T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2021/932
Karar No:2024/2760
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Akaryakıt Petrol ve Petrol Ürünleri İnşaat Pazarlama
Dağıtım Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait tesiste 08/05/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan benzin numunesinin ODTÜ PAL tarafından yapılan analiz sonucunda ulusal marker seviyesinin geçerli ancak "Buhar Basıncı” parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi ve (f) bendi uyarınca 100.521,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 17/01/2019 tarih ve 8384-30 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için teknik düzenlemeye aykırı kabul edilen buhar basıncının TS EN 228 standardında kabul edilen teknik özelliklerinin bilinmesi, bu parametreyi etkileyen faktörlerin neler olduğunun ve bayilik lisansına sahip davacı şirketin dağıtıcıdan aldığı akaryakıtın buhar basıncı parametresini teknik olarak değiştirip değiştiremeyeceğinin ortaya konulması gerektiği;
Benzer nitelikte bulunan bir uyuşmazlıkta Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce yapılan ara kararıyla TÜBİTAK MAM'dan, "Numunesi alınan akaryakıtın yalnızca buhar basıncı parametresi yönünden teknik özelliklere aykırı olduğu göz önüne alındığında; buhar basıncı parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı, bu özelliğin akaryakıta sonradan eklenecek kimyasallarla değiştirilmesinin mümkün olup olmadığı, sonradan eklenecek kimyasallarla değiştirilebilmesi varsayımında numunenin diğer özelliklerinin de değişime uğrayıp uğramayacağı; anılan parametrenin yazın en çok 60.0, kışın ise 90.0 olması gerektiği, 19/10/2007 tarihinde yapılan analiz sonucunda sırasıyla 65.3, 67.3 ve 73.1 olarak ölçüldüğü, ölçümlerde en çok olması gereken değerler konusunda yaz ve kış ayları arasındaki farkın fazla olduğu görüldüğünden, buhar basıncı parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ne kadar etkili olduğu..." hususları sorulmuş olup, ara kararına verilen cevapta, "İlgi b’deki muayene raporlarına ait numunelerde buhar basıncı parametresi değerleri üretim aşamasında rafineriler tarafından kış veya yaz sezonu değerlerine göre ayarlanmaktadır. İlgi b'deki muayene raporlarımızda buhar basıncı dışındaki tüm parametreler standarda uygun olarak bulunduğundan, söz konusu numuneler için bu özelliğin akaryakıta sonradan eklenecek kimyasallarla değiştirilmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. Buhar basıncı parametresi numune almadan başlayan ve analizin tamamlanmasına kadar geçen süreç içinde dış etkenlerden etkilenebilir. Bu etkiler neticesinde buhar basıncı parametresi değeri düşebilir." şeklinde açıklama yapıldığı;
Öte yandan, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan TS EN 228 standardının "Uçuculuk özellikleri" başlıklı 5.6.2 maddesinde, "Farklı iklim ve coğrafyalardaki şartları karşılamak amacıyla kurşunsuz benzin, Çizelge 3’te verilen on tipe ayrılmış ve Şekil 1’de buhar basıncıyla ilgisi açıklanmıştır. Her ülke, standardının millî ekinde, ülkenin hangi bölgesinde ve yılın hangi döneminde bu 10 tipten hangisini kullanacağını belirtmelidir2). Yaz dönemi en geç 1 Mayıs’ta başlamalı ve en erken 30 Eylül’de bitmeli ve yaz dönemi süresince Tip A uygulanmalıdır. Kutup ülkelerinde veya kış mevsiminin şiddetli olduğu ülkelerde yaz dönemi süresince en geç 1 Haziran’da başlamalı ve en erken 31 Ağustos’ta bitmeli ve yaz dönemi süresince Tip B uygulanmalıdır 2). Her ülke yaz döneminin başlangıç ve bitişindeki geçiş dönemlerinde VLI için bir veya daha çok sayıda uçuculuk tipi (Tip C1, Tip D1, Tip E1 ya da Tip F1) uygulamalıdır. Her geçiş dönemi en az 4 hafta olmalıdır. Geçiş döneminin kritik olduğu farz edildiğinde, kritik geçiş dönemi/dönemleri en az 8 hafta olmalıdır. Kalan dönem süresince bir ya da daha çok kış tipi, VLI (Tip C, Tip C1, Tip D, Tip D1, Tip E, Tip E1, Tip F yada Tip F1) ile veya VLI ‘sız uygulanmalıdır. ";
(....)
Ek MA'da, "Bu standardın Türkiye’de uygulanması ile ilgili olarak aşağıdaki kurallar geçerlidir.
Dağıtım birimlerinin (pompaların) işaretlenmesi Kurşunsuz benzin dağıtım birimlerinin üzerine harf büyüklüğü en az 2,5 cm olacak şekilde “Kurşunsuz Benzin 95 Oktan“ veya “Kurşunsuz Benzin 98 Oktan” (hangisi uygunsa) yazısı yazılmalıdır.
