T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/2601
Karar No:2024/1696
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Enerji Teknolojileri ve Yatırımları A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesi'nin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı'nca... tarihinde pazarlık usulü ile gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "... Büyükşehir Belediyesi Ladik 45 Mw/57,28 Mwp Güneş Enerji Sistemi Tesisi" ihalesi üzerinde kalan davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair Kamu İhale Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda;
Davacının 1. iddiası yönünden;
Sözleşmenin imzalanması gereken son gün olan 06/02/2023 tarihi itibarıyla idare adına düzenlemiş yatırım teşvik belgesinin bulunmadığı dolayısıyla alıma konu güneş enerji sistemi için söz konusu KDV muafiyetinin uygulanamayacağının açık olduğu, kaldı ki idarece şikayete verilen cevapta da KDV’nin ilgili mevzuat uyarınca hesap edilerek ödeneceğinin belirtildiği, davacı tarafından, sözleşmenin süresinde imzalanamamasına ve sözleşme imzalamak için ilave süre talebine gerekçe olarak öne sürülen, idarenin yatırım teşvik belgesi alması halinde KDV’den istisna tutulacağı, KDV’li olarak almış oldukları ürünleri aynı şekilde yansıtma olanağının bulunmayacağı iddiası dikkate alındığında; davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Davacının 2. iddiası yönünden;
Davacı tarafından, 06/02/2023 tarihinde verilen süre uzatım dilekçesinin sözleşmenin imzalanması gereken son gün verildiği, ayrıca itirazen şikâyet dilekçesi ekinde sunulan belgelerden, davacı tarafından 03/02/2023 tarihinde Denizbank A.Ş. Surdışı Ticari Merkez Şubesi’ne kesin teminat mektubu almak üzere, 06/02/2023 tarihinde Türk Ekonomi Bankası İzmit Şube Müdürlüğü’ne karar pulu ve damga vergisi almak üzere, Halk Bankası İzmit Şube Müdürlüğü’ne KİK payı yatırmak üzere başvuruda bulunulduğu görülmüşse de söz konusu belgelerden hiçbirinin sözleşmenin imzalanması gereken yasal süre içinde idareye ibraz edilmediği, öte yandan alıma konu malın teslim edileceği adresin ... ili sınırları dahilinde olduğu, 06/02/2023 tarihinde ülkemizde meydana gelen depremlerden etkilen iller arasında ... ilinin bulunmadığı, söz konusu mücbir sebebe yönelik olarak Kurumca yapılan EKAP duyurusunda, sözleşme imzalama tarihi 07/02/2023-17/02/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) olan işlerde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin mücbir sebep haline bağlı olarak sözleşmeye davet süresinin uzatılmasını talep etmesi halinde idarelerce sözleşmeye davet süresinin uzatılabileceğine yer verildiği, ancak başvuruya konu ihalede sözleşme imzalama süresinin 06/02/2023 tarihinde sona erdiği,
Davacının 3. iddiası yönünden;
Davacı tarafından, itiraza konu ihtilafın salt hukuki bir husus olduğu, alanında uzman hukukçulardan görüş alınması gerektiği, idarenin eksik hazırladığı ihale dokümanı sebebiyle yeni ve değişen durum karşısında uğrayacakları zarar katlanılması beklenemeyecek düzeyde olduğundan culpa in contrahendo sorumluluğunun doğabileceği iddia edilerek ihtilaf konusu hususların ekonomik, hukuki ve mühendislik ilmi yönünden izahının fiziki olarak yapılmasının gerektiği, Kurumun takdir edeceği bir günde dinlenilmek üzere her iki tarafın da çağrılması gerektiği ileri sürülmüşse de; davacının dinlenme toplantısı yapılması yönündeki talebin davalı idarece incelenmek suretiyle takdir yetkisi kapsamında değerlendirilerek karara bağlandığı,
Bu durumda, 4734 sayılı Kanun’un 10. maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığını tevsik eden belgeler ile kesin teminatı yatırdığına ilişkin belgeleri sunması talebiyle sözleşmeyi imzalamaya davet edilen davacının (ihale üstünde kalan isteklinin) mücbir sebep olmaksızın sözleşmeyi imzalamadığı anlaşıldığından, irat kaydedilen geçici teminatın iadesi ve ihalenin iptali istemiyle yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihale sonrası şirket yetkililerince idare yetkililerine sözlü olarak sorulması ile idarece yatırım teşvik başvurusu yapılacağının öğrenildiği, bunun üzerine KDV’nin sözleşmede belirtildiği gibi kendilerine ödenip ödenmeyeceğinin idareye sorulduğu, söz konusu ifadenin maktu bir ifade olduğu ödenmeyeceğinin belirtildiği, davalı idarenin yatırım teşvik başvurusundan yararlanacağı ve 160.000.000,00 TL tutarındaki KDV yüküne kendilerinin katlanması gerektiği, sözleşmenin bu haliyle imzalanması imkansız hale geldiğinden ve aynı gün Kahramanmaraş ilinde yaşanan depremin ...’da da hissedildiği, idare binasının boşaltıldığı, uzunca süre içeri girilemediği, sözleşme müzakereleri bu şartlar altında sağlıklı yürümeyeceğinden 06/02/2023 tarihli dilekçe ile ek süre talep edildiği, idarece kendilerinin sözleşme imzalamaya hiç gelmediği yönünde tutanak tutulmasının kötü niyetli olduğu, 26/03/2023 tarihinde davalı idarece yatırım teşvik belgesinin alındığı, Mahkemece bu durum araştırılmadan karar verildiği, şayet sözleşme imzalanmış olsaydı ciddi bir zarara uğrayacakları iddiasının ispatlandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
... Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından "... Büyükşehir Belediyesi Ladik 45 Mw/57, 28 Mwp Güneş Enerji Sistemi Tesisi" ihalesi ... tarihinde pazarlık usulüyle gerçekleştirilmiş, ... tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin davacı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.
