T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/1939
Karar No:2025/136
TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Kurumu
VEKİLLERİ : Av....
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Elektrik Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ... ... 15- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi sınırlarında ... Elektrik Üretim A.Ş. tarafından yapılması planlanan termik santral için verilen ... tarih ve ... sayılı elektrik üretim lisansının, ÇED kararının sunulması için 11/11/2019 tarihine kadar süre verilmesine rağmen anılan sürede sunulmaması sebebiyle söz konusu lisansın iptal edilmesine yönelik yapılan 18/11/2019 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; ... Elektrik Üretim A.Ş. tarafından davalı idareye sunulan 23/10/2019 ve 10/02/2020 tarihli yazılar ile lisansa ilişkin inşaat öncesi sürenin uzatılmasının talep edildiği, ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile müdahil şirkete Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesi için 12/11/2022 tarihine kadar süre verilmesine ve tesis tamamlanma tarihinin 12/11/2027 olarak tadil edilmesine karar verildiği, 02/04/2020 tarih ve 9276 sayılı genel düzenleyici nitelikteki Kurul kararıyla ise COVID19 salgını mücbir sebep kabul edilerek anılan yükümlülük erteleme sürelerinin herhangi bir işleme gerek kalmaksızın 3 (üç) ay süreyle uzamış olarak değerlendirilmesine karar verildiği;
Bu durumda,... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile bahsi geçen Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinde yer alan yükümlülüklerin 11/11/2019 tarihine kadar yerine getirilmesi gerektiğinden bahisle verilen sürede ÇED Olumlu kararının sunulmadığından bahisle müdahil şirkete ait elektrik üretim lisansının iptali talep edilmekte ise de, davalı idarenin 12/03/2020 ve 02/04/2020 tarihli Kurul kararları neticesinde anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için verilen sürenin 12/02/2023 tarihine kadar uzatıldığı görüldüğünden, ÇED Olumlu kararının 11/11/2019 tarihine kadar sunulmadığından bahisle müdahil şirketin üretim lisansının iptal edilmesi talebiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun Geçici 9. maddesi uyarınca 07/11/2013 tarihli talebi üzerine davalı yanında müdahil şirkete 6 aylık ek sürenin verildiği ve inşaat tamamlama süresinin 02/05/2014 tarihi olarak güncellendiği, şirketin sonraki tarihlerde yaptığı başvurular doğrultusunda anılan sürenin bir kaç kez daha uzatıldığı, en son ÇED Olumlu kararının Danıştay Ondördüncü Dairesi'nin kararıyla iptali üzerine bu durumun mücbir sebep kapsamında değerlendirilerek yeni ÇED süreci ile kalan diğer yükümlülüklerin tamamlanması için müdahil şirkete yeniden süre verildiği görülmekte ise de, devam eden süreçte projeye ilişkin imar planı değişikliklerinin de yargı kararlarıyla hukuka aykırı bulunarak iptal edildiği, ortaya çıkan hukuki sonuç itibarıyla müdahil şirketin Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirdiğinden söz edilemeyeceği, anılan yükümlülükler kapsamında tesis edilen işlemlerin yargı kararlarıyla iptal edilmiş olmasının Yönetmeliğin 35. maddesinin 2. fıkrasında tanımlanan mücbir sebep kapsamında değerlendirilmesi olanağının da bulunmadığı, zira dava konusu elektrik üretim lisansına ve bu lisans kapsamında yapılacak projeye karşı bölge halkı ya da sivil toplum kuruluşları tarafından dava açılmasının hayatın olağan akışına uygun ve öngörülebilir bir durum olduğu, somut olayda mücbir sebep nedeniyle yükümlülüklerin yerine getirilmesinin engellenmesi değil, "yerine getirilen yükümlülüklerin" bizatihi hukuka aykırılığının yargı kararları ile belirlenmesi söz konusu olup, bu durumun Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca, dava konusu üretim lisansının hukuki geçerliliğini de etkileyeceğinin açık olduğu, dava konusu lisans kapsamında yürütülen projenin gerçekleştirilebilmesi için Yönetmeliğin Geçici 15. maddesinde sayılan yükümlülükleri herhangi bir mücbir sebep bulunmaksızın yerine getiremediği açık olan müdahil şirkete ait ...tarih ve ... sayılı elektrik üretim lisansının iptaline yönelik 18/11/2019 tarihi başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacıların istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına; 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca esastan incelenen davada, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, 12/03/2020 ve 02/04/2020 tarihli Kurul kararları neticesinde anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi için verilen sürenin 12/02/2023 tarihine ertelendiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; davalı yanında müdahil tarafından, aynı konuda açılan davanın lehine bozulduğu, 36 ay süre verilmesine ilişkin tadil işlemlerine karşı dava açılmadığı, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz istemlerinin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca müdahilin duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
... ili, ... ilçesinde kurulması planlanan ... Termik Santrali projesi için ... Elektrik Üretim A.Ş.'ye ...tarih ve EÜ/... sayılı üretim lisansı verilmiştir.
