T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2022/4512
Karar No:2024/2114
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Piyasası Düzenleme Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER)
- ... İnşaat Akaryakıt Otomotiv Antrepo Sanayi
ve Ticaret A.Ş.
- ... Petrol Ürünleri Turizm Otomotiv İnşaat Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Petrol Ürünleri ve Ticaret A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirketin maliki olduğu İstanbul İkitelli Organize Sanayi Bölgesi ... ada, ... parselde bulunan akaryakıt istasyonunun komşu parseli olan ... ada, ... parsel üzerinde akaryakıt istasyonunu işletmek amacıyla ... Ürünleri Turizm Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne (... Petrol) verilen... tarih ve ... no'lu bayilik lisansının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İstanbul İkitelli Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ... ada, ... parselde bulunan davacı ... Petrol Ürünleri ve Ticaret A.Ş. (... Petrol) şirketine ait akaryakıt istasyonunun komşu parselinde müdahil... İnşaat Akaryakıt Otomotiv Antrepo Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin (...İnşaat) maliki olduğu ... ada, ... parsele ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ...tarih ve ... sayı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile konut dışı kentsel çalışma alanı fonksiyonu tanındığı, İkitelli OSB tarafından müdahil ... İnşaat'a yapı ruhsatı ile ...tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği, akaryakıt istasyonu işletmek amacıyla müdahil... İnşaat tarafından bayilik lisansı başvurusunda bulunulduğu, başvuru dilekçesi ekinde İkitelli OSB tarafından düzenlenen...tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile ... tarih ve ...sayılı ''Akaryakıt ve LPG İstasyonu''na dair asgari mesafe tespit tutanağı sunulduğu, anılan belgelerin incelenmesi sonucunda ... İnşaat'a Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) tarafından bayilik lisansı verildiği, Danıştay Altıncı Dairesi'nin 12/04/2016 tarih ve E:2015/2581, K:2016/1620 sayılı kararı ile kesinleşen ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile imar planının yetki yönünden iptal edildiği,... İdare Mahkemesi'nin kesinleşmiş olan ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile yapı ruhsatının, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile de işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği;
Davacı ... Petrol tarafından, ... İnşaat'a verilmiş olan lisansın, ... ada, ... parselde bulunan akaryakıt istasyonu ile ... ada, ... parsel üzerinde kurulmak istenilen akaryakıt istasyonunun aynı istikamette olduğu ve kendilerine ait parsel ile diğer parsel bitişik olduğundan istasyonlar arası mesafenin sıfır olduğu, bu durumun asgari mesafe şartına ilişkin kurallara aykırı olduğu, plan değişikliğine, yapı ruhsatı verilmesine, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemlere dava açıldığı, anılan işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptal edilmesi istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesi'nce verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile "... İdare Mahkemesi'nce yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında bilirkişi tarafından hazırlanan rapor incelendiğinde; özetle davaya konu ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu ... Bulvarı'na cephe olan kısmından mahreç sağlayabilme imkanına haiz olduğu, ... Bulvarı'ndan konumuz istasyona giriş-çıkış sağlandığı takdirde, bu iki istasyon arasındaki mesafe şartının '0' olduğu, mesafe şartının yerine getirilmediği" gerekçesiyle ... İnşaat'a ait ... tarih ve ... sayılı akaryakıt bayilik lisansının iptal edildiği, ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile temyiz yolu açık olmak üzere istinaf başvurusunun reddedildiği, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin E:2018/1338 sayılı dosyasında alınan 03/07/2018 ve 30/10/2018 tarihli kararlar ile yürütmenin durdurulması taleplerinin reddedildiği;