Kesinleşen ihale kararı aynı gün isteklilere EKAP üzerinden tebliğ edilmiş, ihale üzerinde bırakılan davacı şirket 25/01/2023 tarihinde EKAP üzerinden yapılan bildirim ile tebliğ tarihini izleyen günden itibaren en geç on gün içinde sözleşme imzalamaya davet edilmiştir.
İhaleyi yapan idarece sözleşmenin imzalanması için son gün olan 06/02/2023 tarihi mesai bitimine kadar sözleşme imzalamaya gelinmediği yönünde tutanak tutulmuş, davacı tarafından ise aynı tarihte sözleşmenin imzalanma süresinin 13/02/2023 tarihine kadar uzatılmasına yönelik yazılı olarak talepte bulunulmuştur.
İdarece davacının talebi uygun görülmeyerek 07/02/2023 tarihinde davacı hakkında teminatın gelir kaydı ve yasaklama işlemlerinin başlatılmasına kararı verilmiş, davacı tarafından idareye 10/02/2023 tarihinde ihalenin iptali ve irat kaydedilen teminatın iadesi istemiyle şikayet başvurusunda bulunulmuş, idare tarafından şikayet başvurusunun reddedilmesi sonrasında davalı idareye yapılan itirazen şikayet başvurusu da reddedilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40. maddesinde, “37 ve 38'inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.
...
İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.
İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.
İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır.
İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir.”; “Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi” başlıklı 41. maddesinde, “İhale sonucu, ihale kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale üzerinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucunun bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir.
İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklilere gerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır.
İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21'inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamaz.”; “Sözleşmeye davet” başlıklı 42. maddesinde, "47'inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir. Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. ...”; “Sözleşme yapılmasında isteklinin görev ve sorumluluğu” başlıklı 44. maddesinde, “İhale üzerinde kalan istekli 42 ve 43'üncü maddelere göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir.
Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir...”; "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinin 4. fıkrasında, "Kurul tarafından gerekli görülen hallerde tarafların ve ilgililerin dinlenmesine karar verilir. Bu durumda, Kurul tarafından tespit edilen tarihte taraflar ve ilgililer dinlenir." kurallarına yer verilmiştir.
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhale üzerinde kalan isteklinin sözleşmeye davet edilmesi” başlıklı 67. maddesinde, “(1) İhale üzerinde kalan isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanun'un 10'uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair bilgi ve/veya belgeleri veya kesin teminatı vermemesi ya da sözleşme imzalamaması durumunda, Kanun'un 44'üncü maddesi hükümlerine göre, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının, ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekliyle sözleşme imzalanabilir.
(2) Sözleşmenin imzalanacağı tarihte, ancak sözleşme imzalanmadan önce ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. İdare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin son başvuru ve/veya ihale tarihinde Kanun'un 10'uncu maddesinin 4'üncü fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına bilgi ve/veya dair belgeleri ve kesin teminatı vermesini istemek zorundadır.
(3) Mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde kalan istekli, yasal yükümlülüklerini yerine getirerek sözleşme imzalamak zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilerek Kanun'un 58'inci maddesi hükümleri uygulanır. ...” düzenlemesine yer verilmiştir.
Kamu İhale Kurumu tarafından EKAP üzerinden yapılan “6/2/2023 Tarihinde Ülkemizde Meydana Gelen Depremlerden Etkilenen İllerde Yapılacak İhalelere İlişkin Duyuru”da, “6/2/2023 tarihinde ülkemizde meydana gelen depremlerden (mücbir sebep) etkilenen illerde (Kahramanmaraş, Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Adana, Adıyaman, Malatya, Osmaniye, Hatay ve Kilis) yapılacak ihaleler ile bu illerdeki aday veya isteklilerin katılacağı ihalelere ilişkin olarak:
1) İhale tarihi 7/2/2023 – 17/2/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) olan ihaleler ihale tarihinden itibaren iki hafta sonra aynı saatte yapılmak üzere ertelenmiştir.
