T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2022/3203
Karar No : 2025/1832
DAVACI : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ... Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU: Orman nitelikli taşınmazların tapu sicil kayıtları üzerine "YEKA şerhi" konulmasına ilişkin olarak birbirleriyle bağlantılı; 07/11/2018 tarih ve 30588 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlar ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanının, yarışma ihalesinin, yarışma ihalesi sonucunda firma ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında imzalanan YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi'nin ve bu işlemlerin dayanağı olduğu belirtilen Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin 5/1-(b) bendi ve 5/3 fıkrasının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Yarışma ilanında hiçbir yasal düzenlemeye gönderme yapılmadığı, ilanda Balıkesir, Çanakkale, Aydın ve Muğla'da RES kurulmasından bahsedilirken yarışma ihalesinde bu iller dışında Manisa, İzmir ve Denizli illerini de kapsayan bölgelerde RES kurulmasının planlandığının, YEKA ilanından anlaşıldığı, bunun Devlet İhale Kanunu'ndaki yarışma usulüne aykırı olduğu, yarışmanın usulüne ilişkin olarak ilan metninde bir açıklama olmadığı, yarışma ilanının bölgelerde il, ilçe, mahallelerde muhtarlıklara bidirilmesi gerektiği, ilanda yarışmanın yeri, tarihi ve saatinin belli olmadığı, herhangi bir kanunda sadece başvuranların bilgilendirileceği bir yöntem olmadığı, yarışma ihalesinin ilanının yapılmadığı, ihaleye katılımın kısıtlanamayacağı, 2018 ve 2019 yılında YEKA Kanunu'nda "yarışma" kavramınn mevcut olmadığı, kavramın 25/03/2020 tarihinde kanuna eklendiği, davalı idarenin ormanları koruma yükümlülüğünü ihlâl ettiği, "koordinat" kavramı kullanılarak yarışma ilanı, yarışma ihalesi ve YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi yoluyla rüzgarların bulunduğu alanların pazarlandığı, kullanım hakkı devredilmiş alanların tüm işler bittikten sonra Resmi Gazete'de koordinatlar bildirilerek YEKA olarak ilan edildiği, "ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alma" yükümlülüğünün yerine getirilmediği, alanların niteliklerini gizlemek amacıyla sadece koordinatların ilan edildiği ve tapuya "YEKA şerhi" konulmasının sağlandığı, işlemlerin Anayasaya, 5346 sayılı Kanun'a, bizzat Bakanlığın hazırladığı Yönetmeliğe, BM Uluslararası İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'ne ve İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planına (IDEP hükümlerine) aykırı olduğu, "Dampınar Rüzgar Enerji Santrali (RES) ve Mobil Kırma Eleme Tesisi Projesi" ile RES santrali yapmak üzere başvuru yapan müdahil firmanın proje adında dahi "taşocağı işletmesi" niteliğinde olan "mobil kırma eleme tesisi" ibaresi olduğu, hangi kurum ve kuruluşun görüşünün alındığının belirli olmadığı, ilgili kurum ve kuruluşlar tespit edilirken taşınmazın içinde bulunduğu ilçe belediyesi olarak kendilerinden görüş alınmadığı, Bakanlığın yer seçimi yaparken hangi kriterlere göre davrandığının belirli olmadığı, Yönetmeliğin YEKA'ların belirlenmesine ilişkin usulünün 5346 sayılı Kanun'a aykırı olduğu, yarışmanın YEKA'ların "ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınarak" tespitinden sonra yarışma yapılması gerektiği, Bakanlığın diğer kurumlara YEKA ile ilgili talimatlar verebildiği, diğer kurumların görüş dahi bildiremez hale getirildiği, süreç formalite haline getirilerek kurumların onaylama makamına dönüştürüldüğü, tapu müdürlüklerinin orman nitelikli taşınmazlar üzerine şerh koymasının zorunlu hale getirildiği, ormanlara zarar verildiği, yalnızca "koordinatlara" bakılarak tüm taşınmazlara YEKA şerhi işlenmesinin hukuka aykırı olduğu, Türk Medeni Kanunu, Tapu Kanunu ve Kadastro Kanunu uyarınca taşınmazların niteliklerine dahi bakılmaksızın YEKA şerhleri işlenemeyeceği, başka bir firmanın aynı alanlardaki "Mermer Ocağı" projesinin ÇED sürecinde olumsuz görüş verildiği, ancak EnerjiSA tarafından aynı ormanlar üzerinde RES ve Taşocağı başvurusunun ortaya çıktığı, ÇED sürecinde halkın katılımı toplantısında bu projeye de itirazlarda bulunulduğu, Zeytinciliğin Islağı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanun gereği bu projenin de sonlandırılması gerektiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : Usul yönünden, davanın husumet yönünden reddi gerektiği; esas yönünden, 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesinde YEKA'ların belirlenmesine ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelik ile düzenlenmesi gerektiğinin kurala bağlandığı, nitekim çıkarılan Yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca YEKA'ların Genel Müdürlük tarafından yürütülen çalışmalar sonucu ve bağlantı kapasite yarışması sonucu olmak üzere iki şekilde belirleneceği, YEKA RES-2 yarışmalarının ikinci yöntemle gerçekleştirildiği, bağlantı kapasite tahsis yönteminde yarışmayı kazanan ve sözleşme imzalanan tüzel kişiler tarafından Aday YEKA'ların önerildiği ve önerilen Aday YEKA'lar'ın Şartnamede belirlenen koşullar değerlendirilerek YEKA ilan edildiği, YEKA ilan etmeksizin yarışma ilanı yapılamamasına ilişkin kısıtın ikinci yöntemle gerçekleştirilen yarışmalar için söz konusu olmadığı, YEKA yarışmalarının yasal dayanağını 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesinin oluşturduğu, YEKA Yönetmeliği'nin 10. maddesinde de yarışmanın açık eksiltme usulüne göre yapılacağının belirtildiği, YEKA RES-2 yarışmalarını kazanan ve sözleşme imzalanan tüzel kişiler tarafından önerilen Aday YEKA'ların teknik değerlendirmelerinin Rüzgar Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartname ve YEKA Yönetmeliği uyarınca yapıldığı, bağlantı kapasite tahsis yönteminde önerilen Aday YEKA'ların değerlendirilmesi sürecinde ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınması gerektiği, yarışmaları kazanan şirketler tarafından bağlantı bölgeleri içinde kalacak şekilde 28/09/2020 tarihinde toplam 39 adet Aday YEKA önerildiği, öneri tarihi itibarıyla ayrıntılı çalışmalara başlandığı, Enerji İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen detay çalışmalar kapsamında Aday YEKA'lar içerisinde ilgili mevzuatı kapsamında RES kurulmasına izin verilemeyecek özellikteki yerlerin ve Aday YEKA'larda kurulacak RES'lerden etkilenmesi muhtemel mevcut veya planlanan projelerin olup olmadığına ilişkin görüşlerini temin etmek üzere toplamda 113 kurum ve kuruluşa yazı yazılarak gelen görüşler doğrultusunda uygun bulunan 19 adet alana ilişkin YEKA ilanı yapıldığı, 6446 sayılı Kanun uyarınca önlisans verilen tüzel kişinin YEKA olarak ilan edilen alanlar içerisinde kalmak kaydıyla, verilen sürede proje geliştirme çalışmalarını yürüterek ihtiyaç duyulan teknik (rüzgar ölçümü, türbin konumlandırma, harita çalışmaları vb.) ve idari (nihai onay, izin, ruhsat, ÇED belgesi, imar planı onayları vb.) çalışmalarını tamamlayacağı, alanın tamamının RES kurulumu için kullanılmayacağı ve RES'lerde çalışma yapılan imara konu alanların sadece türbin noktası ile yol güzergahları olduğu, türbin noktası ve yol güzergahları belirlenirken Çevre Bakanlığı'ndan alınacak ÇED raporu başta olmak üzere arazi vasfına göre ilgili kurum ve kuruluşların olumlu görüşlerinin alınmasının zorunlu olduğu, ilgili kurum görüşlerinin olumsuz olması halinde söz konusu alanlarda RES kurulumu yapılmayacağı, türbin noktası ve yol güzergahları dışında kalan ve imara konu olmayacak olan alanların ise ilan edilen YEKA sınırları içerisinde kalsa dahi amacına uygun olarak kullanılmaya devam edilebileceğinin açık olduğu, YEKA'ların yasal dayanağını oluşturan kuralların 17/06/2016 tarihinde 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesine eklenen 12, 13 ve 14. fıkralar olduğu, 25/03/2020 tarihinde 12 ve 13. fıkralar yürürlükten kaldırılarak 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesinde düzenleme yapıldığı, bu bağlamda YEKA'lara ilişkin işlemlerin 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesine dayanılarak gerçekleştirildiği, 2018 ve 2019'daki işlemlerin ise 6446 sayılı Kanun'a göre gerçekleştirildiği, şerh işlemlerinin yasal dayanağının 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrası olduğu, YEKA RES-2 yarışmalarını kazanan şirketler tarafından önerilen Aday YEKA'lara ilişkin yürütülen ayrıntılı çalışmalar kapsamında ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin 07/10/2020 tarihli yazı ile talep edildiği, daha sonra YEKA olarak ilan edilen alanların tapu kütüklerine şerh edilmesi gerektiğine ilişkin olarak 23/03/2021 tarihli yazının gönderildiği, dava konusu Yönetmeliğin 5. maddesi ile YEKA belirleme ve derecelendirme kriterlerinin düzenlendiği, YEKA'ların düzenlenen yarışmalarda en avantajlı fiyat teklifini sunan ve sözleşme akdedilen tüzel kişilere ilgili şartnamede yer alan lisans süresi boyunca tahsis edildiği, YEKA'nın tahsis edildiği tüzel kişi tarafından yarışma dokümanlarında yer alan önlisans süresi içerisinde gerekli onay, izin, ruhsat ve benzerlerinin alınması gerektiği, YEKA kapsamındaki yenilenebilir yatırımları için yarışmalar yapıldığı ve oluşan rekabet nedeniyle piyasa fiyatlarına göre oldukça avantajlı fiyatlarla bağlantı kapasiteleri tahsisi yapıldığı, projelerde kullanılacak olan mekanik/elektromekanik aksam için yerli malı kullanım zorunluluğu bulunduğu, Yönetmeliğin 5/3-(c) maddesi kapsamında bağlantı kapasite tahsis yönteminde yarışmayı kazanan ve Sözleşme imzalanan tüzel kişiler tarafından Aday YEKA'ların önerildiği ve önerilen alanların Şartname'de belirlenen koşullarda değerlendirilerek YEKA ilan edildiği belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Dava; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 2.796.626 m² orman niteliğindeki taşınmaz ile ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 3.115.782 m² orman niteliğindeki taşınmazın tapu kayıtları üzerine "YEKA şerhi" konulmasına ilişkin birbirleriyle bağlantılı; 07/11/2018 tarih ve 30588 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlar ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanının, yarışma ihalesinin, yarışma ihalesi sonucunda firma ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında imzalanan YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi'nin ve bu işlemlerin dayanağı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin 5/1-(b) bendi ve 5/3. fıkrasının iptali istemiyle açılmıştır.
