T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/3275
Karar No:2025/141
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Elektrik Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısma karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Çanakkale Gökçeada bölgesinde kurulması planlanan ... Enerji Santrali (RES) projesi için yapılan önlisans başvurusunun reddine ve önlisans başvurusu kapsamında sunulan 100.000,00-TL tutarındaki teminat mektubunun irat kaydedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, davacı şirketin önlisans başvurusunun iki temel gerekçe ile reddedildiği, bunların davacı şirketin ... RES önlisans proje sahasında ilgili kurum/kuruluşlar nezdinde RES santrali kurulmasına engel bulunmadığına dair temin edeceği belgeleri belirlenen sürede sunmaması ve mezkur sahada kurulacak tesisin Gökçeada VOR istasyonuna olan mesafesi göz önüne alındığında VOR cihazının sinyal performansını olumsuz etkileyeceğinin Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce bildirilmesi olduğu,
Davacı şirketten istenilen belgelerin belirlenen süre içerisinde sunulmadığı yolundaki gerekçenin hukuki dayanağının bulunmadığı, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Önlisans başvurularının değerlendirilmesi" başlıklı 15. maddesinde bilgi ve belgelerin sunulması hususunda herhangi bir süre öngörülmediği, anılan gerekçeyle davacının önlisans başvurusunun reddedilemeyeceği, ancak mevcut proje sahasının Gökçeada VOR istasyonuna olan mesafesi göz önüne alındığında, anılan projenin söz konusu alanda yapılmasının mümkün olmadığı, bu durumda, davacı şirket tarafından kurulması planlanan ... RES üretim sahasının Göçeada VOR kısıtlılık alanında kalması ve söz konusu alanda anılan tesisin kurulmasının mümkün olmadığının Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce bildirilmesi karşısında dava konusu Kurul kararının, davacı şirketin Çanakkale ili, Gökçeada ilçesinde kurmayı planladığı ... RES üretim tesisi için yaptığı önlisans başvurusunun reddine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu kurul kararının davacı şirketin teminatının irat kaydedilmesine ilişkin kısmına gelince; dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, davacı şirketin ... RES üretim projesini planladığı alanın Göçeada VOR kısıtlılık sahasında kaldığından davalı idarenin dahi yarışma sonucunda yapılan inceleme ve araştırma sırasında haberdar olduğu, bunun yanı sıra davacı şirketin, söz konusu projenin planlaması ve bu kapsamda önlisans başvurusunda bulunması sırasında kusurlu hareket ettiğine dair herhangi bir somut tespitin de bulunmadığı anlaşıldığından, davacı şirketin, kurmayı planladığı RES projesinin söz konusu alanda olmasının davacı şirketten kaynaklanmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu Kurul kararının davacı şirketin teminatının irat kaydedilmesine dair kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı;
Öte yandan, davacının, davalı idarenin söz konusu bölgede RES projesi yapılacağından yaklaşık 5,5 yıldır haberi olduğu, yarışma öncesinde uyarıda bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu projenin Gökçeada VOR alanında planlanmasından davalı idarenin sorumlu olduğu, önlisans başvurusunun reddedilmeden önce yer değişikliği hakkı verilmesi gerektiği iddialarına aktarılan süreç karşısında itibar edilmediği;
Davacı şirket tarafından, VOR istasyon koordinatı merkez olmak üzere 15.000 metre yarı çaplı alanda kalan türbinler için Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü (DHMİ) tarafından teknik analiz ve değerlendirme yapılmadığı ileri sürülmekte ise de dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile Mahkemenin 26/06/2019 tarihli ara kararına Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü tarafından verilen cevap ve eklerinden, söz konusu alanda yapılması planlanan proje kapsamındaki türbinlerin konum ve yükseklikleri dikkate alındığında ayrıca bir teknik analiz ve değerlendirme yapılmamış olmasının dava konusu işlemi sakatlamayacağı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu Kurul kararının teminatın irat kaydedilmesine ilişkin kısmının iptaline, davanın kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, önlisans sürecinde proje ve saha tespit işlemlerinin davacı sorumluluğunda olduğu, sahada RES yapılmasına engel durum olup olmadığının davacının öğrenmesi gerektiği, dava konusu projenin yer aldığı sahaya yönelik VOR-DME-NDB cihazlarının koordinatlarının 04/06/2014 ve 11/10/2017 tarihlerinde yayımlandığı, davacının basiretli tacir olarak gerekli araştırmaları yapmadığı, önlisans başvurusu kapsamında gerekli belgeleri sunması için 15 iş günü süre verildiği, davacının mücbir sebep ve haklı nedeni olmaksızın başvurusu reddedildiği için teminat irat kaydı işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyize konu kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,
3. Davalı idare harçtan muaf olduğundan temyiz aşamasında yatırılan toplam ...-TL harcın istemi halinde davalıya iadesine,
4. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 13/01/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğü giren Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Önlisans başvurularının değerlendirilmesi" başlıklı 15. maddesinde; "(1) 13 üncü madde uyarınca eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvurular değerlendirmeye alınır. (...)
