının, tarife hesaplamasına esas alınan kıstasların yasal dayanaklarıyla birlikte ayrıntılı olarak temin edilerek, (...) bilirkişi incelemesi yaptırılması suretiyle yukarıda açıklanan yöntem çerçevesinde belirlenmesi ve şirketin toplam maddi kaybının dava tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte tazmini gerekmektedir." gerekçesiyle bozulması üzerine, İdare Mahkemesince davacı şirketin toplam maddi kaybının tespiti amacıyla dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir.
Dava dosyasına sunulan 10/11/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle, "Mahrum kalınan gelirin belirlenmesinde, aynı statüde değerlendirilen ve mevcut şirketler olarak anılan 7 doğal gaz dağıtım şirketinin tarifelerinin birbirlerine emsal alınabilmesinin mümkün bulunmadığı, zira, 3580 sayılı Doğal Gaz Dağıtım Şirketleri için Tarife Hesaplama Usul ve Esasları'nın yürürlüğe girdiği 31.12.2011 tarihine kadar doğal gaz dağıtım şirketlerinin tarifelerinin belirlenmesine yönelik olarak ortak bir metodolojinin bulunmadığı, bu şirketlerin aralarında birçok yönden farklılıkların bulunduğu,
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından tarife belirlemesi yapılırken, tüm şirketlerin faaliyet ve kapasitesi göz önünde bulundurulmak suretiyle, ilgili şirketin tüm faaliyetlerini kapsayacak şekilde ve yapılan/öngörülen yatırıma ilişkin amortisman tutarı, işletme giderleri ve makul getirinin de dikkate alınmasıyla elde edilmesi öngörülen toplam hasılatın takdir edildiği, daha sonra bu hasılatın yine EPDK tarafından takdir edilen oranlara göre serbest ve serbest olmayan tüketicilere (abone) paylaştırıldığı, elde edilmesi öngörülen toplam hasılatın şehir içinde yerleşik tüketicilere (Serbest olmayan tüketici-abone) ayrılan tutarının yine aynı tüketicilere dağıtılması öngörülen/takdir edilen toplam doğal gaz satış miktarına bölünmesiyle abonelere uygulanacak tarifenin (birim hizmet ve amortisman bedeli) belirlendiği, öngörülen/takdir edilen toplam hasılatın kalan tutarının yani serbest tüketici olarak adlandırılan ve uyuşmazlık konusu dağıtım hatları kullanılmak suretiyle kendilerine doğal gaz taşıma hizmeti sunulan tüketicilerden elde edileceği öngörülen/takdir edilen hasılat tutarının yine aynı serbest tüketicilere dağıtılması öngörülen/takdir edilen toplam doğal gaz satış miktarına bölünmesi suretiyle serbest tüketicilere uygulanacak taşıma bedelinin yani tarifenin belirlendiği,
Tarife belirlenirken dikkate alınan unsurların, yatırıma ilişkin amortisman tutarı, işletme giderleri, makul getiri ve satılan/taşınan gaz miktarı olduğu, dolayısıyla bu unsurlardan birinde meydana gelecek artış ya da azalışın doğrudan tarifeyi etkileyeceği, uyuşmazlık konusu Enka-Intergen Santrallerini besleyen dağıtım hattından taşınan doğal gaz miktarının oldukça fazla olduğu ve bu fazlalığın tarifeyi değiştireceği, bu nedenle söz konusu dönemde uygulanan tarifenin/tarifelerin hesaplamalara esas alınmasının mümkün olmadığı,
Uyuşmazlığa ilişkin dönemlerin (Aralık/2006, Ocak-Aralık/2007, Ocak-Şubat/2008) hemen akabinde, yani Mart/2008 döneminden itibaren 2008, 2009 ve 2010 yıllarında Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından belirlenerek fiilen uygulanan tarifeden/taşıma bedellerinden yararlanılması ve davacı şirketin mahrum kaldığı gelirin buna göre hesaplanmasının mümkün olduğu, keza, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nca belirlenen tarifelerin şirketlere ilişkin dönemsel uygulamalarının da yine ilgili Kurumca, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun ... tarihli ve ... sayılı Kurul Kararı ile belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde enflasyon ile güncellenerek yapıldığı,