Müdahil ... İnşaat tarafından 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi alındığı, İkitelli OSB tarafından ... tarih ve ... sayılı çalışma ruhsatının verildiği, bu çalışma ruhsatının iptali için ... İdare Mahkemesi'nin E:...sayılı dosyasında dava açıldığı, müdahil ... İnşaat tarafından işyeri müdahil ... şirketine kiralanarak, çalışma ruhsatı da devredilerek, İkitelli OSB tarafından ...arihinde ... sayılı çalışma ruhsatının ... şirketi adına revize edildiği, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin ...tarih ve ...YD itiraz no'lu kararı ile ... İnşaat'a ait ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği,... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında İkitelli OSB'nin ... Petrol şirketi lehine düzenlenen çalışma ruhsatının iptali için dava açıldığı,... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile Uyuşmazlık Mahkemesi kararı uyarınca görev ret kararı verildiği, davacı tarafından ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... ve E:... sayılı dosyalarında açılan davalarda, Covid-19 Pandemisi ve hakim değişikliği gerekçeleriyle duruşmaların ertelenerek 21/10/2021 tarihine duruşma günü verildiği; ... ada, ... sayılı parselin Akaryakıt ve LPG istasyonu olarak planlamasına yönelik 15/03/2018 tarihinde onaylanarak askıya çıkartılan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarına davacının yaptığı itirazın kabul edildiğinin mülga Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın ... tarih ve... sayılı yazısı ile bildirildiği, İkitelli OSB tarafından onaya sunulan ... ada,...sayılı parselin "Akaryakıt ve LPG Servis İstasyonu" olmasına dair 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar plan değişikliklerinin Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından 09/05/2019 tarihinde onaylandığı, bu plana karşı... İdare Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında açılan davada,... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile planın iptaline karar verildiği; İstanbul Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesi'nce, Mahkemece, akaryakıt bayilik lisansının iptali istemiyle başka bir mahkemede açılan davada yapılan keşif üzerine hazırlanan bilirkişi raporunun bir örneği dosyaya konulmaksızın ve cevap verilmek üzere tüm taraflara tebliğ edilmeksizin, söz konusu raporun hükme esas alınarak uyuşmazlığın karara bağlandığı gerekçesiyle Mahkemesince yeniden karar verilmek üzere kararın kaldırıldığı;
Müdahil ... tarafından, diğer müdahil şirketten devralınan ve lisansı iptal edilen istasyona ait ... sayılı ruhsat ile 23/11/2018 tarihinde "bayilik lisansına konu '... Bulv. Dış Kapı No:... İç Kapı No:... Mahallesi Başakşehir İSTANBUL' adresindeki akaryakıt istasyonu yeni açılacak bir istasyon olup daha önce Sayın Kurumunuz tarafından lisanslandırılmamıştır" beyanıyla EPDK'ya başvuruda bulunulması üzerine, EPDK tarafından İkitelli OSB'ye asgari mesafe koşulu sorularak, asgari mesafe koşulunun hâlen geçerli olduğu cevabi yazısından sonra, dava konusu lisansın verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı;
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için, Mahkemelerinin 08/05/2019 tarihli ara kararı ile müdahilllere ait akaryakıt istasyonunun projesinde ve fiilen inşa edilmiş hâlde Atatürk Bulvarı'ndan girişleri engelleyecek istinat duvarı vb. sabit bir yapının bulunup bulunmadığının sorulduğu, İkitelli OSB'nin Mahkeme kayıtlarına 27/06/2019 tarihinde giren... tarih ve ... sayılı cevabi yazısında, "beton bariyer ile kapatıldığının görüldüğü"nün bildirildiği, 04/07/2019 tarihli ara karar ile Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik kapsamında yolun hangi sınıfta yer aldığı, kavşak mesafesinin ne kadar olduğunun sorulması üzerine, Mahkeme kayıtlarına 23/09/2019 tarihinde giren İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü'nün ... tarih ve ...sayılı cevabi yazısı ve ekleriyle Bedrettin Dalan Bulvarı'nın ana arter kapsamından çıkartılan diğer yollar kapsamında olduğu, Atatürk Bulvarı'nın ise ana arter olduğu, kavşak mesafesinin 31,58 m olduğunun bildirildiği;
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı Ulaşım ve Trafik Düzenlemesi Komisyonu kararı ile müdahil şirkete ait istasyona ... Caddesi'nden 10 m'lik giriş, Bedrettin Dalan Bulvarından 10 m'lik çıkış verildiği;... tarih ve ... sayılı UTK kararı ile davacı şirkete ait istasyona ... Caddesinden 10 m'lik giriş, ... Caddesinden 10 m'lik çıkış verildiği,...İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:... sayılı kararı ile müdahil şirkete ait istasyona ilişkin UTK kararının yürütmesinin durdurulduğu,... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile de iptal kararı verildiği;
