T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1101
Karar No : 2025/3211
DAVACI : ... İletişim Hizmetleri A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
Av. ...
DAVALI : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : "... A.Ş.'nin Fiber Dönüşüm Teklifi" gündem konulu, ... tarih ve ... sayılı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararının (1) ve (4) numaralı maddelerinin, anılan Kurul kararının (1) numaralı maddesi ile onaylanan "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"nin ve söz konusu düzenlemelerin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında geri alınması/değiştirilmesi talebiyle davacı şirket tarafından yapılan ... tarih ve ... sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu düzenlemelerin 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nda belirtilen işletmeciler arasında ayrım gözetmeme ilkesine aykırı teşkil ettiği, halihazırda etkin piyasa gücüne sahip işletmeci durumunda bulunan ... A.Ş.'ye (...) rekabet avantajı sağladığı, anılan işletmeciye davalı idare tarafından 2019 yılında getirilen erişim sağlama ve referans teklif yayımlama yükümlülüklerinin gereği olan işletmecilerin kendi modemleri ile hizmet sunmasına imkan sağlayacak geliştirmeler başta olmak üzere, Referans Fiber IP VAE Teklifi'nin tüm koşullarıyla ülke çapında uygulanması için gerekli geliştirmeleri tamamlamadan ve işletmecilere kendi geliştirmelerini yapmasına imkan sağlayacak bir süre verilmeden doğrudan bakır şebekeleri kapatılmasına imkan sağlanmasının sektör, alternatif işletmeciler ve aboneler açısından hukuka aykırı ve telafisi mümkün olmayan sonuçlara neden olacağı, gerekli geliştirmeleri yapmaktan imtina eden ...'un fiber dönüşüm süreci onaylanırken, diğer işletmecilerin bakır şebekeden hizmet sunumuna dair haklarını düzenleyen/saklı tutan ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının yürürlükten kaldırılmasının hukuka aykırı olduğu, dava konusu edilen "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"nin (2) ve (7) numaralı maddeleri ile belirlenen esasların yalnızca ... menfaatlerinin gözetilmesi ve sürecin belirsiz bir şekilde anılan işletmecinin inisiyatifine bırakılması sonucuna neden olduğu, sistemsel geliştirme tamamlanana kadar ...'un modemi üzerinden hizmet sunulması halinde alternatif işletmecilerin fiber altyapının kullanım bedeline ilave olarak ...'a aylık olarak modem kirası da ödemek durumunda kalınacağı, bu durumun uluslararası örneklerle de bağdaşmadığı, fiber dönüşüm sürecinde, bina bazlı dönüşüm yaklaşımı yerine yıllık planlarla belirlenmiş ve işletmecilerle zaman planı paylaşılmış bölgesel dönüşüm yönteminin uygulanması gerektiği, fiber dönüşüm sürecinde işletmecilere, gerekli operasyonları (altyapı planlama, teknik geçiş, abone bilgilendirmesi ve onayı, pazarlama süreçleri gibi) gerçekleştirebilmeleri adına makul bildirim süreleri sağlanmasının gerektiği, davalı idareden, Avrupa örneklerini temel alacak şekilde, önce bölge, bina ve abone bazlı olacak şekilde "ticari kapatma" bildirimi yapılması, bu esnada işletmecilere en az 9 aylık süre tanınması, 9 aylık "ticari kapatma" süresi sonrasında "teknik kapatma" bildirimi yapılması ve bu bildirimi müteakip 1 yıllık süre sonunda teknik kapatmanın gerçekleştirilmesi talep edilmişse de, davalı idarenin bu talepleri de hiçbir gerekçe göstermeksizin zımnen reddettiği, ayrıca 2813 sayılı ve 5809 sayılı Kanunlar uyarınca Kurum adına karar alma yetkisinin ancak Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kuruluna ait olduğu, 5809 sayılı Kanun ve "yetki ve usulde paralellik ilkesi" gereği, şirketlerinin davalı idareye yaptığı başvurunun da Kurul tarafından incelenip karara bağlanmasının gerektiği, bu nedenle dava konusu zımni ret işleminin yetki öğesi yönünden de hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALININ SAVUNMASI : ... tarafından fiber altyapı yatırımları, daha önce hiç altyapı olmayan "greenfield" alanlarda gerçekleştirilirken son yıllarda daha önce bakır altyapı üzerinden hizmet sunulan "brownfield" alanlarda da yapıldığı, bu sebeple ...'un brownfield alanlarda hem fiber hem bakır altyapıyı ayakta tutmak ve işletmek için katlandığı operasyonel efor ve maliyetlerin her geçen gün arttığı, bir lokasyonda ...'a ait iki farklı şebekenin aynı anda çalışır durumda olmasının kaynakların etkin kullanılması ilkesi ile uyumlu olmadığı, ... tarafından FTTC/B kabinler ile hizmet verilen alanlardaki tüm DSL kullanıcılarını kapsayacak şekilde tam FTTH dönüşümünün yapılması ile boşa çıkacak FTTC/B sistemlerinin başta kırsal olmak üzere ihtiyaç duyulan lokasyonlarda kullanılmasının, böylece brownfield lokasyonlarda operasyonel maliyetlerin azaltılmasının ve yeni kabinlerin ihtiyaç duyulan alanlara sevk edilmesi suretiyle hem genişbant penetrasyonunun arttırılmasının hem de daha kaliteli hizmet sunumunun gerçekleşebilmesinin hedeflendiği, dava konusu Kurul kararıyla onaylanan fiber dönüşüm süreci dokümanının, ülkemizdeki fiber yaygınlığının arttırılması, daha kaliteli ve hızlı hizmet sunumunun yaygınlaştırılması ve kaynakların etkin kullanılması gibi hususlar açısından önem arz ettiği, Kurum tarafından en son yapılan ilgili pazar analizi ile ...'a toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin sunulması yükümlülüğünün getirilmesi ile ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla onaylanan RIPVAET ile internet servis sağlayıcılarına bakır şebeke hizmetlerinde olduğu gibi fiber şebeke hizmetlerinde de Kurum tarafından onaylanan hüküm, koşul ve şartlarla ...'dan hizmet alması mümkün hale geldiğinden, fiber dönüşüm sürecinin, dönüşüm yapılan yerlerdeki aboneliklerde fiber altyapının öncesinde hazır hale getirilecek olması hususu da dikkate alınarak, ...'a getirilen erişim yükümlülüğü kapsamında bir sorun teşkil etmeyeceği, ayrıca Kurum ile ... arasında imzalanan İmtiyaz Sözleşmesi’nin 38. maddesinde yer alan “Sözleşmenin süresinin sona ermesi veya yenilenmemesi halinde, ..., sistemin işleyişini etkileyen tüm teçhizatı bütün fonksiyonları ile çalışır vaziyette ve bu teçhizatın kurulu bulunduğu, kendi kullanımında olan taşınmazları Kuruma veya Kurumun göstereceği kuruluşa bedelsiz olarak devreder.” düzenlemesi gereği yapılacak dönüşümün mevcut altyapının ve şebekenin bütünlüğüne halel gelmeyecek şekilde şebekenin ve ilgili unsurlarının yenilenmesi olarak tasarlanmasının önem arz ettiği, öte yandan ... tarafından, dönüşüm sonrasında bir binada yeni bir abonelik talebi gelmesi durumunda herhangi süre sınırı olmaksızın ve ... tarafından ücretsiz olarak bina içi kablolamaların gerçekleştirileceği hususu göz önüne alındığında hizmet devamlılığı yönünden bir sorun teşkil etmeyeceği, fiber dönüşüm süreci ile olası tüketici mağduriyetlerinin önüne geçilebilmesi/azaltılabilmesi adına hizmet durdurma bildirimi sonrasındaki 90 günlük sürede fiber dönüşümün fiilen yapılamaması nedeniyle hizmet sunumu sonlanacak aboneliklerin fiber dönüşüm kapsamında ücretsiz bağlantı kurulması vb. haklarının belirli bir süre korunmasını teminen fiber dönüşüm süreci dokümanına 11. maddenin eklendiği, diğer taraftan ...'un ayrıca ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı kapsamında Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi'ne (REYET) eklenen ve fiber dönüşüm yapılan yerlerde mevcut YAPA aboneleri için bakır çifti bırakılması ve fibere dönüştürülen yerlerde yeterli bakır kapasitesi olmaması durumunda yeni YAPA taleplerinde yeniden bakır kablo çekilmesine yönelik maddelerin kaldırılmasının uygun olduğu, YAPA modelinin uzun yıllardır kullanılmasına rağmen ülkemizde hiçbir zaman istenildiği kadar yaygınlaşmadığı, 2023 yılı Ekim ayı itibarıyla YAPA abonelerinin sayısının sadece 480 olduğu, ilk defa uygulandığı yıldan bu yana hiçbir zaman büyük bir gelişim gösteremeyen söz konusu modelin artık iyice önemini kaybettiği, artık fiber altyapının giderek yaygınlaşması ile işletmecilerin YAPA yatırımı yapmaya yönelik güdülerinin de giderek azalacağı, REYET’e ilgili Kurul kararıyla eklenen maddelerin korunması durumunda ...'un aynı anda iki farklı altyapıyı işletmek durumunda kalmayacak olması nedeniyle sağlayacağı maliyet avantajı ve etkinliğin ortadan kalkabileceğinin değerlendirildiği, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının uygulanabilirliğinin ortadan kalktığı ve bu sebeple söz konusu Kurul kararının kaldırılmasının uygun olacağı, bu sebeple söz konusu Kurul kararının hukuka ve yasal düzenlemelere uygun olduğu savunulmuştur.
DAVALI İDARE YANINDA MÜDAHİLİN SAVUNMASI: Dava konusu düzenlemenin teknolojik bir gereklilik olduğu, sektördeki tüm aktörlerin menfaatleri ve üstün kamu yararı amacı gözetilerek tesis edildiği, bir lokasyonda hem bakır hem de fiber şebekenin aynı anda çalışır durumda olmasının kaynakların etkin ve verimli kullanılması ilkesi ile bağdaşmadığı, fiber dönüşüm süreci onaylanırken yaşanması olası sorunlara önceden çözüm bulunarak tedbirler alındığı, talep eden tüm işletmeciler yürürlükteki pazar analizi ve davalı idarece onaylanan ilgili referans erişim teklifleri çerçevesine davacı şirketten fiber genişbant internet erişim hizmeti alabileceği, eğer bir işletmeci bu hizmeti almak istemiyor ise kendi ticari kararının sorumluluğunu şirketlerine yükleyemeyeceği, davacı tarafından dava konusu düzenlemenin iptal edilerek eski teknolojinin sürdürülmesi gerektiği ifade edilirken aynı zamanda ülkedeki internet hızlarının diğer ülkelere oranla düşük kaldığından yakınılmasının kendi içinde çelişkili olduğu, ... ve ... sayılı Kurul kararlarının tesisinden sonra 12 yıllık süreç içerisinde, ilgili Kurul kararlarında yer alan düzenlemelerin kaldırılması teknolojik bir gereklilik olduğundan işletmeciler nezdinde hak kaybına yol açtığı iddiasının kabulünün mümkün olmadığı, davacının dava konusu düzenleme ile ilgisi olmayan diğer iddialarının da yerinde olmadığı, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile “FTTH Modelde İşletmeci Modeminin Kullanımı” sistemsel geliştirmesi için son tarihin 30/06/2024 olarak belirlendiği, şirketlerince belirlenen son tarihe de uyarak 2024 Haziran ayında uygulamanın devreye alındığı ve takip eden haftalarda düzenli olarak ülke geneline yaygınlaştırıldığı, güncel durum itibarıyla davacı dahil olmak üzere sektördeki tüm işletmecilerin FTTH şebekesi üzerinden kendi modemi ile son kullanıcılarına fiber genişbant hizmeti sunmasının önünde bir engelin bulunmadığı, YAPA hizmetinin abone sayısının son derece küçük olması ve günden güne daha da düşmesi dikkate alınarak, YAPA hizmeti ile ilgili maddelerin ilgili referans tekliften çıkarıldığı, bu çerçevede düzenlemeyle sağlanmak istenen kamu yararı amacıyla orantılı olduğu, şirketleri tarafından fiber dönüşümü yapılan lokasyonlarda aktif YAPA abonesi varsa bu durumun dava konusu Kurul kararı ile onaylanan fiber dönüşüm süreci dokümanında düzenlendiği, fiber şebekesi üzerinden çalışan FTTH abonelerinin sayısı ile kıyaslandığında son derece küçük olan işletmeci YAPA abonelerinin (yüzbinde 6) bakır fiber dönüşümü yapılan lokasyonlarda herhangi bir hak kaybına uğramaması için fiber dönüşüm süreci dokümanındaki 16. maddenin kaleme alındığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu'nun (Kurul) "... A.Ş.'nin Fiber Dönüşüm Teklifi" gündem konulu ... tarih ve ... sayılı kararının 1. ve 4. maddelerinin, anılan Kurul kararının 1. maddesi ile onaylanan "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci" dokümanının ve söz konusu düzenlemenin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca geri alınması/değiştirilmesi talebiyle davacı şirket tarafından yapılan ... tarih ve ... sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 4. maddesinde; serbest ve etkin rekabet ortamının sağlanması ve korunması ve herkesin, makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi; aksini gerektiren objektif nedenler bulunmadıkça veya toplumdaki ihtiyaç sahibi kesimlere özel, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması halleri dışında, eşit şartlardaki aboneler, kullanıcılar ve işletmeciler arasında ayrım gözetilmemesi ve hizmetlerin benzer konumdaki kişiler tarafından eşit şartlarla ulaşılabilir olması ve teknolojik yeniliklerin kullanılması da dahil olmak üzere özürlü, yaşlı ve sosyal açıdan korunmaya muhtaç diğer kesimlerin özel ihtiyaçlarının dikkate alınması, ilgili merciler tarafından elektronik haberleşme hizmetinin sunulmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde göz önüne alınacak ilkeler arasında gösterilmiş; "Kurumun görev ve yetkileri" başlıklı 6. maddesinde; " ... j) Kullanıcılara ve erişim kapsamında diğer işletmecilere uygulanacak tarifelere sözleşme hükümlerine, teknik hususlara ve görev alanına giren diğer konulara ilişkin genel kriterler ile uygulama usul ve esaslarını belirlemek, tarifeleri onaylamak, tarifelerin denetlenmesine ilişkin düzenlemeleri yapmak, k) İşletmeciler tarafından hazırlanan referans erişim tekliflerini onaylamak...", Kurumun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Kanunun "Tarifelerin Düzenlenmesi" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasında; "Her türlü elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında uygulanacak tarifeler aşağıdaki hükümlere tabidir:
a) İşletmeciler, uygulayacakları tarifeleri, ilgili mevzuat ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmayacak şekilde serbestçe belirlerler.
b) İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi halinde Kurum, tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yöntemleri ve tarifelerin alt ve üst sınırları ile bunların uygulama usul ve esaslarını belirleyebilir.
c) İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi halinde; Kurum, fiyat sıkıştırması, yıkıcı fiyatlandırma gibi rekabeti engelleyici tarifelerin önlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapar ve uygulamaları denetler." ;
"Tarifelerin Düzenlenmesine İlişkin İlkeler" başlıklı 14. maddesinde; (1) Kurum, her türlü elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında uygulanacak tarifelere ilişkin düzenlemeleri yaparken, aşağıdaki ilkeleri göz önünde bulundurur:
a) Kullanıcıların makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi,
b) Tarifelerin, 5369 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen ihtiyaç sahibi kesimlere mahsus, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması halleri saklı olmak üzere, benzer konumdaki kullanıcılar arasında haklı olmayan nedenlerle ayrım gözetilmeksizin adil ve şeffaf olması,
c) Tarifelerin, sunulan elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin maliyetleri mümkün olduğunca yansıtması,
ç) Bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti yoluyla desteklenmemesi veya karşılanmaması,
d) Tarifelerin, rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanmasına neden olacak şekilde belirlenmemesi,
e) Uluslararası uygulamaların uygun olduğu ölçüde dikkate alınması,
f) Tarifelerin, teknolojik gelişmeyi ve yeni teknolojilerin makul fiyatlarla kullanılmasına olanak veren yatırımları teşvik edecek nitelikte olması,
g) Tüketici menfaatinin gözetilmesi,
ğ) Tüketicilerin tarifelere ilişkin hususları bilmesinin sağlanması, h) Rakip işletmecilerin kendi kullanıcılarına sunacağı elektronik haberleşme hizmetleri için etkin piyasa gücüne sahip işletmeciden talep edeceği temel girdi niteliğinde olan elektronik haberleşme hizmetlerinde oluşan fiyatları da dikkate alması.";
"Erişim Tarifeleri" başlıklı 20. maddesinde; "(1) Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından talep edilmesi halinde yükümlü işletmeciler erişim tarifelerinin maliyet esaslı belirlendiğini ispat etmek zorundadır.
