T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2022/3803
Karar No : 2025/1909
DAVACI : ... Elektrik Perakende Satış A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ..., Av....
DAVALI : ... Kurumu
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
DAVANIN KONUSU :
... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Şirketlerince, İstanbul ili Avrupa yakasında, görevli tedarik şirketi sıfatıyla serbest tüketici sıfatını haiz olmayan tüketicilere ve son kaynak tedarikinden yararlanan tüketicilere elektrik enerjisi satışı hizmeti verildiği, ayrıca bölgesel bir sınırlama bulunmadan serbest tüketici sıfatını haiz tüketicilerle ikili anlaşma akdedilerek elektrik enerjisi satışı yapıldığı, davalı idareye yapılan 09/08/2022 tarihli itirazda, dava konusu Kurul kararının kaldırılmasının istenildiği, davaya konu işlemin sonuçlarının 2022 yılının 2. çeyreğindeki (Nisan-Mayıs-Haziran) hesaplamalara etki ederek uygulanmasının geçmişe yönelik bir uygulama olduğu ve idari istikrar ilkesine aykırı olduğu, ayrıca 2022 yılının 3. çeyrek (Temmuz-Ağustos-Eylül) dönemi omega hesabı için ise öngörülemez bir duruma neden olunduğu, Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 6. maddesi kapsamında, azami uzlaştırma fiyatı destekleme tutarı olarak belirlenen tutarlara net kar marjı uygulanmaması gerektiği, anılan Tebliğ hükümleri uyarınca Omega-2 (Ω2) hesabında bulunan bir tutarın net kar marjı oranı hesabına dahil edilmesinin Tebliğ hükümlerine aykırı olduğu, dava konusu Kurul kararıyla, Perakende Satış Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'e aykırı bir şekilde azami uzlaştırma fiyatı destekleme tutarına net kar marjı uygulanarak yapılan hesaplama neticesinde enerji tedarik maliyetinin azaltılması amaçlanmakta ise de, bu durumun şirketlerinin mali durumunda olumsuz etki oluşturduğu, dava konusu Kurul kararının hukuka aykırı olarak tesis edildiği ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI :
Usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı; esasa ilişkin olarak ise, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla kabul edilen Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar (Usul ve Esaslar) kapsamında, düzenlemeye tabi tarifelerden enerji alan tüketicilere yansıtılmak üzere görevli tedarik şirketleri için yeni bir gelir kaleminin ortaya çıktığı, bu gelir kaleminin tarife hesaplamalarında dikkate alınması gerektiği, bu kapsamda dava konusu Kurul kararının ihdas edildiği, azami uzlaştırma fiyatı destekleme bedelinin davacı şirketin tarifesini etkileyen önemli bir değişiklik olarak görüldüğü, Usul ve Esaslar'ın yürürlüğe girmesinin temel amacının, elektrik piyasadaki olağanüstü koşulların etkisiyle elektrik üretimine esas girdi maliyetleri ile üretim santrallerinin birim maliyetleri arasındaki makasın açılmasına bağlı olarak meydana gelebilecek olası arz sıkıntısının giderilmesi ve tüketicilerin korunması olduğu, anılan maddede, azami uzlaştırma fiyatı ile piyasa takas fiyatı arasında oluşacak farkın etkisi ile meydana gelen desteklemeden/faydadan maliyeti yüksek üretim tesisi sahiplerinin ve nihai tüketicilerin yararlanmasının hedeflendiği, görevli tedarik şirketlerinin satış yaptıkları düzenlemeye tabi tüketicilere bu faydayı yansıtabilmelerinin ilgili gelir kaleminin tarife hesaplamasında dikkate alınması suretiyle mümkün olduğu, bu amaçla dava konusu Kurul kararının alındığı, azami uzlaştırma fiyatı destekleme bedeline net kar marjı oranı uygulanmasının görevli tedarik şirketlerin tarifelerine etkisinin incelendiği, azami uzlaştırma fiyatı destekleme bedeline net kar marjı oranının uygulanmaması halinde azami uzlaştırma fiyatı destekleme bedelinin 2022 yılı haziran ayına ilişkin tarifeye etkisinin yaklaşık olarak 70 milyon TL olduğu ve sadece 2022 yılı haziran ayı için perakende satış tarifelerine ilave olarak yaklaşık 70 milyon TL'lik bir maliyet daha eklenmesine sebebiyet vereceği, mevcut durumda ise söz konusu tutarın aylık 200 milyon TL'nin de üzerinde olduğu, azami uzlaştırma fiyatı destekleme tutarı ile görevli tedarik şirketlerinin enerji maliyetlerinin azaldığı, azami uzlaştırma fiyatı desteği kapsamında elde edilen tutarın ticari bir faaliyet kapsamında elde edilmediği, dolayısıyla herhangi bir kar marjı hesabına dahil edilmesinin hakkaniyetle ve hayatın gerçekleriyle bağdaşmayacağı, davacı şirketin kendisine doğrudan aktarılan bir tutara ilişkin "kar marjı" talebinin kabul edilemeyeceği, dolayısıyla Usul ve Esaslar'ın amaçlarından biri olan "tüketicilerin korunmasının" ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun amaçlarından biri olan "tüketicilere düşük fiyatlı elektriğin sunulmasının" gerçekleşmesine imkan veren, üst normlara aykırılık taşımayan dava konusu Kurul kararının iptalini gerektiren bir husus bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dava,... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.
4628 sayılı "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun"un 4. maddesinde, kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip ve bu Kanun ile kendisine verilen görevleri yerine getirmek üzere Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun kurulduğu; Kurumun, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanuna uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumlu olduğu; Kurumun, bu Kanundan kaynaklanan görevlerini yerine getirirken yetkilerini Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu vasıtasıyla kullanacağı ve Kurumun temsil ve karar organının Kurul olduğu yönündeki hükümlere yer verilmiştir.
