T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/3865
Karar No:2024/2065
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1. ...
2. ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Valiliği (E-Tebligat)
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Düzce ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... parselde bulunan taşınmazın satışına ilişkin 11/04/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Bolu İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; köylerin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'na tabi olmamakla birlikte köy tüzel kişiliklerinin sahip oldukları taşınmazların bir kısmının köy halkının kullanılmasına bırakılmış otlak, yaylak, meydan yol gibi orta malı niteliğindeki yerler, bir kısmının da köy tüzel kişiliğinin özel hukuk kurallarına göre sahip olduğu arsa-tarla vs. gibi özel mülkiyete konu yerler olduğu, köylerin özel mülkiyete konu olan bu taşınmazlarını yetkili kurullarının kararlarına göre kullandığı, somut olayda köy taşınmazlarının bir kısım arazinin 2/b harçları ödenerek köy tüzel kişiliği adına Milli Emlak Müdürlüğü'nden satın alınması amacıyla köy tüzel kişiliğine ait arazilerin satılmasına karar verildiği, söz konusu satış kararının köyde yaşan kişilerin menfaati dikkate alınarak kamu yararının sağlanması amacıyla tesis edildiği, satışına karar verilen taşınmazların çevresinde yer alan gayrimenkullerin değeri dikkate alınarak piyasa araştırması yapılmak suretiyle satış bedeli belirlendiği ve söz konusu taşınmazların köyün su ihtiyacının karşılanması için kullanılması hususunda köy derneği kararı ve ihtiyar heyeti kararı alındığı, her ne kadar davacı tarafından kendisinin de katıldığı 11/04/2023 tarihli ihaleye dair satış bedelinin, en yüksek bedeli teklif eden kişi tarafından süresinde ödenmediği ileri sürülmekte ise de, köy ihtiyar heyetince tanzim edilen 20/04/2023 ve 28/04/2023 tarihli tutanaklar ile, kişinin rahatsızlığı nedeniyle ihale bedelini bankaya teslim edemediği, ancak satış bedelinin ihtiyar heyetine teslimi neticesinde köy tüzel kişiliğine ait banka hesabına yatırıldığı hususunun kayıt altına alındığının anlaşıldığı, ihale bedelinin yatırılmaması yahut geç yatırılması söz konusu olmadığından köyün mülkiyetinde olan taşınmazın satışına ilişkin ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, ihale bedelinin süresi içerisinde yatırılmadığı, ihale komisyonunun gerekli olan ve 2886 sayılı Kanun'da sayılan ilanları her iki ihalede de yapmadığı, yerel gazetede ilan yapılmadığı, ilgili devlet kurumlarına asılmadığı, ihale şartlarının re'sen araştırılması gerektiği, usulüne uygun bir ihalenin yapılması için gerekli ilanların yapılmaması, usulüne uygun ihale yapılmaması, usulüne uygun olarak yapılmayan ihalenin şartlarına uygun olarak alıcının ihale katılma bedelini yatırmaması gibi nedenlerle yerel mahkemece verilen kararın hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler ile Dairemizin 30/04/2024 tarihli ara kararına verilen cevap incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
01/01/2022 tarihli Köy Derneği kararı ile 06/01/2022 tarih ve 01 sayılı ihtiyar heyeti kararıyla ... Köyü tüzel kişiliğine ait uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel, 1.827,31 m² alanlı taşınmazın da aralarında olduğu 6 adet arazinin satılarak elde edilen gelir ile 6 adet farklı arazinin 2/b harçları ödenerek köy tüzel kişiliği adına Milli Emlak Müdürlüğü'nden satın alınmasına karar verilmiş, davalı idarece İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı Genelgesi uyarınca söz konusu taşınmazın satış işlemlerinin gerçekleştirilmesi uygun görülmüş, davacı ... 21/08/2022 tarihinde yapılan ihaleye başkanı olduğu ... Cami Yaptırma Yaşatma ve Hizmet Derneği adına katılmış ve ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza ilişkin ihale 85.000,00-TL satış bedeli ile uhdesinde kalmış, ancak satış bedelinin süresinde ödenmediğinden bahisle uyuşmazlık konusu parselin satışının davalı idarece onaylanmaması üzerine 11/04/2023 tarihinde yeniden ihale yapılmış, satış işlemlerinin yapılmasına ilişkin ... Köyü Muhtarlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararı, 442 sayılı Köy Kanunu'nun 40. maddesi uyarınca Valilik Makamınca onaylanmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 13. maddesinde, köy tüzel kişiliği adına, köy yerleşme planına göre en çok 2000 m² olmak üzere tescil edilen parsellerin köyde ikamet eden ve köy nüfusuna kayıtlı olup evi bulunmayan ihtiyaç sahiplerine ihtiyar meclisi kararı ile rayiç bedel üzerinden satılabileceği, satış bedelinin peşin veya en çok 5 yılda ve 5 eşit taksitle tahsil edilerek, o köyün imar işlerinde kullanılmak üzere köy sandığına yatırılacağı, köy ihtiyar meclisince satılan parseller üzerine satış tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde bina yapılmasının zorunlu olduğu, hak sahiplerinin bu yerleri 10 yıl müddetle başkalarına devir ve temlik edemeyecekleri kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuat kuralları uyarınca, köy tüzel kişiliğine ait taşınmazların ihtiyar meclisi kararıyla satışı, ancak Kanun'un taşınmaz ve kişi (alıcı) bakımından öngördüğü şartların varlığı hâlinde mümkündür. Söz konusu şartlar, (i) taşınmaz yönünden en çok 2000 m² büyüklüğünde olmak, (ii) kişi (alıcı) yönünden ise köyde ikâmet etmek ve köy nüfusuna kayıtlı olup evi bulunmamak olarak belirlenmiştir. Buna göre, köy tüzel kişiliği adına tescil edilen parseller, 2000 m²'den büyük olmamaları kaydıyla, ancak köyde ikâmet eden ve köy nüfusuna kayıtlı olup evi bulunmayan ihtiyaç sahiplerine satılabilecektir.