(2) Yükümlü işletmecilerin tarifelerini maliyet esaslı belirlemediğini tespit etmesi halinde, Kurum erişim tarifelerini maliyet esasına göre belirler. Kurum, tarifeleri maliyet esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını uygun olduğu ölçüde dikkate alarak, tarifeleri belirler ve/veya tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun belirlediği tarifelere uyulması zorunludur." düzenlemelerine yer verilmiştir.
08/09/2009 tarih ve 27343 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği'nin "İlkeler" başlıklı 5. maddesinde; Elektronik haberleşme hizmetleri arzı ile yeni yatırımların, teknoloji gelişiminin ve üretiminin özendirilmesi, kullanıcıların makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke, altyapı ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi, ücretlerin; rekabetin engellenmesine, bozulmasına veya kısıtlanmasına neden olacak şekilde belirlenmemesi ve kullanıcıların özel durumlarının dikkate alınması, Yönetmeliğin uygulanmasında göz önüne alınacak temel ilkeler arasında sayılmış; "Referans erişim teklifleri ve şeffaflık" başlıklı 11. maddesinde; “(1) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere, teknik özellikler, şebeke özellikleri, tedarik ve kullanıma ilişkin hüküm ve koşullar ile ücretler gibi belirli bilgileri aleni hâle getirme yükümlülüğü getirebilir.
(2) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere arabağlantıyı da içerecek şekilde referans erişim teklifleri hazırlama yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından referans erişim teklifi hazırlama yükümlülüğü getirilen işletmeci, söz konusu yükümlülüğün getirildiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde referans erişim teklifini hazırlayarak Kuruma göndermekle yükümlüdür.
(3) Referans erişim teklifleri Kurum düzenlemeleri çerçevesinde ve asgari olarak Ek-1'de yer alan hususları içerecek şekilde hazırlanır. Erişim talebinde bulunan işletmecilerin taleplerinin karşılanmasına yönelik gereksiz hizmetleri almamaları ve karşılığında bir bedel ödememeleri esastır. Bu maksatla, hizmetler yeterince ayrıştırılmış ve ilgili pazarın özelliklerine göre her bir hizmetin fiyatını da içerecek şekilde referans erişim teklifinin süre ve koşulları belirlenmiş olmalıdır. Kurum tarafından aksi belirtilmedikçe, söz konusu teklifler her yıl yürürlükteki teklifler esas alınmak suretiyle yenilenerek Şubat ayı sonuna kadar Kuruma gönderilir. Bununla birlikte, işletmeciler değişen pazar koşullarının ve teknolojik gelişmelerin gerektirdiği durumlarda Kuruma gönderdikleri referans erişim tekliflerinde değişiklik yapılmasını teklif etme hakkına sahiptir. Yeni teklifler onaylanıncaya kadar mevcut referans erişim teklifleri geçerliliğini korur.
(4) Kurum, 5 inci maddede belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak, referans erişim tekliflerinde gerekli değişikliklerin yapılmasını işletmecilerden isteyebilir. İşletmeciler, Kurumun istediği değişiklikleri belirtilen biçimde ve verilen sürede yerine getirmekle yükümlüdürler. Verilen süre içerisinde Kurumun istediği değişikliklerin yapılmaması halinde, Kurum bu değişiklikleri re'sen yapabilir.
(5) İşletmeciler, Kurum tarafından doğrudan onaylanan veya bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamında değiştirilerek onaylanan referans erişim tekliflerini internet sitelerinde ve Kurum tarafından belirlenebilecek diğer yöntemlerle, Kurumun onayını müteakip bir hafta içinde yayımlamakla yükümlüdürler.
(6) İşletmeciler Kurum tarafından onaylanan referans erişim tekliflerinde yer alan usül, esas ve ücretlerle erişim sağlamakla yükümlüdürler.”; "Erişim Tarifelerinin Kontrolü" başlıklı 12. maddesinde ise; “(1) İşletmeciler, arabağlantı da dâhil olmak üzere erişim tarifelerini bu Yönetmelikte yer alan ilkeleri göz önüne alarak serbestçe belirlerler.
(2) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından talep edilmesi halinde yükümlü işletmeciler erişim tarifelerinin maliyet esaslı belirlendiğini ispat etmek zorundadır.
(3) Kurum, erişim tarifelerinin yükümlü işletmeciler tarafından maliyet esaslı olarak belirlenmediğini tespit etmesi halinde söz konusu tarifeleri maliyet esasına göre belirler. Kurum, tarifeleri maliyet esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını, daha önce uygulanmakta olan ücretler ve düzenlemeye konu olan hizmetin toptan ve perakende seviyede aynı ve/veya benzer pazarlarda sunulan diğer hizmetlerle olan ilişkisi çerçevesinde uygun olduğu ölçüde dikkate alarak tarifeleri belirleyebilir ve/veya tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun belirlediği tarifelere uyulması zorunludur.
(4) Tarifeler, maliyet esasına göre belirlenirken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur.
a) Erişim hizmetleri için maliyet esaslı tarifenin, hizmetleri sunmak için yatırılması gereken sermayeden makul bir geri dönüşü içerecek biçimde, hizmetin etkin olarak sağlanmasının ileriye dönük uzun dönem artan maliyeti ile ortak maliyetlerin hizmetle ilişkilendirilebilen kısmının toplamı şeklinde belirlenmesi esastır.
b) Kurum, erişim hizmetinin aynı altyapıyı paylaştığı diğer hizmetler ile olan ilişkisi ve maliyetlerin hesaplanmasında kullanılması öngörülen verilerin elde edilebilirliği gibi hususları dikkate alarak, uzun dönem artan maliyet yönteminin farklı türlerinin veya elektronik haberleşme sektöründe uygulaması bulunan diğer yöntemlerin kullanılmasını uygun görebilir.
c) Maliyetler, hizmetin etkin olarak sağlanması maliyetini aştığı takdirde, aşan kısım hizmetin etkin olarak sağlanması açısından gereksiz gider ve maliyet olarak kabul edilir. Bu tür gider ve maliyetler yasal zorunluluktan kaynaklanmaları veya diğer nedenlerle zaruri olduklarının kanıtlanması hâlinde dikkate alınır.
(5) Dördüncü fıkranın (b) ve (c) bentlerine göre yapılan değerlendirmede, karşılaştırılabilir piyasalarda birbirinin muadili hizmetleri sunan işletmecilerin katlandıkları maliyetlere veya uyguladıkları tarifelere karşılaştırma amacıyla başvurulabilir. Bu durumda, referans alınan piyasaların kendilerine has özellikleri göz önüne alınır." hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; davalı Kurumun, serbest ve etkin rekabet ortamının sağlanması ve herkesin, makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi, eşit şartlardaki aboneler, kullanıcılar ve işletmeciler arasında ayrım gözetilmemesi ilkeleri doğrultusunda, kullanıcılara ve işletmecilere uygulanacak tarifelere, sözleşme hükümlerine ve görev alanına giren diğer konulara ilişkin genel kriterler ile uygulama usul ve esaslarını belirlemek, tarifeleri onaylamak, işletmeciler tarafından hazırlanan referans erişim tekliflerini onaylamak görev ve yetkilerinin olduğu, işletmeciler, uygulayacakları tarifeleri, ilgili mevzuat çerçevesinde serbestçe belirleyebilmekle beraber, işletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi halinde Kurumun, tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirleyebileceği, Kurumun, erişim yükümlüsü işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebileceği; elektronik haberleşme hizmetleri arzı ile yeni yatırımların, teknoloji gelişiminin ve üretiminin özendirilmesi, kullanıcıların makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke, altyapı ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi ilkelerini gözeteceği; ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere arabağlantıyı da içerecek şekilde referans erişim teklifleri hazırlama yükümlülüğü getirebileceği, Kurum tarafından referans erişim teklifi hazırlama yükümlülüğü getirilen işletmecinin, söz konusu yükümlülüğün getirildiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde referans erişim teklifini hazırlayarak Kuruma göndermekle yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu, ... A.Ş. tarafından hazırlanan "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci" teklifinin onaylanmasına ilişkin Kurul'un ... tarih ve ... sayılı kararında;
1)- "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"nin onaylanmasına,
2)- "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"nin 3.5 maddesinin uygulanabilmesi için, ilgili otomasyon sistemlerinde ... tarafından yapılacak sistemsel geliştirmelerin Kurul kararının tebliği tarihinden itibaren 6 ay içerisinde tamamlanmasına,
3)- ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararı ile güncellenen ... AŞ Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifinin Ana Metin 5.15.3.1, 5.15.3.2 ve 5.15.3.3 maddelerinin referans tekliften çıkarılmasına,
4)- ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararının yürürlükten kaldırılmasına,
5)- Teklifin, kararın tebliğini müteakip 3 gün içerisinde ... internet sayfasında yayımlanmasına, karar verilmiştir.
Davacı şirket dava dilekçesinde özetle; Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu'nun "... A.Ş.'nin Fiber Dönüşüm Teklifi" gündem konulu ... tarih ve ... sayılı kararının; "1) Ekte yer alan "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"nin onaylanması" kuralının bulunduğu 1. maddesi ile "4)- ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararının yürürlükten kaldırılması" kuralını içeren 4. maddesinin, 5809 sayılı Kanunda yer verilen işletmeciler arasında ayrım yapılmaması ilkesine aykırı olduğunu ve etkin piyasa gücüne sahip işletmeci konumunda bulunan ... lehine haksız bir rekabet avantajı sağladığını; ...'a davacı Kurum tarafından 2019 yılında getirilen erişim sağlama ve referans teklif yayımlama yükümlülüğünün gereği olarak işletmecilerin kendi modemleri ile hizmet sunmasına imkan sağlayacak gelişmeler başta olmak üzere, Referans IP VAE Teklifi'nin tüm koşullarıyla ülke çapında uygulanması için gerekli gelişmeleri tamamlamadan ve işletmecilere kendi geliştirmelerini yapmasına imkan sağlayacak bir süre verilmeden diğer işletmecilerin bakır şebekeden hizmet sunumuna ilişkin haklarını düzenleyen/saklı tutan ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin davaya konu Kurul kararının 4. maddesinin hukuka aykırı olduğunu; alternatif işletmecilerin alternatif bir erişim ürününe kavuşmadan fiber dönüşüme zorlanmasının, söz konusu işletmeci abonelerinin mağdur edilmesine ve tek erişim sağlayıcısı olan ... grubunun (dikey bütünleşik işletmecisi olan ... A.Ş. ile birlikte abone kazanmasına, diğer işletmecilerin bazı elektronik haberleşme hizmetlerini sunamaz hale gelmelerine ve sektörde rekebet dengeleri açısından sorunların ortaya çıkmasına neden olacağını; dava konusu fiber dönüşüm süreci dokümanının 2. ve 7. maddeleri ile belirlenen esasların, yalnızca ...'un menfaatlerini gözettiğini ve sürecin belirsiz bir şekilde ... inisiyatifine bırakılması sonucunu doğurduğunu, fiber dönüşüm sürecinde, bina bazlı dönüşüm yaklaşımı yerine yıllık planlarla belirlenmiş ve iletmecilerle zaman planı paylaşılmış bölgesel dönüşüm yönteminin uygulanması gerektiğini, bu nedenle aksi yönde bir süreç belirleyen dava konusu dokümanın 2. ve 7. maddelerinin iptalinin gerektiğini; Avrupa örneklerini temel alınarak önce bölge, bina ve abone bazlı olacak şekilde "ticari kapatma" bildirimi yapılması, bu sırada işletmecilere en az 9 aylık süre tanınması, 9 aylık "ticari kapatma" süresi sonrasında "teknik kapatma" bildirimi yapılması ve bu bildirimi müteakip 1 yıllık süre sonunda teknik kapatmanın gerçekleştirilmesi gerekirken Kurumun bu talepleri zımnen reddetmesinin ve davaya konu Kurul kararının ilgili maddelerinde herhangi bir değişiklik yapılmamasının hukuka aykırı olduğunu öne sürerek iptal isteminde bulunmaktadır.
... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren "Sabit Şebekede Çağrı Başlatma Pazar Analizi Nihai Dokümanı" kapsamında ... A.Ş., Sabit Şebekede Çağrı Başlatma Pazarında Etkin Piyasa Gücüne (EPG) sahip işletmeci olarak belirlenerek, bu pazarda; arabağlantı, şeffaflık, referans teklif hazırlama ve yayımlama, ayrım gözetmeme gibi yükümlülüklere tabi kılınmıştır.
... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren "Toptan Sabit Yerel ve Merkezi Erişim Pazarları Analizi" dokümanı ile Toptan Sabit Yerel ve Merkezi Erişim Pazarı'nda EPG'ye sahip işletmeciye erişim, tarife kontrolü, ayrım gözetmeme dahil olmak üzere bir takım yükümlülükler getirilmiştir.
Ayrıca, ... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ile;
1)Tüketicilerin hak ve menfaatlerini koruyan yeknesak bir uygulamanın gerçekleştirilmesini teminen, işletmeci tarafından abonenin bulunduğu paketin yürürlükten kaldırılması veya iptal edilmesi durumunda, bu durumdaki abonelerin başka bir tarifeye geçirilmesi için onaylarının alınması,
2) Bununla birlikte işletmeci tarafından abonenin geçirileceği tarifenin tereddütsüz bir şekilde her bakımdan abone lehine olması ve yeni tarife yürürlüğe girmeden makul bir süre öncesinde kısa mesaj, arama ve/veya posta ile yeni tarife hakkındaki detaylı bilgilerle birlikte mevcut tarifenin belirlenen tarihten itibaren yürürlükten kaldırılacağı hususlarında bilgilendirilmesi durumunda abone onayı aranmaması, hususlarına karar verilmiştir.
Fiber optik kabloların, daha yüksek veri taşıma kapasitesine sahip olması nedeniyle, internet hızı ve performansının daha iyi olması, sinyal kaybı olmadan daha uzun mesafelerde veri iletebilmesi, elektromanyetik parazitlerden etkilenmemesi sebebiyle daha temiz ve güvenilir bir sinyal sağlaması, bakır kablolara göre daha güvenli olması, daha hafif ve ince olmasının kurulumu ve yönetimi kolaylaştırması dolayısıyla, özellikle yüksek hızlı internet, televizyon yayıncılığı ve diğer yüksek bant genişliği gerektiren uygulamalar için tercih edildiği bilinmektedir.