6446 sayılı "Elektrik Piyasası Kanunu"nun 1. maddesinde, Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olarak belirtilmiş; "Tarifeler ve tüketicilerin desteklenmesi" başlıklı 17. maddesinin 1. fıkrasında, bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifelerin, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanacağı ve onaylanmak üzere Kuruma sunulacağı; Kurulun, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini isteyeceği veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylayacağı; ilgili tüzel kişilerin Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlü oldukları hükmüne yer verilirken; maddenin 6. fıkrasında, Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri sayılmış olup, (d) bendinde yer verilen "Perakende satış tarifeleri"nin; serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketiciler için, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içereceği, serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketicilere uygulanacak perakende satış tarifelerinin, görevli tedarik şirketi tarafından önerileceği ve Kurul tarafından incelenerek onaylanacağı; tedarik lisansı sahibi şirketin lisansında, elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre değişen tipte tarifelerin veya fiyat aralıklarının uygulanmasına ilişkin yükümlülüklerin yer alabileceği ve buna ilişkin hususların Kurul tarafından düzenleneceği; perakende satış tarifelerinin; aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşacağı belirtilmiş; 11. fıkrasında ise, ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretimine girdi olan emtia fiyatlarının ve/veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedenleriyle, arz güvenliğinin ve/veya tüketicilerin korunması amacıyla elektrik enerjisinin üretim maliyetleri dikkate alınarak, her seferinde altı ayı geçmemek üzere, Kurum tarafından kaynak bazında tüketiciyi ve/veya maliyeti yüksek üretimi destekleme bedeli belirlenebileceği; bu bedelin, üretim maliyeti düşük üreticiden karşılanarak arz güvenliğinin, maliyeti yüksek üretimin ve/veya tüketicilerin desteklenmesi amacıyla kullanılacağı; uygulamaya ilişkin usul ve esasların Bakanlığın uygun görüşü alınarak Kurum tarafından belirleneceği yönündeki düzenlemeye yer verilmiştir.
Öte yandan 6446 sayılı Yasa'nın "Ulusal tarife uygulaması" başlıklı geçici 1. maddesinde, düzenlemeye tabi tarifeler üzerinden elektrik enerjisi satın alan tüketicileri, dağıtım bölgeleri arası maliyet farklılıkları nedeniyle var olan fiyat farklılıklarından kısmen veya tamamen koruyacak şekilde tesis edilmiş ve uygulamaya ilişkin hususları Kurum tarafından hazırlanan tebliğ ile düzenlenmiş fiyat eşitleme mekanizması içerisinde tüm kamu ve özel dağıtım şirketleri ile görevli tedarik şirketlerinin yer alacağı; fiyat eşitleme mekanizmasının 31/12/2025 tarihine kadar uygulanacağı; fiyat eşitleme mekanizmasının uygulandığı süre boyunca ulusal tarife uygulamasının gereklerinin esas alınacağı ve ulusal tarifede çapraz sübvansiyona yer verileceği; ulusal tarifenin, Kurumca hazırlanacağı ve Kurul onayıyla yürürlüğe gireceği yönündeki düzenlemelere yer verilmiştir.
19/06/2020 tarih ve 31160 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği"nin perakende satış tarifesine ilişkin düzenlemeler içeren 10. maddesinde, perakende satış tarifesinin; görevli tedarik şirketleri tarafından serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı için eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak perakende satış fiyatı ile tarifenin uygulanmasına ilişkin hüküm ve şartlardan oluşacağı; perakende satış fiyatının ise; ilgili görevli tedarik şirketi için belirlenen verimlilik hedefine ulaşılması ölçüsünde ve faaliyetin sürdürülebilmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verilecek şekilde; enerji tedarik maliyeti, faturalama ve tüketici hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmeti maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınarak belirleneceği; perakende satış tarifesinin, konu ile ilgili olarak Kurum tarafından çıkarılan tebliğ kapsamında düzenleneceği hükmüne yer verilmiş; "Olağandışı haller" başlıklı 16. maddesinde ise, maddenin 1. fıkrasında sayılan hallerde, tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişilerin talebi üzerine veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde tarife uygulama dönemi için gelir düzenlemesi kapsamında belirlenmiş olan parametrelerde yaratılan etkinin tespiti için inceleme yapılacağı; bu kapsamda bentler halinde; ilgili veya diğer mevzuat hükümlerinde tarifeleri açık olarak etkileyebilecek değişikliklerin olması; lisans tadillerinin tarifeleri açıkça etkileyebilecek değişikliklere yol açması; mücbir sebep halleri veya bu hallerin sona ermesi; parametre değerlerine esas verilerde tarifeleri açıkça etkileyebilecek nitelikte önemli değişiklikler meydana gelmesi hallerine yer verilmiş olup; maddenin 2. fıkrasında, yapılan incelemeler sonucunda, birinci fıkrada sayılan hallerin gelir düzenlemesi kapsamında belirlenmiş