Davacı tarafından, dava dilekçesinde, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin 31/12/2019 tarihli ve 30995 (4. mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile değişik 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ve aynı maddenin 3. fıkrasının iptali istenilmiştir.
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği, 10/05/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 4. ve 8. maddeleri ile 14/03/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 5. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin 5346 sayılı Kanunun, dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin yürürlükte olduğu sırada yürürlükte bulunan "Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması" başlıklı 4. maddesinde; Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra kamu veya Hazine arazilerinde yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının kullanımını ve verimliliğini etkileyici imar planları düzenlenemez. Elektrik Enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması ve kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir. Belirlenen yenilenebilir kaynak alanları imar planlarına resen işlenmek üzere Bakanlık tarafından ilgili mercilere bildirilir.",
Kanunun "Arazi İhtiyacına İlişkin Uygulamalar" başlıklı 8. maddesinde; "Orman vasıflı olan veya Hazinenin özel mülkiyetinde ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlardan bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi yapılmak amacıyla tesis, ulaşım yolları ve şebekeye bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı için kullanılacak olanlar hakkında Çevre ve Orman Bakanlığı veya Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında izin verilir, kiralama yapılır, irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir.
Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen amaçlarda kullanılacak olan taşınmazların 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan mera, yaylak, kışlak ile kamuya ait otlak ve çayır olması halinde, 4342 sayılı Mera Kanunu hükümleri uyarınca bu taşınmazlar, tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescil edilir. Bu taşınmazlara ilişkin olarak, Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında kiralama yapılır ve irtifak hakkı tesis edilir.
Bu Kanunun yayımı tarihi itibariyle işletmede olanlar dahil, 31/12/2015 tarihine kadar işletmeye girecek bu kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinden, ulaşım yollarından ve lisanslarında belirtilen sisteme bağlantı noktasına kadarki TEİAŞ ve dağıtım şirketlerine devredilecek olanlarda dahil enerji nakil hatlarından yatırım ve işletme dönemlerinin ilk on yılında izin, kira, irtifa hakkı ve kullanma izin bedellerine yüzde seksenbeş indirim uygulanır.
Bu Kanun kapsamındaki hidroelektrik üretim tesislerinin rezervuar alanında bulunan hazinenin özel mülkiyetindeki ve devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmaz mallar için Maliye Bakanlığı tarafından bedelsiz kullanma izni verilir.
Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ile tabiatı koruma alanlarında, muhafaza ormanlarında, yaban hayatı geliştirme sahalarında, özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında ise ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşü alınmak kaydıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulmasına izin verilir.
Bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik enerjisi üretim tesisleri için 29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların DeğerIendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun ek 2 nci maddesi hükümleri uygulanmaz.
Bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik tesisleri için 29/06/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanunununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanununun ek 2'nci maddesi hükümleri uygulanmaz.",
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 26/03/2020 tarihli ve 31080 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7226 sayılı Kanunun 35. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 5. maddesinin 12. ve 13. fıkralarında; "(12) (Ek fıkra: 04/06/2016 - 6719 S.K/Madde 16) 10/05/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında belirlenecek yenilenebilir enerji kaynak alanlarını kullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAŞ tarafından bağlantı görüşü verilmesi ve kapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde teminatın irat kaydedilmesi, yurt içinde üretim ve/veya yerli malı kullanım şartı ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesislerinde kullanılacak aksam için Bakanlık tarafından yönetmelikle belirlenecek şekilde yurt içinde üretim ve/veya yerli malı kullanım şartı aranır. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri için 5346 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellere göre hesaplanan fiyatlar toplamını geçmemek üzere her bir yenilenebilir enerji kaynak alanı için Bakanlık tarafından belirlenecek tavan fiyatı üzerinden teklif edilecek en düşük fiyat o yenilenebilir enerji kaynak alanı için yarışma şartlarında belirlenecek süre boyunca uygulanır. Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için önlisans ve lisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgili hususlar Kurum tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.
(13) (Ek fıkra: 04/06/2016 - 6719 S.K/Madde 16) 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında, yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak belirlenecek kamu ve hazine taşınmazları ile özel mülkiyete konu taşınmazlarda, bu taşınmazların yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak kullanımını ve verimliliğini etkileyici imar planları düzenlenemez. Özel mülkiyete konu taşınmazların yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak belirlenmesi halinde, söz konusu alanlar üzerinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27'nci maddesi uyarınca acele kamulaştırma yapılabilir. 09/01/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında belirlenen bölgelerin aynı zamanda bu Kanuna göre yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak da belirlenmesi halinde, bu alanların tahsis edileceği tüzel kişilerin belirlenmesi dışındaki diğer gerekli işlemler 4737 sayılı Kanuna göre yürütülür. Ancak bu alanları kullanacak tüzel kişiler, bu fıkra ile on ikinci fıkra hükümleri kapsamında Bakanlık tarafından belirlenir." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliğinin dava konusu edildiği tarihte yürürlükte olan hâliyle "YEKA belirleme ve derecelendirme kriterleri" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yarışması ve Sonrasında Yapılacak Çalışmalar" düzenlemesine; aynı maddenin 3. fıkrasında da; "...(3) YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi ile YEKA geliştirilmesi durumunda aşağıdaki teknik ve idari çalışmalar yürütülür.
a) Bakanlık, YEKA belirleme sürecini hızlandırmak ve mevcut potansiyel alanların YEKA kapsamında değerIendirilmesini sağlamak amacıyla YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yöntemini tercih edebilir.
b) Bakanlık tarafından ilan edilen bağlantı bölgeleri ve bağlantı kapasiteleri için kaynak türü bazında YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsisi yarışması açılır. Başvuru sahipleri, ilan edilen bağlantı bölgesi ve bağlantı kapasitesinin tamâmı için Şartnameye uygun olarak mali tekliflerini sunar.
c)(Değişik - R.G.: 31/12/2019 - 30995 / m.3) YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsisi yarışmasını kazanan ve YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesini imzalamış tüzel kişi, bağlantı bölgeleri içerisinde kalacak şekilde ve bağlantı kapasitesinin tamamına göre ilgili mevzuatı kapsamında belirleyecekleri Aday YEKA'Iarı, Şartnamede belirtilen süre içerisinde, talep edilen bilgi ve belgelerle birlikte Genel Müdürlüğe önerir. Uygun bulunmayan her bir Aday YEKA için yarışmayı kazanandan yarışmanın kazanıldığı bağlantı bölgesi değiştirilmemek ve bağlantı bölgesi için tahsis edilen bağlantı kapasitesi aşılmamak üzere şartnamede belirlenen koşullarda yeni Aday YEKA önermesi istenebilir. Tahsis edilen bağlantı bölgesi ve bağlantı kapasitesi için Aday YEKA'nın uygun bulunması ile bu Aday YEKA Resmî Gazete'de YEKA olarak ilan edilir. Önerilen Aday YEKA'Iarın değerIendirme süreci, Şartnamede belirlenen koşullarda ve sürede tamamlanır. Süresi içerisinde Genel Müdürlüğe sunulmayan veya değerlendirme sonucunda uygun bulunmayan Aday YEKA'Iara karşılık gelen kapasite, YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesinde belirtilen toplam kapasiteden düşürülerek iptal edilir. YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi kapsamında tahsis edilen kapasitenin yüzde yetmişinden daha az olmamak kaydıyla Şartnamede belirlenen asgari orana karşılık gelen kurulu güçte elektrik enerjisi üretim tesisinin kurulması esastır. Bu durum, YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesinde ve eklerinde bir değişiklik hakkı doğurmaz. Kullanılabilir Aday YEKA belirlenememesi veya bağlantı kapasitesinin yüzde yetmişinden daha az olmamak kaydıyla Şartnamede belirlenen asgari orandan daha az Aday YEKA belirlenmesi halinde teminat irat kaydedilerek YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi feshedilir.
ç) (Değişik - R.G.: 11/04/2017 - 30035 / m.3) YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsis yönteminde alan seçimi, gerekli etüt ve izinler, YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi ve Şartname koşulları içerisinde tamamlanır.
d)(Değişik - R.G.: 11/04.2017 - 30035 / m.3) Bakanlık, bağlantı kapasite tahsis yöntemi kullanılarak geliştirilecek YEKA'nın yatırıma hazır hale getirilmesi amacıyla gerekli izin süreçleri için iyi niyet çerçevesinde işbirliği yapar.
e) YEKA'nın yatırıma hazır hali getirilmesi, gerekli diğer iş ve işlemler için tüm masraflar yarışmayı kazanan tüzel kişiye aittir. Bu işlemler ve gecikme nedeniyle tüzel kişi zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamaz.
f) Mücbir sebepler veya kamudan kaynaklanan ve Genel Müdürlüğün uygun göreceği sebeplerle belirlenemeyen veya kullanılamayan santral sahalı bağlantı bölgesi aynı kalmak kaydıyla değiştirilebilir. Değiştirilen sahalar Genel Müdürlüğe sunulur. Uygun bulunması durumunda YEKA ilan edilir. Santral sahası belirleme sürecinde geçen ilave süre toplam süreye eklenmez." düzenlemesine yer verilmiştir.