AGDAŞ tarafından 01.03.2008 tarihinden itibaren uygulanacak taşıma bedeli üst sınırının 1525 sayılı, 01.03.2009 tarihinden itibaren uygulanacak taşıma bedeli üst sınırı ise ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararları ile belirlendiği, AGDAŞ tarafından söz konusu kararlara karşı dava açıldığı, ... sayılı Kararla ilgili olarak verilen yürütmeyi durdurma Kararı üzerine ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının alındığı, 2300 sayılı Kararla ilgili olarak verilen yürütmeyi durdurma Kararı üzerine de ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının alındığı, daha sonra 1525 sayılı Kararın iptali üzerine ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının alındığı, 3403 sayılı Kurul kararının iptali talebiyle dava açılmadığı ve söz konusu kararın Kurul tarafından yürürlükten kaldırılmadığı, ... sayılı Kurul kararının iptali talebiyle ... İdare Mahkemesi nezdinde açılan davanın reddedildiği ve söz konusu hükmün kesinleştiği, öte yandan, söz konusu kararın Kurul tarafından yürürlükten kaldırılmadığı,
3403 sayılı Kurul Kararı ile ...Dağıtım A.Ş. tarafından 2009 yılı Mart ayı için uygulanacak Taşıma Bedelinin 0,004998 TL/m³ olarak belirlendiği, söz konusu taşıma bedelinin içerisinde ... Dağıtım A.Ş. tarafından katlanılan işletme giderlerinin de bulunduğu,
... Dağıtım A.Ş. tarafından Enka Intergen Santrallerine verilen doğal gaz ile ilgili olarak 2009 yılında katlanılan işletme, bakım vb. giderleri toplamının 1.775.286,63 TL olduğu, ... Dağıtım A.Ş. tarafından 2009 yılında Enka Intergen Santrallerini besleyen dağıtım hattı ile taşınan doğal gaz miktarının (Düzeltilmiş Tüketim) toplam 3.389.483.109 Sm³ (Standart metreküp) olduğu, dolayısıyla Sm³ başına düşen işletme, bakım vb. gider tutarının (1.775.286,63 ÷ 3.389.483.109) = 0,000523763 TL/Sm³ olduğu,
Standart metreküp (Sm³) başına hesaplanan bu işletme, bakım vb. gider tutarının, 2009 yılı Mart ayı için Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 3403 sayılı Kararı ile 0,004998 TL/m³ olarak belirlenen taşıma bedelinden tenzili sonucunda, AGDAŞ tarafından 2009 yılı Mart ayı için uygulanacak işletme, bakım vb. giderler harici taşıma bedelinin (0,004998 - 0,000523763) = 0,004474237 TL/m³ olarak hesaplandığı,
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından, 06.01.2006 tarihli ve 26045 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 616 sayılı Kurul Kararından başlayarak, 01.01.2006 tarihinden itibaren, belirlenen tarifenin takip eden aylara güncellenmcsinde, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık olarak ilan edilen Üretici Fiyatları Endeksi'nde (ÜFE) meydana gelen değişimin dikkate alınacağının kararlaştırıldığı,
2009 yılı Mart ayı için 0,004474 TL/m³ olarak hesaplanan işletme, bakım vb. giderler harici taşıma bedelinin, 2003=100 Temel Yıllı Üretici Fiyatları Endeksi'nde bir ay önceye göre meydana gelen değişim oranları esas alınarak geriye doğru götürüldüğünde, 2007 yılı Ağustos ayı için 0,004014 TL/m³ olarak hesaplandığı,
Hesaplanan bu işletme, bakım vb. giderler harici taşıma bedelinin, BOTAŞ-Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. tarafından 2007 yılı Ağustos ayında Enka-Intergen Santrallerine (Gebze ve Adapazarı) taşındığı bildirilen doğal gaz miktarı olan (Gebze 185.377.499 Sm³ + Adapazarı 91.040.743 Sm³)= 276.418.242 Sm³ ile çarpılması sonucu AGDAŞ-... Dağıtım A.Ş.'nin 2007 yılı Ağustos ayında mahrum kaldığı işletme, bakım vb. giderler harici taşıma bedelinin (0,004014 x 276.418.242)= 1.109.542,82-TL (Bilirkişi Raporunda sehven 1.042.169,01 TL şeklinde hesaplanmıştır.) olarak hesaplandığı" yönünde görüşlere yer verildiği görülmektedir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin atıfta bulunduğu 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir."; 282. maddesinde, "Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." kurallarına yer verilmiştir.