parametreleri etkilediğinin tespit edilmesi ve Kurul tarafından uygun görülmesi halinde etkilenen parametrelerde gerekli değişiklik yapılır. Parametrelerde yapılan değişikliklerin etkisi ilgili mevzuat kapsamında içinde bulunulan tarife uygulama döneminde ve/veya sonraki tarife uygulama dönemlerinde tarifelere yansıtılır hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 17/11/2020 tarih ve 31307 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak 01/01/2021 tarihinde yürürlüğe giren "Perakende Satış Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ"in (Tebliğ) "Perakende satış fiyatının hesaplanması" başlıklı 6. maddesin 1. fıkrasında, görevli tedarik şirketinin d perakende satış tarife dönemi için perakende satış fiyatının (PSFd) eşitlik (1)’e göre hesaplanacağı belirtilmiş olup, eşitlik (1) incelendiğinde; PSFd = ETMd / ÖSMd formülüne yer verildiği görülmekte olup; formüldeki ETMd'nin; d perakende satış tarife dönemi için hesaplanan öngörülen enerji tedarik maliyetini; ÖSMd'nin ise; d perakende satış tarife dönemi için öngörülen satış miktarını gösterdiği belirtilmiş; "Enerji tedarik maliyetinin kapsamı" başlıklı 15. maddesinde ise, görevli tedarik şirketinin d perakende satış tarife dönemi için öngörülen enerji tedarik maliyetini (ETMd) hesaplamada kullanacağı formüle eşitlik (11) olarak yer verildiği, bu formülün bileşenleri arasında yer alan (1 + NKMO) bileşeni ile ilgili olarak NKMO'nun: Tarife uygulama dönemi için belirlenmiş net kar marjı oranını gösterdiği belirtilmiş; yine formülde yer verilen Ω2 bileşeninin; d perakende satış tarife dönemindeki aylar için görevli tedarik şirketine organize toptan satış piyasalarındaki işlemler kapsamında piyasa işletim lisansı sahipleri tarafından fatura edilen, geçmişe dönük düzeltme kalemi, piyasa işletim ücreti, iletim ek ücreti, süresinde ödenmeyen alacaklar payı, fark fonu, EPİAŞ, EÜAŞ ve dağıtım şirketine faaliyet kapsamında ödenmesi zorunlu olan teminat mektubu giderleri ile Takasbank komisyon giderleri ve Kurulca uygun bulunan diğer kalemlerin tarifesi düzenlenen tüketicilere kalan kısmına ilişkin daha sonra düzeltilmek üzere dikkate alınan öngörüleri içerdiği; Tebliğin "Net kâr marjı oranı" başlıklı 21. maddesinde ise, tarife uygulama dönemine ilişkin NKMO'nun, görevli tedarik şirketinin faaliyetini sürdürebilmesi kapsamında yurt içi ve/veya yurt dışında faaliyet gösteren elektrik tedarik şirketlerinin net kâr marjlarının, finansal sürdürülebilirlik, elektrik tedarik ve satışı kapsamında geçen süre ve yıllık satış devir hızı gibi unsurlar dikkate alınarak belirleneceği; NKMO’nun hesaplanmasında kullanılan değişkenlere ilişkin varsayımların Kurul tarafından belirleneceği yönündeki düzenlemeye yer verildiği görülmektedir.
Öte yandan 31/12/2015 tarihli ve 29579 (4. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Fiyat Eşitleme Mekanizması Tebliği"nin "Destek tutarlarının tespiti ve bildirilmesi" başlıklı 7. maddesinde, destek tutarlarının, her bir şirket için destek tutarına konu faaliyet için elde edilmesi Kurul tarafından onaylanmış tutar ile ulusal birim fiyatlarla elde edileceği öngörülen tutarların farkı alınarak hesaplanacağı; fiyat eşitleme mekanizmasının uygulanması sonucunda dağıtım şirketleri ile görevli tedarik şirketlerinin destek tutarlarının, Kurum tarafından hesaplanarak ödeme tarihinden önce taraflara bildirileceği hüküm altına alınmıştır.
6446 sayılı Yasa'nın yukarıda yer verilen 17/11. maddesine dayanılarak hazırlanan ... tarih ve... sayılı Kurul kararı ile kabul edilerek, 18/03/2022 tarih ve 31782 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar"ın 1. maddesinde, bu Usul ve Esasların amacının, ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretimine girdi olan emtia fiyatlarının ve/veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedenleriyle, arz güvenliğinin ve/veya tüketicilerin korunması kapsamında destekleme bedelinin belirlenmesine ve bu bedelin kullanılmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi olarak belirtilmiş olup; bazı tanımlara yer verilen 3. maddesinde, "azami uzlaştırma fiyatı"nın; Kurul tarafından; bu Usul ve Esaslar kapsamında yer alan ve elektrik enerjisinin üretiminde kullanılan kaynak türleri için üretim maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenen fiyatı; "destekleme bedeli"nin; bu Usul ve Esaslar çerçevesinde belirlenen azami uzlaştırma fiyatı kullanılarak ve uzlaştırma dönemi bazında piyasa işletmecisi tarafından hesaplanan tüketiciyi ve/veya maliyeti yüksek üretimi destekleme amacıyla kullanılan bedeli ifade ettiği vurgulandıktan sonra; 5. maddesinde, destekleme bedelinin; piyasa takas fiyatının azami uzlaştırma fiyatından yüksek olduğu her bir uzlaştırma dönemi için hesaplanarak ilgili piyasa katılımcısına tahakkuk ettirileceği belirtilerek maddenin 2. fıkrasında, destekleme bedelinin ne şekilde hesaplanacağına ilişkin formüle yer verildiği görülmekte olup; destekleme bedelinin dağıtılmasına ilişkin düzenleme içeren 6. maddesinin 1., 2. ve 