T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/4227
Karar No:2025/1871
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Petrol piyasasında dağıtıcı lisansı kapsamında faaliyet gösteren davacı şirket tarafından, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 20. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca 25/02/2020 tarih ve 9490 sayılı ihtar yazısı ile verilen sürenin geçmiş olmasına rağmen söz konusu yazıda belirtilen aykırılıkların giderilmediğinden bahisle piyasa faaliyetinin aykırılıklar giderilinceye kadar (60) gün süre ile geçici olarak durdurulmasına ilişkin ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davalı idarece, davacı şirket ve ticaret yapmış olduğu diğer lisans sahibi şirketlerin 2019 yılı Ocak ve Ağustos dönemlerine ait dönemsel dağıtıcı ürün hareketleri bildirimlerinin incelenmesi neticesinde 01/06/2020 tarihi itibarıyla, davacı şirketin ... Akaryakıt Dağıtım A.Ş.'ye (...) Nisan 2019 dönemine ilişkin motorin satışı, aynı firmadan Şubat 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin alımı, yine ... Akaryakıt Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (...) ile Ağustos 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin ve motorin alımına ilişkin "Petrol Piyasasında Faaliyet Gösteren Lisans Sahiplerinden Temin" (PPF-TİCAL) ve "Petrol Piyasasında Faaliyet Gösteren Lisans Sahiplerinden Teslim" (PPF-TİCSA) çapraz kontrolleri neticesinde bildirim verilerinde tutarsızlık bulunduğunun tespit edildiği, ... tarih ve E.... sayılı ihtara rağmen bildirimlerdeki tutarsızlığı devam ettiğinden bahisle işlem tesis edilmiş ise de, ihtar üzerine davacı tarafından davalı idareye gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile, "... Akaryakıt Dağıtım A.Ş.'ye Nisan 2019 döneminde 26,047 ton motorin satıldığı ve anılan firmaya teslim edildiği, konuyla ilgili olarak firma ile görüşüldüğü ve anılan firmanın uygun zamanda düzelteme bildirimi vereceğinin" beyan edildiği, yine yazı ekinde anılan döneme ilişkin PPF-TİCAL ve PPF-TİCSA formlarının sunulduğu, anılan formlar incelendiğinde; ...'dan Ağustos 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin ve motorin alımına ilişkin PPF-TİCAL formu ile veri tutarsızlıklarının giderildiği, ...'tan Nisan 2019 dönemi motorin satışına ilişkin düzenlenen PPF-TİCSA formu ile 26,047 ton motorin satışının yapıldığının beyan edildiği, yine aynı firmadan Şubat 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin alımına ilişkin düzenlenen PPF-TİCAL formu ile 5,390 ton kurşunsuz benzin (95 oktan) alındığının bildirildiğinin görüldüğü,
Bu durumda, davacı şirket tarafından... tarih ve ... sayılı yazı ekinde sunduğu PPF-TİCAL formu ile ...'dan Ağustos 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin ve motorin alımına ilişkin veri tutarsızlıklarının düzeltildiği, ...'a Nisan 2019 dönemine ilişkin motorin satışı ve Şubat 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin alım satışına ilişkin PPF-TİCAL ve PPF-TİCSA formlarının davalı idareye gönderildiği, her ne kadar ... tarafından Nisan 2019 dönemi motorin alımına ilişkin bildirimde bulunulmadığı ve aynı firma ile Şubat 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin alım ve satımına ilişkin bildirimlerde tutarsızlık olduğu görülmekte ise de, belirtilen eksiklik ve tutarsızlığın davacıdan mı yoksa ilgili firmadan mı kaynaklandığı hususunda davalı idarece herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadığı ve doğrudan davacı firmaya aksi yönde iddiaları bulunduğu halde yaptırım uygulandığı anlaşılmış olup, uygulanan yaptırımın hukuki etki ve sonuçlarının ağırlığı dikkate alındığında, davacı ile ... bildirimleri arasındaki veri tutarsızlığının hangi firmadan kaynaklandığı hususu araştırılmak suretiyle bir işlem tesis edilmesi gerekirken bu doğrultuda bir araştırma ve teknik inceleme yapılmaksızın eksik inceleme sonucu tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, ... ve ...'nın söz konusu tutarsızlıklara sebebiyet veren formlarının yer aldığı bildirimlerin elektronik imza ile bildirim sistemi üzerinden yapıldığı, sistem üzerinden alınan bildirimlerde fatura talep edilmediği, yapılan bildirimlerdeki tutarsızlıklara ilişkin olarak tarafların karşılıklı mutabık olması gerektiği, davacıya hem uyarı hem de ihtar yazısı yazılmış olmasına