Davacı tarafından; Yönetmeliğin dayanağı 5346 sayılı Kanunun 4. maddesinde, Bakanlığın, ilgili kurum ve kuruluşların görüşünü alarak yer seçimi yapmak suretiyle yenilenebilir enerji kaynak alanları oluşturacağının kurala bağlandığı, kurala göre Bakanlığın enerji kaynak alanları oluşturulurken iki yükümlülüğünün bulunduğu, bunlardan ilkinin ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından görüş almak; diğerinin ise yer seçimi yapmak olmasına karşın, uyuşmazlıkta yenilenebilir enerji kaynak alanları oluşturulurken ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından görüş alınmadığı, yer seçiminin yapılmadığı, Yönetmeliğin 5/1-(b) maddesinde "YEKA amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yarışması ve sonrasında yapılacak çalışmalar" şeklinde yaratılan bir yöntemle, Bakanlığın yenilenebilir enerji kaynak alanlarını tespit ve belirleme yükümlülüğünün bertaraf edilerek, doğrudan yarışma yapılmak suretiyle tahsis işlemine başlandığı, YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yarışmasının Kanunda yer almadığı, bu yarışmanın alanların tespitinden sonra; alan tespitinin de ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınmak suretiyle yapılmasının gerektiği, 2018 ve 2019 yıllarında davalı idarece yarışma adı altında işlemler tesis edilirken, Kanunda mevcut olmayan yarışma kavramının, Kanuna sonradan 25/03/2020 tarihinde eklendiği, Kanunda sonradan değişiklik yapılmasının Kanununa aykırılığı ortadan kaldırmayacağı, yarışma ilanının Kanuna aykırı olup, ihale niteliği taşımadığı, ilanda herhangi bir yasal düzenlemeye atıf yapılmadığı, yarışma ilanında Balıkesir, Çanakkale, Aydın ve Muğla'da RES kurulmasının amaçlandığının belirtildiği, ancak bilahare yapılan yarışma ihalesine bu illerin yanı sıra Manisa, İzmir ve Denizli illerinin de dahil edildiği, yarışma ilanının RES kurulması düşünülen bölgelerde il, ilçe, mahallelerde muhtarlıklara bildirilmesinin gerektiği, bu yapılmadığından ilandan haberdar olunamadığı, dava konusu işlemlerin ardından YEKA şerhi konulan taşınmazların orman niteliğindeki taşınmazlar olması nedeniyle, işlemlerin Anayasa'nın 169. maddesine aykırı olduğu, 169. maddede, Devletin ormanlara zarar verebilecek hiç bir faaliyet ve eyleme müsaade etmeyeceğinin düzenlendiği, Devletin orman sınırlarında daraltma yapamayacağı, üstelik orman niteliğindeki taşınmaza YEKA şerhi işleterek RES yapmak üzere başvuru yapan firmanın sadece RES değil, aynı zamanda maden işletme ruhsatı için de başvuru yaptığı, Dampınar Rüzgar Enerji Santralı (RES) ve Mobil Kırma Eleme Tesisi Projesi adı altında yapılan başvuru ile ilgili ÇED sürecinin devam ettiği, mobil kırma eleme tesisinin taş ocağı tesisi olup, açıkça bir maden işletmesi olduğu, ormanlarda madencilik faaliyetlerine izin verilemeyeceği, ormanların iklim değişikliğine karşı yerküreyi koruyan yegane karbon yutak alanları olduğu, BM Uluslararası İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi uyarınca Türkiye'nin, karbon yutak alanlarını iyileştirmek zorunda olduğu iddialarıyla, orman niteliğindeki taşınmazın tapu kayıtları üzerine "YEKA şerhi" konulmasına ilişkin birbiriyle bağlantılı 07/11/2018 tarihli e 30588 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanının, yarışma ihalesinin, yarışma ihalesi sonucunda firma ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında imzalanan YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi'nin ve bu işlemlerin dayanağı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin 5/1-(b) bendi ve 5/3. fıkrasının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden: 07/11/2018 tarih ve 30588 sayılı Resmi Gazete'de Rüzgar enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı'nın yayımlandığı, bu kapsamda Aydın, Çanakkale, Muğla ve Balıkesir bağlantı bölgelerinde her biri 250 MWe olmak üzere toplam 1000 MWe bağlantı kapasitesinin tahsisi amacıyla, 30/05/2019 tarihinde YEKA RES-2 yarışma ihalesinin yapıldığı ve 09/03/2020 tarihinde yarışmayı kazanan şirketler ile YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi imzalandığı anlaşılmıştır.
Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiş olup, Anayasa Mahkemesi kararlarında hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuk güvenliğini gerçekleştiren, Anayasaya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, eylem ve işlemleri yargı denetimine açık olan devlet olarak tanımlanmıştır.
Bir hiyerarşik kurallar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki kuralların, yürürlüklerini üst düzeydeki kurallardan aldığı kuşkusuzdur. Kurallar hiyerarşisinin en üstünde genel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta ve daha sonra gelen kanunlar yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden almaktadır. Dolayısıyla bir kuralın, kendisinden daha üst konumda bulunan bir kurala aykırı veya bunu değiştirici nitelikte hükümler getirmesine imkân bulunmamaktadır.
Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri kurala bağlanmıştır.
Kanun koyucu, düzenleyeceği konularda genel prensipleri belirler ve bunun uygulamasını yürütmeye, başka bir ifadeyle idareye bırakır. Bu, aslî düzenleme yetkisinin yasama organına ait olmasının doğal bir sonucudur.
İdarenin düzenleyici işlem tesis etme yetkisinin "Yasama yetkisinin devredilmezliği” ilkesinin bir sonucu olarak ikincil nitelikte bir kural koyma yetkisi olduğu göz önüne alındığında, söz konusu yetkinin kanunların çizdiği çerçeve içinde kalması ve kanunlara uygun olarak kullanılması zorunludur.
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği, 10/05/2005 tarihli 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji kaynaklarının elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 4 ve 8. maddeleri ile, 14/03/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 5. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
5346 sayılı Kanunun, dava konusu Yönetmelik maddesinin yürürlükte olduğu sırada yürürlükte bulunan 4. maddesinde, elektrik enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir enerji kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması ve kullanılmasına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun, 7226 sayılı Kanunun 35. maddesi ile yürürlükten kaldırılan (ancak Yönetmeliğin dava konusu 5. maddesinin 1-(b) bendinin düzenlendiği sırada yürürlükte bulunan) 5. maddesinin 12 ve 13. fıkralarında da, yenilebilir enerji kaynak alanlarını kullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAŞ tarafından bağlantı görüşü verilmesi, kapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi ... ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği, bu alanları kullanacak tüzel kişilerin Bakanlık tarafından belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Davacı tarafından, davaya konu yarışma ilanının 07/11/2018 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlandığı, yarışmaların 30/05/2019 tarihinde gerçekleştirildiği, ancak bu tarihlerde 5346 sayılı Kanun'da yarışma kavramının düzenlenmediği, yarışma kavramının 5346 sayılı Kanunda 25/03/2020 tarihinde yapılan değişiklik ile Kanuna eklendiği, dolayısıyla Yönetmeliğin, YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsisi yarışması ve sonrasında yapılacak işlemleri düzenleyen dava konusu maddelerinin yasal dayanağının bulunmadığı ileri sürülmektedir.
Yukarıda da belirtildiği üzere, yenilenebilir kaynak alanlarına yönelik yasal düzenlemeler, 04/06/2016 tarihli ve 6719 sayılı Kanunun 16. maddesiyle 6446 sayılı Kanunun 5. maddesine eklenen 12, 13 ve 14. fıkralar iken; 25/03/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 35. maddesiyle söz konusu 5. maddenin 12 ve 13. fıkraları yürürlükten kaldırılarak, yenilenebilir enerji kaynaklarına ilişkin düzenlemelerin tek kanun metninde yer almasını sağlamak amacıyla, 25.03.2020 tarihinde, 7226 sayılı Kanunun 26. maddesi ile YEKA'ların 5346 sayılı Kanunun 4. maddesinde düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Buna göre, Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yönetmeliğinin dava konusu edilen 5/1-(b) maddesinde yer alan "kapasite tahsisi yarışması" kavramı, dayanağını 5346 sayılı Kanundan değil, 6446 sayılı Kanunun 5. maddesinden almaktadır. 5346 sayılı Kanunun 4. maddesinde yapılan söz konusu düzenleme tarihi itibariyle de (25.03.2020), YEKA'lara ilişkin düzenleyici işlemler ile uygulama işlemlerinin dayanağının, 6446 sayılı Kanunun 5. maddesi değil, 5346 sayılı Kanunun 4. maddesi olduğu açıktır.
Bu durumda,, Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yönetmeliğinde yer alan "kapasite tahsisi yarışması" kavramının dayanağı, 2016 tarihinde yürürlüğe giren 6446 sayılı Kanunun 5. maddesinin 12 ve 13. fıkraları olup, dava konusu Yönetmelik maddelerinde, dayanağı mevzuat hükümlerine aykırılık görülmemiştir.
Davacı tarafından, idarece yönetmelikte düzenlenen bağlantı kapasite tahsis yarışmasının hukuka aykırı olduğu, nitekim, yenilenebilir kaynak alanları ilan edilmeden yarışma ilanı yapılamayacağı, ayrıca yarışma ilanında herhangi bir yasal düzenlemeye atıf yapılmadığı, yarışma ilanının Resmî Gazete'de ilan edilmesinin usulen geçerli olmadığı ileri sürülmüştür.