Bu kapsamda, Sabit Şebekede Çağrı Başlatma Pazarında Etkin Piyasa Gücüne sahip işletmeci olarak belirlenen ... tarafından; geleneksel olarak bakır altyapı üzerinden sunulan hizmetlerin yanı sıra, özellikle yeni yerleşim yerlerinde fiber altyapı kurulmasına geçildiği, bilahare sadece “greenfield” olarak nitelendirilen yeni yerleşim yeri olan bölgeler ile yetinilmeyerek, daha önce bakır altyapı ile hizmet sunulan merkezi alanlarda da fiber altyapıya dönüşüme geçilmek suretiyle, olabildiğince çok haneye ulaşılarak, fiber altyapının sağladığı hız, kalite artışı ve maliyet avantajından etkin şekilde faydalanmanın amaçlandığı ifade edilerek, daha önce bakır altyapı ile genişbant ve ses hizmeti sunulan bölgelerde, fiber altyapının kurulması ve sonrasında var olan bakır altyapıdan sunulan hizmetlerin sonlandırılması ve bakır altyapının toplanması hususlarına ilişkin "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci" tasarısının hazırlandığı, bilahare, ... tarafından davalı Kuruma gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazı ile; "...Hem işletmeciler hem de son kullanıcılar için hız ve kalite açısından en iyi sonuçları veren fiber teknolojisine yapılan yatırımların önem arz etmesi sebebiyle fiber altyapıya dönüşüm süreci tasarlanmış ise de, ... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ile, bakır erişim şebekesinin fibere dönüştürüldüğü yerlerde; ...'un toptan seviyede sağladığı xDSL yeniden satış ve xDSL IP/ATM seviyesinde VAE hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işletmecilerin mer'i mevzuat ile saklı haklarının devam ettiği, ...'un, Kurum düzenlemeleri ile güvence altına alınmış söz konusu haklardan yararlanan işletmecilerin hak kaybına uğramaması için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu, hususlarına karar verildiği, ayrıca ... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ile, Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi'ne;
"5.15.3.1. İşletmecinin hâlihazırda Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Hizmeti sunduğu ve bakır altyapının F/O altyapıya dönüştürüldüğü santral sahalarında Aktif YAPA devrelerinin hizmet devamlılığı için yeterli kapasitede bakır kablo çifti bırakılacaktır.
5.15.3.2. Aktif YAPA devreleri için bırakılan bakır şebekenin lokal dağıtım kutusu kapasitesinin yeterli olması durumunda, yeni YAPA devre talepleri, Ek-5 Hizmet Seviyesi Taahhüdü bölümünde yer alan usul ve esaslar dâhilinde karşılanacaktır.
5.15.3.3. Bakır şebekenin toplandığı ve hâlihazırda YAPA kapsamında hizmet sunulan santral sahalarında, yeni devre tesisi talebi, başlangıçta işletmecinin talebine göre Al-Sat veya Veri Akış Erişimi Hizmeti kapsamında karşılanacaktır. YAPA taleplerinin karşılanması için gerekli yeni bakır kablo tesisi 90 (doksan) gün içerisinde tamamlanacaktır. Tesisin tamamlanmasının ardından Al-Sat/VAE-YAPA geçiş işlemleri Ek-4 Abone Hareketlerinde yer alan usul ve esaslar dahilinde ücretsiz olarak gerçekleştirilecektir." maddelerinin eklendiği, söz konusu Kurul kararları uyarınca, ...'un bakır altyapının fibere dönüştürüldüğü ve/veya YAPA erişim hizmeti verilen lokasyonlarda, yükümlülüklerini yerine getirmek ve mevcut hizmetleri sağlamaya devam etmekle yükümlü olduğu, Fiber Dönüşüm Süreci Dokümanının, ... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı kapsamında, işletmecilerin ve son kullanıcıların mağduriyet yaşamaması için gerekli tedbirlere yer verilecek şekilde hazırlandığı, ayrıca gerek YAPA abone sayısındaki istikrarlı düşüş, gerekse de teknoloji farkı ile hizmet kalitesi göz önüne alındığında, fiber dönüşümü sonrasında bakır şebeke üzerinden sunulan YAPA hizmetine, ... tarafından yatırım yapılmasının ve operasyonların uzun vadede sürdürülmesinin gerekli olmadığı ve onaya sunulan sürecin söz konusu Kurul kararları da gözetilmek suretiyle değerlendirilmesinin uygun olacağı ifade edilerek, taslak dokümanın onaylanmasının ve belirtilen Kurul kararları ile ...'a getirilmiş olan yükümlülüklerin kaldırılmasının talep edildiği, bunun üzerine, sektördeki işletmecilerin görüşleri de alınmak suretiyle yapılan değerlendirmeler sonunda, davalı Kurumca; ...'un "Brownfield" alanlarda hem fiber hem bakır altyapıyı ayakta tutmak ve işletmek için katlandığı efor ve maliyetlerin günden güne artması ve bir lokasyonda ...'a ait iki farklı şebekenin aynı anda çalışır durumda olmasının kaynakların etkin kullanılması ilkesi ile uyumlu olmadığı; RIPVAET ve İSS'lerin bakır şebeke hizmetlerinde olduğu gibi, fiber şebeke hizmetlerinde de ...dan hizmet almasının sağlanmış olması sebebiyle, fiber dönüşüm sürecinin, dönüşüm yapılan yerlerdeki aboneliklerde fiber altyapının öncesinde hazır hale getirilecek olması hususu da dikkate alınarak, ...'a getirilen erişim yükümlülüğü kapsamında sorun teşkil etmeyeceği; fibere dönüşüm sonrasında, bir binadan yeni bir abonelik talebinin gelmesi durumunda, ... tarafından, herhangi süre sınırı olmaksızın ve ücretsiz olarak bina içi kablolamaların gerçekleştirileceği hususu göz önüne alındığında hizmetin devamlılığı yönünden de bir sorun oluşmayacağı; diğer taraftan, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı kapsamında Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifine (REYET) eklenen ve fiber dönüşüm yapılan yerlerde mevcut YAPA aboneleri için bakır çifti bırakılması ve fibere dönüştürülen yerlerde yeterli bakır kapasitesi olmaması durumunda yeni YAPA taleplerinde yeniden bakır kablo çekilmesine yönelik maddelerin korunmasının, istenilen maliyet avantajını sağlamaması nedeniyle kaldırılmasının uygun olacağı; bakır erişim şebekesinin fibere dönüştürüldüğü yerlerde, ...'un toptan seviyede sağladığı xDSL yeniden satış ve xDSL IP/ATM seviyesinde VAE hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işletmecilerin mer'i mevzuat ile saklı haklarının devam ettiğine ve ...'un, işletmecilerin hak kaybına uğramaması için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğuna dair ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının uygulanabilirliğinin ortadan kalkması sebebiyle, söz konusu Kurul kararının kaldırılmasının uygun olacağı sonucuna varılarak, dava konusu Kurul kararının tesis edildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu Kurul kararının, bakır altyapı üzerinden hizmet alan abonelerin fiber altyapıya ve tarifelere aktarılmasının sağlanması ve sonrasında bakır altyapı üzerinden işletmecilere sunulan toptan hizmetlerin sonlandırılmasına yönelik "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"ne ilişkin olduğu, başka bir deyişle, dava konusu Kurul kararıyla onaylanmış olan dokümanın, “brownfield” (halihazırda ...'un bakır altyapısının bulunduğu) alanlarda, mevcut bakır altyapının fiber altyapıya (PON) dönüştürülmesi durumunda yürütülecek süreçlere ilişkin bir düzenleme olduğu, ... tarafından, fiber altyapı kurulan bazı brownfield alanlarda, hem bakır hem de fiber şebekesinden aynı anda hizmet sunulmaya devam edilmesi sebebiyle, ilave bir operasyonel maliyete katlanıldığının ifade edilmesi üzerine, davalı Kurum tarafından, ...'dan, hem fiber hem de bakır altyapının aynı anda ayakta tutulduğu bölgelerin homepass ve abone sayısı olarak büyüklüğünün ve bu durum nedeniyle Şirketlerinin katlanmak durumunda kaldığı ilave yıllık maliyete ilişkin açıklamaların istenildiği, ilgili açıklamaların gönderildiği tarihten, Kurul kararının tesis edildiği tarihe kadar geçen yaklaşık 2 yıllık sürede, ...'un brownfield alanlarda daha çok fiber yatırımı yapmasına bağlı olarak, her iki şebekeyi ayakta tutmak zorunda kaldığı bina, santral vb gibi unsurların sayısının hızla arttığının, söz konusu lokasyonlarda yer alan xDSL abonelerinin abone başına yıllık işletim maliyetinin fiber abonelerinin abone başına yıllık işletim maliyetinden yüksek olduğunun, bu lokasyonlardaki abonelerin tümünün fibere dönüştürülmesi halinde abone başına yıllık işletim maliyetinin, her ikisine göre daha da düşeceğinin görülmesi üzerine, davalı Kurumca, aynı bölgede her iki şebeke üzerinden hizmet maliyetinin giderek artacağının değerlendirildiği, diğer taraftan abone başına yıllık işletim maliyetlerinin fiber abonelikler için xDSL aboneliklerine göre çok düşük olması nedeniyle, fibere dönüşüm durumunda yıllık işletim maliyetinin oldukça düşeceğinin anlaşıldığı, dolayısıyla, bir lokasyonda ...'a ait iki farklı şebekenin aynı anda çalışır durumda olmasının kaynakların etkin kullanılması ilkesi ile uyumlu olmadığı sonucuna varılarak, ülkemizde fiber genişbant hizmetlerinin yaygınlaşması ve yüksek hızlı ve daha kaliteli genişbant hizmetlerinin makul maliyet ve ücretlerle sunulmasının önünün açılması adına, tüm tarafların çıkarlarını gözeten bir fiber dönüşüm sürecinin belirlenmesinin ve uygulanmasının uygun ve gerekli olduğunun değerlendirildiği görülmektedir.
Davalı Kurumca yapılan pazar analizleri sonucunda ... getirilen erişim yükümlülüğü uyarınca, ...'un fiber ve/veya bakır altyapısının bulunduğu tüm lokasyonlarda toptan genişbant erişim hizmeti sunması gerektiğinden, ... tarafından, dönüşüm öncesinde bakır altyapı üzerinden hizmet sunulurken, dönüşüm sonrasında fiber altyapı üzerinden hizmet sunulmasına devam edileceği açıktır. Nitekim, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile onaylanan RIPVAET'in (Toptan fiber genişbant erişim hizmetlerini de içeren, IP seviyesinde veri akış erişimi hizmetine ilişkin usul, esas ve ücretleri belirleyen bir referans teklif), bakır altyapı üzerinden sunulan hizmetlerin yanı sıra fiber altyapı üzerinden sunulan hizmetleri de kapsayacak şekilde güncellendiği, bu şekilde ... fiber altyapısı üzerinden isteyen tüm alternatif işletmecilerin (İSS) hizmet sunabilmelerinin mümkün hale geldiği görülmüştür. Buna göre, bakır altyapı üzerinden sunulan hizmetlerin sonlandırılması ve bakır altyapının toplanması ile sonuçlanacak bir fiber dönüşüm sürecinin, dönüşüm yapılan yerlerdeki aboneliklerde fiber altyapının öncesinde hazır olması koşuluyla ...'a getirilen erişim yükümlülüğü kapsamında İSS'ler açısından mağduriyet yaratmayacağı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Kurul kararının eki "Dönüşüm Süreci Dökümanı"nın 1. maddesinde; ... tarafından Eve Kadar Fiber Dönüşümü yapılacak lokasyonlarda bina içi kablolama dahil talep eden müşteriler için kurulum yapılacağı, ...'un dönüşüm yapacağı binalarda herhangi bir süre sınırı olmaksızın talep edilen her abonelik için teknik imkanlarla (bina içinin kablo çekimine elveren fiziki koşullara sahip olması ya da bina kat maliklerinin montaj için ...'a imkân tanıması) sınırlı olmak kaydı ile bina içi kablolamanın, ... tarafından ücretsiz karşılanacağı, işletmeci müşterisi tarafından bina içi kablolamanın yapıldığı durumlarda da dönüşüm yapılabileceği düzenlenmiştir.
Söz konusu dokümanda, “greenfield” olarak nitelendirilen ve henüz internet altyapısı bulunmamakla birlikte yeni yerleşim yeri olarak inşa edilen bölgelerde, CAT6 ve fiber kablolamaya ilişkin müteahhitlere/yüklenicilere getirilmiş olan yükümlülük ve sorumlulukların yerine getirileceği; “brownfield” olarak nitelendirilen ve bakır altyapıdan fiber altyapıya dönüşümün sağlandığı bölgelerde ise, bina yönetiminin isteğine bağlı olarak bina içindeki bölgede kalan optik bağlantı kablosunun (bina içi fiber kablolama) ... tarafından ücretsiz olarak gerçekleştirileceği veya bina yönetimiyle anlaşılması halinde diğer internet servis sağlayıcılar tarafından da bina içi fiber kablolamanın yapılarak fiber altyapının sağlanabileceği, diğer taraftan, daha önce DSL hizmeti alan aboneliklerde, fiber dönüşüm sonrası, aynı işletmeciden, aynı hızda fiber paketine yapılan dönüşümlerde işletmecilerden bina/abone bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 aylık süre boyunca fiber aboneliğe geçiş öncesinde kullanılan ADSL paketin güncel ücretinin alınmasına devam edileceği ve yine 12 aylık süre boyunca aylık HGW (Home gateway,...'un fiber altyapısında kullanılan modem) ücretinin ... tarafından işletmeciye ve aboneye yansıtılmayacağı düzenlenmiştir.
Yine, ... tarih ve ... sayılı Kurul Kararı ile güncellenen “... Referans IP Seviyesinde Veri Akış Erişimi Teklifi”nin (RIPVAET) "Hizmet Seviyesi Taahhüdü" başlıklı Ek-5'inde yer alan “Arıza Takip ve Islah Süreci” başlıklı bölümünün 2.2.1.2. maddesinde, daha önce bakır altyapı ile hizmet sunulan ve sonrasında fiber altyapıya dönüşüm yapılan hizmet sahalarındaki aboneliklerde, optik bağlantı kablosu (OBK) ıslahından (mevcut boru kanallarının yenilenmesi, onarılması veya daha verimli hale getirilmesi) ...'un sorumlu olacağı, ancak ilk defa fiber altyapı ile hizmet sunulan sahalardaki aboneliklerde, OBK ıslahından ...un sorumlu olmayacağı kurala bağlanarak, bina içi kablolamaya ilişkin hususların da düzenleme altına alındığı görülmüştür.
Ayrıca, dava konusu Kurul kararının 2. maddesi ile, işletmecilerin, fiber altyapıda kendi ev ağ geçitlerini (modemlerini) kullanmalarına olanak tanıyacak olan sistemin geliştirilmesi için ...'a altı ay (30/06/2024 tarihine kadar) süre verildiği, bu şekilde, alternatif işletmecilerin, sistemsel geliştirmelerini tamamlanmasını müteakip, referans teklifte yer aldığı şekilde kendi modemlerini kullanarak ...'un fiber altyapısı üzerinden hizmet sunabilmelerinin amaçlandığı anlaşılmaktadır.