rağmen firmanın cevap yazılarında bildirimlerin sadece ... ve ... tarafından düzeltileceğinin beyan edildiği, ticaretin varlığına ilişkin herhangi bir faturanın Kuruma ibraz edilmediği, dolayısıyla tutarsızlığa sebep olan şirketin hangisi olduğu tespit edilemediği için tutarsızlığa sebep olan üç şirket hakkında da işlem tesis edilmek üzere Denetim Dairesi Başkanlığına sevk edildiği, davacı şirkete gönderilen ihtar sonrasında 30 günlük düzeltme süresi geçmesine rağmen bildirim tutarsızlığının giderilmediğinin tespitiyle konunun Denetim Dairesi Başkanlığına bildirilmesi üzerine davacının faaliyetinin ilgili mevzuata aykırılık giderilinceye kadar 60 günlük süre ile geçici olarak durulmasına karar verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği, dolayısıyla tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler ile Dairemizin 14/11/2023 tarihli ara kararına verilen cevaplar incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacı şirket ve ticaret yapmış olduğu diğer lisans sahibi şirketlerin 2019 yılı Ocak ve Ağustos dönemlerine ait bildirimlerinin incelenmesi neticesinde, PPF-TİCAL ve PPF-TİCSA formlarının çapraz kontrollerinde tutarsızlıklar tespit edilmiş, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı yazısı ile davacı şirkete söz konusu aykırılıkların 10 iş günü içerisinde giderilmesi veya detaylı yazılı açıklama yapılması aksi hale Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. ve 20. maddeleri uyarınca hakkında denetim sürecinin başlatılacağı bildirilmiş, bunun üzerine davacı şirket tarafından, ... tarih ve ... sayılı yazı ile bazı aykırılıkların giderildiği, bazı aykırılıkların ise düzeltilmesi için ilgili firmalardan talepte bulunulduğu şeklinde cevap verilmiş, davalı idarece anılan aykırılıkların süresi içerisinde giderilmediğinin tespit edildiğinden bahisle ... tarih ve E... sayılı yazı ile söz konusu aykırılıkların 30 gün içerisinde mevzuata uygun hale getirilmesi, verilen ihtar süresi sonucunda aykırılıkların devam ettiğin tespit edilmesi halinde piyasa faaliyetlerinin 60 gün süreyle durdurulacağı hususu ihtar edilmiş, verilen süre sonunda yapılan denetimde 01/06/2020 tarihi itibarıyla bildirimlerdeki tutarsızlığın devam ettiğinin tespit edildiği gerekçesi ile davacı şirketin piyasa faaliyetinin aykırılıklar giderilinceye kadar (60) gün süre ile geçici olarak durdurulmasına ilişkin... tarih ve E... sayılı Denetim Dairesi Başkanlığı işlemi tesis edilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinde, "Lisans, sahibine lisansta yer alan faaliyetin yapılması ile bu konularda taahhütlere girişilmesi haklarını verir. Lisans ile tanınan haklar; bu Kanunun, ilgili diğer mevzuatın ve lisansta yer alan kayıtlı hususların yerine getirilmesi koşuluyla kullanılır. ..."; "İdarî yaptırımlar" başlıklı 20. maddesinin ikinci fıkrasında, "Bu Kanuna göre idari yaptırımlar aşağıdaki usulde yürütülür: a) Lisans sahibi kişiler hakkında bu Kanuna, ikincil mevzuata veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına aykırı davranılması hâlinde; Kurul tarafından belirlenen niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiiller için ilgilisine Kurum veya Kurumca yetkilendirilen kuruluşlar tarafından, otuz gün içerisinde aykırılığın giderilmesi, aksi halde hakkında geçici durdurma yapılabileceği ihtar edilir. Verilen ihtar süresi sonunda mevzuata aykırı durumu devam ettirenlerin ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Niteliği itibarıyla düzeltme imkânı olan fiilin tespit tarihinden itibaren iki yıl içerisinde tekrar edilmesi halinde ise ihtar işlemi uygulanmaksızın ilgili piyasa faaliyeti altmış gün süre ile geçici olarak durdurulur. Geçici durdurma süresince, tehlikeli eylemin veya kötüniyetin veya ürünlerde zarar oluşmasının önlenmesi ile faaliyetin durdurulmasına neden olan durumun ortadan kaldırılmasına ilişkin faaliyetler dışında hiçbir piyasa faaliyeti yapılamaz. Geçici durdurma süresi sonunda da tespit edilen aykırılıklar giderilmezse, faaliyetin durdurulmasına devam edilerek soruşturma başlatılır ve gerekli idari yaptırımlar uygulanır. Lisans iptalleri Kurumca yapılacak soruşturma neticesine göre karara bağlanır. Yapılan geçici durdurma sonrasında mevzuata aykırı durumun ortadan kalkması hâlinde geçici durdurma hali sona erdirilir." kurallarına yer verilmiştir.