İklime bağlı özellikler
Ülke genelinde yaz aylarında Tip A*, kış aylarında Tip D kullanılmalıdır. Yaz ve kış dönemleri başlangıç ve bitiş tarihleri aşağıda verilmiştir.
Yaz ayları : 1 NİSAN - 31 EKİM (± 4 hafta)
Kış ayları : 1 KASIM - 31 MART (± 4 hafta)
* TSE Notu - Sadece içerisine etanol karıştırılmış kurşunsuz benzin için geçerli olmak üzere, Çizelge 3’te Tip A için verilen üst buhar basıncı değeri (60,0 kPa), etanol içeriğine bağlı olarak aşağıdaki çizelgede yer alan değer kadar arttırılır." kuralına yer verildiği;
Aktarılan standarda göre buhar basıncı parametresi kış ve yaz aylarında farklı referans aralıklarıyla belirlenmekte olup geçiş dönemlerinin en az 4 hafta olarak belirlenmesi gerektiği, geçiş dönemlerinin kritik olduğu yerlerde ise bu süresinin en az 8 hafta olması gerektiği belirtilmekle birlikte Türkiye için kış ayından yaz ayına geçişte 4 haftalık bir geçiş dönemi öngörüldüğü, dava konusu işleme esas alınan analize tâbi tutulan numunelerin alınma tarihinin (08/05/2018) kış ayından yaz ayına geçiş döneminden kısa bir süre sonraya (geçiş döneminin kritik olduğu yerler için belirlenen 8 haftalık süre içerisine ) rastlaması sebebiyle akaryakıt istasyonunun konumu ve bulunduğu coğrafyanın iklimsel özellikleri nazara alındığında buhar basıncı parametresinin referans değerlerinin yaz ayına göre değil kış ayına göre belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Nitekim ODTÜ PAL tarafından hazırlanan 16/05/2018 tarih ve PAL-18-360-0448 sayılı analizde buhar basıncı kış ayı referans değerlerine uygun şekilde 67,5 ve 67,6 olarak ölçülmüştür.
Bu itibarla, TÜBİTAK MAM tarafından, buhar basıncı parametresi değerleri üretim aşamasında rafineriler tarafından kış veya yaz sezonu değerlerine göre ayarlandığı, buhar basıncı dışındaki parametrelerin standarda uygun olması halinde bu özelliğin akaryakıta sonradan eklenecek kimyasallarla değiştirilmesinin mümkün olmadığı, buhar basıncı parametresinin referans değerlerinin numune almadan başlayan ve analizin tamamlanmasına kadar geçen süreç içinde dış etkenlerden etkilenebileceği belirtildiğinden ve kritik geçiş dönemi süresi olan 8 haftalık geçiş süreci birlikte değerlendirildiğinde dağıtıcısından aldığı akaryakıta fiziksel ve kimyasal olarak müdahale ederek buhar basıncı değerlerini değiştirmesi teknik olarak mümkün olmayan bayilik lisansı sahibi davacıya ait işyerinden alınan numunelerin teknik düzenlemeye aykırı olarak kabul edilemeyeceğinden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Kurumun harçtan muaf olduğu, diğer tüm parametrelerin referans değerleri içerisinde iken tek bir parametrenin referans değeri dışına çıkması durumunun fiilen mümkün olduğu, bu durumun gerek bilerek ve isteyerek aktif bir şekilde tağşiş yapılmak suretiyle veya yapılması gereken yatırımların yapılmamasından kaçınılarak hem tüketiciye hem çevreye hem de rekabete zarar verecek biçimde pasif şekilde oluşabileceği, teknik standartta yaz ayları için 1 Nisan-31 Ekim (+-4 hafta), kış ayları için 1 Kasım-31 Mart (+- 4 hafta) olarak belirlendiği, numunenin alındığı 08/05/2018 tarihi dikkate alındığında 1 Nisan gününden itibaren belirlenecek olan 4 haftalık sürenin zaten dolduğu, ODTÜ PAL tarafından da numuneye yönelik analizin yaz ayları standardı açısından ele alındığı, lisans sahibinin teknik özelliklerinden emin olmadığı bir yakıtı satışa sunduğu, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, denetim saatinin dikkate alınmadığı, istasyonun bulunduğu yerin karasal iklime sahip ve saat 19:00 itibarıyla soğuk bir havanın hakim olduğu, alınan numunenin yaz şartlarına uygun olarak kabul edilmesinin hayatın olağan akışına aykırılık teşkil ettiği, rapor ve teknik kriterler karşılaştırıldığında kış ayları için %90 azami oran belirlendiği, yaz ayları için bir kıstas aransa bile yalnızca %10'luk bir fark nedeniyle aykırılıktan söz edilemeyeceği, tüm satış raporları ve otomasyon sistemi verileri ile dağıtım şirketi kayıtları incelendiğinde, mevzuata uygun satış yapıldığının anlaşılacağı, raporun nesnellikten uzak olduğu, numunenin 2 gün bekletikdikten sonra laboratuvara teslim edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Bayilik lisansı sahibi davacı şirkete ait tesiste 08/05/2018 tarihinde gerçekleştirilen denetimde benzinin ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkması üzerine benzin numunesi alınmış ve analizinin yapılması için ODTÜ PAL'e gönderilmiş, bahse konu numunenin analizi sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda numunenin ulusal markeri geçerli ancak "Buhar Basıncı" parametresi yönünden TS EN 228 standardına uygun olmadığı tespit edilmiştir.