5. fıkralarında ise, 5. madde kapsamında hesaplanan toplam destekleme bedelinin, piyasa işletmecisi tarafından arz güvenliğini teminen öncelikle maliyeti yüksek üretim tesisi sahibi piyasa katılımcılarına üretim destekleme tutarı olarak yansıtılacağı; bu kapsamdaki üretim destekleme tutarının; azami uzlaştırma fiyatının, uzlaştırma dönemi bazında “Gün Öncesi Piyasasında ve Dengeleme Güç Piyasasında Asgari ve Azami Fiyat Limitlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar” uyarınca belirlenen azami fiyat limitinden büyük olduğu üretim tesisleri için hesaplanacağı; birinci fıkra kapsamında, maliyeti yüksek üretim tesislerinin desteklenmesi sonrasında kalan tutarın, görevli tedarik şirketlerinin Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 17. maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) bentleri kapsamında tanımlanan kategorinin uzlaştırmaya esas çekiş miktarları oranında ilgili piyasa katılımcılarına yansıtılacağı hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; 2022 yılında dış piyasalardaki gelişmeler sonucu ithal kömür ve doğalgaz fiyatlarında makul olmayan artışların meydana gelmesi ve bu durumun elektrik enerjisi üretimini bu kaynaklara dayalı olarak sağlayan üretim tesislerinin faaliyetini güçleştirmesi nedeniyle arz güvenliğinin sağlanması ve tüketicilerin korunması amacıyla 6446 sayılı Yasa'nın 17. maddesine yukarıda yer verilen 11. fıkra hükmünün eklendiği, bu hüküm doğrultusunda Kurulca ... sayılı Karar alınarak "Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar" yürürlüğe konularak destekleme bedelinin belirlenmesinde ve kullanılmasında dikkate alınacak hususlara yer verildiği; yukarıda yer verilen Yönetmeliğin 16. maddesinde bahsedilen durumlardan biri olan ve piyasa koşullarındaki bu beklenmedik gelişmeye önlem olarak 6 aylık periyotlar halinde geçici bir süre için uygulanacak bu hükümler için Tebliğin olağan durumlar için düzenlenmiş formüllerinde kalıcı bir düzenleme yapılmadığı, ancak anılan usul ve esaslar çerçevesinde oluşan destekleme bedelinin dağıtılması esnasında elde edilecek faydanın görevli tedarik şirketlerinin (GTŞ) perakende satış tarifesi kapsamında hesaplanan gelirleri bakımından ne şekilde değerlendirileceği hususunda Kurumca yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda düzenlenen rapor ile bu hususta Kurul kararı alınması gerektiğinin bildirilmesi üzerine, dava konusu edilen... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınarak; yukarıda yer verilen Tebliğ'in 15. maddesine esas enerji tedarik maliyeti hesaplamalarında, Usul ve Esasların 6. maddesi hükümleri kapsamında öngörülen/elde edilen gelirlerin (destekleme bedeli) net kar marjı uygulanarak dikkate alınmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar davacı tarafça, idarece takdir yetkisinin sınırlarının aşıldığı, dava konusu işlemin mevzuata ve normlar hiyerarşisi ilkesine, kazanılmış haklara saygı, haklı beklentilerin korunması, yasaların geriye yürümezliği, hukuk güvenliği, adalet, eşitlik, kanunilik ve belirlilik gibi pek çok ilkeye aykırı olduğu, Tebliğin 15. maddesinde yer verilen formül dikkate alındığında NKMO'nun Ω2 bileşeni kapsamında değerlendirilmesi gereken destekleme bedeline uygulanmasının mümkün olmadığı, kararın bu yönüyle Tebliğ hükmüne de aykırı olduğu, bu haliyle destekleme bedeli ile amaçlananın aksine GTŞ'lerin karlılıklarının negatif yönde etkilenmesine ve tedarik hizmetinin sürdürülemez hale gelmesine yol açılacağı ileri sürülmüş ise de; dava konusu kararın, yukarıda yer verilen mevzuat ile Kurula verilen görev ve düzenleme yetkisi kullanılarak tesis edildiği açık olup, 6446 sayılı Yasa'nın 17. maddesine 11. fıkra hükmünün eklenmesiyle, ilgili mevzuat hükümlerinde, tarifeleri açık olarak etkileyebilecek değişikliklerin meydana geldiği ve bu durumun yukarıda yer verdiğimiz Yönetmeliğin 16. maddesinin 1. fıkrasında sayılan haller arasında yer aldığı, 16. maddenin 2. fıkrasında da açıkça, yapılan incelemeler sonucunda, birinci fıkrada sayılan hallerin gelir düzenlemesi kapsamında belirlenmiş parametreleri etkilediğinin tespit edilmesi ve Kurul tarafından uygun görülmesi halinde etkilenen parametrelerde gerekli değişiklik yapılır. Parametrelerde yapılan değişikliklerin etkisi ilgili mevzuat kapsamında içinde bulunulan tarife uygulama döneminde ve/veya sonraki tarife uygulama dönemlerinde tarifelere yansıtılır hükmü ile bu hususta değişiklik yapma yetkisi verilmiş olup, yine Tebliğin 15. maddesinde formülde yer verilen Ω2 bileşeninin içereceği unsurlar arasında Kurulca uygun bulunan diğer kalemlerin tarifesi düzenlenen tüketicilere kalan kısmına ilişkin daha sonra düzeltilmek üzere dikkate alınan öngörülere de yer verildiği dikkate alındığında, her ne kadar formülde Ω2 faktörü NKMO'nın uygulanacağı kısım dışında yer almakta ise de, Kurulun aldığı karar doğrultusunda destekleme bedeline doğrudan NKMO uygulandıktan sonra Ω2 içinde yer verilmesine engel herhangi bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.