Mahkemelerinin 18/03/2020 tarihli ara kararıyla, istinabe yoluyla mahallinde gerçekleştirilen keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde Mahkemeye sunulan 03/12/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle, "... ada, ... parsel üzerinde bulunan ...'e ait istasyonun ... Bulvarı üzerinde bulunduğu, ana cephesinin, giriş-çıkışının bu bulvar üzerinde olduğu, istasyonun asgari mesafe şartını ve kavşak mesafesi şartını sağlamadığı, trafik güvenliğini tehlikeye düşürebileceği" yönünde görüş belirtildiği;
Mahkemelerince mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu hazırlanan raporun ve dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; davalı idarenin internet sitesinde "10) Beyan Dilekçesi-Akaryakıt istasyonu faaliyete yeni başlayacak ve daha önce lisanslandırılmamış ise bu duruma ilişkin olarak başvuru sahibi tarafından sunulan yazılı beyan dilekçesidir. Eğer halen lisansı bulunan bir akaryakıt istasyonu devir alınmışsa, önceki lisans sahibinin lisansının sona erdirilmesine ilişkin dilekçesi ile son altı ay içerisinde noter tarafından tasdiklenmiş imza sirküleri de sunulmalıdır." denildiği hâlde, müdahil ... tarafından EPDK'ya sunulan 23/11/2018 tarihli başvuru dilekçesinde, "... adresindeki akaryakıt istasyonu yeni açılacak bir istasyon olup daha önce sayın kurumunuz tarafından lisanslandırılmamıştır" şeklinde beyanda bulunulduğu, dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürütmesi durdurulmuş olan ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının devredilerek, isim değişikliği suretiyle revize edilmiş hâliyle başvuruda bulunulduğu, ruhsat numarası dahi değişmeyen aynı işyeri hakkında gerçek durumu tam olarak yansıtmayan beyanda bulunulduğu, Kurul tarafından İkitelli OSB'den asgari mesafe koşulu teyidi yapılarak, asgari mesafe koşulunun hâlen geçerli olduğu yolundaki cevabi yazı dikkate alınarak dava konusu lisansın verildiği;
Mahkemelerinin ara kararı üzerine İkitelli OSB tarafından verilen cevapta müdahil ... Petrol'ün ... Bulvarı'ndan giriş almasını engelleyecek sabit bir istinat duvarı olmadığının teyit edildiği, ... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile yapılan mesafe tespit sonucunun değişmediği, bilirkişiler tarafından müdahil şirketin işlettiği istasyona ilgili mevzuat uyarınca yalnızca ... Bulvarı’ndan giriş ve çıkış yapabileceğinin ifade edildiği, dava açıldıktan sonra alınan, müdahil şirkete ait istasyonun ulaşım planına ilişkin UTK kararının da... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:... sayılı kararı ile yürütmesinin durdurulduğu ve iptaline karar verildiği, yine dava açıldıktan sonra müdahil şirkete ait parselin "Akaryakıt ve LPG Servis İstasyonu" olmasına dair Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından onaylanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar plan değişikliklerinin ... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:2020/1170 sayılı kararı ile iptal edildiği, istinaf aşamasında eksik inceleme gerekçesi ile bu kararın kaldırılarak mahkemesine yeni bir karar verilmek üzere iade edildiği;
Bu durumda, istasyonun 1 (bir) kilometrelik asgari mesafe şartını sağlamadığı, ... Bulvarı ile ...Bulvarı kavşağına 31.58 m uzaklıkta olduğu, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik ile trafik güvenliği açısından belirlenen kavşak mesafesi koşulunu da karşılamadığı ve lisansın gerçek durumu tam olarak yansıtmayan belge ve beyanlar üzerine verildiği anlaşıldığından, ... Petrol'e verilen...tarih ve ... no'lu dava konusu bayilik lisansında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, bir işlemin hukuka uygun olup olmadığı esas olarak işlem tarihi itibarıyla incelenecek olmakla birlikte, konuyu ilgilendiren devam eden davalar ve henüz kesinleşmemiş mahkeme kararları bulunduğu, ancak Mahkemelerince yaptırılan bilirkişi incelemesi ile müdahil şirkete ait dava konusu istasyonun bulunduğu konumun; davacı şirkete ait istasyonun konumundan, imar ve ulaşım planlarından bağımsız olarak, trafik güvenliğinin