Görüldüğü üzere, dava konusu Kurul kararının eki Dokümanda; alternatif işletmecilerin, taahhüdü devam eden abonelerine taahhüt kapsamında belirlenen tarifeler üzerinden 12 ay boyunca hizmet sunabilmelerinin sağlanması, fibere geçiş sürecinde taahhüt süresince ücret artışı olmayacağı için abonelerin fiber altyapıya geçişinin kolaylaşması, tüketici mağduriyetlerinin önüne geçilmesi, işletmeciler ile aboneler arasında yaşanacak olası sorunların azaltılması, etkin piyasa gücüne sahip ... ile diğer işletmecilerin eşit şartlarda rekabet edebilmesinin sağlanmasına yönelik düzenlemelere yer verilerek, tüm tarafların çıkarlarının korunmaya çalışıldığı görülmektedir.
Dava konusu Kurul kararının 4. maddesi ile yürürlükten kaldırılmasına karar verilen ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararında da; bakır erişim şebekesinin fibere dönüştürüldüğü yerlerde; ...'un toptan seviyede sağladığı xDSL yeniden satış ve xDSL IP/ATM seviyesinde VAE hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işletmecilerin mer'i mevzuat ile saklı haklarının devam ettiği, ...'un, Kurum düzenlemeleri ile güvence altına alınmış söz konusu haklardan yararlanan işletmecilerin hak kaybına uğramaması için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu, hususlarına yer verilmiştir.
Türkiye’de bulunan alternatif internet servis sağlayıcılarının, bakır kablolar üzerinden hizmet verirken farklı yöntemler kullandıkları, bu yöntemlerden birinin Veri Akışı Erişimi (VAE) iken, bir diğerinin Yerel Ağın Paylaşıma Açılması (YAPA) olduğu, ayrıca nadiren de Al-Sat yönteminin kullanıldığı, diğer bir deyişle, İSS'lerin, ...un bakır kablo altyapısına, Al-Sat, VAE ve YAPA yöntemleri ile eriştikleri bilinmektedir.
YAPA hizmeti IPVAE hizmetine kıyasla işletmecilere daha fazla esneklik sağlayan ancak daha fazla yatırım gerektiren ve bakır altyapı üzerinden sunulan bir erişim modeli olarak bilinmekte olup, yatırım merdiveni kapsamında rekabet açısından önem arz eden bir erişim modeli olmakla beraber, davalı Kurumca; söz konusu modelin, fiber altyapının yaygınlaşması ve işletmecilerin doğrudan kendi altyapılarını kurmak için yatırım yapmaya başlamaları sebebiyle, ülkemizde yeterince yaygınlaşmadığı, aksine abone sayılarının günden güne azaldığı tespit edilmiş, fiber altyapının giderek yaygınlaşması dolayısıyla da, işletmecilerin YAPA yatırımı yapmaya yönelik güdülerinin azalacağının düşünüldüğü ifade edilmiştir.
Dolayısıyla, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının, henüz Kurum tarafından fiber erişim hizmetlerinin pazar analizine dahil edilmediği ve dolayısıyla ... tarafından sunulan toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin koşullarının Kurum tarafından onaylanmadığı sırada, ... tarafından fiber dönüşüm yapılan yerlerde işletmecilerin ve abonelerin mağdur edilmesinin önlenmesi adına tesis edildiği anlaşılmaktadır. Ancak, söz konusu Kurul kararının tesis edildiği tarih itibarıyla geçen sürede, toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin sunulabilmesi için Kurum tarafından yapılan pazar analizi ile ...'a yükümlülükler getirildiği, bilahare ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile onaylanan RIPVAET'te ...'un toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin düzenlendiği, daha sonra da, ... tarafından fiber dönüşüm sürecini ve sonrasında bakır altyapının toplanmasını içeren kapsamlı bir dokümanın dava konusu Kurul kararıyla onaylandığı göz önüne alındığında, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının uygulanabilirliğinin ortadan kalktığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, fiber dönüşüm sürecinin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararında yer verilen ilkeler de gözetilerek değerlendirildiği ve ...'un fiber dönüşüm teklifine ilişkin dokümanın işlerliği açısından söz konusu Kurul kararının kaldırıldığı anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının 4. maddesinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu durumda, ... tarafından, bakır altyapı üzerinden hizmet alan abonelerin fiber altyapıya ve tarifelere aktarılmasının sağlanması ve sonrasında bakır altyapı üzerinden hizmet sunumunun sonlandırılmasına yönelik hazırlanan ve davalı Kurum onayına sunulan “... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci” dokümanının, 5809 sayılı Kanun ve Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği hükümleri ve ilgili diğer mevzuat kapsamında değerlendirilmesi sonucu, dava konusu Kurul kararının tesis edildiği anlaşıldığından, belirtilen değerlendirmeler ve gerekçeler doğrultusunda dava konusu Kurul kararının 1. ve 4. maddeleri ile anılan Kurul kararının 1. maddesi ile onaylanan "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci" dokümanında hukuka ve dayanağı mevzuat hükümlerine aykırılık görülmemiştir.
Davacı şirketin, ... tarih ve ... sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemine gelince;
Dava dosyasının incelenmesinden sözü edilen başvuruda yukarıda yer verilen davacı şirket tarafından öne sürülen iddialardan bahisle özetle; sektörde gerekli düzenleme ve geliştirmeler yapılmadan ...'un bakır şebekesinin kapatılarak fiber dönüşüm sürecine onay verilmesinin hem işletmeciler, hem de aboneler açısından mağduriyetlere sebep olacağı, bu kapsamda;
-...'un bakır şebekelerinin ancak RIPVAE'nin tüm koşullarıyla (işletmecilerin kendi modemleri ile hizmet sunmasına imkan sağlayacak geliştirmeler başta olmak üzere) ülke çapında uygulanması için gerekli Türk-Telekom geliştirmelerinin tamamlanması ve işletmecilere kendi geliştirmelerini yapmasına imkan sağlayacak en az 4 aylık süre verilmesi akabinde kapatılması,
-Bina bazlı dönüşüm yerine yıllık planlarla belirlenmiş ve işletmecilerle zaman planı paylaşılmış bölgesel dönüşüm yönteminin uygulanması,
-İşletmecilerin gerekli operasyonları gerçekleştirebilmelerini teminen makul bildirim sürelerinin (toplamda en az 21 aylık süre) sağlanmasının gerektiğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca yeniden değerlendirilerek uygulanmaya başlanmadan geri alınması/durdurulması ve akabinde gerekli düzenlemeleri içerecek şekilde yeni bir Kurul kararı tesis edilmesi istemiyle, davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddedildiği anlaşılmaktadır.
Söz konusu zımni ret işlemine yönelik olarak davalı idare savunmasında özetle; yapılan pazar analizleri kapsamında erişim yükümlülüğü getirilen ...'un fiber ve/veya bakır altyapısının bulunduğu bütün lokasyonlarda ... tarafından toptan genişbant erişim hizmeti sunulması gerektiği, bu itibarla, var olan bakır altyapının fibere dönüştürülmesinin erişim yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı, dönüşüm öncesinde bakır altyapı üzerinden hizmet sunulurken, dönüşüm sonrasında fiber altyapı üzerinden hizmet sunulmaya devam edileceği, ayrıca ... tarafından toptan fiber genişbant erişim hizmetlerini de içerecek şekilde Kurum onayına sunulan RIPVAET'in, dava konusu Kurul kararından önce, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile onaylandığı, söz konusu onayı müteakip diğer İSS'lerin bakır şebeke hizmetlerinde olduğu gibi fiber şebeke hizmetlerinde de Kurum tarafından onaylanan hüküm ve koşullarla ...'dan hizmet almasının olanaklı hale geldiği, onaylanan RIPVAET dokümanının daha önce yürürlükte olan RIPVAET'e kıyasla önemli değişiklik içermesi ve ... tarafından sunulan taslak RIPVAET dokümanında Kurum tarafından re'sen çok sayıda değişiklik yapılarak onaylanması hususları da dikkate alınarak ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile ...'a yapılan değişikliklerin hayata geçirilebilmesi için gerekli sistemsel geliştirmelerin yapılabilmesini teminen 31/12/2023 tarihine kadar süre verilmesine rağmen anılan tarihe kadar bazı sistemsel geliştirmelerin tamamlandığı ancak diğer bazı geliştirmeler için ise ilave süreye ihtiyaç duyulduğunun ... tarafından ifade edilerek ek süre talebinde bulunulması üzerine alınan bir Kurul kararı ile ... fiber altyapısı üzerinden sunulan hizmetlerde İSS'lerin kendi modemlerinin kullanılmasına olanak tanıyacak sistemsel geliştirmenin tamamlanabilmesi için ...'a 30/06/2024 tarihine kadar ek süre verildiği, bu itibarla çok sayıda İSS tarafından hem RIPVAET'in güncellenmesinin öncesinde hem de sonrasında abonelerine ... altyapısı üzerinden fiber genişbant hizmetinin sunulduğu, öte yandan dava konusu Kurul kararı ile onaylanan Fiber Dönüşüm Süreci'nin 3. maddesinde, fiber dönüşüm kapsamında olan aboneliklerde işletmecilerin ...'un modemini kullanmak istemeleri halinde 12 ay boyunca modem aylık kullanım ücreti alınmayacağı hususuna yer verildiği, bu nedenle davacı şirketin sistemsel geliştirme tamamlanana kadar ...'un modemi üzerinden hizmet sunulması halinde alternatif işletmecilerin fiber altyapının kullanım bedeline ilave olarak ...'a aylık modem kirası da ödemek durumunda kalacağına yönelik iddiasında hukuki isabet bulunmadığı; 02/01/2024 tarihinde onaylanan dava konusu Kurul kararı ile onaylanan fiber dönüşüm sürecinin ancak uzun yıllar içerisinde tamamlanabileceği, fiber dönüşüm sürecinin ... tarafından tam olarak uygulanabilmesi için bazı sistemsel geliştirmeler yapılması gerekmekte olup, bu sürecin ülke genelinde yaygın bir şekilde uygulanabilmesinin çok kısa bir süre içerisinde mümkün olamayacağı, RIPVAET kapsamındaki sistemsel geliştirmenin tamamlanması için ...'a verilen süre 30/06/2024 tarihine kadar iken fiber dönüşüm sürecinin tamamlanmasının aslında uzun bir süre alacağı hususu göz önüne alındığında, davaya konu Kurul kararının söz konusu sistemsel geliştirmelerin tamamlanmasından önce alınmasının ...'a haksız bir rekabet avantajı sağlayacağı yönündeki iddiaların yersiz olduğu; davacı şirket tarafından fiber dönüşüm sürecinin bina bazlı olarak onaylanması nedeniyle bazı bölgelerde bakır şebekenin işler halde tutulacağı için maliyet tasarrufu hedeflerine ulaşılamayacağının iddia edildiği, söz konusu husus kamuoyu görüşlerinin alınması kapsamında Kurumlarına iletildiğinden konuyla ilgili açıklama istenilmesı üzerine Telekom tarafından konuya ilişkin olarak; fiber dönüşüm sürecinin santral bazlı olarak kurgulanması durumunda, bir santral sahası içerisinde düşük talep olan binaların fibere dönüşümü için kaynak ve zaman ayrılması gerekeceği, diğer taraftan bir başka santral sahası içerisinde yer alan ve yüksek talep olan binaların dönüşümünün ve yatırımlarının gecikeceği, vatandaşların isteklerine yanıt verilemeyeceği ve ülkemizde fiber altyapı yaygınlığı, fiber abone sayısı, genişbant hızlarının kaynakların etkin kullanılamaması nedeniyle düşük kalacağı, artık miadını doldurmuş bakır teknolojiye daha fazla yatırım yapmamak için kapasite limitine ulaşmış DSLAM'lara daha fazla port yatırımı yapmak yerine, DSLAM'ların beslediği binalarda seçim yapılarak fiber dönüşümün gerçekleştirilmesinin verimliliği artıracağı ve kaynakların etkin kullanımını sağlayacağı, FTTH dönüşümlerinin santral bazlı yapılan FTTC dönüşümlerinden farklı olarak müşteri/bina talebi ve onayına istinaden yürütülmekte olduğu santral bazlı dönüşümlerde bütün müşterilerin ve binaların onayının alınabilmesinin pratikte imkansız olduğu, ilgili santrale bağlı bazı binalarda bürokratik süreçler ve izinlerin alınmasında yaşanabilecek sıkıntılar nedeniyle dönüşümün gerçekleştirilmesinin mümkün olmayabileceği, bina bazlı dönüşümlerde bir DSLAM'ın beslediği bölgenin (sokak, mahalle vb) belirli bir dönüşüm oranına eriştiğinde Şirketlerinin DSLAM'ın farklı bir adreste kullanılabilmesinden doğacak faydayı da gözeterek, DSLAM'ın hizmet verdiği binaların tamamının fibere dönüştürülmesi için ekstra çaba göstereceği, santral bazlı dönüşüm yapılmasının sürecin hızını ve verimliliğini ciddi ölçüde düşüreceği, ülke genelinde yatırım yapılmasını zorlaştıracağı ve bu nedenle dönüşümün mutlaka bina bazlı olarak yapılmasının gerektiğinin ifade edildiği; tüm bu hususlar dikkate alındığında; fiber dönüşümün bölge bazlı yerine bina bazlı yapılmasının, ...'a yatırım kararlarında bir esneklik sağlayacağı ve böylece verimsiz yatırımlardan kaçınma ve abone taleplerinin yoğun olduğu lokasyonlarda yoğunlaşma ve böylece geri dönüşü hızlı olacak yerlerde yatırım yapma imkanı sağlayacağı, ...'u bölgesel bazlı dönüşüm yapmaya zorlamanın fiber yatırımları geciktirebileceği, zira fiber dönüşümün gerçekleştirilebilmesi için bina yönetimlerinden izin alınması gerekmekte olup bölgesel dönüşümün zorunlu tutulması halinde ... tarafından etkin olan yatırımların yanı sıra etkin olmayan yatırımların yapılmasının da gerekebileceği, sonrasında söz konusu bölgede bir tek bina yönetimi tarafından bile fiber dönüşümün kabul edilmemesi halinde bakır şebekenin kapatılmasının mümkün olmayacağı, ...'un fiber dönüşüm kararlarında maliyet tasarrufu sağlayacağı için belli oranda dönüşüm yapılabilmiş olan santral sahalarına öncelik vererek bakır şebekelerin kapatılmasına yönelik yatırımlar yapmasının ve daha çok efor sarf etmesinin basiretli bir tacirden beklenmesi doğal olduğundan ilgili mevzuat hükümleri yatırım kararlarını serbestçe alabilen ...'un bina bazlı dönüşüm yapılması talebinin kabul edildiği; diğer taraftan, ...'un yapılacak sistemsel geliştirmelerin tamamlanmasını bekleyen davacı şirketin bakır şebeke (xDSL) abonelerinin yoğun olduğu lokasyonlarda dönüşüme başlayarak dikey bütünleşik perakende iştiraki ...'in pazar payını artırmaya odaklanacağı yönündeki değerlendirmelerin tamamen varsayımsal olduğu, Kurumlarınca ...'a ilgili sistemsel geliştirme için verilen süre dikkate alındığında anlamlı olmadığının değerlendirildiği, ayrıca fiber dönüşüm yapılan binalarda İSS'lerin abonelerinin, gerekli işlemlerin zamanında yapılması koşuluyla, aynı İSS'den hizmet almaya devam edeceği; Kurumları tarafından onaylanan Fiber Dönüşüm Sürecinde dönüşüm sürecinin; Eve Kadar Fiber Dönüşümüne elverişli hale getirilen binalar için Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapılması ile başlatılmasının öngörüldüğü, sonrasında ise Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapılan binalarda, ... tarafından xDSL Şebeke/Bakır Altyapı üzerinden verilen hizmetlerin sonlandırılması kararı alındığında, tüm işletmecilere Hizmet Sonlandırma Bildirimi yapılması ve abonelerin 90 gün içerisinde fiber internet /THK hizmetlerine geçirilmelerini teminen, işletmeciler tarafından gerekli işlemlerin yapılması gerektiği, söz konusu 90 gün içerisinde fiber dönüşüm talebinin iletilmemesi nedeniyle abonelik iptalinin yaşandığı durumlarda, sonraki 30 gün içerisinde söz konusu abone için aynı işletmeciden gelen fiber internet bağlantı taleplerinde tesis ücreti alınmayacağı, bu kapsamda, Kurumlarınca onaylanan Fiber Dönüşüm Sürecine göre bir işletmecinin, bir abonenin bakır altyapı üzerinden aldığı hizmet sonlandırılacağından 90 günden daha uzun bir süre öncesinde haberdar edileceği, bu süreçte yapacağı işlemin de, abonesini fiber dönüşümden haberdar edip, fiber dönüşüm için abonesinden randevu almaktan ibaret olduğu, bu nedenle Kurumlarınca belirlenen sürelerin yeterli olduğunun değerlendirildiği, zira fiber dönüşüme ilişkin bina içi kablolamaların yapılması, ... modeminin kullanılmasının istenilmesi durumunda modemin kurulması dahil tüm diğer teknik işlemlerin ... tarafından gerçekleştirileceği, ayrıca 90 günden sonra fiber dönüşüm talebinin iletilmemesi nedeniyle abonelik iptalinin yaşandığı durumlarda, sonraki 30 gün içerisinde söz konusu abone için aynı işletmeciden gelmek kaydıyla fiber internet bağlantı taleplerinde tesis ücreti alınmadan fiber internet hizmetinin sunulabileceği; Kurumlarınca davaya konu karar alınırken, davacı şirket tarafından dile getirilen söz konusu süreler ile uluslararası örneklerin de dikkate alındığı, ancak ülke için fiber dönüşümün hızlı bir şekilde gecikmeden gerçekleştirilebilmesi büyük önem taşıdığından Kurumlarınca söz konusu sürelerin işletmeciler tarafından gerçekleştirilecek işlemler için yeterli olmasına özen gösterilerek, mümkün olan en kısa sürede fiber dönüşümün tamamlanmasının hedeflendiği, fiber dönüşüm süreleri uluslararası örneklere kıyasla daha kısa tutulmakla birlikte, diğer ülkelerden farklı olarak işletmeci ve abonelerin zarar görmesinin engellenmesi adına Fiber Dönüşüm Sürecinde; Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 aylık süre boyunca fiber aboneliğe geçiş öncesinde kullanılan ADSL/VDSL portun/paketin güncel ücretinin alınmasına devam edileceği ve yine aynı süre boyunca modem aylık kullanım ücretinin alınmayacağı yönünde re'sen değişiklik yapılarak onaylanan Fiber Dönüşüm Sürecinde sürelerin diğer ülkelere kıyasla nispeten daha kısa belirlenmesinin işletmeciler ve aboneler üzerinde oluşturabileceği sorunların büyük oranda ortadan kaldırılmasının hedeflendiği hususlarına yer verilmiştir.