Düzenlemenin geçmişe yürütüldüğü, kazanılmış hak, haklı beklenti, hukuki belirlilik ve eşitlik ilkelerine aykırılık taşıdığı yolundaki iddialara gelince; mevzuattaki değişikliğin ve yeni gelir kalemlerinin tarifeler üzerindeki etkileri, bir önceki dönem tamamlanarak gerçekleşen gelir ortaya çıktıktan sonra ancak değerlendirilebilmekte ve düzeltme ancak sonraki tarife dönemlerinde yapılabilmekte olup; Tebliğ'de de düzeltmeye ilişkin hükümlere yer verilerek buna imkan tanındığı, bu durumun, tarife metodolojisinde genel uygulama olduğu, işin doğasıyla uyumlu bu yöndeki düzenlemelerin kazanılmış hak, haklı beklenti ya da belirlilik ve geçmişe yürümeme ilkelerine aykırılık taşımadığı gibi, tedarik şirketlerinin tamamına aynı şekilde uygulanması nedeniyle eşitlik ilkesine aykırılık taşıdığının kabulü de mümkün değildir.
Bütün bu açıklamalar ışığında, dava konusu Kurul kararının piyasada ve mevzuattaki beklenmeyen değişikliklerin sistemle uyumlaştırılması amacıyla kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek alındığı, hukuka ve mevzuata aykırılık taşımadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 13/05/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ... 'nın ve davalı idare vekilleri Av. ... ile Av.... 'nun geldikleri, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Tarifeler Dairesi Başkanlığının 08/07/2022 tarihli işlemiyle, Fiyat Eşitleme Mekanizması Tebliği'ne göre 2022 Temmuz-Eylül döneminde hesaplanan ödemeye esas destekleme tutarlarının davacı şirkete bildirilmesi üzerine, söz konusu hesaplamada dikkate alındığı belirtilen... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçilmiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 4. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum, tüzel kişilerin yetkili oldukları faaliyetleri ve bu faaliyetlerden kaynaklanan hak ve yükümlülüklerini tanımlayan Kurul onaylı lisansların verilmesinden, işletme hakkı devri kapsamındaki mevcut sözleşmelerin bu Kanun hükümlerine göre düzenlenmesinden, piyasa performansının izlenmesinden, performans standartlarının ve dağıtım ve müşteri hizmetleri yönetmeliklerinin oluşturulmasından, tadilinden ve uygulattırılmasından, denetlenmesinden, bu Kanunda yer alan fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten, piyasa ihtiyaçlarını dikkate alarak serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik satışında uygulanacak fiyatlandırma esaslarını tespit etmekten ve bu fiyatlarda enflasyon nedeniyle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formülleri uygulamaktan ve bunların denetlenmesinden ve piyasada bu Kanuna uygun şekilde davranılmasını sağlamaktan sorumludur." kuralına yer verilmiştir.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır."; 17. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Kanun kapsamında düzenlenen ve bir sonraki dönem uygulanması önerilen tarifeler, ilgili tüzel kişi tarafından Kurulca belirlenen usul ve esaslara göre, tarife konusu faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içerecek şekilde hazırlanır ve onaylanmak üzere Kuruma sunulur. Kurul, mevzuat çerçevesinde uygun bulmadığı tarife tekliflerinin revize edilmesini ister veya gerekmesi hâlinde resen revize ederek onaylar. İlgili tüzel kişiler Kurul tarafından onaylanan tarifeleri uygulamakla yükümlüdür."; dördüncü fıkrasında, "İlgili faaliyete ilişkin tüm maliyet ve hizmet bedellerini içeren Kurul onaylı tarifelerin hüküm ve şartları, bu tarifelere tabi olan tüm gerçek ve tüzel kişileri bağlar. Bir gerçek veya tüzel kişinin tabi olduğu tarifede öngörülen ödemelerden herhangi birini yapmaması hâlinde, söz konusu hizmetin durdurulabilmesini de içeren usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.(...)"; altıncı fıkrasında, "Kurulca düzenlemeye tabi tarife türleri şunlardır: (...) d) Perakende satış tarifeleri: Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketiciler için, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak fiyatları, hükümleri ve şartları içerir. Serbest tüketici niteliğini haiz olmayan tüketicilere uygulanacak perakende satış tarifeleri, görevli tedarik şirketi tarafından önerilir ve Kurul tarafından incelenerek onaylanır. Tedarik lisansı sahibi şirketin lisansında, elektrik enerjisi tüketim miktarlarına göre değişen tipte tarifelerin veya fiyat aralıklarının uygulanmasına ilişkin yükümlülükler yer alabilir ve buna ilişkin hususlar Kurul tarafından düzenlenir. Perakende satış tarifeleri, aktif enerji maliyeti, faturalama ve müşteri hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmet maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetleri karşılayacak bedellerden oluşur."; on birinci fıkrasında, "Ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretimine girdi olan emtia fiyatlarının ve/veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedenleriyle, arz güvenliğinin ve/veya tüketicilerin korunması amacıyla elektrik enerjisinin üretim maliyetleri dikkate alınarak, her seferinde altı ayı geçmemek üzere, Kurum tarafından kaynak bazında tüketiciyi ve/veya maliyeti yüksek üretimi destekleme bedeli belirlenebilir. Bu bedel, üretim maliyeti düşük üreticiden karşılanarak arz güvenliğinin, maliyeti yüksek üretimin ve/veya tüketicilerin desteklenmesi amacıyla kullanılır. Uygulamaya ilişkin usul ve esaslar Bakanlığın uygun görüşü alınarak Kurum tarafından belirlenir." kuralları yer almıştır.
Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği'nin "Perakende satış tarifesi" başlıklı 10. maddesinde, "(1) Perakende satış tarifesi, görevli tedarik şirketleri tarafından serbest olmayan tüketicilere yapılan elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı için eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin uygulanacak perakende satış fiyatı ile tarifenin uygulanmasına ilişkin hüküm ve şartlardan oluşur.