Müdahil şirketin 22/06/2009 tarihli yazısı üzerine dava konusu lisansa derç edilen tesis tamamlanma tarihi 12/10/2013 olarak tadil edilmiştir.
02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesi kapsamında müdahil şirketin 07/11/2013 tarihli yazısı üzerine inşaatın tamamlama tarihi 02/05/2014 olarak güncellenmiş, daha sonra şirketin 22/04/2014 tarihli yazısı ile ÇED-İDK toplantısının ancak 30/04/2014 tarihinde yapılacağı, bu nedenle santral işine 02/05/2014 tarihinde fiilen başlanamayacağından süre uzatım talebinde bulunulması üzerine 03/09/2015 tarih ve 5763-14 sayılı Kurul kararı ile bu husus mücbir sebep olarak değerlendirilmiş ve 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi ve Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamında lisans iptali işlemine yer olmadığına dair karar verilmiştir.
Müdahil şirket tarafından, tesisin kurulacağı alanın mülkiyet ve kullanım hakkının elde edilmesi kapsamında orman arazileri için ön izinlerin alındığını ve kesin izin çalışmalarının devam ettiğini belirterek ve özel mülkiyete konu arazilerin satın alındığını gösteren tapu belgeleri ile ... tarih ve ... sayılı ÇED Olumlu Belgesi'ni sunarak Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülüklerini tamamlaması için süre uzatım talebinde bulunulması üzerine, davalı Kurumca ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile bu gerekçeler mücbir sebep olarak değerlendirilmiş ve davacıya tanınan müddetin bitim tarihi 11/05/2018 olarak tadil edilmiştir.
Son olarak müdahil şirket tarafından 08/05/2018 tarihli yazı ile inşaata başlanması için gerekli 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planları askı sürecinin devam ettiği belirtilerek süre uzatım talebinde bulunulmuş, ... tarih ve ...sayılı Kurul kararı ile müdahil şirkete bu defa 11/11/2019 tarihine kadar süre verilmiştir.
Davacılar tarafından, ... Elektrik Üretim A.Ş.'ye ÇED kararının sunulması için 11/11/2019 tarihine kadar süre verilmesine rağmen anılan sürede sunulmaması sebebiyle söz konusu lisansın iptal edilmesine yönelik 18/11/2019 tarihli başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. (...)
(7) (...) Mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hallerinde lisans iptal edilir ve teminat mektubu irat kaydedilir (...)"; "İşletmeye geçmemiş ya da geçememiş lisanslara yönelik işlemler" başlıklı Geçici 9. maddesinin birinci fıkrasında, "Üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere, varsa kalan inşaat öncesi sürelerine ek olarak; yoksa sadece altı ay süre verilir. Mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde de yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisansları iptal edilir." kuralları yer almıştır.
Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisans tadil başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması" başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasında, "(3) Üretim tesisinin kurulması sürecinde;
a) Mücbir sebep hâlleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hallerin bulunması,
b) Söz konusu durumların üretim tesisinin kurulmasını doğrudan etkilemesi veya etkileyebilecek nitelikte olması,
c) Lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte Kuruma başvurulması,
hallerinde, tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisans tadil edilebilir. Ancak, üretim tesisi yatırımının, geri dönülemez noktaya geldiğinin tespiti halinde (c) bendinde öngörülen süre koşulu aranmaz." kuralı yer almış; "Yükümlülüklerin ertelenmesi, askıya alınması ve kaldırılması" başlıklı 35. maddesinde, önlisans ve lisans sahiplerinin, mücbir sebep hallerinde mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerin etkilenilen oranda ve mücbir sebebin etkileri giderilinceye kadar ertelenebileceği veya askıya alınabileceği belirtilmiş; işlem tarihindeki haliyle "Mevcut lisans sahiplerine altı aylık süre verilmesi" başlıklı Geçici 15. maddesinde, "(1) Kanun'un geçici 9'uncu maddesinin birinci fıkrası çerçevesindeki tüzel kişilerin tamamlaması gereken yükümlülükler şunlardır:
a) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın lisans sahibi tüzel kişinin mülkiyetinde olmaması halinde, söz konusu sahanın mülkiyet veya kullanım hakkını elde etmek, hidroelektrik santrallerinde su tutma alanları hakkında ilgili idarelerden kamulaştırma kararı almak.
b) Kurulması planlanan üretim tesisine ilişkin imar planlarını onaylatmak.
c) Rüzgâr başvurularına ilişkin Teknik Etkileşim İzninin alınması için gerekli başvuruyu yapmak.
ç) Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında alınması gerekli olan kararı almak.