27/05/2014 tarih ve 29012 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Enerji Piyasası Bildirim Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Yönetmelikte geçen; a) Bildirim: Bildirim yükümlüleri tarafından Kuruma verilen beyanı, b) Bildirim Sistemi: İlgili mevzuat uyarınca Kurulun veya Kurumun gerekli gördüğü bildirimlerin elektronik ortamda sunulduğu sistemi, c) Bildirim Sistemi Kullanım Talimatı (Talimat): Enerji piyasasına yönelik olarak Kurul kararıyla kabul edilen ve Kurum internet sayfasında yayımlanan; bildirim yükümlülüklerine ilişkin bilgiler, Bildirim Sisteminin kullanımı ve bildirim yapılması ile ilgili işlemlere ilişkin kurallar bütününü, ç) Bildirim yapma ek süresi: Süresinde yapılamamış bir bildirimin yapılması veya hakkında düzeltme talebi oluşturulmuş bir bildirimin düzeltilmesi için bildirim yükümlüsüne tanınan ilave süreyi, d) Bildirim yapma süresi: Bildirim Sistemi Kullanım Talimatında belirtilen ve bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilebileceği zaman aralığını, e) Bildirim yükümlüsü: Bildirim Sistemi kapsamında kendisinden bildirim yapması talep edilen gerçek veya tüzel kişiyi, ... g) Düzeltme bildirimi: Bildirim yükümlüleri tarafından Kuruma yapılan düzeltilmiş beyanı, ğ) Düzeltme talebi: Yapılmış bir bildirimin düzeltilmesine ilişkin Kurum veya bildirim yükümlüsü tarafından oluşturulan talebi, ... j) Geç gönderim: Bildirimlerin bildirim yapma süresi geçtikten sonra yapılması durumunu, k) Hatalı bildirim: Bildirimlerde yer alması gereken bir bilginin yer almaması, bilgilerin bildirim form açıklamalarına uygun şekilde girilmemesi veya bildirimlerde yer alan bilginin gerçeği yansıtmaması durumunu, ... ifade eder."; "Bildirimlerin toplanması" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Bildirimler, aksi belirtilmedikçe bildirim yükümlüsü yetkilileri tarafından Talimatta belirtilen şekle uygun olarak elektronik imza ile yapılır. İhtiyaç duyulduğu takdirde, elektronik ortamda yapılan bildirimlerin ıslak imzalı nüshaları da Kurum tarafından istenebilir. ... (3) Bildirim Sistemi kullanılarak yapılan dönemsel bildirimlere ilişkin düzeltmeler, bildirim yapma süresi sonuna kadar düzeltme talebi olmadan yapılabilir, bu durumda Kuruma en son yapılmış olan bildirim geçerli kabul edilir. Yapılan bir bildirim için bildirim yapma süresi dolduktan sonra ne zamana kadar düzeltme talebi beyanında bulunulabileceği Talimatta yer alır. ... (6) Talimatta belirlenen süreler içerisinde yapılmamış bildirimler ile hatalı bildirimler hakkında, ilgisine göre Elektrik Piyasası Kanununun 16 ncı, Doğal Gaz Piyasası Kanununun 9 uncu, Petrol Piyasası Kanununun 19 ve 20 nci ve LPG Piyasası Kanununun 16 ve 17 nci maddeleri hükümleri uygulanır. (7) Bildirim yapma yükümlülüğü, ilgili mevzuatta aksi belirtilmedikçe lisansın yürürlükte olduğu süre içindeki bildirim dönemleri ile diğer gerçek ve tüzel kişiler için talimatta belirtilen dönemleri kapsar. ..." kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat uyarınca lisans sahiplerinin lisans ile tanınan haklarını ancak mevzuat ile aranan hususların yerine getirilmesi ile kullanabilecekleri, bu hususlara aykırılık halinde yapılacak ihtar sonrasında durumun devam ettiğinin tespiti halinde piyasa faaliyetlerinin geçici süre ile durdurulmasına karar verileceği, bu kapsamda ilgili ikincil mevzuat kapsamında "Petrol Piyasasında Faaliyet Gösteren Lisans Sahiplerinden Temin" (PPF-TİCAL) ve "Petrol Piyasasında Faaliyet Gösteren Lisans Sahiplerinden Teslim" (PPF-TİCSA) formlarının bildirilmesi aranan hususlardan olduğu anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, davacı şirket tarafından... tarih ve ... sayılı