(2) Perakende satış fiyatı; ilgili görevli tedarik şirketi için belirlenen verimlilik hedefine ulaşılması ölçüsünde ve faaliyetin sürdürülebilmesi için makul bir getiri elde edilmesine izin verilecek şekilde; enerji tedarik maliyeti, faturalama ve tüketici hizmetleri maliyeti, perakende satış hizmeti maliyeti gibi perakende satış faaliyetinin yürütülmesi kapsamındaki tüm maliyet ve hizmetler dikkate alınarak belirlenir.
(3) Perakende satış tarifesi, konu ile ilgili olarak Kurum tarafından çıkarılan tebliğ kapsamında düzenlenir.
(4) Perakende satış fiyatı; tüketicilerin bağlantı durumu, tüketim miktarı ve kullanım amacı gibi esaslar dikkate alınarak farklı seviyelerde belirlenebilir.
(5) Perakende satış tarifesinin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar görevli tedarik şirketlerinin önerileri de değerlendirilerek Kurul tarafından belirlenir. Söz konusu usul ve esaslar tüm görevli tedarik şirketleri için ortak belirlenebileceği gibi her bir görevli tedarik şirketi için ayrı ayrı da belirlenebilir."; "Olağandışı haller" başlıklı 16. maddesinde, "(1) Aşağıdaki hallerde, tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişilerin talebi üzerine veya Kurum tarafından gerekli görülmesi halinde tarife uygulama dönemi için gelir düzenlemesi kapsamında belirlenmiş olan parametrelerde yaratılan etkinin tespiti için inceleme yapılır:
a) İlgili veya diğer mevzuat hükümlerinde tarifeleri açık olarak etkileyebilecek değişikliklerin olması.
(...)
ç) Parametre değerlerine esas verilerde tarifeleri açıkça etkileyebilecek nitelikte önemli değişiklikler meydana gelmesi.
(2) Yapılan incelemeler sonucunda, birinci fıkrada sayılan hallerin gelir düzenlemesi kapsamında belirlenmiş parametreleri etkilediğinin tespit edilmesi ve Kurul tarafından uygun görülmesi halinde etkilenen parametrelerde gerekli değişiklik yapılır. Parametrelerde yapılan değişikliklerin etkisi ilgili mevzuat kapsamında içinde bulunulan tarife uygulama döneminde ve/veya sonraki tarife uygulama dönemlerinde tarifelere yansıtılır." kurallarına yer verilmiştir.
Perakende Satış Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Tebliğde geçen; (...) y) Net kâr marjı oranı (NKMO): Perakende satış fiyatının belirlenmesinde kullanılan net kâr marjı oranını, ifade eder"; "Perakende satış fiyatının kapsamı ve unsurları" başlıklı 5. maddesinin ikinci fıkrasında, "Perakende satış fiyatı, öngörülen enerji tedarik maliyeti ve öngörülen satış miktarı unsurlarından hareketle hesaplanır. Enerji tedarik maliyeti; enerji maliyeti, net kâr marjı ve perakende satış gelir tavanını da içeren diğer giderler kalemlerinden oluşur.(...)" kuralları yer almış; 6. maddesinde, perakende satış fiyatının hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş; 15. maddesinde, enerji tedarik maliyetinin kapsamına yönelik düzenlemelere yer verilmiş olup birinci fıkrasında Ω2 (Omega-2)'nin, "d perakende satış tarife dönemindeki aylar için görevli tedarik şirketine organize toptan satış piyasalarındaki işlemler kapsamında piyasa işletim lisansı sahipleri tarafından fatura edilen, geçmişe dönük düzeltme kalemi, piyasa işletim ücreti, iletim ek ücreti, süresinde ödenmeyen alacaklar payı, fark fonu, EPİAŞ, EÜAŞ ve dağıtım şirketine faaliyet kapsamında ödenmesi zorunlu olan teminat mektubu giderleri ile Takasbank komisyon giderleri ve Kurulca uygun bulunan diğer kalemlerin tarifesi düzenlenen tüketicilere kalan kısmına ilişkin daha sonra düzeltilmek üzere dikkate alınan öngörüleri" gösterdiği belirtilmiş; "Net kâr marjı oranı" başlıklı 21. maddesinde, "(1) Tarife uygulama dönemine ilişkin NKMO, görevli tedarik şirketinin faaliyetini sürdürebilmesi kapsamında yurt içi ve/veya yurt dışında faaliyet gösteren elektrik tedarik şirketlerinin net kâr marjları, finansal sürdürülebilirlik, elektrik tedarik ve satışı kapsamında geçen süre ve yıllık satış devir hızı gibi unsurlar dikkate alınarak belirlenir.
(2) NKMO’nun hesaplanmasında kullanılan değişkenlere ilişkin varsayımlar Kurul tarafından belirlenir." kurallarına yer verilmiştir.
Kaynak Bazında Destekleme Bedelinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar'ın (Usul ve Esaslar) "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Usul ve Esasların amacı, ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretimine girdi olan emtia fiyatlarının ve/veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedenleriyle, arz güvenliğinin ve/veya tüketicilerin korunması kapsamında destekleme bedelinin belirlenmesine ve bu bedelin kullanılmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir."; "Destekleme bedelinin dağıtılması" başlıklı 6. maddesinde, "(1) 5'inci madde kapsamında hesaplanan toplam destekleme bedeli, piyasa işletmecisi tarafından arz güvenliğini teminen öncelikle maliyeti yüksek üretim tesisi sahibi piyasa katılımcılarına üretim destekleme tutarı olarak yansıtılır.