Yönetmeliğin dava konusu 5. maddesinde, YEKA belirleme ve derecelendirme kritelerleri düzenlenmiş, anılan maddenin 1. fıkrasında YEKA'ların; Genel Müdürlük tarafından yürütülen çalışmalar sonucu veya bağlantı kapasite tahsis yarışması sonucu olmak üzere iki şekilde belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, YEKA RES-2 yarışmalarının, bağlantı kapasite tahsis yöntemiyle gerçekleştirildiği, bu yöntemde, Yönetmeliğin 5. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi uyarınca, yarışmayı kazanan ve sözleşme imzalanan tüzel kişiler tarafından "Aday YEKA" ların önerildiği ve önerilen Aday YEKA'ların Şartnamade belirlenen koşullarda değerlendirilerek YEKA ilan edildiği, yenilenebilir kaynak alanlarının ilan edilmesini müteakip yarışma ilanı yapılmasının ise, bağlantı kapasite tahsis yöntemiyle gerçekleştirilen yarışmalar için değil, YEKA'ların Genel Müdürlük tarafından yürütülen çalışmalar sonucu belirlenmesinde geçerli bir kural olduğu, öte yandan, yapılacak yarışmaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesi yetkisinin, 5346 sayılı Kanunun 4. ve 6446 sayılı Kanunun 5. maddesinin mülga 12. ve 13. fıkraları ile YEKA Yönetmeliğine bırakıldığı, YEKA Yönetmeliğinin 6. maddesinin 1. fıkrasında da, yarışma ilanında asgari olarak hangi bilgilere yer verilmesi gerektiğinin düzenlendiği, dava konusu yarışma ilanının kapsamının söz konusu hükme uygun olarak belirlendiği ve Yönetmelik hükmünde ayrıca, yarışma ilanının hem Resmî Gazete'de hem de Genel Müdürlük internet adresinde yayımlanacağının kurala bağlanmış olduğu anlaşıldığından, yarışma ilanına yönelik davacı iddiaları yerinde görülmemiştir.
Davacının, yarışma ilanı kapsamında Aydın, Çanakkale, Muğla ve Balıkesir İllerinde RES kurulması amacıyla bağlantı kapasitesi tahsis edileceği belirtilmiş olmasına rağmen, bu iller dışında Manisa, İzmir ve Denizli İllerinde de, yarışma ilanı ile uyuşmayacak şekilde RES kurulduğu iddiası; YEKA RES-2 yarışmaları kapsamında yarışmayı kazanan ve sözleşme imzalanan tüzel kişiler tarafından önerilen Aday YEKA'ların teknik değerlendirilmelerinin, Şartname ve 20/10/2015 tarih ve 29508 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Rüzgâr Kaynağına Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yapıldığı, söz konusu Yönetmeliğin "Önlisans başvurularının teknik değerlendirmesi” başlıklı 4. maddesinin 8. fıkrasında yer alan "bağlantı bölgesi, başvuruda belirtilen santral sahasının alansal olarak en fazla yer kapladığı ilin bulunduğu bölgedir" kuralı gereğince, santral sahasının birden fazla ili kapsaması durumunda bağlantı bölgesi, sahanın alansal olarak en fazla yer kapladığı ilin bulunduğu bölge olarak belirlendiğinden, yarışma ilanında belirtilen iller dışına çıkılmasında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davacının, YEKA'lar belirlenirken ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınması yükümlülüğünün yerine getirilmediği, hatta bu yükümlülüğün bertaraf edilmesı amacıyla YEKA RES-2 yarışmalarının, bağlantı kapasite tahsis yöntemiyle gerçekleştirildiği iddiası; YEKA Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, önerilen Aday YEKA'ların değerlendirme sürecinin, Şartnamede belirlenen koşullarda ve sürede tamamlanacağı kurala bağlanmıştır. Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartname'nin 5.1. maddesinin 4. fıkrasında ise, Aday YEKA'da ilgili mevzuat kapsamında RES kurulmasına izin verilemeyecek yerlerin olup olmadığı hususunda ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin isteneceği, görüşleri sorulan kurum ve kuruluşlar tarafından talep edilebilecek ilave bilgi ve belgelerin, Genel Müdürlük tarafından verilen süre içerisinde RES şirketi tarafından sunulacağı düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre, bağlantı kapasite tahsis yönteminde, önerilen Aday YEKA'ların değerlendirilmesi sürecinde, ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınması gerektiği Şartnamede düzenlenmiştir.
Uyuşmazlıkta, YEKA RES-2 yarışmalarını kazanan şirketler tarafından bağlantı bölgeleri içinde kalacak şekilde toplam 39 adet Aday YEKA'nın önerildiği, Aday YEKA içerisinde, ilgili mevzuatı kapsamında RES kurulmasına izin verilemeyecek özellikteki yerlerin (yasaklı alanlar, duyarlı yöreler, koruma alanları, çevre düzeni/imar planlarındaki engeller, vb.) ve Aday YEKA'larda kurulacak RES'lerden etkilenmesi muhtemel mevcut veya planlanan projelerin olup olmadığına ilişkin görüşler alınmak üzere, ilgili kurum/kuruluşlara (toplam 113 kurum ve kuruluş) yazı yazıldığı, gelen görüşler doğrultusunda 19 adet alanın uygun bulunarak, 21/03/2021 tarih ve 31430 sayılı Resmî Gazete'de YEKA olarak ilan edildiği anlaşılmış olup, davacının ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınmadığına ilişkin iddiası yerinde görülmemiştir.
Davacının, YEKA RES-2 Yarışmaları kapsamında Bakanlık tarafından ilan edilen YEKA'larda yalnızca koordinat bilgilerine yer verildiği, arazi vasıflarının belirtilmediği, orman nitelikli taşınmazlar üzerinde ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınmaksızın RES kurulumu gerçekleştirildiği , dava konusu taşınmazların üzerine YEKA şerhi konulmasının hukuka aykırı olduğu iddiası;
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca önlisans verilen RES yatırımcısının, YEKA olarak ilan edilen alanlar içerisinde kalmak kaydıyla, verilen süre içerisinde proje geliştirme çalışmalarını yürüterek, teknik ve idari (türbin konumlandırma, harita çalışmaları, nihai onay, izin, ruhsat, ÇED belgesi, imar planı onayları, vb.) çalışmaları tamamlayacağı, RES'lerde çalışma yapılan, imara konu alanların, sadece türbin noktası ve yol güzergahları olduğu, bu alanlar belirlenirken de, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan alınacak Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu başta olmak üzere, arazi vasfına göre ilgili kurum ve kuruluşların olumlu görüşlerinin alınmasının zorunlu olduğu, olumsuz görüş bildirilmesi halinde RES kurulumunun yapılamayacağı, türbin noktası ve yol güzergahları dışında kalan, imara konu olmayacak olan alanların, ilan edilen YEKA sınırları içinde kalsa dahi amacına uygun olarak kullanılmasına devam edilebileceği görülmektedir.
Öte yandan, dava konusu taşınmazların üzerine YEKA şerhi konulmasına ilişkin işlemin, 5346 sayılı Kanunun, 25/03/2020 tarihli 7226 sayılı Kanunun 26. maddesi ile değişik 4. maddesinin 1. fıkrası uyarınca tesis edildiği anlaşılmış olup, anılan işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davacının, üzerine YEKA şerhi konulan taşınmazların orman niteliğindeki taşınmazlar olması nedeniyle, dava konusu işlemlerin Anayasanın ormanları koruma altına alan 169. maddesine aykırı olduğu iddiası:
T.C. Anayasasının 169. maddesinde; Devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli tedbirleri alacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği, ormanların zamanaşımı ile mülk edinilemeyeceği ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı kurala bağlanmıştır.
Ne var ki; 5346 sayılı Kanunun 8. maddesinde, orman vasıflı olan ... taşınmazlardan, elektrik enerjisi üretimi yapılmak amacıyla enerji nakil hattı için kullanılacak olanlar hakkında Çevre ve Orman Bakanlığı veya Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında izin verileceği, irtifak hakkı tesis edileceği veya kullanma izni verileceği, milli park, tabiat parkı alanları ile muhafaza ormanlarında ... ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında, ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşünün alınması kaydıyla, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesisi kurulmasına izin verileceği, 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 16. maddesinde, Devlet ormanları içinde maden araması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu, tesis, yol, enerji, ... tesislerine, bedeli alınarak Tarım ve Orman Bakanlığınca izin verileceği, 17. maddesinde, savunma, ulaşım, enerji, .... tesislerinin .... Devlet Ormanları üzerinde yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebileceği düzenlenmiştir.
Görüldüğü üzere, Devlet ormanlarının mülkiyetinin Devlete ait olduğunu ve bu mülkiyetin devredilmez olduğunu belirten kanun koyucu, kamu yararı şartının yerine getirilmesi koşuluyla üçüncü kişilerin ormandan yararlanmasına olanak tanımış, bunun karşılığında yükümlüleri "izin almak”, "mali karşılığını ödemek” ve "rehabilite etmek” ile yükümlü kılmıştır. Orman Genel Müdürlüğü istatistikleri uyarınca, 2012-2020 arasında 293 bin 822 hektarlık alan ormancılık dışı sahalara tahsis edilmiştir. Ormanların ormancılık dışında özgülendiği başlıca alanlar, bina ve tesis inşası, turizm ve madencilik olarak düzenlenmiştir. Bununla beraber ormanların bizatihi kamu yararı niteliği arz ediyor oluşu göz önünde bulundurulduğunda, ormanlar üzerinde kamu yararı için irtifak hakkı kurulmak istenmesi, üstün kamu yararını gündeme getirmektedir. Şu halde ormanlar üzerinde irtifak hakkı kurulması, ancak ormanların orman olarak muhafaza edilmesinin sağladığı yarardan daha üstün bir kamu yararı sağlayacaksa Anayasaya uygun olacaktır. Zira esas olan ormanların korunması yükümlülüğü olup kamu irtifakının bu sınır doğrultusunda tesis edilmesi gerekir. Aksi bir uygulama, "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez" hükmüne aykırılık teşkil edecektir.