yazı ekinde sunduğu PPF-TİCAL formu ile ...'dan Ağustos 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin ve motorin alımına ilişkin veri tutarsızlıklarının düzeltildiği, ...'a Nisan 2019 dönemine ilişkin motorin satışı ve Şubat 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin alım satışına ilişkin PPF-TİCAL ve PPF-TİCSA formlarının davalı idareye gönderildiği, her ne kadar ... tarafından Nisan 2019 dönemi motorin alımına ilişkin bildirimde bulunulmadığı ve aynı firma ile Şubat 2019 dönemine ilişkin kurşunsuz benzin alım ve satımına ilişkin bildirimlerde tutarsızlık olduğu görülmekte ise de, belirtilen eksiklik ve tutarsızlığın davacıdan mı yoksa ilgili firmadan mı kaynaklandığı hususunda davalı idarece herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadığı ve doğrudan davacı firmaya aksi yönde iddiaları bulunduğu halde yaptırım uygulandığının anlaşıldığından bahisle uygulanan yaptırımın hukuki etki ve sonuçlarının ağırlığı dikkate alındığında, davacı ile ... bildirimleri arasındaki veri tutarsızlığının hangi firmadan kaynaklandığı hususu araştırılmak suretiyle bir işlem tesis edilmesi gerekirken bu doğrultuda bir araştırma ve teknik inceleme yapılmaksızın eksik inceleme sonucu tesis edilen dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Söz konusu iptal kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi üzerine temyiz aşamasında Dairemizce konunun açıklığa kavuşturulması amacıyla 14/11/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden; ... tarafından, 2019 yılı Ocak ve Ağustos tarihleri arasında PPF-TİCAL ve PPF-TİCSA bildirimlerinde yer alan tutarsızlıklara ilişkin düzeltme bildiriminde bulunulup bulunulmadığı, davacı tarafından iddia olunduğu üzere Nisan 2019 dönemine ilişkin olarak ...'a yapılan satışlara ilişkin fatura ve irsaliye sunulup sunulmadığı sorulmuş; davacıdan ise, 2019 yılı Ocak ve Ağustos döneminde ...'a yapılan satışları gösterir fatura ve irsaliye mevcut ise gönderilmesi istenilmiştir.
Davacı tarafından söz konusu ara karara cevap verilmemiştir.
Davalı idare tarafından verilen ara karara cevap dilekçesinde ise, Enerji Piyasası Bildirim Sistemi'nde yapılan kontrol neticesinde, dağıtıcı lisansı sahibi ... tarafından, PPF-TİCAL ve PPF-TİCSA formlarını da kapsayan Dağıtıcı Ürün Hareketleri Bildirimi için Ocak 2019 dönemine ilişkin 06/03/2019 tarihinde, Şubat 2019 dönemi için 09/04/2019 tarihinde geç bildirim talebinde bulunulduğu, her iki talebin de talep günü kabul edildiği ve bildirimlerin yine talep gününde sisteme yüklendiği, bu bildirimler için herhangi bir düzeltme talebinde bulunulmadığı, Mart-Ağustos 2019 dönemlerine ilişkin bildirimler için ise geç bildirim talebinde bulunulmadığı gibi bildirimlerin şimdiye kadar hiç yapılmadığının anlaşıldığı, netice itibarıyla ... tarafından, 2019 yılı Ocak ve Ağustos tarihleri arasında PPF-TİCAL ve PPF-TİCSA bildirimlerinde yer alan turarsızlıklara ilişkin herhangi bir düzeltme talebinde bulunulmadığı, ayrıca davacı tarafından konuya ilişkin gelen yazı eklerinde herhangi bir fatura ve/veya irsaliye ibrazında bulunulmadığı belirtilmiştir.
Dolayısıyla, her ne kadar ilk derece Mahkemesince eksik inceleme sonucu işlem tesis edildiğinden bahisle dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de, davalı idarece konuya ilişkin yapılan incelemeler sonucunda davacı şirketin iddiasının aksine, yapılan ihtara rağmen söz konusu bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyerek mevzuata aykırı davrandığı sabit olduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın...Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 08/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.