Anılan rapor üzerine davalı idarece ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporu düzenlenmiş, anılan rapor ... tarih ve E... sayılı yazılı savunma istem yazısı ile birlikte davacıya gönderilmiş ve savunma yapılması istenilmiş, davacı tarafından yapılan yazılı savunmada ileri sürülen hususlar geçerli görülmeyerek ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla idari para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, bu Kanuna göre faaliyette bulunanların; piyasa faaliyetlerinde, Kurul'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamakla yükümlü oldukları vurgulanmış; fiil tarihi itibarıyla yürürlükte olan hâliyle, 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 4. maddenin dördüncü fıkrasının (f) bendinin bir takvim yılı içinde Kurumca yapılan uyarıya rağmen ihlali, aynı fıkranın (l) bendi haricindeki bentlerin ihlali hâlinde, sorumlularına üçyüzellibin Türk Lirası idarî para cezası verileceği belirtilmiş; aynı maddenin (f) bendinde ise 4. maddenin dördüncü fıkrasının (l) bendi kapsamındaki ihlaller hariç olmak üzere bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte biri oranında uygulanacağı kurala bağlanmıştır.
Öte yandan, petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madenî yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olmasının zorunlu olduğu; (b) bendinde, ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olmasının esas olduğu belirtilmiş; 7. maddesinin (d) bendinde ise, lisans sahiplerinin akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlü oldukları kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Benzer bir uyuşmazlıkta Dairemizin E:2012/1092 sayılı dava dosyasında yapılan 16/11/2018 tarihli ara kararı ile TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi'nden;
- Buhar basıncı parametresinin, standardın sınır değerlerine uygun olmamasının ne anlama geldiğinin,
- Buhar basıncı parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığının,
- Numunenin alındığı tarihten laboratuvara teslim edildiği tarihe kadar özellikle hava sıcaklığının buhar basıncını etkileyip etkilemeyeceğinin, etkiler ise alt ve üst sınır değerlerinin ne olduğunun ve hangi koşullar altında muhafaza edilmesi gerektiğinin, numunenin uygun koşullarda muhafaza edilmemesi hâlinde teknik düzenlemelere aykırı olup olmayacağının,
- Numunenin alındığı tarih ile analizin yapıldığı tarihler arasında beklemeye bağlı olarak değişim olup olmayacağının, eğer değişim söz konusuysa numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerine de aykırı olup olmayacağının,
- Buhar basıncı parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğunun, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağının sorularak, ayrıntılı şekilde açıklanması istenmiştir.
Ara kararına verilen ... tarih ve ... sayılı cevabi yazıda, rapordaki buhar basıncı analizinin EN 13016-1 standardı şartları uygulanarak gerçekleştirildiği, buhar basıncı parametresi değerlerinin üretim aşamasında rafineriler tarafından kış veya yaz sezonu değerlerine göre ayarlandığı, söz konusu numunelerin uygun şekilde saklama ve nakliye şartlarının gerçekleştirilmesi durumunda özelliklerinde değişim olmayacağının değerlendirildiği, buhar basıncı parametresinin numune almadan başlayan ve analizin tamamlanmasına kadar geçen süreç içerisinde dış etkenlerden etkilenebileceği, bu etkiler neticesinde de buhar basıncı parametresi değerinin düşebileceği belirtilmiştir.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen bilgiler dikkate alındığında, akaryakıtın yalnızca "Buhar Basıncı" parametresinin teknik düzenlemelere aykırı çıkması, diğer parametrelerin tamamının uygun bulunması, buhar basıncı parametresinin dış etkenlerden etkilenerek değerinin düşebileceği, davacının numune alınan akaryakıta bir müdahalesinin ya da piyasaya teknik kriterlere aykırı akaryakıt arz ettiğine ilişkin başkaca bir somut tespitin de bulunmaması karşısında, davacıya idarî para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz posta giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam...-TL harcın istemi halinde davalıya iadesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın .... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 12/06/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.