sağlanması amacını taşıyan Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelikte aranılan kavşak giriş/çıkış mesafe koşulunu sağlamadığının ortaya koyulduğu, devam eden yargı süreçlerinin bu duruma, dolayısıyla davanın sonucuna etkisi olmadığı belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; Dairelerinin 29/06/2022 tarihli ara kararına verilen cevap ve eklerinin incelenmesinden, İstanbul İkitelli Organize Sanayi Bölgesi ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın imar fonksiyonunun "Akaryakıt-LPG" alanına dönüştürülmesine ilişkin, 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliğine ilişkin N.İ.P:...-U.İ.P:...plan numaralı işlem ile bu işlemlere yapılan 16/05/2019 tarihli itrazın zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle... İdare Mahkemesi'nde açılan dava sonucunda verilen... tarih ve E:..., K:...sayılı kararın istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesinden sonra ... esasına kaydedildiği ve inceleme devam ettiğinden esası hakkında henüz bir karar verilmediği;
... tarih ve ... sayılı UKOME kararının iptali istemiyle...İdare Mahkemesi'nde açılan dava sonucunda verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararının istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesinden sonra ... esas sayısına kaydedildiği ve ... tarih ve K:... sayılı kararla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği;
İstanbul İkitelli OSB tarafından... adına düzenlenen ... tarih ve ...sayılı gayrı sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle İstanbul ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:...sayılı dosyasında görülmekte olan davanın, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E:... sayısına kaydedildiği ve ...tarih ve K:... sayılı kararla, ... tarih ve ... sayılı gayrı sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline karar verildiği;
Bu durumda, bayilik lisansı verilebilmesi için aranılan belgeler arasında yer alan "işyeri açma ve çalışma ruhsatı"nın da mahkeme kararıyla iptaline karar verildiği dikkate alındığında, dava konusu bayilik lisansının dayanaksız ve bu yönden de hukuka aykırı hale geldiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurularının belirtilen gerekçe de eklenerek reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak, harçtan muaf olduklarından aleyhlerine harca hükmedilmemesi gerektiği, esasa ilişkin olarak ise, İstanbul İkitelli Organize Sanayi Bölgesi tarafından düzenlenen ... tarih ve... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile ...tarih ve ... sayılı Asgari Mesafe Tutanağı'na istinaden dava konusu lisansın verildiği, işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı yanında müdahiller tarafından, davacı ...'e ait lisansın Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 09/07/2020 tarih ve E:2020/96, K:2020/1905 sayılı kararıyla kesin olarak iptal edildiği, davacının olayda bir menfaat ihlâlinden artık söz edilemeyeceği, istasyonların aynı istikamette olmadığı, Atatürk Bulvarı Karayolları'nın bakım ağında bulunmadığından 50 metrelik kavşak mesafesinin aranmaması gerektiği, kendilerine ait istasyonun trafik güvenliğini tehlikeye düşürdüğünden söz edilmeyeceği, işyeri açma ve çalıştırma ruhsatı hakkında adli yargıda verilen iptal kararının henüz kesinleşmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, asgari mesafe tutanağının gerçeğe uygun olmadığı, ...'ün ilk kez lisans başvurusu yaptığı yönündeki gerçeğe aykırı beyanla lisans başvurusu yaptığı, oysa aynı istasyon için daha önce verilen lisansın zaten iptal edildiği belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı ve davalı yanında müdahillerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının ek gerekçe eklenmek suretiyle reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesi'nin ...2 tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya ve davalı yanında müdahillere iadesine,
5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde müdahillere iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara ve davalı yanında müdahillere tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'ne gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine, 13/05/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.