Bu itibarla, gerek davacı şirket iddiaları ile davalı idarenin savunmasında yer verilen hususlar gerekse dava konusu Kurul kararının iptali istenilen maddelerinin yukarıda aktarılan gerekçeler ile hukuka uygun bulunduğu dikkate alındığında, söz konusu kurallara karşı yapılan itirazın zımnen reddine ilişkin kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 21/10/2025 tarihinde, davacı vekilleri Av. ... ile Av. ...'nin, davalı idare vekili Av. ...'in, müdahil vekili Av. ...'nin geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile; "... A.Ş.’nin (...) ... tarihli ve ... sayılı yazısı ile bakır altyapı üzerinden hizmet alan abonelerin fiber altyapıya ve tarifelere aktarılmasının sağlanması ve sonrasında bakır altyapı üzerinden işletmecilere sunulan toptan hizmetlerin sonlandırılmasına yönelik hazırlanan “... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci” Kurumumuz onayına sunulmuş olup, söz konusu teklifin değerlendirilebilmesini teminen Kurul kararı alınması gerekmektedir. Bu kapsamda, 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanununun 4, 6, 13, 14, 19 ve 20’nci maddeleri, Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliğinin 5, 11 ve 12’nci maddeleri ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca, Kurumumuzun düzenleme hakları saklı kalmak kaydıyla;
1) Ek’te yer alan “... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci”nin onaylanması,
2) “... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci”nin 3.5. maddesinin uygulanabilmesi için ilgili otomasyon sistemlerinde ... tarafından yapılacak sistemsel geliştirmelerin işbu Kurul Kararanın tebliğ tarihinden itibaren en geç 6 (altı) ay içerisinde tamamlanması,
3) ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararı ile güncellenen ... A.Ş. Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifinin Ana Metin 5.15.3.1., 5.15.3.2. ve 5.15.3.3. maddelerinin ilgili referans tekliften çıkarılması,
4) ... tarihli ve ... sayılı Kurul kararının yürürlükten kaldırılması,
5) İşbu Kurul Kararı ile onaylanan “... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci”nin ve değişiklik yapılan ... A.Ş. Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifinin, Kararın tebliğini müteakiben 3 (üç) gün içerisinde ... internet sayfasında yayımlanması," hususlarına karar verilmiştir.
Bunun üzerinde, davacı şirket tarafından, 19/02/2024 tarihinde davalı idareye yapılan başvuruda; sektörde gerekli düzenleme ve geliştirmeler yapılmadan ...'un bakır şebekesinin kapatılarak fiber dönüşüm sürecine onay verilmesinin hem işletmeciler, hem de aboneler açısından mağduriyetlere sebep olacağı, bu kapsamda;
-...'un bakır şebekelerinin ancak RIPVAE'nin tüm koşullarıyla (işletmecilerin kendi modemleri ile hizmet sunmasına imkan sağlayacak geliştirmeler başta olmak üzere) ülke çapında uygulanması için gerekli Türk-Telekom geliştirmelerinin tamamlanması ve işletmecilere kendi geliştirmelerini yapmasına imkan sağlayacak en az 4 aylık süre verilmesi akabinde kapatılması,
-Bina bazlı dönüşüm yerine yıllık planlarla belirlenmiş ve işletmecilerle zaman planı paylaşılmış bölgesel dönüşüm yönteminin uygulanması,
-İşletmecilerin gerekli operasyonları gerçekleştirebilmelerini teminen makul bildirim sürelerinin (toplamda en az 21 aylık süre) sağlanmasının gerektiğinden bahisle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca yeniden değerlendirilerek uygulanmaya başlanmadan geri alınması/durdurulması ve akabinde gerekli düzenlemeleri içerecek şekilde yeni bir Kurul kararı tesis edilmesi istenildiği, bu başvurunun zımnen reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "İlkeler" başlıklı 4. maddesinde, serbest ve etkin rekabet ortamının sağlanması ve korunması ve herkesin, makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi; aksini gerektiren objektif nedenler bulunmadıkça veya toplumdaki ihtiyaç sahibi kesimlere özel, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması halleri dışında, eşit şartlardaki aboneler, kullanıcılar ve işletmeciler arasında ayrım gözetilmemesi ve hizmetlerin benzer konumdaki kişiler tarafından eşit şartlarla ulaşılabilir olması ve teknolojik yeniliklerin kullanılması da dahil olmak üzere özürlü, yaşlı ve sosyal açıdan korunmaya muhtaç diğer kesimlerin özel ihtiyaçlarının dikkate alınması, ilgili merciler tarafından elektronik haberleşme hizmetinin sunulmasında ve bu hususta yapılacak düzenlemelerde göz önüne alınacak ilkeler arasında gösterilmiş; "Kurumun görev ve yetkileri" başlıklı 6. maddesinde, " ... j) Kullanıcılara ve erişim kapsamında diğer işletmecilere uygulanacak tarifelere sözleşme hükümlerine, teknik hususlara ve görev alanına giren diğer konulara ilişkin genel kriterler ile uygulama usul ve esaslarını belirlemek, tarifeleri onaylamak, tarifelerin denetlenmesine ilişkin düzenlemeleri yapmak, k) İşletmeciler tarafından hazırlanan referans erişim tekliflerini onaylamak...", Kurumun görev ve yetkileri arasında sayılmıştır.
Kanunun "Tarifelerin Düzenlenmesi" başlıklı 13. maddesinin 2. fıkrasında, "Her türlü elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında uygulanacak tarifeler aşağıdaki hükümlere tabidir: a) İşletmeciler, uygulayacakları tarifeleri, ilgili mevzuat ve Kurum düzenlemelerine aykırı olmayacak şekilde serbestçe belirlerler. b) İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi halinde Kurum, tarifelerin onaylanması, izlenmesi ve denetlenmesine ilişkin yöntemleri ve tarifelerin alt ve üst sınırları ile bunların uygulama usul ve esaslarını belirleyebilir. c) İşletmecinin ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip olduğunun belirlenmesi halinde; Kurum, fiyat sıkıştırması, yıkıcı fiyatlandırma gibi rekabeti engelleyici tarifelerin önlenmesi için gerekli düzenlemeleri yapar ve uygulamaları denetler."; "Tarifelerin Düzenlenmesine İlişkin İlkeler" başlıklı 14. maddesinde, (1) Kurum, her türlü elektronik haberleşme hizmetinin sunulması karşılığında uygulanacak tarifelere ilişkin düzenlemeleri yaparken, aşağıdaki ilkeleri göz önünde bulundurur: a) Kullanıcıların makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi, b) Tarifelerin, 5369 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde belirtilen ihtiyaç sahibi kesimlere mahsus, kapsamı açık ve sınırları belirlenmiş kolaylıklar sağlanması halleri saklı olmak üzere, benzer konumdaki kullanıcılar arasında haklı olmayan nedenlerle ayrım gözetilmeksizin adil ve şeffaf olması, c) Tarifelerin, sunulan elektronik haberleşme hizmetlerine ilişkin maliyetleri mümkün olduğunca yansıtması, ç) Bir hizmetin maliyetinin diğer bir hizmetin ücreti yoluyla desteklenmemesi veya karşılanmaması, d) Tarifelerin, rekabetin engellenmesi, bozulması veya kısıtlanmasına neden olacak şekilde belirlenmemesi, e) Uluslararası uygulamaların uygun olduğu ölçüde dikkate alınması, f) Tarifelerin, teknolojik gelişmeyi ve yeni teknolojilerin makul fiyatlarla kullanılmasına olanak veren yatırımları teşvik edecek nitelikte olması, g) Tüketici menfaatinin gözetilmesi, ğ) Tüketicilerin tarifelere ilişkin hususları bilmesinin sağlanması, h) Rakip işletmecilerin kendi kullanıcılarına sunacağı elektronik haberleşme hizmetleri için etkin piyasa gücüne sahip işletmeciden talep edeceği temel girdi niteliğinde olan elektronik haberleşme hizmetlerinde oluşan fiyatları da dikkate alması."; "Erişim Tarifeleri" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Kurum, erişim yükümlüsü işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından talep edilmesi halinde yükümlü işletmeciler erişim tarifelerinin maliyet esaslı belirlendiğini ispat etmek zorundadır. (2) Yükümlü işletmecilerin tarifelerini maliyet esaslı belirlemediğini tespit etmesi halinde, Kurum erişim tarifelerini maliyet esasına göre belirler. Kurum, tarifeleri maliyet esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını uygun olduğu ölçüde dikkate alarak, tarifeleri belirler ve/veya tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun belirlediği tarifelere uyulması zorunludur." kurallarına yer verilmiştir.
08/09/2009 tarih ve 27343 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Erişim ve Arabağlantı Yönetmeliği'nin "İlkeler" başlıklı 5. maddesinde, Elektronik haberleşme hizmetleri arzı ile yeni yatırımların, teknoloji gelişiminin ve üretiminin özendirilmesi, kullanıcıların makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke, altyapı ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi, ücretlerin; rekabetin engellenmesine, bozulmasına veya kısıtlanmasına neden olacak şekilde belirlenmemesi ve kullanıcıların özel durumlarının dikkate alınması, Yönetmeliğin uygulanmasında göz önüne alınacak temel ilkeler arasında sayılmış; "Referans erişim teklifleri ve şeffaflık" başlıklı 11. maddesinde, “(1) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere, teknik özellikler, şebeke özellikleri, tedarik ve kullanıma ilişkin hüküm ve koşullar ile ücretler gibi belirli bilgileri aleni hâle getirme yükümlülüğü getirebilir. (2) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere arabağlantıyı da içerecek şekilde referans erişim teklifleri hazırlama yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından referans erişim teklifi hazırlama yükümlülüğü getirilen işletmeci, söz konusu yükümlülüğün getirildiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde referans erişim teklifini hazırlayarak Kuruma göndermekle yükümlüdür. (3) Referans erişim teklifleri Kurum düzenlemeleri çerçevesinde ve asgari olarak Ek-1'de yer alan hususları içerecek şekilde hazırlanır. Erişim talebinde bulunan işletmecilerin taleplerinin karşılanmasına yönelik gereksiz hizmetleri almamaları ve karşılığında bir bedel ödememeleri esastır. Bu maksatla, hizmetler yeterince ayrıştırılmış ve ilgili pazarın özelliklerine göre her bir hizmetin fiyatını da içerecek şekilde referans erişim teklifinin süre ve koşulları belirlenmiş olmalıdır. Kurum tarafından aksi belirtilmedikçe, söz konusu teklifler her yıl yürürlükteki teklifler esas alınmak suretiyle yenilenerek Şubat ayı sonuna kadar Kuruma gönderilir. Bununla birlikte, işletmeciler değişen pazar koşullarının ve teknolojik gelişmelerin gerektirdiği durumlarda Kuruma gönderdikleri referans erişim tekliflerinde değişiklik yapılmasını teklif etme hakkına sahiptir. Yeni teklifler onaylanıncaya kadar mevcut referans erişim teklifleri geçerliliğini korur. (4) Kurum, 5'inci maddede belirtilen ilkeleri göz önünde bulundurarak, referans erişim tekliflerinde gerekli değişikliklerin yapılmasını işletmecilerden isteyebilir. İşletmeciler, Kurumun istediği değişiklikleri belirtilen biçimde ve verilen sürede yerine getirmekle yükümlüdürler. Verilen süre içerisinde Kurumun istediği değişikliklerin yapılmaması halinde, Kurum bu değişiklikleri re'sen yapabilir. (5) İşletmeciler, Kurum tarafından doğrudan onaylanan veya bu maddenin dördüncü fıkrası kapsamında değiştirilerek onaylanan referans erişim tekliflerini internet sitelerinde ve Kurum tarafından belirlenebilecek diğer yöntemlerle, Kurumun onayını müteakip bir hafta içinde yayımlamakla yükümlüdürler. (6) İşletmeciler Kurum tarafından onaylanan referans erişim tekliflerinde yer alan usül, esas ve ücretlerle erişim sağlamakla yükümlüdürler.”; "Erişim Tarifelerinin Kontrolü" başlıklı 12. maddesinde, “(1) İşletmeciler, arabağlantı da dâhil olmak üzere erişim tarifelerini bu Yönetmelikte yer alan ilkeleri göz önüne alarak serbestçe belirlerler. (2) Kurum, ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere, erişim tarifelerini maliyet esaslı olarak belirleme yükümlülüğü getirebilir. Kurum tarafından talep edilmesi halinde yükümlü işletmeciler erişim tarifelerinin maliyet esaslı belirlendiğini ispat etmek zorundadır. (3) Kurum, erişim tarifelerinin yükümlü işletmeciler tarafından maliyet esaslı olarak belirlenmediğini tespit etmesi halinde söz konusu tarifeleri maliyet esasına göre belirler. Kurum, tarifeleri maliyet esasına göre belirleyinceye kadar diğer ülke uygulamalarını, daha önce uygulanmakta olan ücretler ve düzenlemeye konu olan hizmetin toptan ve perakende seviyede aynı ve/veya benzer pazarlarda sunulan diğer hizmetlerle olan ilişkisi çerçevesinde uygun olduğu ölçüde dikkate alarak tarifeleri belirleyebilir ve/veya tarifelere üst sınır koyabilir. Kurumun belirlediği tarifelere uyulması zorunludur. (4) Tarifeler, maliyet esasına göre belirlenirken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur. a) Erişim hizmetleri için maliyet esaslı tarifenin, hizmetleri sunmak için yatırılması gereken sermayeden makul bir geri dönüşü içerecek biçimde, hizmetin etkin olarak sağlanmasının ileriye dönük uzun dönem artan maliyeti ile ortak maliyetlerin hizmetle ilişkilendirilebilen kısmının toplamı şeklinde belirlenmesi esastır. b) Kurum, erişim hizmetinin aynı altyapıyı paylaştığı diğer hizmetler ile olan ilişkisi ve maliyetlerin hesaplanmasında kullanılması öngörülen verilerin elde edilebilirliği gibi hususları dikkate alarak, uzun dönem artan maliyet yönteminin farklı türlerinin veya elektronik haberleşme sektöründe uygulaması bulunan diğer yöntemlerin kullanılmasını uygun görebilir. c) Maliyetler, hizmetin etkin olarak sağlanması maliyetini aştığı takdirde, aşan kısım hizmetin etkin olarak sağlanması açısından gereksiz gider ve maliyet olarak kabul edilir. Bu tür gider ve maliyetler yasal zorunluluktan kaynaklanmaları veya diğer nedenlerle zaruri olduklarının kanıtlanması hâlinde dikkate alınır. (5) Dördüncü fıkranın (b) ve (c) bentlerine göre yapılan değerlendirmede, karşılaştırılabilir piyasalarda birbirinin muadili hizmetleri sunan işletmecilerin katlandıkları maliyetlere veya uyguladıkları tarifelere karşılaştırma amacıyla başvurulabilir. Bu durumda, referans alınan piyasaların kendilerine has özellikleri göz önüne alınır." kurallarına yer verilmiştir.