Bilirkişilik kurumu, hakime, önüne gelen bir ihtilafı çözmek için gerekli olan özel ve teknik bilgiyi sağlamak amacıyla ortaya çıkmış olup uyuşmazlığı çözen kararı verme görev ve yetkisi sadece hakime aittir. Hakim, bilirkişi raporunda varılan sonucu uygun görmemekle birlikte raporda yazılı özel ve teknik açıklamalardan bakılan davada başlangıçta eksik olan özel ve teknik bilginin sağlandığı kanaatine ulaşırsa yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmadan gerekçesini göstererek raporun aksine de karar verilebilecektir.
Bilirkişi Raporu'nda uyuşmazlık konusu zararın hesabında ortaya konan gerekçeler ve hesaplama metodu bir bütün olarak incelendiğinde uyuşmazlığın çözümüne esas alınabileceği görülmektedir.
Ancak, bilirkişilerce hesaplamada dikkate alınan 3403 sayılı Kurul kararının tesis edilmesinin sebebinin Dairemizin 27/07/2011 tarih ve E:2009/7423 sayılı yürütmenin durdurulması kararının yerine getirilmesi olduğu ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline ilişkin Dairemiz kararının 21/12/2017 tarih ve E:2015/1984, K:2017/4467 sayılı Danıştay Dava Daireleri Kurulu kararıyla ve "... davalı idarenin ve yanında davaya katılanın bilirkişi raporuna itirazlarında belirttiği hususların açığa kavuşturulması amacıyla ek bilirkişi raporu alınması ve bu raporun hükme esas alınabilecek nitelikte olması durumunda bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan rapora göre bir karar verilmesi gerekmektedir ..." gerekçesiyle bozulduğu, bu durumda 3403 sayılı Kurul kararının tesis edilmesinin gerekçesi olan yürütmenin durdurma kararının verildiği iptal davasında verilen nihai karar temyiz aşamasında bozulduğundan, 3403 sayılı Kurul kararı dikkate alınarak yapılan hesaplama sonucu bulunan tazminat miktarında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Bilirkişilerce ortaya konan hesaplama metodunda, uyuşmazlık dönemine en yakın dönem olan davacı şirketin taşıma bedeli üst sınırının belirlenmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada Dairemizin 13/11/2023 tarih ve E:2018/1482, K:2023/4704 sayılı kararı ile iptal kararı verildiği anlaşılmaktadır. Anılan iptal kararında yer verilen gerekçe dikkate alınarak yeniden tesis edilen 2008 yılına ilişkin taşıma tarifesi EPDK'dan temin edilerek, bilirkişilerce yapılan aynı hesaplamanın anılan tarifeye göre uyarlanması için ek bilirkişi raporu alınarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Öte yandan, yapılan incelemede, bilirkişilerce taraflar arasındaki davalarda yapılacak ortak incelemeye esas olmak üzere ... İdare Mahkemesinin 11/06/2020 tarihli ara kararı ile "Enka Intergen Santrallerine verilen doğal gaz ile ilgili olarak, devir tarihinden 31/12/2010 tarihine kadar, aylık dönemler itibarıyla şirketinizce katlanılan işletme, bakım vb. gider tutarlarına ilişkin olarak, giderlerin mahiyeti hakkında ayrıntılı açıklamalara yer verilmek suretiyle oluşturulacak tabloların (excel) kağıt ortamındaki çıktıları ile söz konusu tabloların CD ortamındaki kayıtlarının gönderilmesinin istenilmesine" karar verildiği, davacı tarafından 26/06/2020 tarihinde kayıtlara alınan dilekçesinin ekinde "Devir Tarihinden Sonra ENKA-İNTERGEN Santrali İşletme ve Bakım Maliyetleri (TL)" başlıklı bir tablonun sunulduğu, ara kararı cevabında sunulan CD içinde de yalnızca aynı tablonun excel versiyonunun bulunduğu, anılan tablonun davacı tarafından oluşturulduğu ve herhangi bir dayanak belgenin sunulmadığı, bu durumda, işbu bozma kararı sonrasında yapılacak yeni hesaplamada dikkate alınacak tarife 2008 yılı olduğuna göre 2008 yılına ilişkin Enka-İntergen santrali işletme ve bakım maliyetlerinin EPDK nezdinde teyit edilerek tespit edilen tutarların hesaplamada esas alınması gerektiği de açıktır.
Bu itibarla, temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının ve davalı yanında müdahil Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 17/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.