2) İhale tarihi 20/2/2023 tarihinden sonra (bu tarih dahil) olan ihalelerde, deprem felaketi nedeniyle önceden ilan edilen ihale tarih ve saatine kadar ihaleye yeterli sayıda teklifin ulaştırılamayacağının ve/veya ihalede rekabet ortamının sağlanamayacağının idarece öngörülmesi halinde, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 29'uncu maddesi uyarınca, ihale dokümanı alanların son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde zeyilname düzenlenerek son teklif verme süresinin uzatılabileceği,
3) Belgelerdeki bilgi eksikliğinin tamamlanması, aşırı düşük teklif açıklaması yapılması veya yeterlik bilgileri tablosunda beyan edilen bilgi ve belgeleri tevsik edici belgelerin sunulması için isteklilere verilecek sürenin belirlenmesinde, bu belgelerin temininde deprem felaketinden kaynaklanabilecek muhtemel sorunların göz önünde bulundurulması,
4) Sözleşme imzalama tarihi 7/2/2023 – 17/2/2023 tarihleri arasında (bu tarihler dahil) olan işlerde, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin mücbir sebep haline bağlı olarak sözleşmeye davet süresinin uzatılmasını talep etmesi halinde idarece sözleşmeye davet süresinin uzatılması,
Hususlarının idare tarafından dikkate alınarak aday ve isteklilere gerekli kolaylıkların sağlanması önemle duyurulur.” ifadeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, kesinleşen ihale komisyonu kararı onaylandıktan sonra 4734 sayılı Kanun'un 41. maddesinde belirtilen sürenin bitimini izleyen günden itibaren ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde yasal yükümlülüklerini yerine getirmek suretiyle sözleşmeye davet yazısının gönderilmesi gerektiği, ihale üzerinde kalan istekli tarafından ise 4734 sayılı Kanun’un 42. ve 43. maddelerine göre kesin teminat verilerek sözleşmenin imzalanması zorunluluğunun bulunduğu, mücbir sebep halleri dışında, ihale üzerinde kalan istekli tarafından bu zorunluluğa uyulmaması halinde, ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatının gelir kaydedileceği açıktır.
25/01/2023 tarihinde davacıya sözleşmeye davet yazısı gönderilmesine rağmen, on günlük süre içinde, yani sözleşmenin imzalanması gereken son gün olan 06/02/2023 tarihine kadar davacı tarafından sözleşmenin imzalanması için gerekli belgeler sunularak sözleşmenin imzalanmadığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar davacı tarafından sözleşme imzalamama gerekçesi olarak idare tarafından yatırım teşvik belgesi başvurusu yapıldığı, idarenin yatırım teşvik belgesi başvurusu yapacağına ihale dokümanlarında yer verilmediği, yatırım teşvik belgesi alınması halinde idarenin Katma Değer Vergisi'nden muaf olacağı dolayısıyla sözleşme kapsamında kendilerinin ödemek zorunda kalacağı 160.000,00 TL tutarındaki Katma Değer Vergisi'nin davalı idareden uzun süre alınamayacağı ileri sürülmüş ise de, davacının mücbir sebep sayılmayan bu gerekçe ile sözleşme imzalamaktan imtina edemeyeceği açık olup, idare tarafından alınan yatırım teşvik belgesi nedeniyle davacı şirketin bir zarara uğraması durumunda, sözleşmenin imzalanmasından sonra bu hususun uyuşmazlığa konu edilmesi mümkün bulunmamaktadır.
Öte yandan, davacı tarafından sözleşme imzalanması gereken son gün olan 06/02/2023 tarihinde Kahramanmaraş ilinde gerçekleşen depremin sözleşmenin imza sürecini olumsuz etkileyeceği, sürecin sağlıklı yürütülemeyeceği iddia edilmiş ise de, davacı tarafından ek süre talep edilen dilekçede bu hususa yer verilmediği, yalnızca idarenin yatırım teşvik belgesi başvurusu yaptığının öğrenilmesi nedeniyle durumun değerlendirilmesi için ek süre talep edildiği, ayrıca ... ilinin depremden etkilenen iller arasında olmadığı, Kamu İhale Kurumu tarafından EKAP üzerinden yapılan “6/2/2023 Tarihinde Ülkemizde Meydana Gelen Depremlerden Etkilenen İllerde Yapılacak İhalelere İlişkin Duyuru”da da sayılmadığı görüldüğünden davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir.
Ayrıca Kamu İhale Kurulu tarafından gerekli görülen hallerde dinleme toplantısı yapılmasına karar verilebileceğinden dinleme toplantısının yapılması gerektiği iddiası yönünden de dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Bu itibarla, mücbir sebep olmaksızın sözleşme imzalama davetine süresinde icabet etmeyen ve bu sebeple geçici teminatı irat kaydedilen davacının iddiaları ihalenin iptalini gerektirmediğinden, geçici teminatının iade edilmesi ve ihalenin iptal edilmesi talebiyle yaptığı itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın reddi yolundaki .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 17/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.