... tarih ve ... sayılı kararının (1) numaralı maddesi ile onaylanan ... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"nde, "... tarafından bakır altyapının fiber altyapıya (PON) altyapıya dönüştürülmek istenmesi durumunda yürütülecek süreçleri düzenlemek üzere işbu doküman hazırlanmıştır. Bu kapsamda yapılacak işlemler “Eve Kadar Fiber Dönüşüm/Dönüşüm” olarak adlandırılacaktır. Eve Kadar Fiber Dönüşümü yapılan binalarda ... tarafından işletilecek operasyon adımları ile Sabit Telefon Hizmetleri/İnternet Servis Sağlayıcıları İşletmecileri (işletmeci) tarafından yapılacak işlemler aşağıdaki şekilde olacaktır.
1. ... tarafından Eve Kadar Fiber Dönüşümü yapılacak lokasyonlarda bina içi kablolama dahil talep eden müşteriler için kurulum yapılacaktır. ...’un dönüşüm yapacağı binalarda herhangi bir süre sınırı olmaksızın talep edilen her abonelik için teknik imkanlarla sınırlı olmak kaydı ile bina içi kablolama ... tarafından aşağıdaki kapsamda ücretsiz karşılanacaktır. Burada konu edilen teknik imkanlar; bina içinin kablo çekimine elveren fiziki koşullara sahip olması ya da bina kat maliklerinin montaj için ...’a imkân tanıması ile sınırlı olacaktır. İşletmeci müşterisi tarafından bina içi kablolamanın yapıldığı durumlarda da dönüşüm yapılabilecektir.
2. Eve Kadar Fiber Dönüşümüne elverişli hale getirilen binalarda xDSL Şebekeden/Bakır Altyapıdan hizmet sunan tüm İSS ve Sabit Telefon Hizmeti (STH) işletmecilerine Bina Bildirimi ve o binalarda xDSL/ THK abonesi bulunan işletmecilere Abone Bilgileri Bildirimi yapılacaktır. Bildirimin yapılmasına müteakip, Eve Kadar Fiber Dönüşümü ile hizmet verilmeye hazır hale getirilmiş olan lokasyonlarda PON Şebeke dışında gelecek tesis/tesis adresi değişikliği talepleri karşılanmayacaktır.
3. İşletmeci tarafından Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapılan xDSL abonelikleri için aşağıdaki işlemler yapılacaktır.
3.1. İşletmeci, Eve Kadar Fiber Dönüşümü yapacakları aboneliklerini asgari aynı hızdaki fiber portuna/paketine perakende düzenlemelere uygun olacak şekilde geçirecektir.
3.2. Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapıldığı tarihte xDSL şebekesi üzerinden 35.840 Kbps ve altında bir download hızında hizmet alan aboneliklerin fiber dönüşüm kapsamında asgari 35.840/6.144 Kbps hızındaki fiber portuna/paketine geçişi sağlanacak olup, bu durumda Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 (on iki) aylık süre boyunca fiber aboneliğe geçiş öncesinde kullanılan ADSL/VDSL portun/paketin güncel ücretinin alınmasına devam edilecektir. Bu durumdaki abonelikler için Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 (on iki) aylık süre boyunca HGW aylık kullanım ücreti alınmayacaktır.
3.3. Dönüşüm öncesinde 35.840 Kbps üzerinde bir download hızında hizmet almakta olan xDSL abonelikleri için, Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapıldığı tarihteki ADSL/VDSL portu/paketi ile aynı download/upload hızındaki fiber portuna/paketine geçiş yapılabilecek ve bu aboneliklerde Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 aylık süre boyunca fiber aboneliğe geçiş öncesinde kullanılan ADSL/VDSL portun/paketin güncel ücretinin alınmasına devam edilecektir. Bu durumdaki abonelikler için Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 (on iki) aylık süre boyunca HGW aylık kullanım ücreti alınmayacaktır.
3.4. G.SHDSL İnternet abonelerinin fibere dönüştürülmesi ve NN G.SHDSL abonelerinin Fiberlink Hizmetine iptal tesis ile geçiş yapması durumlarında, aylık fiber port/paket ücretlerinde herhangi bir indirim uygulanmayacaktır.
3.5. Bakır üzerinden download hızı 100 Mbps altındaki portlardan/paketlerden hizmet alan ve dönüşüm öncesinde aldığı download hızından daha yüksek bir download hızına geçiş yapan (fiber dönüşüm öncesinde xDSL şebekesi üzerinden 35.840 Kbps ve altında bir download hızında hizmet alıp fiber dönüşüm kapsamında asgari 35.840/6.144 Kbps hızındaki fiber portuna geçiş yapılması nedeniyle geçiş öncesinde kullanılan ADSL/VDSL portun/paketin güncel ücretinin alınmasına devam edilen abonelikler hariç olmak üzere) abonelere geçiş yapılan port/paket ücretleri ile 102.400/20.480 Kbps portu/paketi 3 (üç) ay süresince sunulacaktır.
4. Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapılan binalarda, ... tarafından xDSL Şebeke/Bakır Altyapı üzerinden verilen hizmetlerin sonlandırılması kararı alındığında tüm işletmecilere Hizmet Sonlandırma Bildirimi yapılacaktır. Hizmet Sonlandırma Bildirimi yapılan binalardaki xDSL/THK aboneliklerinin (G.SHDSL İnternet ve NN G.SHDSL abonelikleri dahil) güncel listesi de 90 (doksan) günlük süreç başladığında işletmeciler ile paylaşılacaktır. Hizmet Sonlandırma Bildirimi yapılan tüm abonelerin 90 (doksan) gün içerisinde Eve Kadar Fiber Dönüşümü kapsamında verilmekte olan Fiber İnternet/THK hizmetlerine geçirilmelerini teminen, işletmeciler tarafından gerekli işlemlerin yapılması gerekecektir.
5. İşletmecilere Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapılmış BBK’lar için İşletmeci tarafından Eve Kadar Fiber Dönüşümü veya bu iş emri geliştirilene kadar aynı Bağımsız Bölüm Koduna (BBK) nakil yöntemi ile Eve Kadar Fiber Dönüşümü taleplerinin (Fiber İnternet/THK) ...’un ilgili otomasyon sistemlerine girilmesi ile birlikte, ihtiyaca göre Optical Network Terminal (ONT) kurulumu ve eve kadar Optik Bağlantı Kablosu (OBK) çekilmesi Al-Sat ve IP VAE modellerinde xDSL abonelikleri (G.SHDSL Internet aboneleri dahil) ile THK ve NN G.SHDSL abonelikleri için ücretsiz olarak ... tarafından gerçekleştirilecektir. Eve Kadar Fiber Dönüşümü talepleri ...’un ilgili otomasyon sistemleri üzerinden randevu alınarak iletilecektir.
6. Fiber dönüşümünde RAST ve RIPVAET kapsamındaki (G.SHDSL İnternet abonelikleri dahil) tesis/tesis adresi değişikliği, RAT kapsamındaki aktivasyon/tesis/tesis adresi değişikliği ve NN G.SHDSL abonelikleri için bağlantı/nakil ücretleri alınmayacaktır. Home Gateway (HGW) kurulumu yapılan her müşteri adresinde kurulum yapılacak cihazın içeriğini ve kurulumun gerçekleştiğini kayda almak üzere Teslim Tutanağı hazırlanacak ve müşteri adresindeki kullanıcılardan işleme ilişkin onay ilgili mevzuata uygun olacak şekilde alınacaktır. Eve Kadar Fiber Dönüşümü kapsamında da modem/uç cihaz/cihazlar teslimi ile birlikte alınacak onaylar ve ilgili belgeler mevzuata uygun şekilde işletmecilerle paylaşılacaktır. Teknik yetkinliğin ve uyumluluğun sağlanması şartı ile işletmecinin tercih etmesi durumunda dönüşüm yapılacak Yalın İnternet aboneleri için ... HGW’si harici uç cihazlar üzerinden hizmet sunulabilecektir.
7. Eve Kadar Fiber Dönüşümüne ilişkin işletmecilere yapılan Hizmet Sonlandırma Bildiriminden 90 (doksan) gün sonra xDSL Şebeke/Bakır Altyapı ile aktif ve pasif bileşenleri toplanabilecek ve bakır altyapı üzerinden verilen toptan seviyedeki erişim hizmetleri sonlandırılabilecektir. 90 (doksan) gün sonra sonlandırılacak hizmetler için mevcut iptal süreci kullanılacak olup ayrıca bir bilgilendirme yapılmayacaktır. Dönüşüm bildirimi yapılan binadaki abonelerin PON şebekeye geçişlerinin tamamlanması halinde xDSL Şebeke/Bakır Altyapı şebeke bileşenlerinin toplanması için 90 (doksan) günlük sürenin dolması beklenmeyecektir.
8. Verilen sürede aboneliklerin THK/Fiber internet aboneliklerine dönüştürülmemesi veya iptal edilmemesi durumunda ... bakır altyapı üzerinden verilen toptan seviyedeki erişim hizmetlerini sonlandırabilecektir. Sonlandırılan aboneliklerde işletmeci bilgilendirmesi mevcut hizmet iptallerine benzer şekilde işletmecilere iletilecektir.
9. xDSL/THK abonelerine ... kaynaklı nedenlerle 90 (doksan) gün içerisinde fiber hizmetinin sunulmaya başlanamaması durumunda hizmetin sonlanması ya da bakır şebekenin kaldırılması söz konusu olmayacaktır.
10. İşletmeciye yapılan Hizmet Sonlandırma Bildirimine müteakip 90 (doksan) günlük süre sonunda üzerinde açık iş emri olan abonelerin THK/xDSL abonelikleri, üzerindeki açık iş emri kapatıldığında sonlandırılabilecektir.
11. İşletmeciye yapılan Hizmet Sonlandırma Bildirimine müteakip 90 (doksan) gün içerisinde aboneye ulaşılamaması ya da işletmeci kaynaklı bir gerekçe ile dönüşüm talebinin ...’a iletilmemesi sonucunda sonlandırılan aboneliklerde takip eden 30 (otuz) gün içerisinde işletmeciden gelecek tesis başvuruları internet abonelikleri için 3 (üç), THK’lı abonelikler için 4 (dört) iş günü içerisinde tamamlanacaktır. İnternet abonelikleri için 3 (üç) iş günü içerisinde tesis başvurularının tamamlanamaması durumunda RAST ve RIPVAET kapsamındaki Hizmet Seviye Taahhüdü (HST) süreçleri uygulanacaktır. THK’lı abonelikler için ise RAT EK-1 kapsamındaki HST süreçleri uygulanacaktır. Söz konusu aboneliklerde, aynı işletmeciden olmak kaydıyla gelen tesis/ tesis adresi değişikliği başvurularında RAST ve RIPVAET kapsamındaki (G.SHDSL İnternet abonelikleri dahil) tesis/tesis adresi değişikliği, RAT kapsamındaki aktivasyon/tesis/tesis adresi değişikliği ve NN G.SHDSL abonelikleri için bağlantı/nakil ücretleri alınmayacaktır.
12. Eve Kadar Fiber Dönüşüm sonrasında sökülen ve ekonomik ömrünü doldurmamış ekipmanlar operasyonel ihtiyaçlar ve fiber dönüşümünde kullanılacaktır.
13. Bina Bildirimi ile başlayan süreçte, İşletmecilerin aboneleri için PON Şebeke üzerinden yapacakları fiber internet taleplerinde, anılan dönüşüm talepleri 10 (on) iş günü içerisinde karşılanacaktır. Dönüşüm talebinin ...’dan kaynaklanan nedenlerden dolayı, 10 (on) iş gününden daha geç cevaplanması veya daha geç kullanıma hazır hale getirilmesi halinde, gecikilen her tam saat için, port/paket ücretinin 2 (iki) saatlik kısmına denk gelen ücretlerden oluşan toplam tutar Nisan, Temmuz, Ekim ve Ocak aylarında olmak üzere yılda 4 (dört) kez toplu olarak ... tarafından İşletmeciye Otomasyon Sistemi üzerinden veya listeleme yöntemi ile bildirilecektir. İşletmeci söz konusu bildirimlerin akabinde Nisan, Temmuz, Ekim ve Ocak aylarında olmak üzere yılda 4 (dört) kez bir önceki çeyrek dönemin toplam tutarına ilişkin olarak 7 (yedi) gün içerisinde düzenleyeceği faturayı ...’a teslim edecektir. ... İşletmecinin düzenlediği faturadaki bedeli takip eden fatura döneminde, İşletmeci için düzenleyeceği elektronik haberleşme hizmetlerine ait faturaların bedeline mahsuben ödeyecektir. İşletmeci tarafından fatura edilen tutarın ... tarafından mahsup işleminin yapılacağı aydaki faturaların tutarını aşması durumunda, kalan kısım İşletmeciye defaten ödenecektir. Devre Talebine ilişkin HST geri ödemesine esas tutar port/paket ücretinin 3 (üç) katını geçmeyecektir.