(2) Birinci fıkra kapsamındaki üretim destekleme tutarı; azami uzlaştırma fiyatının, uzlaştırma dönemi bazında 'Gün Öncesi Piyasasında ve Dengeleme Güç Piyasasında Asgari ve Azami Fiyat Limitlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar' uyarınca belirlenen azami fiyat limitinden büyük olduğu üretim tesisleri için hesaplanır.
(...)
(5) Birinci fıkra kapsamında, maliyeti yüksek üretim tesislerinin desteklenmesi sonrasında kalan tutar, görevli tedarik şirketlerinin Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin 17 nci maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b), (c), (ç) bentleri kapsamında tanımlanan kategorinin uzlaştırmaya esas çekiş miktarları oranında ilgili piyasa katılımcılarına yansıtılır. (...)" kuralları yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, Perakende Satış Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ'in (Tebliğ) 15. maddesine esas enerji tedarik maliyeti hesaplamalarında, Usul ve Esaslar'ın 6. maddesi kapsamında öngörülen/elde edilen gelirlerin, net kar marjı matrahına dahil edilmesinin hukuka aykırı olup olmadığına ilişkindir.
Elektrik piyasasında faaliyet gösteren görevli tedarik şirketleri ile dağıtım şirketleri tarafından uygulanacak perakende satış tarifeleri, Kurumun genel uygulamaları doğrultusunda üçer aylık dönemler halinde onaylanmaktadır. Görevli tedarik şirketleri tarafından serbest olmayan tüketiciler ile serbest tüketici olmasına rağmen tedarikçisini seçmeyen ve Son Kaynak Tedarik Tarifesinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ kapsamında tanımlanan düşük tüketimli tüketicilere uygulanacak tarifelerin ve yüksek tüketimli tüketicilere sağlanacak elektriğin maliyetinin hesaplanmasına ve fiyat eşitleme mekanizması kapsamında destekleme ödemelerinin belirlenmesinde esas teşkil edecek ilgili döneme ait, tüketim tahminleri, enerji maliyetine ilişkin tahminleri, faaliyete ilişkin diğer gider tahminleri ile düzeltmeye konu gerçekleşme verileri Kuruma sunulmakta olup, perakende satış gelir tavanının ilgili perakende satış tarife dönemi içerisinde görevli tedarik şirketleri tarafından gelir olarak toplanması Kurul tarafından öngörülen kısmı da dikkate alınarak perakende satış tarifesinin aktif enerji bileşeni hesaplanmaktadır.
Bu hesaplama kapsamında, görevli tedarik şirketlerinin enerji tedarik maliyetleri, enerji alım maliyetleri ve diğer maliyetler olmak üzere temelde ikiye ayrılmaktadır. Enerji alım maliyetleri, enerji temini ile ilişkili olup görevli tedarik şirketlerinin toptan satış tarifesi üzerinden Elektrik Üretim A.Ş.'den (EÜAŞ), piyasa takas fiyatı (PTF) üzerinden organize toptan satış piyasalarından ve/veya ikili anlaşmalardan yaptığı alımlar ile K1 çekişlerine uygulanan YEKDEM birim maliyeti üzerinden hesaplanmaktadır. Diğer maliyetler ise, piyasa işletmecisine ödenen bedeller, dengesizlik gelir kalemi, düzeltme bileşeni ve işletme giderlerinden oluşmaktadır.
Aktarılan mevzuat hükümlerinden, net kar marjı oranının (NKMO) perakende satış fiyatının belirlenmesinde kullanılan unsurlardan biri olduğu ve görevli tedarik şirketlerinin faaliyetini sürdürebilmesi amacıyla uygulandığı, anılan oranın yurt içi ve/veya yurt dışında faaliyet gösteren elektrik tedarik şirketlerinin net kar marjları, finansal sürdürülebilirlik, elektrik tedarik ve satışı kapsamında geçen süre ve yıllık satış devir hızı gibi unsurlar dikkate alınarak belirlenmesinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
6446 sayılı Kanun'un 17. maddesinin on birinci fıkrasında yer alan düzenlemeye dayanılarak hazırlanan, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla kabul edilerek 01/04/2022 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Usul ve Esaslar'da, ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretiminde girdi olan emtia fiyatlarının ve/veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedeniyle, arz güvenliğinin ve/veya tüketicilerin korunması kapsamında destekleme bedelinin ve bu bedelin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.
Usul ve Esaslar uyarınca hesaplanan toplam destekleme bedeli, piyasa işletmecisi (EPİAŞ) tarafından, arz güvenliğini teminen öncelikle maliyeti yüksek üretim tesisi sahibi piyasa katılımcılarına üretim destekleme tutarı olarak yansıtılmakta; maliyeti yüksek üretim tesislerinin desteklenmesi sonrasında kalan tutar, görevli tedarik şirketlerinin Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 17. maddesinin ikinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (ç) bentleri kapsamında tanımlanan kategorinin uzlaştırmaya esas çekiş miktarları oranında ilgili piyasa katılımcılarına yansıtılmaktadır.
