T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2023/847
Karar No:2025/1337
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Bankası A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : Rekabet Kurumu
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri Vekili ..., Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Rekabet Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararı ile Türkiye'de faaliyet gösteren banka ve finansal kuruluşların ve bunların temsilciliklerinin mevduat, kredi, döviz, tahvil, bono, hisse senedi ve aracılık hizmetlerine ilişkin faaliyetlerinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'u ihlal edip etmediklerinin tespit edilmesi amacıyla yürütülen önaraştırma çerçevesinde, davacıdan talep edilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde Rekabet Kurumuna verilmemesi nedeniyle tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı gereği talep edilen bilgi ve belgelerin 16/07/2020 tarihine kadar sunulmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca, 17/07/2020 tarihinden bilgilerin sunulduğu 20/07/2020 tarihine kadar üç günlük süre dikkate alınarak 2019 mali yılı sonunda oluşan gayri safi gelirlerinin onbinde beşi oranında idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından yürütülen önaraştırma kapsamında, 05/02/2020 tarihli yazıyla davacıdan “teşebbüsün ve teşebbüslerinin bağlı bulunduğu ana grup dahil olmak üzere, Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) ve İngiltere’de istihdam edilen, Türk Lirası ile alım–satım işlemleri yapan traderlarının (Türk Lirası) TL kotasyonlu işlem hacmi en çok olan ilk 10 traderının (her bir ülke için ayrı olmak üzere) ... ve ... platformlarında 01/01/2018-17/01/2020 tarihleri arasında yaptıkları yazışmaların ilgili platformlardan temin edilerek elektronik formatta gönderilmesi(nin)” istendiği, davacı şirketin söz konusu bilgi talebine ilişkin olarak gönderdiği 17/02/2020 tarih tarihli cevabi yazısında, özetle, ana ortak olan ... traderlarının bankalarının istihdamında yer almadığı, traderların istihdam edildikleri ...’nın bulunduğu ülke kanunlarına tabi olduğu, ...’ya ait talep edilen bilgilere doğrudan ulaşma imkânlarının bulunmadığı, ilk bilgi talebine istinaden sunulan konuşmalar arasında ...’nın Türkiye’de TL kotasyonlu yaptığı işlemlere ilişkin konuşmalara da yer verildiğinin belirtmesi üzerine, Kurul'un ... tarih ve ... sayılı kararıyla, davacı şirkete talep edilen bilgilerin sağlanmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin binde biri oranında olmak üzere idari para cezası uygulanmasına, talep edilen bilgilerin 16/07/2020 tarihi mesai bitimine kadar iletilmemesi halinde, talep edilen bilgilerin Kurum kayıtlarına girmesine kadar yürütülmek üzere her gün için 4054 sayılı Kanun'un 17. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca idari para cezası uygulanacağına ilişkin yazı gönderilmesi gerektiğine karar verildiği, bu kararın tebliği üzerine davacı şirket tarafından 16/07/2020 tarihinde bir veri seti, 20/07/2020 tarihinde de 16/07/2020 tarihi itibarıyla iletilen bilgilere ilaveten ek bilgi ve veriler sunulduğu, davalı idare tarafından gönderilen bilgi ve veriler ile ilgili bazı açıklamalar talep edilmesi üzerine 30/07/2020 ve son olarak 28/08/2020 tarihinde ek bilgi ve veriler gönderildiği, istenilen bilgi ve belgelerin ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararı gereği 16/07/2020 tarihine kadar sunulmaması nedeniyle 17/07/2020 tarihinden bilgilerin sunulduğu 20/07/2020 tarihine kadar üç günlük süre dikkate alınarak idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararının tesis edildiği;
4054 sayılı Kanun kapsamındaki tebligatların 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca yapılacağının düzenlendiği, bu kapsamda tebligatın yapılacağı devletler ile Türkiye Cumhuriyeti arasında ikili veya çok taraflı adli yardım ve işbirliğine dair anlaşma yoksa veya tebligat işlemi konu itibariyle bu anlaşmaların dışında kalıyorsa, tebligatın Tebligat Kanunu'nda yer alan yurt dışı tebligata ilişkin hükümler çerçevesinde yapılması gerektiği, uyuşmazlık konusu bilgi ve belge istenilmesine ilişkin evrakın idari işlem niteliğinde olması ve Lahey Sözleşmesi'nin kapsamının hukuki ve ticari konularda adli ve gayri adli belgelerin tebliğine yönelik olması nedeniyle Lahey Sözleşmesi'nin somut olayda uygulanma imkanı bulunmadığı, bu nedenle Tebligat Kanunu'nun yurt dışı tebligata ilişkin hükümleri uyarınca yapılacak tebligatın usulüne uygun olacağı, diğer yandan bağlı ortaklığın rekabet ihlâli niteliğindeki işlem veya eyleminden dolayı ana şirketinin sorumlu tutulmasına imkân tanınması gibi rekabet hukukuna özgü amaçlara hizmet eden ekonomik bütünlük yaklaşımının usule ilişkin bir konu olan ve mevzuatında ayrıntılı olarak düzenlenen tebligat işlemi yönünden uygulanmasının ise mümkün olmadığı, bu durumda, ...'nın ABD ve İngiltere'de istihdam edilen çalışanlarına ait kayıtların ana ortak olan ...'dan talep edilmesi gerekirken davacı şirket muhatap alınarak talep edilen bilgi ve belgelerin süresi içinde sunulmaması nedeniyle idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuki uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Diğer yandan dava konusu işlemin dayanağı