(4) Başvuru sahibinden, değerlendirme sürecinin sonuçlandırılabilmesi için ihtiyaç duyulan her türlü ek bilgi ve belge ayrıca istenebilir ve başvuru sahibi tüzel kişiyi temsile yetkili şahıslar doğrudan görüşme yapmak üzere çağrılabilir.
(5) Önlisans başvurusunun değerlendirmeye alınması, önlisans almaya hak kazanıldığı anlamını taşımaz..."; işlem tarihindeki haliyle "Önlisans başvurularının sonuçlandırılması" başlıklı 16. maddesinde, "(1) Kurum tarafından yapılan değerlendirme Kurula sunulur ve önlisans başvurusu Kurul kararıyla sonuçlandırılır.
(2) Bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülükleri yerine getiren tüzel kişiye Kurul kararı ile önlisans verilir ve önlisans sahibi tüzel kişinin ticaret unvanı ile aldığı önlisans süresi ve önlisansa konu üretim tesisinin bulunduğu yere ilişkin bilgiler, Kurumun internet sayfasında duyurulur.
(3) Önlisans başvurusuna ilişkin kişisel hak itirazları Kurul kararıyla sonuca bağlanır ve itiraz kapsamında gerekli görülmesi halinde Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilebilir.
(4) Önlisans başvuruları aşağıdaki hallerde Kurul kararı ile reddedilir:
a) TEİAŞ veya ilgili dağıtım şirketi tarafından uygun bağlantı görüşü verilmeyen başvurular.
b) Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı başvurularda, üretim tesisinin kurulacağı sahanın maliki tarafından başvuru yapılması durumunda aynı saha için yapılan diğer başvurular.
c) Önlisans başvurusu kapsamında kurulması planlanan üretim tesisinin iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında, ilgili mevzuat çerçevesinde uygun bağlantı görüşü oluşturulamayan ve/veya başvuru sahibi tüzel kişi tarafından özel direkt hat tesis edilmesi tercih edilmeyen başvurular.
ç) Enerji İşleri Genel Müdürlüğü tarafından teknik değerlendirmesi uygun bulunmayan başvurular.
d) Enerji İşleri Genel Müdürlüğü tarafından ölçüm istasyonunun, üretim tesisine ilişkin bilgi formunda verilen koordinatlara göre üretim tesisinin kurulacağı önlisans başvurusu yapılan santral sahası alanında yer almadığı bildirilen başvurular.
e) Önlisans başvurusuna konu üretim tesisinin, başvuru sahasında kurulmasının mümkün olmadığı belirlenen başvurular.
f) 06/12/2013 tarihli ve 28843 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Rüzgâr ve Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Önlisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği kapsamında yarışmayı kazandığı halde önlisans başvurusundan vazgeçen tüzel kişilerin başvuruları.
g) Önlisans başvurusunda bulunan tüzel kişiden istenen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kuruma sunulmadığı veya sunulan belgelerin mevzuatı kapsamında istenilen şartları sağlamadığı anlaşılan başvurular. (...)"; "Teminatın iadesi ve irat kaydedilmesi" başlıklı 45. maddesinde; "(1) Önlisans başvurularında, 12 nci madde kapsamında Kuruma sunulan teminat,
a) Aşağıdaki hallerde ilgili tüzel kişiye iade edilir:
1) (b) bendinin (6) numaralı alt bendi hükmü saklı kalmak üzere, önlisans başvurusundan vazgeçilmesi veya önlisans başvurusunun reddedilmesi.