6094 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 5. maddesi ile, 5346 sayılı Kanunun 8. maddesine eklenen 5. fıkrasında yer alan, " Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ile tabiatı koruma alanlarında, muhafaza ormanlarında, yaban hayatı geliştirme sahalarında, özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında ise ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşü alınmak kaydıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulmasına izin verilir" düzenlemesinin iptali istemiyle, Anayasa mahkemesine yapılan başvuru sonunda, Anayasa Mahkemesi'nin 05.07.2012 günlü ve E:2011/27, K:2012/101 sayılı kararı ile; "...Kuralda yer alan milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları, muhafaza ormanları, yaban hayatı geliştirme sahaları, özel çevre koruma bölgeleri ile doğal sit alanlarının; Çevre Kanunu, Milli Parklar Kanunu, Orman Kanunu, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve Kara Avcılığı Kanunu'nda getirilen hükümlerle özel olarak korunan alanlar olduğu, bu alanlarda yapılaşmaya gidilebilmesinin, öncelikle söz konusu Kanunlarda böyle bir yapılaşmaya olanak tanınmasına ve bu doğrultuda yetkili makamlarca izin verilmiş olmasına bağlı olduğu, iptali istenilen kuralın, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulabilmesi bakımından yukarıda anılan Kanunlarda öngörülen düzenlemelerin uygulanma zorunluluğunu ortadan kaldırmadığı, bir başka deyişle, 6094 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden önce milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları, muhafaza ormanları, yaban hayatı geliştirme sahaları, özel çevre koruma bölgeleri ile doğal sit alanlarında ilgili mevzuat uyarınca kurulması mümkün olmayan yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı bir elektrik üretim tesisinin, 6094 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesiyle kurulabilmesinin mümkün olmadığı, dava konusu kuralda, belirtilen alanların niteliğine göre, ilgili Bakanlık veya koruma bölge kurulunun olumlu görüşü alınmak kaydıyla bu alanlarda yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulmasına izin verileceğinin belirtilmesinin, yetkili makamların olumlu görüş ya da bu olumlu görüş üzerine tesis kurma izni verirken, çevre mevzuatı hükümlerinden bağımsız hareket edebilmelerine olanak tanımadığı, bu bağlamda, iptali istenilen kuralda yer alan 'izin verilir' ibaresinin, mevzuata ilişkin bir değerlendirme yapılmaksızın mutlak izin verme zorunluluğunu ifade etmeyip, yapılacak inceleme ve değerlendirme sonucu mevzuata uygun talepler doğrultusunda izin verilebileceği anlamını taşıdığı, belirtilen niteliği dolayısıyla dava konusu kuralın, hukuk devleti ilkesine, sağlıklı ve dengeli yaşam hakkına ve kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına aykırılık oluşturmadığı" gerekçesi ile dava konusu kuralın Anayasaya aykırı olmadığına karar verilmiştir.
Dava konusu uyuşmazlıkta, Aydın İli, Germercik İlçesi, ... Mahallesi ve İzmir İli, ... İlçesi, ... Mahallesi mevkiinde 11 adet türbin ve 63,8 MWm/33 MWe kurulu güçte ... Rüzgar Enerji Santrali yapımı ile ilgili olarak, 09/10/2016 tarihli YEKA Yönetmeliği ve 07/11/2018 tarihli Yarışma İlanı kapsamında, 30/05/2019 tarihinde Aydın Bağlantı Bölgesi için gerçekleştirilen yarışmayı dava dışı (müdahil) Enerjisa Üretim Santralleri A.Ş.'nin kazandığı. 09/03/2020 tarihinde anılan şirketin Enerji Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile, YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi imzaladığı, 21/03/2021 tarih ve 31440 sayılı Resmi Gazete'de YEKA olarak ilan edilen ve aralarında Dampınar RES'in de bulunduğu alanlarda RES kurulmasının Bakanlıkça uygun bulunduğu, akabinde dava dışı Enerjisa Üretim Santralleri A.Ş. tarafından YEKA Yönetmeliği kapsamında Aydın Bağlantı Bölgesi için imzalanan "YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmeleri”nin 03/06/2021 tarihinde imzalanan devir sözleşmeleri ile Enerjisa Enerji Üretim AŞ. 'ye devredildiği, proje kapsamında 5,8 MWm/3,0 MWe kurulu güçte 11 adet türbin kullanılacağı ve proje toplam kurulu gücünün 63,8 MWm/ 33 MWe olacağı, 11 adet türbinden 2 adedinin İzmir İli, 9 adedinin Aydın İli sınırları içerisinde yer aldığı, öte yandan, Dampınar RES Projesi'nin ilk safhalarında jeolojik şartların elverişli olmadığı durumlarda, türbin, yol vb. proje ünitelerinde, sadece inşaat aşamasında ve gerekmesi durumunda zemin gevşetme faaliyeti yapılacağı ve kazı çalışmalarından çıkan malzemenin mobil bir kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak, herhangi bir ticari amaçla kullanım olmaksızın yine yalnızca inşaat aşamasında ve ihtiyaç olması durumunda proje ünitelerinde dolgu malzemesi olarak kullanılacağı planlamış ise de, ÇED süreci içerisinde yapılan teknik değerlendirmeler sonucunda, projede geçen "Mobil Kırma Eleme Tesisi ve "Patlatma faaliyeti"nin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın 10/03/2022 tarih ve 311827 şayılı görüş yazısı doğrultusunda Proje kapsamından çıkartıldığı, ayrıca, Proje kapsamında kurulacak olan türbinlerin konumlandırılacağı noktaların, şalt merkezi ve güzergah yollarının bir bölümünün, İzmir-Aydın Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı paftasında "orman alanı” gösteriminde yer aldığı anlaşılmıştır.
Görüldüğü üzere, kanun koyucu, üstün kamu yararı ve zaruret şartının yerine getirilmesi koşuluyla üçüncü kişilerin, bina ve tesis inşaası, turizm ve madencilik alanlarında ormandan yararlanmasına olanak tanımış, Anayasa Mahkemesi tarafından da, orman, yaban hayatı geliştirme sahaları gibi kanunlarla koruma altına alınan alanlarda yapılaşmaya gidilebilmesinin, Kanunlarda böyle bir yapılaşmaya olanak tanınmasına ve bu doğrultuda yetkili makamlarca izin verilmiş olması koşuluyla mümkün olduğu, yapılacak inceleme ve değerlendirme sonucu mevzuata uygun talepler doğrultusunda izin verilebileceği belirtilmiştir
Bu durumda, geleneksel güç santrallerinin aksine, RES'lerde rüzgar türbinlerinin çalışmasının, çevreye zararlı gaz emisyonuna neden olmadığı, temiz enerji temini ve iklim değişikliğini önlemede önem taşıdığı, rüzgâr enerjisinin, enerji güvenliği açısından yakıt maliyeti olmayan ve uzun dönemli yakıt fiyatı risklerini eleyen doğal bir kaynak olduğu göz önünde bulundurulduğunda, işletilmesi planlanan RES projesinde kamu yararı bulunmadığının söylenemeyeceği, ayrıca proje kapsamında yer alan "Mobil Kırma Eleme Tesisi ve Patlatma faaliyeti"nin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın ...tarih ve ... şayılı görüş yazısı doğrultusunda Proje kapsamından çıkartılmış olması ile yukarıda gerekçesine yer verilen Anayasa Mahkemesi kararı dikkate alındığında, dava konusu işlemlerde mevzuata aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin 5/1-(b) bendi ve aynı maddenin 3. fıkrası ile, söz konusu düzenlemelere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemlerde mevzuata aykırılık görülmediğinden, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 06/05/2025 tarihinde, davacı vekillerinin gelmediği, davalı idare vekili Av. ...'ün ve davalı idare yanında müdahil vekili Av....'ün geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
07/11/2018 tarih ve 30588 sayılı Resmi Gazete'de Rüzgar Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Yarışma İlanı yayımlanmıştır.
Bu kapsamda Aydın, Çanakkale, Muğla ve Balıkesir bağlantı bölgelerinde her biri 250 MWe olmak üzere toplam 1000 MWe bağlantı kapasitesinin tahsisi amacıyla 30/05/2019 tarihinde YEKA RES-2 yarışma ihalesi yapılmıştır.
Yarışmayı kazanan şirketler ile 09/03/2020 tarihinde Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanı (YEKA) Kullanım Hakkı Sözleşmesi imzalanmıştır. İmzalanan sözleşmeler kapsamında önerilen alanlar arasından uygun bulunanlar 21/03/2021 tarih ve 31430 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak YEKA olarak ilan edilmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğü'nce Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü'ne yazılan 23/03/2021 tarih ve 53128 sayılı yazıyla, 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrası gereği, YEKA olarak ilan edilen alanların kullanımını ve verimliliğini etkileyici imar planlarının düzenlenmemesi ve bu alanların ilgili imar planlarına re'sen YEKA olarak işlenmesi ve ilgili tapu kütüklerine şerh edilmesi gerektiği bildirilmiştir.
İzmir Valiliği Kadastro Müdürlüğü'nce ... Tapu Müdürlüğü'ne yazılan ... tarih ve ... sayılı yazıyla ise, yazı ekinde gönderilen YEKA bilgileri klasöründe ilçe yetki sahasını kapsayan koordinatlara göre isabet eden kadastral parsellerin listesi hazırlanarak gerekli şerhlerin verilmesi için gönderildiği bildirilmiştir.
Davalı yanında müdahil şirket projesi kapsamında YEKA ilan edilen yerler bakımından, İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 2.796.626 m² orman niteliğindeki taşınmaz ile ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 3.115.782 m² orman niteliğindeki taşınmazın tapu kayıtlarına "YEKA şerhi" konulması üzerine bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı tarafından, davacının hukuki menfaati bulunmadığından davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinin birinci fıkrasında, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." kuralı yer almıştır.
Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin 5346 sayılı Kanun'un dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin yürürlükte olduğu sırada yürürlükte bulunan "Kaynak alanlarının belirlenmesi, korunması ve kullanılması" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra kamu veya Hazine arazilerinde yenilenebilir Enerji Kaynak Alanlarının kullanımını ve verimliliğini etkileyici imar planları düzenlenemez. Elektrik Enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması ve kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikte düzenlenir. Belirlenen yenilenebilir kaynak alanları imar planlarına resen işlenmek üzere Bakanlık tarafından ilgili mercilere bildirilir."; "Arazi İhtiyacına İlişkin Uygulamalar" başlıklı 8. maddesinde, "Orman vasıflı olan veya Hazinenin özel mülkiyetinde ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazlardan bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi yapılmak amacıyla tesis, ulaşım yolları ve şebekeye bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı için kullanılacak olanlar hakkında Çevre ve Orman Bakanlığı veya Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında izin verilir, kiralama yapılır, irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir. Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen amaçlarda kullanılacak olan taşınmazların 25/2/1998 tarihli ve 4342 sayılı Mera Kanunu kapsamında bulunan mera, yaylak, kışlak ile kamuya ait otlak ve çayır olması halinde, 4342 sayılı Mera Kanunu hükümleri uyarınca bu taşınmazlar, tahsis amacı değiştirilerek Hazine adına tescil edilir. Bu taşınmazlara ilişkin olarak, Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında kiralama yapılır ve irtifak hakkı tesis edilir. ...Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ile tabiatı koruma alanlarında, muhafaza ormanlarında, yaban hayatı geliştirme sahalarında, özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında ise ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşü alınmak kaydıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulmasına izin verilir. ...." kuralları yer almıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 26/03/2020 tarih ve 31080 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7226 sayılı Kanun'un 35. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 5. maddesinin 12. ve 13. fıkralarında, "(12) 10/05/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında belirlenecek yenilenebilir enerji kaynak alanlarını kullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAŞ tarafından bağlantı görüşü verilmesi ve kapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde teminatın irat kaydedilmesi, yurt içinde üretim ve/veya yerli malı kullanım şartı ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesislerinde kullanılacak aksam için Bakanlık tarafından yönetmelikle belirlenecek şekilde yurt içinde üretim ve/veya yerli malı kullanım şartı aranır. Yenilenebilir enerji kaynak alanlarında kurulacak üretim tesisleri için 5346 sayılı Kanuna ekli (I) ve (II) sayılı cetvellere göre hesaplanan fiyatlar toplamını geçmemek üzere her bir yenilenebilir enerji kaynak alanı için Bakanlık tarafından belirlenecek tavan fiyatı üzerinden teklif edilecek en düşük fiyat o yenilenebilir enerji kaynak alanı için yarışma şartlarında belirlenecek süre boyunca uygulanır. Bu madde kapsamında kurulacak üretim tesisleri için önlisans ve lisans verme koşulları, iptali ve tadili ile ilgili hususlar Kurum tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.
(13) 5346 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi kapsamında, yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak belirlenecek kamu ve hazine taşınmazları ile özel mülkiyete konu taşınmazlarda, bu taşınmazların yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak kullanımını ve verimliliğini etkileyici imar planları düzenlenemez. Özel mülkiyete konu taşınmazların yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak belirlenmesi halinde, söz konusu alanlar üzerinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27'nci maddesi uyarınca acele kamulaştırma yapılabilir. 09/01/2002 tarihli ve 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamında belirlenen bölgelerin aynı zamanda bu Kanuna göre yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak da belirlenmesi halinde, bu alanların tahsis edileceği tüzel kişilerin belirlenmesi dışındaki diğer gerekli işlemler 4737 sayılı Kanuna göre yürütülür. Ancak bu alanları kullanacak tüzel kişiler, bu fıkra ile on ikinci fıkra hükümleri kapsamında Bakanlık tarafından belirlenir." kurallarına yer verilmiştir.
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin "YEKA belirleme ve derecelendirme kriterleri" başlıklı 5. maddesinin dava konusu edildiği tarihte yürürlükteki hâliyle birinci fıkrasının (b) bendinde, "YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yarışması ve Sonrasında Yapılacak Çalışmalar"; aynı maddenin üçüncü fıkrasında da, "... (3) YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi ile YEKA geliştirilmesi durumunda aşağıdaki teknik ve idari çalışmalar yürütülür.
a) Bakanlık, YEKA belirleme sürecini hızlandırmak ve mevcut potansiyel alanların YEKA kapsamında değerIendirilmesini sağlamak amacıyla YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yöntemini tercih edebilir.
b) Bakanlık tarafından ilan edilen bağlantı bölgeleri ve bağlantı kapasiteleri için kaynak türü bazında YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsisi yarışması açılır. Başvuru sahipleri, ilan edilen bağlantı bölgesi ve bağlantı kapasitesinin tamâmı için Şartnameye uygun olarak mali tekliflerini sunar.
c)YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsisi yarışmasını kazanan ve YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesini imzalamış tüzel kişi, bağlantı bölgeleri içerisinde kalacak şekilde ve bağlantı kapasitesinin tamamına göre ilgili mevzuatı kapsamında belirleyecekleri Aday YEKA'Iarı, Şartnamede belirtilen süre içerisinde, talep edilen bilgi ve belgelerle birlikte Genel Müdürlüğe önerir. Uygun bulunmayan her bir Aday YEKA için yarışmayı kazanandan yarışmanın kazanıldığı bağlantı bölgesi değiştirilmemek ve bağlantı bölgesi için tahsis edilen bağlantı kapasitesi aşılmamak üzere şartnamede belirlenen koşullarda yeni Aday YEKA önermesi istenebilir. Tahsis edilen bağlantı bölgesi ve bağlantı kapasitesi için Aday YEKA'nın uygun bulunması ile bu Aday YEKA Resmî Gazete'de YEKA olarak ilan edilir. Önerilen Aday YEKA'Iarın değerIendirme süreci, Şartnamede belirlenen koşullarda ve sürede tamamlanır. Süresi içerisinde Genel Müdürlüğe sunulmayan veya değerlendirme sonucunda uygun bulunmayan Aday YEKA'Iara karşılık gelen kapasite, YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesinde belirtilen toplam kapasiteden düşürülerek iptal edilir. YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi kapsamında tahsis edilen kapasitenin yüzde yetmişinden daha az olmamak kaydıyla Şartnamede belirlenen asgari orana karşılık gelen kurulu güçte elektrik enerjisi üretim tesisinin kurulması esastır. Bu durum, YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesinde ve eklerinde bir değişiklik hakkı doğurmaz. Kullanılabilir Aday YEKA belirlenememesi veya bağlantı kapasitesinin yüzde yetmişinden daha az olmamak kaydıyla Şartnamede belirlenen asgari orandan daha az Aday YEKA belirlenmesi halinde teminat irat kaydedilerek YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi feshedilir.
ç) YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsis yönteminde alan seçimi, gerekli etüt ve izinler, YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi ve Şartname koşulları içerisinde tamamlanır.
d) Bakanlık, bağlantı kapasite tahsis yöntemi kullanılarak geliştirilecek YEKA'nın yatırıma hazır hale getirilmesi amacıyla gerekli izin süreçleri için iyi niyet çerçevesinde işbirliği yapar.
e) YEKA'nın yatırıma hazır hali getirilmesi, gerekli diğer iş ve işlemler için tüm masraflar yarışmayı kazanan tüzel kişiye aittir. Bu işlemler ve gecikme nedeniyle tüzel kişi zarar, ziyan ve benzeri ad altında herhangi bir talepte bulunamaz.
f) Mücbir sebepler veya kamudan kaynaklanan ve Genel Müdürlüğün uygun göreceği sebeplerle belirlenemeyen veya kullanılamayan santral sahalı bağlantı bölgesi aynı kalmak kaydıyla değiştirilebilir. Değiştirilen sahalar Genel Müdürlüğe sunulur. Uygun bulunması durumunda YEKA ilan edilir. Santral sahası belirleme sürecinde geçen ilave süre toplam süreye eklenmez." kuralları bulunmaktadır.
Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartname'nin "Aday YEKA'ların Analizi ve Değerlendirilmesi" başlıklı 5.1. maddesinin dördüncü fıkrasında, Aday YEKA'da ilgili mevzuat kapsamında RES kurulmasına izin verilemeyecek yerlerin olup olmadığı hususunda ilgili kurum ve kuruluşların görüşlerinin isteneceği, görüşleri sorulan kurum ve kuruluşlar tarafından talep edilebilecek ilave bilgi ve belgelerin, Genel Müdürlük tarafından verilen süre içerisinde RES şirketi tarafından sunulacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinin incelenmesi:
Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren bir içeriğe sahiptir. Yasama organının yasama tasarrufları dışında, idare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile, kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahiptir. "Kural işlemler" (ya da diğer adıyla "genel düzenleyici işlemler"), üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idarî işlemlerdir. Düzenleme yetkisini kullanarak yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemleri yapan idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallar konulmuş olması zorunludur.
İdarelerin düzenleme yapma yetkisine sahip olduğu alanlarda, bu alanları düzenleyici işlemler ile objektif bir şekilde düzenlemesi gerekmektedir. İdarelerin, işlem tesis ederken kendilerine Anayasa ve kanunlarla çizilen çerçeve içinde takdir yetkilerini kullanmaları ve bu yetkilerini kullanırken kamu hizmetinin gereklerini ve kamu yararını göz önünde bulundurmaları zorunludur. İdarelerin düzenleme yetkisinin kanunlarla getirilen hükümleri aşacak bir şekilde kullanılamayacağı açıktır.