olan ... tarihli ve ...sayılı Kurul kararının Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, dayanağı ortadan kalkan dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; 4054 sayılı Kanun'un uygulanması açısından ekonomik bütünlük kavramının merkezi bir öneme sahip olduğu, Kanunda teşebbüs tanımı yapılırken ekonomik bütünlük ilkesinin benimsendiği, yapılan değerlendirmelerde bir yavru şirketin tek başına değil, bağlı olduğu diğer şirket veya şirketlerle birlikte ele alınması gerektiği, diğer hukuk dalları açısından bağımsız olarak nitelendirilebilmesine rağmen, rekabet hukuku bakımından kararlarında bağımsız olmayan ekonomik birimin, kararları üzerinde kontrol sahibi olan kişi veya şirketlerle birlikte tek ekonomik bütünlük olarak kabul edildiği, buna göre, teşebbüs kavramı bakımından, bir iktisadi varlığın hukuki yapısının değil, iktisadi kontrolü ve ekonomik bir bütün teşkil etmesi üzerinde durulduğu, 4054 sayılı Kanun'un 2. maddesinde etki doktrini prensibine göre rekabet otoritesinin yetkisinin belirlenmesinde, teşebbüsün nerede yerleşik olduğunun, tabiiyetinin bir öneminin bulunmadığı, esasen teşebbüsün faaliyetinin Türkiye'de etkisinin olmasının önem arz ettiği, somut olayda, davacı şirketin "teşebbüs" olarak nitelendirileceği ve bu kapsamda AB hukukunda teşebbüsün ekonomik bütünlük içerisinde bulunduğu birlik bünyesinde Türkiye'de şubesi veya satış ofisi gibi bir varlığı varsa, söz konusu bilgi ve belgenin verilmesi ile ilgili talebin ekonomik bütünlük kapsamı içerisinde bağlı olduğu şirketlere yöneltilebileceği, ayrıca teşebbüsün AB bünyesinde ticari olarak bir varlığı bulunmasa bile AB bünyesinde iktisadi olarak bağlı olduğu ana teşebbüse tebligat yapılabileceğinin kabul edildiği dikkate alındığında davacının davalı idarenin yetki ve görevi kapsamında önaraştırma yapılması için gerekli bilgi ve belgeleri vermekle sorumlu olduğu, bu durumda, davacının işbirliği ve istenilen belgeleri iletme çabasındaki iyi niyeti de lehine değerlendirilerek, 4054 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca gecikilen 3 günlük süre için idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, dava konusu işlemin dayanağı olan ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararının iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E. ..., K. ... sayılı kararı da, Dairenin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla kaldırılarak, davanın reddine karar verildiği belirtilmiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi'nin dava konusu işlemin iptali yolundaki kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davalı idarenin talep ettiği bilgilerin önemli bir kısmının 16/07/2020 tarihinde sunulduğu, yazışmaların yapılması, filtrelenen verilerin gözden geçirilmesi, verilerin okunabilecek bir formata çevrilmesi, bilgi güvenliğinin sağlanması, kişisel veriler ve müşteri verileri açısından yükümlülüklere uygunluğun sağlanması açısından geçen süreçler nedeniyle temin edilemeyen bazı bilgilerin 3 günlük gecikmeyle sunulduğu, 02/07/2020 tarihli Kurul kararının 07/07/2020 tarihinde tebliğ alındığı, dolayısıyla bilgilerin sunulması için son gün olan 16/07/2020 tarihine kadar olan 9 günlük sürenin istenilen bilgilerin niteliği de gözetildiğinde makul bir süre olmadığı, 9 günlük sürede Kurul kararının ve istenilen bilgilerin ...'ya iletilmesi, ...'nın karar alması, Reuters ve Bloomberg'den istenilen bilgilerin talep edilmesi, verileri kopyalanması ve talep edilen yazışmaların verilerden ayrıştırılması, filtrelenen verilerin kişisel veri mevzuatı açısından gözden geçirilmesi süreçlerinin gerçekleştirildiği, tüm bu süreçler boyunca tercüme sürecinin ve Covid-19'un etkileri kaynaklı gecikmeler yaşandığının da gözetilmesi gerektiği, 16/07/2020 tarihli yazıda da belirtildiği üzere, eksik verilerin karartılması üzerinde çalışıldığı, davalı idarece istenilen bilgilerin zaten anonimleştirileceği ileri sürülmüşse de davalı idarenin bilgi isteme yazılarında bu durumun belirtilmediği, AB Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) gereğince ...'nın inceleme yapma yükümlülüklerini yerine getirmek zorunda olduğu, Türkiye GDPR kapsamında yeterli koruma düzeyine sahip bir ileri ülke olarak belirlenmediğinden veri transferinin herhangi bir şart aranmaksızın yapılmasının mümkün olmadığı, davalı idarenin başka uyuşmazlıklarda yurt dışına tebligat yöntemini işlettiği, ekonomik bütünlük ve etki teorisi kavramlarının usul hukukuna yönelik bir kavram olan tebligat usulüne uygulanmasının mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının 16/07/2020 tarihinde 22 adet, 20/07/2020 tarihinde 173 adet, 30/07/2020 tarihinde 74.410 adet, 28/08/2020 tarihinde 116.406 adet belge sunduğu, ilk aşamada sunduğu veriler üzerinde kişisel verilerin korunmasını aşar nitelikte karartmalar yapıldığı ve incelenebilecek nitelikte bir trader yazışmasının yer almadığı, önaraştırma kapsamında aynı süre verilen diğer teşebbüslerin istenilen bilgileri süresinde sağladığı, davacı tarafından GDPR'a aykırı olmasına rağmen verilerin gönderildiği ileri sürülmekteyse de bu nedenle maruz kaldıkları bir idari yaptırım kararının sunulmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının düzelterek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinin (f) bendinde, kararlarda yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği; 31. maddesinde, yargılama giderleri hususunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kuralı yer almış; anılan madde ile atıfta bulunulan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (ğ) bendinde, "vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti" yargılama giderleri arasında sayılmış; 326. maddesinde, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; 330. maddesinde, vekil ile takip edilen davalarda mahkemece kanuna göre takdir olunacak vekalet ücretinin taraf lehine hükmedileceği; 332. maddesinde ise yargılama giderlerine mahkemece re'sen hükmedileceği belirtilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. Fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir."; "Temyiz" başlıklı 46. maddesinde, "Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin aşağıda sayılan davalar hakkında verdikleri kararlar, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir. (...)"; "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin birinci fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonunda Danıştay; a) Kararı hukuka uygun bulursa onar. Kararın sonucu hukuka uygun olmakla birlikte gösterilen gerekçeyi doğru bulmaz veya eksik bulursa, kararı, gerekçesini değiştirerek onar. b) Kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onar." kuralına yer verilmiştir.
02/11/2011 tarih ve 28103 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 659 sayılı "Genel Bütçe Kapsamındaki Kamu İdareleri ve Özel Bütçeli İdarelerde Hukuk Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanun Hükmünde Kararname"nin "Tanımlar" başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde, idarenin, 10/12/2003 tarih ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerini ifade ettiği; "Davalardaki temsilin niteliği ve vekalet ücretine hükmedilmesi ve dağıtımı" başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasında ise, tahkim usulüne tabi olanlar dahil adli ve idari davalar ile icra dairelerinde idarelerin vekili sıfatıyla hukuk birimi amirleri, muhakemat müdürleri, hukuk müşavirleri ve avukatlar tarafından yapılan takip ve duruşmalar için, bu davaların idareler lehine neticelenmesi halinde, bunlar tarafından temsil ve takip edilen dava ve işlerde ilgili mevzuata göre hükmedilmesi gereken tutar üzerinden idareler lehine vekalet ücretinin takdir edileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi:
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının, vekalet ücretine ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:
2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, Danıştay'ın, temyize konu kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayabileceği kuşkusuzdur.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare adına sunulan birinci savunmanın Kurum avukatlarından Av. ... tarafından sunulduğu, 03/02/2022 tarihinde İdare Mahkemesi nezdinde yapılan duruşmada ise Kurumu Hukuk Müşaviri Vekili sıfatıyla ...'ın temsil ettiği, Bölge İdare Mahkemesi kararında davalı lehine duruşmalı işler için belirlenen 11.000,00-TL vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmakta olup, duruşmada hukuk müşaviri ile temsil edilen davalı idare lehine duruşmalı işler için belirlenen vekalet ücretine hükmedilip hükmedilemeyeceğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Davalı Rekabet Kurumu'nun 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde belirtilen kamu idarelerinden olmadığı, (III) sayılı cetvelde yer alan idarelerden olduğu anlaşıldığından, 659 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'de yer alan "idare" tanımı göz önünde bulundurulduğunda, Rekabet Kurumu anılan Kararname kapsamında olmadığından, duruşmada hukuk müşaviri tarafından temsil edilen davalı idare lehine vekalet ücreti olarak yine de davanın avukat olan ancak duruşmaya katılmayan vekil tarafından takip edildiği gözetilerek Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin duruşmasız işler için öngörülen miktarına hükmedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, davalı idare lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin duruşmasız işler için öngörülen miktarına hükmedilmesi gerektiğinden ve davacı aleyhine duruşmalı işler için öngörülen vekalet ücretine hükmedilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmamakla birlikte bu eksikliğin giderilmesi yeniden yargılamayı gerektirmemektedir.
Bu itibarla, temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 11.000,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine" ibaresinin "Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine" şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hüküm fıkrasında yer alan, "Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 11.000,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine" ibaresinin "Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine" şeklinde değiştirilmesi suretiyle DÜZELTEREK ONANMASINA,
3. Temyiz posta giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Fazladan yatırılan ...-TL harcın istemi halinde davacıya iadesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/03/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.