Bu kapsamda, ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretiminde girdi olan emtia fiyatlarının ve/veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedeniyle arz güvenliğinin ve/veya tüketicilerin korunması amacıyla ihdas edilen Usul ve Esaslar kapsamında, azami uzlaştırma fiyatları ile piyasa takas fiyatları arasındaki farklar, görevli tedarik şirketlerine bir gelir kalemi olarak yansıyabilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece, kaynaklara göre belirlenen sınır değerler olan azami uzlaştırma fiyatları ile piyasa takas fiyatları arasındaki farkların görevli tedarik şirketlerinin bilançolarına gelir kalemi olarak yansıtılabileceği Usul ve Esaslar'da hükme bağlanmış ise de, bunun tarife hesaplamaların hangi aşamasında ve ne surette devreye alınacağı hususu belirlenmediği görülerek, K1 çekişleri için uygulanan piyasa takas fiyatlarını azaltıcı bir etki olarak azami uzlaştırma fiyatlarının ortaya çıktığı, azami uzlaştırma fiyatlarının bu yönüyle enerji temini ile doğrudan ilişkisinin bulunduğu ve görevli tedarik şirketlerinin enerji tedarik maliyetini azalttığı, benzer bir durumun YEKDEM birim maliyetinde söz konusu olduğu ve piyasa takas fiyatı ile YEKDEM birim maliyeti arasındaki fark da aynı şekilde enerji temini ile ilişkili olduğundan net kar marjı matrahına dahil edildiği; ayrıca, azami uzlaştırma fiyatı destekleme bedeline net kar marjı oranı uygulanmasının görevli tedarik şirketlerin tarifelerine etkisinin incelendiği, azami uzlaştırma fiyatı destekleme bedeline net kar marjı oranına uygulanmaması halinde azami uzlaştırma fiyatı destekleme bedelinin 2022 yılı haziran ayına ilişkin tarifeye etkisinin yaklaşık olarak 70 milyon TL olduğu ve sadece 2022 yılı haziran ayı için perakende satış tarifelerine ilave olarak yaklaşık 70 milyon TL'lik bir maliyet daha eklenmesine sebebiyet vereceği, mevcut durumda ise söz konusu tutarın aylık 200 milyon TL'nin de üzerinde olduğu görülerek, kaynak bazında destekleme uygulaması kapsamında öngörülen/elde edilen gelirlere net kar marjı uygulanması gerektiği değerlendirilerek dava konusu Kurul kararının tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Tebliğ'in 15. maddesinde, enerji tedarik maliyetinin kapsamı belirlenmiş olup, enerji tedarik maliyeti, görevli tedarik şirketlerinin toptan satış tarifesi üzerinden EÜAŞ'tan, piyasa takas fiyatı üzerinden organize toptan satış piyasalarından ve/veya ikili anlaşmalardan yaptığı alımlar ile K1 çekişlerine uygulanan YEKDEM birim maliyeti üzerinden hesaplanmaktadır. Hesaplanan bu tutara net kar marjı oranı uygulanmaktadır.
4628 ve 6446 sayılı Kanunlar kapsamında, iletim, dağıtım, toptan satış ve perakende satış için yapılacak fiyatlandırmaların ana esaslarını tespit etmek yetkisine sahip davalı idare tarafından, yerine getirilen regülasyon işlevi göz önünde bulundurularak, tarifesi düzenlenen şirketler için yeni bir gider veya gelir kalemi oluşması durumunda, ortaya çıkan yeni gider veya gelir kaleminin ne şekilde tarife hesabına etki edeceği belirlenebilecektir.
Bu itibarla, davalı idarenin tarifelerin düzenlenmesi konusunda sahip olduğu yetki ve ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretiminde girdi olan emtia fiyatlarının ve/veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedeniyle, arz güvenliğinin ve/veya tüketicilerin korunması amacıyla, 01/04/2022 tarihinden itibaren kaynak bazında destekleme uygulaması kapsamında azami uzlaştırma fiyatı ile piyasa takas fiyatı arasındaki farktan kaynaklanan yeni gelir kaleminin, enerji temini ile ilişkili olan enerji tedarik maliyetleriyle ilişkilendirilmesi suretiyle, enerji alım maliyetlerine uygulanan net kar marjının benzer şekilde Usul ve Esaslar kapsamında öngörülen/elde edilen gelirlere de uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacı tarafından, azami uzlaştırma destekleme tutarının Omega-2 (Ω2) kaleminde yer aldığı ve bu tutara net kar marjı uygulanamayacağı ileri sürülmüş ise de, Tebliğ'de tanımlanan Omega-2 (Ω2)'nin bir unsurunun, "Kurulca uygun bulunan diğer kalemler" olduğu ve Omega-2 kalemine net kar marjı uygulanması mümkün değil ise de, net kar marjı uygulanması gereken bir bileşenin Omega-2'ye doğrudan net kar marjı uygulanarak dahil edilmesi veya net kar marjının uygulanacağı matrah kapsamında değerlendirilmesi konusunda davalı idarenin takdir yetkisine sahip olduğu, bu kapsamda Usul ve Esaslar kapsamında hesaplanan azami uzlaştırma destekleme bedelinin, piyasa işletmecisi (EPİAŞ) tarafından, K1 çekişleri oranında görevli tedarik şirketlerine yansıtıldığı ve enerji alım maliyeti ile ilgili bir bileşen olduğu dikkate alınarak Usul ve Esaslar kapsamında öngörülen/elde edilen gelirlere net kar marjı uygulanmasının, tarife metodolojisi ile uyumlu olduğu görüldüğünden söz konusu iddiaya itibar edilmemiştir.
Öte yandan, enerji tedarik maliyeti hesabı, Tebliğ'e göre düzeltmeye tabi olup, perakende satış tarifeleri her üç ayda bir Kurul kararı ile iki çeyrek öncesinin verileri ile belirlenmektedir. Usul ve Esaslar'ın Geçici 1. maddesi dışında kalan maddeleri 01/04/2022 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiğinden, bu tarihten itibaren görevli tedarik şirketleri destekleme bedeli adı altında gelir kalemini tahsil edebilme imkanına sahip olup, dava konusu Kurul kararının 15/06/2022 tarihinde tesis edilmesi ve daha sonra yapılacak olan 2022 ikinci çeyrek ve sonrasının düzeltme işlemlerini etkilemiş olması, geçmişe yürümezlik ilkesine aykırılık teşkil etmeyeceğinden davacının bu husustaki iddiası da geçerli görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam... -TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... -TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.