14. Bina Bildirimi ile başlayan süreçte, işletmecilerin aboneleri için PON Şebeke üzerinden yapacakları THK taleplerinde, anılan dönüşüm talepleri randevu tarihinden itibaren 10 (on) iş günü içerisinde gerçekleştirilecektir. Dönüşüm talebinin ...’dan kaynaklanan nedenlerden dolayı, 10 (on) iş gününden daha geç cevaplanması veya daha geç kullanıma hazır hale getirilmesi halinde gecikilen her tam gün için cezai müeyyide, aylık hat kullanım ücretinin 1/15’lik kısmına denk gelen tutar kadar olup, bu tutar çevrimiçi portal üzerinden İşletmeciye bildirilir.
15. Üzerinde internet hizmeti olmadan PSTN/THK hizmeti alan müşteriler için dönüşüm yapılacağında, Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 aylık süre boyunca ... tarafından HGW aylık kullanım ücretleri alınmayacaktır.
16. Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapılmış BBK’larda sunulan toptan seviyedeki aktif Yerel Ağın Paylaşıma Açılması (YAPA) abonelikleri 6 (altı) ay sonunda sonlandırılabilecektir. Söz konusu binalarda YAPA abonesi bulunan işletmeciler tarafından beyan edilmesi durumunda, YAPA aboneliklerinin Fiber İnternet/THK hizmetlerine dönüştürülmesi iptal/tesis yöntemiyle sağlanacak, bu durumda ONT kurulumu ve eve kadar OBK çekilmesi ücretsiz olarak ... tarafından gerçekleştirilecektir. YAPA aboneliklerinin Fiber İnternet/THK hizmetlerine iptal/tesis yöntemiyle geçişleri durumunda, tesis/tesis adresi değişikliği ve aktivasyon ücretleri alınmayacaktır. YAPA abonelerinin geçişleri sonrasında, ilgili hizmetlere ilişkin aylık ücretler talep edilen port/paket için yürürlükteki tarifeler üzerinden alınacaktır. Bu abonelerin tesis işlemlerinin HST’si bu uygulama esaslarının 11, 13 ve 14. maddelerine göre yapılacaktır." düzenlemeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
... tarih ve ... sayılı kararının (1) ve (4) numaralı maddelerinin, anılan Kurul kararının (1) numaralı maddesi ile onaylanan "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci"nin incelenmesinden;
Aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, davalı Kurumun, serbest ve etkin rekabet ortamının sağlanması ve herkesin, makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi, eşit şartlardaki aboneler, kullanıcılar ve işletmeciler arasında ayrım gözetilmemesi ilkeleri doğrultusunda, kullanıcılara ve işletmecilere uygulanacak tarifelere, sözleşme hükümlerine ve görev alanına giren diğer konulara ilişkin genel kriterler ile uygulama usul ve esaslarını belirlemek, tarifeleri onaylamak, işletmeciler tarafından hazırlanan referans erişim tekliflerini onaylamak görev ve yetkilerinin olduğu, elektronik haberleşme hizmetleri arzı ile yeni yatırımların, teknoloji gelişiminin ve üretiminin özendirilmesi, kullanıcıların makul bir ücret karşılığında elektronik haberleşme şebeke, altyapı ve hizmetlerinden yararlanmasını sağlayacak uygulamaların teşvik edilmesi ilkelerini gözeteceği; ilgili pazarda etkin piyasa gücüne sahip işletmecilere arabağlantıyı da içerecek şekilde referans erişim teklifleri hazırlama yükümlülüğü getirebileceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için dava konusu düzenleme tesis edilmeden önce gerçekleştirilen fiber dönüşüm sürecine yönelik olarak alınan kararların incelenmesi gerekmektedir.
Davalı idarece ilk olarak, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, “Elektronik haberleşme sektöründe, yeni yatırımların, teknoloji gelişiminin ve üretiminin özendirilmesi ile bu kapsamda yeni gelişmekte olan fiber internet erişimi hizmetlerinin yaygınlaşmasının teşviki ve altyapı eksenli rekabetin gelişmesini teminen,
- Beş (5) yıl boyunca veya fiber internet abonelerinin sabit genişbant aboneleri içindeki oranının %25 mertebesine ulaşana kadar fibere erişim hizmetlerinin (Eve/Binaya kadar fiber) pazar analizi sürecine dahil edilmemesi ve
- ...’un, Kurumumuzu muhatap ... tarih ve ... sayılı yazısında yer alan; fiber altyapı üzerinden İSS’lere toptan olarak eşit şartlarda ve ayrım gözetmeksizin Al-Sat ve Veri Akış Erişimi (VAE) sunulması ile sunacağı hizmetlere ilişkin VAE ve Al-Sat toptan fiber internet tarifelerinin yürürlüğe girmesinden önce Kurumumuza sunulması hususlarına riayet etmesi” hususuna karar verilmiştir.
Anılan Kurul kararı ile fiber yatırımların teşvik edilmesi sağlanırken, bu süreçte davacı şirket dahil alternatif işletmecilerin ...'un fiber altyapısı üzerinden eşit şartlarda ve ayrım gözetilmeksizin hizmet alabilmesi ve kendi abonelerine hizmet sunabilmesinin sağlanması amaçlanmıştır.
Akabinde, alternatif işletmecilerin, ... A.Ş.'nin fiber yatırımlarından olumsuz etkilenmelerini önlemek amacıyla ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, "(...)
1- Bakır erişim şebekesinin fibere dönüştürüldüğü yerlerde; ...’un toptan seviyede sağladığı xDSL yeniden satış ve xDSL IP/ATM seviyesinde VAE hizmetlerinin sunulmasına ilişkin işletmecilerin mer’i mevzuat ile saklı haklarının devam ettiği,
2- ...’un, Kurum düzenlemeleri ile güvence altına alınmış söz konusu haklardan yararlanan işletmecilerin hak kaybına uğramaması için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu,
3- ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile zikredilen %25 oranının hesaplanmasında, F/O tesisatı ile eve/binaya kadar altyapı kurulması suretiyle hizmet sunulan tüm sabit genişbant internet abonelerinin dikkate alındığı" hususlarına karar verilmiştir.
... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile de Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi’ne;
"5.15.3.1. İşletmecinin hâlihazırda Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Hizmeti sunduğu ve bakır altyapının F/O altyapıya dönüştürüldüğü santral sahalarında Aktif YAPA devrelerinin hizmet devamlılığı için yeterli kapasitede bakır kablo çifti bırakılacaktır.
5.15.3.2. Aktif YAPA devreleri için bırakılan bakır şebekenin lokal dağıtım kutusu kapasitesinin yeterli olması durumunda, yeni YAPA devre talepleri, Ek-5 Hizmet Seviyesi Taahhüdü bölümünde yer alan usul ve esaslar dâhilinde karşılanacaktır.
5.15.3.3. Bakır şebekenin toplandığı ve hâlihazırda YAPA kapsamında hizmet sunulan santral sahalarında, yeni devre tesisi talebi, başlangıçta işletmecinin talebine göre Al-Sat veya Veri Akış Erişimi Hizmeti kapsamında karşılanacaktır. YAPA taleplerinin karşılanması için gerekli yeni bakır kablo tesisi 90 (doksan) gün içerisinde tamamlanacaktır. Tesisin tamamlanmasının ardından Al-Sat/VAE-YAPA geçiş işlemleri Ek-4 Abone Hareketlerinde yer alan usul ve esaslar dahilinde ücretsiz olarak gerçekleştirilecektir." maddelerinin eklenmesine karar verilmiştir.
... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, “Toptan Sabit Yerel ve Merkezi Erişim Pazarlarına Yönelik Pazar Analizi” onaylanarak yürürlüğe girmiş, ... ilgili pazarlarda etkin piyasa gücüne sahip işletmeci olarak belirlenerek, anılan işletmeye erişim, tarife kontrolü, ayrım gözetmeme dahil olmak üzere bir takım yükümlülükler getirilmiş, ... A.Ş. tarafından fiber altyapı üzerinden sunulan toptan genişbant erişim hizmetleri de ilgili pazarın kapsamına dahil edilmiş, ...'a bakırın yanı sıra fiber altyapı üzerinden de internet servis sağlayıcılara hizmet sunma yükümlülüğü pazar analizi kapsamında getirilmiştir.
... tarihli ve ... sayılı Kurul kararı ile onaylanarak yürürlüğe giren “Sabit Şebekede Çağrı Başlatma Pazar Analizi Nihai Dokümanı” kapsamında ... A.Ş., "Sabit Şebekede Çağrı Başlatma Pazarı"nda etkin piyasa gücüne sahip işletmeci olarak belirlenerek, bu pazarda; arabağlantı, şeffaflık, referans teklif hazırlama ve yayımlama, ayrım gözetmeme gibi yükümlülüklere tabi kılınmıştır.
Sonrasında, IP VAE modeline ilişkin olan ... A.Ş. Referans IP Seviyesinde Veri Akış Erişimi Teklifi (RIPVAET), fiber genişbant erişim hizmetlerini de içerecek şekilde ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla onaylanarak yürürlüğe girmiş, onaylanan RIPVAET dokümanının daha önce yürürlükte olan RIPVAET'e kıyasla önemli değişiklik içermesi ve ... tarafından sunulan taslak RIPVAET dokümanında davalı idarece re’sen çok sayıda değişiklik yapılarak onaylandığından, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile fiber altyapıda işletmecilerin kendi ev ağ geçitlerinin (modemlerinin) kullanmalarına olanak tanıyacak olan sistemsel geliştirmelerin tamamlanabilmesi için ...'a 30/06/2024 tarihine kadar süre verilmiş, böylece anılan işletmeci tarafından yapılacak sistemsel geliştirmelerin tamamlanmasını müteakip, ilgili referans teklifte yer verilen kapsamda alternatif işletmecilerin kendi modemlerini kullanarak ...'a ait fiber altyapısı üzerinden hizmet sunabilmesi mümkün hale gelmiştir.
Diğer taraftan, ... tarafından, daha önce bakır altyapı ile genişbant ve ses hizmeti sunulan bölgelerde, fiber altyapının kurulması ve sonrasında var olan bakır altyapıdan sunulan hizmetlerin sonlandırılması ile bakır altyapının toplanması hususlarına ilişkin "... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci" tasarısı hazırlanmış; ...'un ... tarih ve ... sayılı yazısında, şirketlerinin temel amacının teknolojik gelişmelerin gerisinde kalmadan olabildiğince çok haneye ulaşarak kaliteli hizmet sunabilmek olduğu, bu çerçevede hem işletmeciler hem de son kullanıcılar için hız ve kalite açısından en iyi sonuçları veren fiber teknolojisine yapılan yatırımların büyük önem arz ettiği ve davalı idare onayına sunulan sürecin bu kapsamda tasarlandığı, ancak ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı kapsamında Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi'ne eklenen 5.15.3.1., 5.15.3.2., 5.15.3.3. maddeler kapsamında ...'un bakır altyapının fibere dönüştürüldüğü ve/veya YAPA erişim hizmeti verilen lokasyonlarda belirtilen hususlar çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirmek ve mevcut hizmetleri sağlamaya devam etmekle yükümlü olduğu, fiber dönüşüm süreci dokümanının ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı kapsamında, işletmecilerin ve son kullanıcıların mağduriyet yaşamaması için gerekli tedbirlere yer verilecek şekilde hazırlandığı, ayrıca gerek YAPA abone sayısındaki istikrarlı düşüş gerekse de teknoloji farkı ile hizmet kalitesi göz önüne alındığında, fiber dönüşümü sonrasında bakır şebeke üzerinden sunulan YAPA hizmetine ... tarafından yatırım yapılmasının ve operasyonlarının uzun vadede sürdürülmesinin gerekli olmadığı ve onaya sunulan sürecin söz konusu Kurul kararları da gözetilmek suretiyle değerlendirilmesinin uygun olacağı ifade edilerek bu kapsamda yazı ekinde yer verilen taslak süreç dokümanının onaylanması ve bahsi geçen ilgili Kurul kararları kapsamında ... A.Ş.'ye getirilen yükümlülüklerin kaldırılması talep edilmiştir.
Davalı idare tarafından, ... ile sektördeki diğer işletmecilerin görüşlerinin alınmasını teminen diğer işletmecilerle yapılan yazışmalar sonucunda; ... A.Ş.'nin brownfield alanlarda hem fiber hem bakır altyapıyı ayakta tutmak ve işletmek için katlandığı operasyonel efor ve maliyetlerin her geçen gün arttığı, bir lokasyonda ... A.Ş.'ye ait iki farklı şebekenin aynı anda çalışır durumda olmasının kaynakların etkin kullanılması ilkesi ile uyumlu olmadığı, davalı idare tarafından en son yapılan ilgili pazar analizi ile ... A.Ş.'ye toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin sunulması yükümlülüğünün getirilmesi ve ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla onaylanan RIPVAET ile internet servis sağlayıcıların bakır şebeke hizmetlerinde olduğu gibi fiber şebeke hizmetlerinde de davalı idare tarafından onaylanan hüküm, koşul ve şartlarla ... A.Ş.'den hizmet alması mümkün hale gelmesi nedeniyle, fiber dönüşüm sürecinin, dönüşüm yapılan yerlerdeki aboneliklerde fiber altyapının öncesinde hazır hale getirilecek olması hususu da dikkate alınarak, ... A.Ş.'ye getirilen erişim yükümlülüğü kapsamında bir sorun teşkil etmeyeceği, ... A.Ş. tarafından, dönüşüm sonrasında bir binada yeni bir abonelik talebi gelmesi durumunda herhangi süre sınırı olmaksızın ve ... A.Ş. tarafından ücretsiz olarak bina içi kablolamaların gerçekleştirileceği hususu göz önüne alındığında hizmet devamlılığı yönünden bir sorun teşkil etmeyeceği, ... A.Ş.'nin ayrıca ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı kapsamında Referans Yerel Ağa Ayrıştırılmış Erişim Teklifi'ne (REYET) eklenen ve fiber dönüşüm yapılan yerlerde mevcut YAPA aboneleri için bakır çifti bırakılması ve fibere dönüştürülen yerlerde yeterli bakır kapasitesi olmaması durumunda yeni YAPA taleplerinde yeniden bakır kablo çekilmesine yönelik maddelerin kaldırılmasının uygun olduğu, YAPA modelinin uzun yıllardır kullanılmasına rağmen ülkemizde hiçbir zaman istenildiği kadar yaygınlaşmadığı, 2023 yılı Ekim ayı itibarıyla YAPA abonelerinin sayısının sadece 480 olduğu ilk defa uygulandığı yıldan bu yana hiçbir zaman büyük bir gelişim gösteremeyen söz konusu modelin artık iyice önemini kaybettiği, artık fiber altyapının giderek yaygınlaşması ile işletmecilerin YAPA yatırımı yapmaya yönelik güdülerinin de giderek azalacağı, REYET’e ilgili Kurul kararı ile eklenen maddelerin korunması durumunda ... A.Ş.'nin aynı anda iki farklı altyapıyı işletmek durumunda kalacak olması nedeniyle sağlayacağı maliyet avantajı ve etkinliğin ortadan kalkabileceğinin değerlendirildiği, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının uygulanabilirliğinin ortadan kalktığı hususlarının değerlendirildiği, dolayısıyla yerleşik işletmeci olan ... tarafından geleneksel olarak bakır altyapı üzerinden sunulan hizmetlerin yanı sıra özellikle yeni yerleşim yerlerinde bir süredir fiber altyapı kurmayı tercih ettiği, ancak fiber altyapının ülkemizde istenilen yaygınlığa ulaşabilmesi için sadece “greenfield” olarak nitelendirilen ve henüz internet altyapısı bulunmamakla birlikte yeni yerleşim yeri olarak inşa edilen bölgelerde fiber altyapı kurulmasının yeterli olmadığı, daha önce bakır altyapı ile hizmet sunulan daha merkezi alanlarda fiber altyapıya dönüşümün sağlanmasının gerektiği, böylece fiber altyapının sağladığı hız, kalite artışı ve maliyet avantajından daha etkin bir şekilde faydalanılabilmesinin mümkün hale geleceği, bu kapsamda ... A.Ş. tarafından daha önce bakır altyapı ile genişbant ve ses hizmeti sunulan bölgelerde, fiber altyapının kurulması ve sonrasında var olan bakır altyapıdan sunulan hizmetlerin sonlandırılması ile bakır altyapının toplanması hususlarına ilişkin olarak hazırlanan “... Tarafından Fiber Yatırımı Yapılan Binalarda, Son Kullanıcıların Bakır Altyapıdan Eve Kadar Fiber Altyapıya Dönüşüm Süreci”nin davalı idarenin onayına sunulduğu ve ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının tesis edildiği belirtilmiştir.