Bu kapsamda uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için gerekli görüldüğünden Dairemizin 14/02/2024 tarihli ara kararı ile davalı idareden, ihale konusu taşınmazın mülkiyet durumunun/hukuki statüsünün (köy tüzel kişiliğine ait olup olmadığının vb.); bu taşınmazın satışının 442 sayılı Köy Kanunu'nun Ek 13. maddesi kapsamında yapılıp yapılmadığının, bu madde kapsamında yapıldı ise söz konusu taşınmazın ve alıcının bu maddede aranan şartları taşıyıp taşımadığının, ihale bu madde kapsamında yapılmadı ise hangi mevzuat uyarınca yapıldığının sorulmasına karar verilmiştir.
Davalı idarece sunulan ve 06/05/2024 tarihinde kayda giren ara kararına cevap dilekçesinde, İçişleri Bakanlığı Hukuk Müşavirliği'nin 19/01/2012 tarih ve 1012 sayılı görüş yazısından bahisle "Yargıtay .... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı; .... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararları dikkate alındığında, köy tüzel kişiliklerine ait bu tür taşınmazların köy derneğinin kararı ve bu derneğin başkanı muhtarın mümessil sıfatıyla yapacağı sözleşme ile satılabileceğini kabul etmek gerektiği,... 442 sayılı Köy Kanunu'nda, köy tüzel kişiliğine ait yerlerin satışına ait bir hüküm bulunmamakla birlikte, dava konusu ... Köyü tüzel kişiliğine ait ... ada ... parsel sayılı taşınmazın 442 sayılı Köy Kanunu'nun 44. maddesinin 1. fıkrasının 3. bendinde ve Ek 13. maddesinin 1. fıkrasında yer alan istisnalar dışında kaldığı" şeklinde beyanda bulunulmuştur.
Her ne kadar davalı idarece köy tüzel kişiliğine ait dava konusu taşınmazın 442 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinde yer alan istisnalar dışında kaldığı ileri sürülmüşse de köy tüzel kişiliğine ait taşınmazların ancak 442 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesindeki şartların birlikte bulunması halinde satışının söz konusu olabileceği, aksi halde köy tüzel kişiliğine ait taşınmazların satışının mümkün olmadığı açıktır.
Dosya incelendiğinde, 01/01/2022 tarihli Köy Derneği kararı ile ... tarih ve ... sayılı ihtiyar heyeti kararı doğrultusunda yapılan ihaleye istinaden ... Köyü Muhtarlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararı ile satışı gerçekleştirilen ve tapuda ... Köyü tüzel kişiliğine ait olan ... ada ... parsel sayılı, 1.827,31 m² alanlı taşınmazın 442 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinde yer alan büyüklüğüne ilişkin şart sağlanmış olmakla birlikte kişi (alıcı) yönünden köyde ikâmet etmek ve köy nüfusuna kayıtlı olup evi bulunmamak şartlarının sağlanmadığı ve kişi (alıcı) yönünden aranan bu şartlar sağlanmadan satışın yapıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, köy tüzel kişiliğine ait ihaleye konu taşınmazın, 442 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinde yer alan alıcıya ilişkin şartları taşımayan kişiye satışına ilişkin dava konusu ihalede hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemleri hâlinde ilk derece ve temyiz aşamalarında kullanılmayan ...-TL (...-TL+...-TL) yürütmeyi durdurma harçlarının davacılara iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 08/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.