(2) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibarıyla,
a) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi biten tüzel kişiler, bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren en geç altı ay içerisinde,
b) İnşaat öncesi döneme ilişkin süresi bitmeyen tüzel kişiler, kalan inşaat öncesi sürelerine altı ay eklenmek suretiyle bulunacak süre içerisinde,
birinci fıkrada belirtilen yükümlülüklerin tamamlandığına ilişkin bilgi ve belgeleri Kuruma sunmakla yükümlüdür. Bu süre içerisinde söz konusu yükümlülükleri tamamlayamayan tüzel kişiler hakkında Kanunun geçici 9'uncu maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde işlem tesis edilir. (...)" kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat kurallarından, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca üretim lisansına dercedilen inşaat öncesi süre içerisinde, üretim tesisinin inşaatına başlanması için yerine getirilmesi gereken yükümlülüklerini ikmal edememiş tüzel kişilere 6 ay süre verileceği, mücbir sebepler dışında bu süre içerisinde yükümlülüklerini ikmal edemeyen tüzel kişilerin lisanslarının iptal edileceği, bu madde kapsamında mevcut lisans sahiplerine verilecek sürenin ve yükümlülüklerin Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesinde düzenlendiği, süreç içerisinde üretim tesisinin kurulmasını etkileyen veya etkileyebilecek olan mücbir sebep halleri ile Kurul tarafından uygun bulunan hallerin ortaya çıkması ve lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte başvurulması durumunda tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisansın tadil edilebileceği, böyle bir tadilin yapılmaması ve üretim lisansının mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi halinde iptal edileceği anlaşılmaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamında yerine getirilmiş olan ÇED Olumlu kararı alınmasının ve gerekli imar planı değişikliklerinin hukuka aykırı bulunarak Mahkeme kararları ile iptal edilmiş olmalarının mücbir sebep olarak değerlendirilemeyeceği, projeye karşı dava açılmasının hayatın olağan akışına uygun ve öngörülebilir bir durum olduğu değerlendirilerek bu durumun Kanun'un Geçici 9. maddesi uyarınca dava konusu lisansın hukuki geçerliliğini etkileyeceği, Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlülükleri mücbir sebep bulunmaksızın yerine getirmediğinden müdahil şirkete ait lisansın iptali talebinin zımnen reddi işleminde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu üretim lisansının 12/10/2006 tarihli olduğu, bu lisansa konu tesisin tamamlanma sürecinin inşaat öncesi on altı (16) ve inşaat için kırk sekiz (48) olmak üzere toplam altmış dört (64) ay olarak belirlendiği ve 12/02/2012 tarihinde tamamlanması gerektiği, 6446 sayılı Kanun'un Geçici 9. maddesi ile Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin Geçici 15. maddesinin 1. fıkrasında yer alan ve lisansa derç süresi içerisinde inşaatın tamamlanamaması halinde mevcut lisans sahiplerine altı (6) ay ek süre verilebileceği; mücbir sebepler dışında bu süreninin sonunda yükümlülükleri yerine getirmeyen tüzel kişilerin lisansların iptal edileceği yönündeki düzenlemeler kapsamında lisansta öngörülen müddetin birden çok kez tadil edildiği ve 06/09/2018 tarihinde, 8040-3 sayılı Kurul kararı ile bu sürenin 11/11/2019 tarihine kadar uzatıldığı, müdahil şirketin 10/02/2020 tarihli yazısı ile davalı idareye, proje için alınan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu kararlarının Danıştay Ondördüncü Dairesinin 26/12/2018 tarihli kararları ile iptal edilmiş olmasından dolayı yeniden ÇED belgesi alınabilmesi için otuz altı (36) ay süre uzatım talebinde bulunduğu, 12/03/2020 ve 02/04/2020 tarihli Kurul kararları uyarınca müdahil şirkete anılan Yönetmeliğin Geçici 15. maddesi kapsamındaki yükümlüklerini tamamlanması için 12/02/2023 tarihine kadar süre verildiği görülmektedir.
Bu durumda, bakılan davanın müdahil şirkete 11/11/2019 tarihine kadar süre verilmesine rağmen bu sürede ÇED kararının sunulmaması sebebiyle iptal edilmesi için yapılan 18/11/2019 tarihli başvurunun zımnen reddi işleminin iptaline yönelik olduğu, davalı yanında müdahilin lisansı kapsamında yükümlüklerini yerine getirmesi için 12/02/2023 tarihine kadar vaktinin bulunduğu, dava konusu lisansa derç edilen sürelerin tadiline ilişkin işlemlerin işbu davaya konu edilmedikleri de dikkate alındığında, Bölge İdare Mahkemesi tarafından belirtilen hususlar ve dava dilekçesinde öne sürülen iddialar değerlendirilmek suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun yukarıda özetlenen gerekçeyle kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde müdahile iadesine,
4. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan ...-TL harcın istemi halinde davalı idareye iadesine,
5. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/01/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.