Fiber optik kabloların, bakır altyapı yerine verilerin ışık fotonları aracılığıyla hızla iletilmesini sağlayan cam veya plastik kablolar olduğu, daha yüksek bant genişliği ve düşük gecikme sürelerini sağladığı, dolayısıyla elektronik haberleşme sektörünün geliştirilmesi için hız ve kalite açısından fiber kabloların önem arzettiği açıktır.
Bu bağlamda, ilgili mevzuat ve fiber dönüşüm sürecine yönelik olarak alınan kararlar birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu Kurul kararının tesis edilmesi öncesinde, ... tarafından fiber altyapı kurulan bazı brownfield alanlarda hem bakır hem de fiber şebekesinden aynı anda hizmet sunulmaya devam edildiği, bu sebeple ...'un ilave bir operasyonel maliyete katlanmak zorunda kaldığı, söz konusu lokasyonlarda yer alan xDSL abonelerinin abone başına yıllık işletim maliyetinin fiber abonelerinin abone başına yıllık işletim maliyetinden yüksek olduğu, söz konusu lokasyonlarda yer alan abonelerin tümünün fibere dönüştürülmesi halinde ise abone başına yıllık işletim maliyetinin ise her ikisine göre daha da düşeceği; Telekom'un gönderdiği açıklamalar ve veriler dikkate alındığında, bir lokasyonda Telekom'a ait iki farklı şebekenin aynı anda çalışır durumda olmasının, kaynakların etkin kullanılması ilkesiyle uyumlu olmadığı, Telekom'a davalı idare tarafından yapılan ilgili pazar analizleri kapsamında erişim yükümlülüğü getirildiği, bu kapsamda ...'un fiber ve/veya bakır altyapısının bulunduğu tüm lokasyonlarda anılan işletmeci tarafından toptan genişbant erişim hizmeti sunulması gerektiği, dolayısıyla bakır altyapının fibere dönüştürülmesinin erişim yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı, fiber dönüşüm öncesinde bakır altyapı üzerinden hizmet sunulurken, dönüşüm sonrasında fiber altyapı üzerinden hizmet sunulmaya devam edildiği, ... tarafından toptan fiber genişbant erişim hizmetlerini de içerecek şekilde davalı idare onayına sunulan RIPVAET'in dava konusu Kurul kararından önce, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla onaylandığı, RIPVAET’in onaylanmasını müteakip diğer internet servis sağlayıcıların bakır şebeke hizmetlerinde olduğu gibi fiber şebeke hizmetlerinde de davalı Kurum tarafından onaylanan hüküm, koşul ve şartlarla ...'dan hizmet almasının mümkün hale geldiği, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile ...'a değişikliklerin hayata geçirilebilmesi için gerekli sistemsel geliştirmelerin yapılabilmesini teminen 31/12/2023 tarihine kadar süre verildiği, sonrasında ... tarafından bazı geliştirmeler için ilave süreye ihtiyaç duyulduğu ifade edildiğinden, anılan işletmecinin fiber altyapısı üzerinden sunulan hizmetlerde internet servis sağlayıcıları kendi modemlerinin kullanılmasına olanak tanıyacak olan sistemsel geliştirmenin tamamlanabilmesi için ...'a 30/06/2024 tarihine kadar ilave süre verildiği; diğer taraftan, YAPA modeline yönelik olarak verilerin incelenmesinden, YAPA abone sayısının 2019 yılı Aralık ayı itibarıyla 54.333’e ulaştığı, 2023 yılı Ekim ayı itibarıyla ise YAPA abonelerinin sayısının sadece 480 olduğu, 2024 yılı Nisan ayı itibarıyla ise YAPA abonelerinin sayısının 295’e düştüğü, YAPA abone sayıları dikkate alındığında, söz konusu modelin artık önemini kaybetmeye başladığı, bu kapsamda çok az sayıda aboneye bu model ile erişim hizmeti sunulduğundan, fiber dönüşüm sürecinin başlatılması için SAYE hizmetinin sunulmaya başlatılmasının bir ön koşul olarak kabul edilmesinin davalı idarece uygun görülmediği, SAYE modeli ile ülke genelinde abonelere hizmet sunulabilmesi için fiber altyapı yaygınlığının arttırılmasının da gerektiği; ... tarih ve ... sayılı Kurul kararına göre, ...'un mevcutta bakır altyapının fibere dönüştürüldüğü lokasyonlarda belirtilen hususlar çerçevesinde yükümlülüklerini yerine getirmek ve mevcut hizmetleri sağlamaya devam etmekle yükümlü olduğu, ancak söz konusu Kurul kararının davalı idare tarafından fiber erişim hizmetlerinin pazar analizine dahil edilmediği ve ... tarafından sunulan toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin koşullarının davalı Kurum tarafından onaylanmadığı göz önüne alınarak, ... tarafından fiber dönüşüm yapılan yerlerde işletmecilerin ve abonelerin mağdur edilmesinin önlenmesi için tesis edildiği, anılan Kurul kararından sonra toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin sunulabilmesi için davalı Kurum tarafından yapılan pazar analiziyle ...'a yükümlülük getirildiği ve sonrasında ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile onaylanan RIPVAET’te ...'un toptan fiber genişbant erişim hizmetlerinin düzenlendiği, sonrasında bakır altyapının toplanması ile tarafların hak ve yükümlülüklerini kapsamlı bir şekilde içeren bir fiber dönüşüm dokümanının ... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla onaylandığı, dolayısıyla ... tarih ve ... sayılı Kurul kararına var olan ihtiyacın ortadan kalktığı anlaşılmıştır.
Öte yandan, internet servis sağlayıcıları kendi modemlerinin kullanılmasına olanak tanıyacak olan sistemsel geliştirmenin tamamlanabilmesi için ...'a 30/06/2024 tarihine kadar ilave süre verilmekle birlikte, davalı idare tarafından dava konusu olan Kurul kararı ile onaylanan fiber dönüşüm sürecinin 3. maddesinde, fiber dönüşüm kapsamında olan aboneliklerde işletmecilerin ...'a ait modemi kullanmak istemeleri halinde 12 ay boyunca modem aylık kullanım ücretinin alınmayacağının belirtildiği, dolayısıyla davacının sistemsel geliştirme tamamlanana kadar ... A.Ş.'nin modemi üzerinden hizmet sunulması halinde alternatif işletmecilerin fiber altyapının kullanım bedeline ilave olarak ... A.Ş.'ye aylık olarak modem kirası da ödemek durumunda kalacağı iddiasının bir geçerliliğinin bulunmadığı görülmüştür.
Davacı şirket tarafından, fiber dönüşüm sürecinde, bina bazlı dönüşüm yaklaşımı yerine yıllık planlarla belirlenmiş ve işletmecilerle zaman planı paylaşılmış bölgesel dönüşüm yönteminin uygulanması gerektiği iddia edilmiş ise de, söz konusu hususun kamuoyu görüşlerinin alınması kapsamında davalı idareye iletildiği, konuya ilişkin olarak ...'dan açıklama talep edildiği, anılan işletmeci tarafından konuya ilişkin olarak, fiber dönüşüm sürecinin santral bazlı olarak kurgulanması durumunda, bir santral sahası içerisinde düşük talep olan binaların fibere dönüşümü için kaynak ve zaman ayrılmasının gerekeceği, diğer taraftan bir başka santral sahası içerisinde yer alan ve yüksek talep olan binaların dönüşümünün ve yatırımlarının gecikeceği, vatandaşların isteklerine cevap verilemeyeceği ve ülkemizde fiber altyapı yaygınlığı, fiber abone sayısı, genişbant hızlarının kaynakların etkin kullanılamaması nedeniyle düşük kalacağı, bakır teknolojiye daha fazla yatırım yapmamak için kapasite limitine ulaşmış DSLAM’lara daha fazla port yatırımı yapmak yerine, DSLAM’ların beslediği binalarda seçim yapılarak fiber dönüşümü gerçekleştirilmesinin verimliliği arttıracağı ve kaynakların etkin kullanımını sağlayacağı, FTTH dönüşümlerinin santral bazlı yapılan FTTC dönüşümlerinden farklı olarak müşteri/bina talebi ve onayına istinaden yürütülmekte olduğu, santral bazlı dönüşümlerde bütün müşterilerin ve binaların onayının alınabilmesinin pratikte imkansız olduğu, ilgili santrale bağlı bazı binalarda, bürokratik süreçler ve izinlerin alınmasında yaşanabilecek sıkıntılar nedeniyle dönüşümün gerçekleştirilmesinin mümkün olmayabileceği, bina bazlı dönüşümlerle bir DSLAM’ın beslediği bölgenin (sokak, mahalle vb) belirli bir dönüşüm oranına eriştiğinde ...'un DSLAM’ın farklı bir adreste kullanılabilmesinden doğacak faydayı da gözeterek, DSLAM’ın hizmet verdiği binaların tamamının fibere dönüştürülmesi için ekstra çaba göstereceği, santral bazlı dönüşüm yapılmasının sürecin hızını ve verimliliğini ciddi ölçüde düşüreceği, ülke genelinde yatırım yapılmasını zorlaştıracağı ve bu nedenle dönüşümün mutlaka bina bazlı olarak yapılmasının gerektiğinin ifade edildiği; bu kapsamda fiber dönüşümün gerçekleştirilebilmesi için bina yönetimlerinden izin alınması gerektiği, söz konusu bölgede bir tek bina yönetimi tarafından bile fiber dönüşümün kabul edilmemesi halinde bakır şebekenin kapatılmasının mümkün olmayacağı, fiber dönüşümün bölge bazlı yerine bina bazlı yapılmasının verimsiz yatırımlardan kaçınma ve abone taleplerinin yoğun olduğu lokasyonlara yoğunlaşma ve böylece geri dönüşü hızlı olacak yerlerde yatırım yapma imkanı sağlayacağı, bölgesel dönüşümün zorunlu tutulması halinde ... tarafından etkin olan yatırımların yanı sıra etkin olmayan yatırımların da yapılmasının gerekebileceği, ...'un bölgesel bazlı dönüşüm yapmaya zorlanmasının fiber yatırımları geciktirebileceği anlaşılmıştır.
Diğer taraftan, davalı idare tarafından onaylanan fiber dönüşüm sürecinin, eve kadar fiber dönüşümüne elverişli hale getirilen binalar için Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapılması ile başlatılmasının düzenlendiği, akabinde Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildirimi yapılan binalarda, ... tarafından xDSL Şebeke/Bakır Altyapı üzerinden verilen hizmetlerin sonlandırılması kararı alındığında, tüm işletmecilere Hizmet Sonlandırma Bildirimi yapılması ve abonelerin 90 gün içerisinde fiber internet/THK hizmetlerine geçirilmelerini teminen, işletmeciler tarafından gerekli işlemlerin yapılmasının gerektiği, söz konusu 90 gün içerisinde fiber dönüşüm talebinin iletilmemesi nedeniyle abonelik iptalinin yaşandığı durumlarda, sonraki 30 gün içerisinde söz konusu abone için aynı işletmeciden gelen fiber internet bağlantı taleplerinde tesis ücreti alınmayacağı, dolayısıyla fiber dönüşüm sürecine göre bir işletmecinin bir abonenin bakır altyapı üzerinden aldığı hizmetin sonlandırılacağından 90 günden daha uzun bir süre öncesinde haberdar edileceği, dolayısıyla davalı idare tarafından belirlenen sürelerin makul olduğu, kaldı ki fiber dönüşüme ilişkin bina içi kablolamaların yapılması, ... modeminin kullanılmak istenmesi durumunda modemin kurulması dahil tüm diğer teknik işlemler ... tarafından gerçekleştirildiği, 90 günden sonra fiber dönüşüm talebinin iletilmemesi nedeniyle abonelik iptalinin yaşandığı durumlarda, sonraki 30 gün içerisinde söz konusu abone için aynı işletmeciden gelmek kaydıyla fiber internet bağlantı taleplerinde tesis ücreti alınmadan fiber internet hizmeti sunulabildiği, ayrıca fiber dönüşümün hızlı bir şekilde gerçekleştirilebilmesi amaçlandığından, söz konusu sürelerin işletmeciler tarafından gerçekleştirilecek işlemler için yeterli olmasına özen gösterilirken, mümkün olan en kısa sürede fiber dönüşüm tamamlanmasının sağlanmasına yönelik işlemlerin tesis edildiği, davalı Kurum tarafından fiber dönüşüm süreleri uluslararası örneklere kıyasla daha kısa tutulmakla birlikte, diğer ülkelerden farklı olarak işletmeci ve abonelerin zarar görmesinin engellenmesi adına fiber dönüşüm sürecinde, Bina Bildirimi ve Abone Bilgileri Bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren 12 aylık süre boyunca fiber aboneliğe geçiş öncesinde kullanılan ADSL/VDSL portun/paketin güncel ücretinin alınmasına devam edileceği ile aynı 12 aylık süre boyunca modem aylık kullanım ücretinin alınmayacağı yönünde re’sen bir değişiklik yapıldığı görüldüğünden, bu bakımdan davacının bildirim sürelerinin az olduğuna yönelik iddialarında da hukuki isabet bulunmamıştır.
Bu itibarla, 5809 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye istinaden, bakır altyapı üzerinden hizmet alan abonelerin fiber altyapıya ve tarifelere aktarılmasının sağlanması ile sonrasında bakır altyapı üzerinden işletmecilere sunulan toptan hizmetlerin sonlandırılmasına yönelik olarak fiber altyapının yaygınlaştırması kapsamında elektronik haberleşme sektöründeki veriler dikkate alınarak tesis edilen dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Davacı şirketin, ... tarih ve ... sayılı başvurunun zımnen reddine ilişkin işleminin incelenmesinden;
Yukarıda belirtilen Dairemiz kararında belirtilen gerekçeler çerçevesinde dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığından davacının idareye başvuru dilekçesinde belirttiği iddiaların dava konusu düzenlemeyi kusurlandırıcı nitelikte olmadığı anlaşıldığından anılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Davalı idare yanında müdahil tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak müdahile verilmesine,
4. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya ve davalı yanında müdahile ayrı ayrı iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 21/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.