Dava konusu Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları (YEKA) Yönetmeliği, 5346 sayılı Kanun'un 4 ve 8. maddeleri ile 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.Dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinin yürürlükte olduğu sırada yürürlükte bulunan, 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesinde, elektrik enerjisi üretimine yönelik yenilenebilir kaynak alanlarının ilgili kurum ve kuruluşların görüşü alınarak belirlenmesi, derecelendirilmesi, korunması ve kullanılmasına ilişkin usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği; 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 12. ve 13. fıkralarında, yenilenebilir enerji kaynak alanlarını kullanacak tüzel kişilerde aranacak koşulların belirlenmesi, TEİAŞ tarafından bağlantı görüşü verilmesi ve kapasite tahsisi yapılması, yapılacak yarışma, yenilenebilir enerji kaynak alanı tahsisi, teminat alınması, yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde teminatın irat kaydedilmesi, yurt içinde üretim ve/veya yerli malı kullanım şartı ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği, yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak belirlenecek kamu ve hazine taşınmazları ile özel mülkiyete konu taşınmazlarda, bu taşınmazların yenilenebilir enerji kaynak alanı olarak kullanımını ve verimliliğini etkileyici imar planları düzenlenemeyeceği kurala bağlanmıştır.
Yenilenebilir enerji kaynak alanlarına ilişkin olarak başlangıçta 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesine 04/06/2016 tarih ve 6719 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle eklenen 12, 13 ve 14. fıkraların getirildiği, ancak 25/03/2020 tarih ve 7226 sayılı Kanun'un 35. maddesiyle söz konusu 12 ve 13. fıkralar yürürlükten kaldırılarak, 26. maddesi ile yenilenebilir enerji kaynaklarına ilişkin anılan düzenlemeler 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesine alınmıştır. Aynı Kanun'un 37. maddesiyle 6446 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 27. madde uyarınca, 5. maddenin bu maddeyi ihdas eden Kanunla yürürlükten kaldırılan onikinci ve onüçüncü fıkralarına yapılmış atıfların, 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesine yapılmış sayılacağı, 5. maddenin bu maddeyi ihdas eden Kanunla yürürlükten kaldırılan onikinci ve onüçüncü fıkraları kapsamında yapılmış yenilenebilir enerji kaynak alanları yarışmaları sonucunda imzalanmış sözleşmeler için mezkûr fıkraların hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği düzenlenmiştir.
YEKA sisteminin, esas olarak taşınmazların niteliğine ve sahiplik durumlarına bağlı kalmaksızın yenilenebilir enerji kaynaklarından daha fazla faydalanmak için büyük ölçekli alanların kullanılması amacıyla getirildiği anlaşılmaktadır.
YEKA Yönetmeliği'nin dava konusu 5. maddesinde YEKA belirleme ve derecelendirme kritelerleri düzenlenmiş olup, YEKA'ların; (a) bendi uyarınca Genel Müdürlük tarafından yapılacak çalışmalar sonucu, dava konusu edilen (b) bendi uyarınca ise YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yarışması ve sonrasında yapılacak çalışmalar sonucu geliştirileceği kurala bağlanmıştır.
Dolayısıyla YEKA'ların belirlenmesi için Yönetmelikte iki farklı usul öngörülmüştür. Dava konusu edilmeyen ilk usulde, Enerji İşleri Genel Müdürlüğü eldeki verileri kullanarak taşınmazlar hakkında ön değerlendirmeler yapmaktadır. Alanın Aday YEKA olarak ilan edilebileceğinin kararlaştırılması halinde TEİAŞ'tan bağlantı görüşü alınarak kapasite tahsisi yapılması istenmektedir. Alınan görüş çerçevesinde Aday YEKA için ayrıntılı çalışmalar başlatılarak bu alan Aday YEKA olarak ilan edilmektedir. İlan edilen Aday YEKA'lar içerisinde belirlenen enerji kaynağına dayalı üretim tesisi kurulamayacak sahaların olup olmadığı hususu ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde sorgulanmakta, alınan cevaplar doğrultusunda Aday YEKA'lar revize edilmektedir. Teknik süreçler işletildikten sonra alanda yatırım yapılabileceğinin değerlendirilmesi halinde YEKA'lar Resmi Gazete'de ilan edilmektedir.
Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin dava konusu edilen 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "yarışma" kavramı, dayanağını 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin mülga on ikinci fıkrasından almıştır.
Yönetmeliğin dava konusu edilen 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ise, Bakanlık, süreci hızlandırmak ve mevcut potansiyel alanların YEKA kapsamında değerIendirilmesini sağlamak amacıyla YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi (yarışma) yöntemini tercih edebilecektir. Bakanlık tarafından ilan edilen bağlantı bölgeleri ve bağlantı kapasiteleri için kaynak türü bazında YEKA amaçlı bağlantı kapasite tahsisi yarışması açılmaktadır. Yarışmada başvuru sahipleri mali tekliflerini sunmakta, yarışma açık eksiltme usulü ile gerçekleştirilmektedir. Yarışmayı kazanan ve YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi imzalayan tüzel kişiler, bağlantı bölgeleri içerisinde kalacak şekilde ilgili mevzuatı kapsamında belirleyecekleri Aday YEKA'Iarı önermekte, önerilen alanların uygun bulunup bulunmadığı hususunda davalı idarece çalışma yürütülmektedir. Önerilen Aday YEKA'Iarın değerIendirme süreci Şartnamede belirlenen koşullarda tamamlanmakta olup, süresi içerisinde sunulmayan veya değerlendirme sonucunda uygun bulunmayan Aday YEKA'Iara karşılık gelen kapasite iptal edilmektedir. Aday YEKA'lar ancak uygun bulunması hâlinde Resmî Gazete'de YEKA olarak ilan edilmekte, alan seçimi, gerekli etüt ve izinler YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi ve Şartname koşulları içerisinde tamamlanmakta, uygun bulunmayan alanlar için yeni Aday YEKA önerilmesi istenebilmektedir. Bakanlık bu yöntemle geliştirilecek YEKA'nın yatırıma hazır hale getirilmesi için gerekli izin süreçlerinde proje sahipleri ile işbirliği yapmaktadır.
Bu itibarla, YEKA'ların belirlenmesine ilişkin Yönetmelik ile düzenlenen yarışma usulünün ve Aday YEKA'lara ilişkin işlemler ile uygulama işlemlerinin dayanağını ilgili kanunlardan aldığı, ayrıca yarışma usulü ile YEKA belirlenmesi sürecinin de davalı idarece yürütüldüğü, Aday YEKA'ların ilgili kurum ve kuruluşlardan alınacak görüşler doğrultusunda uygun bulunup bulunmama noktasında davalı idarece bir değerlendirmeye tâbi tutulduğu, yalnızca uygun bulunan alanlar ile ilgili sürecin devam ettirildiği ve uygun bulunmayan alanlara ilişkin kapasitenin iptal edildiği anlaşıldığından, dava konusu Yönetmelik düzenlemelerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu diğer işlemlerin incelenmesi:
Dava konusu edilen YEKA RES-2 yarışması işlemleri, YEKA Amaçlı Bağlantı Kapasite Tahsisi Yarışması yöntemiyle gerçekleştirilmiştir. Yapılacak yarışmaya ilişkin usul ve esaslar, davalı idarece çıkarılan YEKA Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Bu yöntemde, yarışmayı kazanan ve sözleşme imzalanan tüzel kişiler tarafından önerilen Aday YEKA'lar, Şartnamade belirlenen koşullarda davalı idarece değerlendirilerek yalnızca uygun bulunanlar YEKA olarak ilan edilmektedir.
Dava konusu yarışma ilanının kapsamı YEKA Yönetmeliğin 6. maddesine uygun olarak belirlenmiş olup, düzenlemeye uygun olarak, yarışma ilanı hem Resmî Gazete'de hem de Enerji İşleri Genel Müdürlüğü internet adresinde yayımlanmıştır.
Dava konusu YEKA RES-2 yarışmaları kapsamında yarışmayı kazanan ve sözleşme imzalanan tüzel kişiler tarafından önerilen Aday YEKA'ların teknik değerlendirmeleri, Şartname ve Rüzgâr Kaynağına Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılmıştır. Anılan Yönetmeliğin dava konusu işlemler tarihindeki yürürlükteki hâliyle "Önlisans başvurularının teknik değerlendirmesi” başlıklı 4. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca, santral sahasının birden fazla ili kapsaması durumunda bağlantı bölgesi, sahanın alansal olarak en fazla yer kapladığı ilin bulunduğu bölge olarak belirlenmektedir. Nitekim dava konusu işlemler de buna uygun olarak tesis edilmiştir.
YEKA Yönetmeliği'nin 5. maddesinin dava konusu üçüncü fıkrasının (c) bendinde, önerilen Aday YEKA'ların değerlendirme sürecinin Şartnamede belirlenen koşullarda ve sürede tamamlanacağı açıkça kurala bağlanmıştır. YEKA RES-2'ye ait Rüzgâr Enerjisine Dayalı Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları ve Bağlantı Kapasitelerinin Tahsisine İlişkin Şartname'de, bağlantı kapasite tahsis yönteminde önerilen Aday YEKA'ların değerlendirilmesi sürecinde ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınması gerektiği düzenlenmiştir.
Nitekim, YEKA RES-2 yarışmalarını kazananlar tarafından toplam 39 adet Aday YEKA önerilmiştir. Davalı idare Enerji İşleri Genel Müdürlüğü'nün...tarih ve ... sayılı yazısı, Aday YEKA'lar içerisinde, ilgili mevzuatı kapsamında RES kurulmasına izin verilemeyecek özellikteki yerlerin (yasaklı alanlar, duyarlı yöreler, koruma alanları, çevre düzeni/imar planlarındaki engeller, vb.) olup olmadığına ve kurulacak RES'lerden etkilenmesi muhtemel mevcut veya planlanan projelere ait bilgilere (sayısal haritalar, proje raporları, vb.) ilişkin görüşler alınmak üzere toplam 113 ilgili kurum ve kuruluşa gönderilmiştir. Gelen görüşler doğrultusunda uygun bulunan yalnız 19 adet alan YEKA olarak ilan edilmiştir.
Anılan yazıda ayrıca, YEKA olarak ilan edilen alanlar içerisinde kalmak kaydıyla, 6446 sayılı Kanun uyarınca önlisans verilen tüzel kişilerin, verilen süre içerisinde proje geliştirme çalışmalarını yürüterek, teknik (rüzgar ölçümü, türbin konumlandırma, harita çalışmaları) ve idari (nihai onay, izin, ruhsat, ÇED belgesi, imar planı onayları, vb.) çalışmaları tamamlayacağı belirtilmiştir.
Orman nitelikli taşınmazların YEKA olarak ilan edilmesi yönünden;
Anayasa'nın 169. maddesinde, devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli tedbirleri alacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği, ormanların zamanaşımı ile mülk edinilemeyeceği ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı kurala bağlanmıştır.
Bununla birlikte, 5346 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca, orman vasıflı olan taşınmazlardan, yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi yapılmak amacıyla tesis, ulaşım yolları ve şebekeye bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı için kullanılacak olanlar hakkında Çevre ve Orman Bakanlığı veya Maliye Bakanlığı tarafından bedeli karşılığında izin verilecek, irtifak hakkı tesis edilecek veya kullanma izni verilecektir. Ayrıca, milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ile tabiatı koruma alanlarında, muhafaza ormanlarında, yaban hayatı geliştirme sahalarında, özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında ise ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşü alınmak kaydıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulmasına izin verilecektir.
6831 sayılı Orman Kanunu'nun 17. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ise, ulaşım, enerji, altyapı tesislerinin ve bunlarla ilgili her türlü yer ve binanın devlet ormanları üzerinde bulunması veya yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilecektir.
Aktarılan kurallardan, devletin, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli tedbirleri alacağı, ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemeyeceği, ormanların kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamayacağı, ancak yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üretimi yapılmak amacıyla tesis, ulaşım yolları ve şebekeye bağlantı noktasına kadarki enerji nakil hattı için kullanılacak olanlar hakkında bedeli karşılığında irtifak hakkı tesis edilebileceği veya kullanım izni verilebileceği, yine enerji ve altyapı tesislerinin yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde bedeli karşılığında kullanılmasına izin verilebileceği anlaşılmaktadır.
5346 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşinci fıkrasında yer alan, "Milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ile tabiatı koruma alanlarında, muhafaza ormanlarında, yaban hayatı geliştirme sahalarında, özel çevre koruma bölgelerinde ilgili Bakanlığın, doğal sit alanlarında ise ilgili koruma bölge kurulunun olumlu görüşü alınmak kaydıyla yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulmasına izin verilir." düzenlemesinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesi'ne başvuru yapılmıştır. Anayasa Mahkemesi'nin 05/07/2012 tarih ve E:2011/27, K:2012/101 sayılı kararında özetle, "Kuralda yer alan milli park, tabiat parkı, tabiat anıtı ve tabiatı koruma alanları, muhafaza ormanları, yaban hayatı geliştirme sahaları, özel çevre koruma bölgeleri ile doğal sit alanlarının; Çevre Kanunu, Milli Parklar Kanunu, Orman Kanunu, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve Kara Avcılığı Kanunu'nda getirilen hükümlerle özel olarak korunan alanlar olduğu, bu alanlarda yapılaşmaya gidilebilmesinin, öncelikle söz konusu Kanunlarda böyle bir yapılaşmaya olanak tanınmasına ve bu doğrultuda yetkili makamlarca izin verilmiş olmasına bağlı olduğu, iptali istenilen kuralın, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı elektrik üretim tesislerinin kurulabilmesi bakımından anılan Kanunlarda öngörülen düzenlemelerin uygulanma zorunluluğunu ortadan kaldırmadığı, dava konusu kuralın, yetkili makamların olumlu görüş ya da bu olumlu görüş üzerine tesis kurma izni verirken çevre mevzuatı hükümlerinden bağımsız hareket edebilmelerine olanak tanımadığı, iptali istenilen kuralda yer alan 'izin verilir' ibaresinin, yapılacak inceleme ve değerlendirme sonucu mevzuata uygun talepler doğrultusunda izin verilebileceği anlamını taşıdığı, belirtilen niteliği dolayısıyla dava konusu kuralın, hukuk devleti ilkesine, sağlıklı ve dengeli yaşam hakkına ve kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkına aykırılık oluşturmadığı" belirtilerek kuralın Anayasaya aykırı olmadığına karar verilmiştir.
YEKA olarak belirlenen alanların tamamı RES yatırımları için kullanılmamakta, çalışma yapılacak alanlar türbin noktaları ve yol güzergahlarından ibaret bulunmaktadır. Bu alanlar belirlenirken, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan alınacak Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporu başta olmak üzere, alanların niteliğine göre ilgili kurum ve kuruluşların olumlu görüşlerinin alınması zorunludur. Olumsuz görüş bildirilmesi halinde RES kurulumu yapılamayacaktır. Ayrıca, türbin noktası ve yol güzergahları dışında kalan alanların, ilan edilen YEKA sınırları içinde kalsa dahi, amacına uygun olarak kullanılmasına devam edilebileceği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, anılan Anayasal ve yasal yasal düzenlemeler ile aktarılan Anayasa Mahkemesi kararı gerekçesi dikkate alındığında, kamu yararı bulunduğunda şüphe bulunmayan yenilenebilir enerji yatırımları bakımından, ilgili genel ve özel mevzuata uygun olarak ve gerekli izinler alınmak suretiyle orman niteliğindeki taşınmazların kısmen kullanılabileceği, elektrik enerjisi üretimi amacıyla sınırlı olmak ve ormanın geri kalanına zarar vermemek şartıyla, yalnızca gerektiği kadar orman alanının usulüne uygun olarak belirlenen yenilenebilir enerji kaynak alanı kapsamında kullanılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davalı yanında müdahil şirket projesi yönünden;
Aydın ili, Germencik ilçesi, ... Mahallesi ve İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi mevkiinde 11 adet türbin ve 63,8 MWm/33 MWe kurulu güçte Dampınar Rüzgar Enerji Santrali (RES) yapımı ile ilgili olarak, 09/10/2016 tarihli YEKA Yönetmeliği ve 07/11/2018 tarihli Yarışma İlanı kapsamında, 30/05/2019 tarihinde Aydın Bağlantı Bölgesi için gerçekleştirilen yarışmayı dava dışı Enerjisa Üretim Santralleri A.Ş. kazanmıştır. 09/03/2020 tarihinde anılan şirket ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı arasında YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi imzalanmıştır. Proje kapsamında 5,8 MWm/3,0 MWe güçteki 11 adet türbinden 2 adedi İzmir ili, 9 adedi ise Aydın ili sınırları içerisinde yer almaktadır. Bakanlıkça üzerinde RES kurulması uygun bulunan, aralarında Dampınar RES projesinin de bulunduğu alanlar 21/03/2021 tarih ve 31440 sayılı Resmi Gazete'de YEKA olarak ilan edilmiştir. Buna bağlı olarak da 5346 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrası uyarınca dava konusu taşınmazların üzerine YEKA şerhi konulmuştur.
Dava dışı Enerjisa Üretim Santralleri A.Ş. tarafından YEKA Yönetmeliği kapsamında Aydın Bağlantı Bölgesi için imzalanan "YEKA Kullanım Hakkı Sözleşmesi”, 03/06/2021 tarihinde davalı yanında müdahil şirkete devredilmiştir.
Her ne kadar başlangıçta Dampınar RES projesi kapsamında, jeolojik şartların elverişli olmadığı durumlarda, türbin, yol vb. proje ünitelerinin inşaatı aşamasında gerekmesi durumunda zemin gevşetme faaliyeti yapılacağı ve kazı çalışmalarından çıkan malzemenin mobil bir kırma eleme tesisinde boyutlandırılarak ihtiyaç olması durumunda dolgu malzemesi olarak kullanılacağı planlamış ise de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısından, ÇED süreci içerisinde yapılan teknik değerlendirmeler sonucunda "Mobil Kırma Eleme Tesisi ve patlatma faaliyetlerinin" proje kapsamından çıkarıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, rüzgar enerjisi santrallerinde elektrik enerjisi üretiminde değerlendirilen ve doğada kendiliğinden var olan yenilenebilir enerji kaynaklarından olan rüzgar enerjisinin, çevreye duyarlı ve temiz bir enerji olma özelliği taşıdığı, ülkemizin enerjide dışa bağımlılığını azaltmak ve enerji kaynaklarını çeşitlendirmek suretiyle enerji güvenliği sağlamak açısından önemli olduğu, yenilenebilir enerji kaynak alanları belirlenmek suretiyle bu tip yatırımların artırılmasının amaçlandığı, usulüne uygun olarak belirlenen ve ilan edilen "Dampınar" Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanında gerçekleştirilecek olan uyuşmazlık konusu proje hakkında, ayrıntılı çalışmalar kapsamında görüş alınan ilgili kurum ve kuruluşlarca (Orman Genel Müdürlüğü dahil) herhangi bir olumsuz bir görüş verilmediği ve ÇED sürecinde proje kapsamından "Mobil Kırma Eleme Tesisi ve patlatma faaliyetleri"nin çıkarıldığı anlaşıldığından, dava konusu diğer işlemlerde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, Dampınar RES projesine ilişkin olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından verilen 15/03/2023 tarih ve 7043 sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Olumlu" kararının iptali istemiyle açılan dava, Danıştay Dördüncü Dairesi'nin 16/10/2024 tarih ve E:2024/2257, K:2024/5778 sayılı kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.
Bu itibarla, Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve aynı maddenin üçüncü fıkrası ile söz konusu düzenlemelere dayanılarak tesis edilen diğer dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Davalı yanında müdahil tarafından yapılan toplam ... TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı yanında müdahile verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacı ve davalı yanında müdahile ayrı ayrı iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 06/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.