2) Önlisansın, önlisans sahibi tüzel kişiden kaynaklanmayan bir nedenle sona ermesi veya erdirilmesi.
b) Aşağıdaki hallerde irat kaydedilir:
1) Önlisans sahibinin 20. maddede belirtilen süre içerisinde üretim lisansı başvurusunda bulunmaması.
2) Önlisans sahibinin, önlisans süresinde yerine getirmesi gereken yükümlülüklerini süresi içerisinde yerine getirmemesi.
3) Bu fıkranın (a) bendinin (2) numaralı alt bendinde belirtilen durumlar dışında, önlisansın, önlisans sahibi tüzel kişinin talebiyle sona ermesi veya Kurul kararıyla iptal edilmesi.
4) 21. madde kapsamında lisans başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmesi.
5) Lisans başvurusu değerlendirmeye alındıktan sonra başvurudan vazgeçilmesi veya mücbir sebep halleri ile başvuru sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında bir sebeple başvurunun reddedilmesi.
6) Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı önlisans başvurularında TEİAŞ tarafından yapılan yarışma sonucunda bağlantı hakkını elde eden tüzel kişilerin mücbir sebep halleri ile başvuru sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında bir sebeple önlisans başvurusundan vazgeçmesi veya önlisans başvurusunun reddedilmesi.
7) YEKA için verilen önlisansın mücbir sebep halleri dışında sona erdirilmesi veya Kurul Kararı ile iptal edilmesi. (...)" kurallarına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı şirketin Çanakkale ili, Gökçeada ilçesinde kurmayı planladığı 10 MW kurulu gücündeki ... RES üretim tesisi için 28/04/2015 tarihinde önlisans başvurusunda bulunduğu, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği kapsamında belirtilen iş ve işlemlerin tesisi neticesinde 27/12/2017 tarihinde katıldığı yarışmada bağlantı hakkı kazanmasını müteakip Türkiye Elektrik İletim A.Ş ve ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'den görüş aldığı, adı geçen Kurumlarca olumlu görüş verildiği, bunun üzerine davacı şirketten ... tarihli ve ... sayılı Kurum yazısı ile gerekli bir kısım bilgi ve belgelerin istenildiği, davacı şirket tarafından bağlantı görüş ve koşullarının kabul edildiğine ilişkin beyanın, sahanın revize edilmiş haline ilişkin bilgi ve belgelerin ve imar durumuna ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yazısının, imar beyanının ve şirket temsilcilerine ait yetki belgelerinin davalı idareye sunulduğu, daha sonra davacı şirketin sunmuş olduğu evrakların Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğüne gönderildiği ve teknik değerlendirme sonuç raporunun gönderilmesinin istenildiği, YEGM tarafından gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıyla, ... RES projesine ait bilgi ve belgelerin Rüzgâr Kaynağına Dayalı Elektrik Üretimi Başvurularının Teknik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik esaslarına göre uygun değerlendirildiği yönünde görüş belirtilerek teknik değerlendirme raporunun gönderildiği, söz konusu değerlendirme raporunda santral sahasının ve tüm türbinlerin Gökçeada (VOR-DME-NDB) sisteminin 15 km’lik koruma alanına girdiğinin yazıldığı, bunun üzerine 11/07/2018 tarihli yazı ile davacı şirketten, ... RES önlisans proje sahasında ilgili kurum/kuruluşlar nezdinde RES santrali kurulmasına engel bulunmadığına dair temin edilecek belgenin yazının tebliğ tarihinden itibaren 15 (onbeş) iş günü içerisinde davalı idareye sunulmasının istenildiği, davacının 16/07/2018 tarihli başvurusu üzerine DHMİ'nin ... tarih ve E... sayılı yazı ile kurulması planlanan rüzgar türbinlerinin VOR cihazına 15 km mesafede bulunmadığından uygun görülmediği, işletme kriterleri gereği proje ilişkin nihai görüşün Sivil Havacılık Müdürlüğünden alınması gerektiğinin belirtildiği, davacıya verilen süre sonu olan 06/08/2018 tarihine kadar bahsi geçen konuda herhangi bir bilgi ve belge sunmadığı tespit edildiğinden bahisle konunun 14/02/2019 tarihinde Kurul gündemine alındığı, bu kapsamda 15/02/2019 tarihli yazı ile DHMİ'den görüş sorulduğu, anılan Kurum tarafından durumun değerlendirilebilmesi için istenilen bilgi ve belgelerin gönderilmesini müteakip DHMİ'ce yapılan değerlendirme sonucu gönderilen 27/03/2019 tarihli görüş yazısında "projenin uygulanması halihazırda Kuruluşları sorumluluğunda hizmet vermekte olan VOR, DME, NDB cihazlarına olan etkisi nedeniyle uygun görülmediği" şeklinde bilgi verildiği, konunun Kurul gündemine alınarak görüşülmesi sonucunda, davacı şirketin ... RES projesi için yapmış olduğu önlisans başvurusunun ilgili Yönetmeliğin 16. maddesinin dördüncü fıkrasının (e) ve (g) bentleri uyarınca reddedilmesine, önlisans başvurusu kapsamında Kuruma sunulmuş olan teminat mektubunun irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararının alındığı, bu kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Aktarılan mevzuat kurallarından, önlisans başvurusu kapsamında değerlendirme sürecinin sonuçlandırılabilmesi için ihtiyaç duyulan her türlü ek bilgi ve belgenin başvuru sahibinden istenebileceği, istenen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kuruma sunulmadığı veya sunulan belgelerin mevzuatı kapsamında istenilen şartları sağlamadığı anlaşılan, önlisans başvurusuna konu üretim tesisinin, başvuru sahasında kurulmasının mümkün olmadığı belirlenen başvuruların reddedileceği, rüzgar ve güneş enerjisine dayalı önlisans başvurularında yapılan yarışma sonucunda bağlantı hakkını elde eden tüzel kişilerin mücbir sebep halleri ile başvuru sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında bir sebeple önlisans başvurusundan vazgeçmesi veya önlisans başvurusunun reddedilmesi halinde sunulan teminatın irat kaydedileceği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu önlisans başvurusu kapsamında 11/07/2018 tarihli yazı ile davacıdan, proje sahasında ilgili kurum/kuruluşlar nezdinde RES santrali kurulmasına engel bulunmadığına dair temin edilecek belgenin 15 (on beş) iş günü içerisinde davalı idareye sunulmasının istenildiği, DHMİ'nin ... tarih ve E... sayılı yazısıyla projenin uygun görülmediğine ilişkin belge temin edilmesine rağmen davacı tarafından verilen sürenin sonu olan 06/08/2018 tarihine kadar idareye herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, davacının üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği ve istenilen bilgi belgeyi süresinde sunmadığı tespit edildiğinden önlisans başvurusunun reddedildiği, ayrıca davacının başvurusunun reddinde mücbir sebep veya kendisinden kaynaklanmayan haklı neden oluşturacak bir durumunun bulunmadığı anlaşıldığından, teminatının irat kaydedilmesinin de hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Mahkeme ve davalı idarece dava konusu sahada davacıya ait tesisin kurulmasına engel oluşturacak bir durum olup olmadığının ilgili idarelerden sorularak araştırılması neticesinde, sahanın davacının RES projesine uygun olmadığı tespit edilmiş ise de, bu durumun davacının projeye ilişkin gerekli hazırlık işlemlerini ve araştırmayı yapma, eksik belgeleri tamamlayıp idareye sunma yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağı açıktır.
Bu itibarla, dava konusu Kurul kararının davacının önlisans başvurusu kapsamında sunduğu teminatın irat kaydedilmesi kısmının da hukuka uygun kullanıldığı anlaşıldığından, bu kısım yönünden de davanın reddine karar verilmesi ve temyize konu kararın bu kısım itibarıyla bozulması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyoruz.