T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1162
Karar No : 2024/1863
DAVACI : ... Elektrik Üretim A.Ş. (E-Tebligat)
DAVALILAR : 1. ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2. ... İşleri (...) Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
3. ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1. Aslancık Barajı ve Hidroelektrik Santrali (HES) üretim tesisine ait 2018 yılı hidroelektrik kaynak katkı payı bedelinin 31/01/2019 tarihine kadar ödenmesi gerektiğine ilişkin DSİ Genel Müdürlüğü Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
2. 26/12/2007 tarih ve 26738 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, K2 değerine esas 2007 yılı Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı'nın (TORETOSAF) belirlenmesine ilişkin 17/12/2007 tarih ve 1424/38 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmektedir.
3. 18/12/2018 tarih ve 30629 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, K1 değerine esas 2018 yılı TORETOSAF'ın belirlenmesine ilişkin 13/12/2018 tarih ve 8252-9 sayılı Kurul kararının iptali istenilmektedir.
4. 26/06/2003 tarih ve 25150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, Mülga Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin (Yönetmelik) EK-1'inin (12/08/2006 tarih ve 26257 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen) "Hidroelektrik Kaynak Katkı Payının Esasları, Hesaplama Şekli ve Ödenmesi" başlıklı 38/A maddesinin iptali istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ :
18/12/2018 tarih ve 30629 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, K1 değerine esas 2018 yılı TORETOSAF'ın belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı yönünden davadan feragat edildiği anlaşıldığından, söz konusu işlem yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nün 29/01/2019 tarih ve 70646 sayılı yazısı ile talep edilen hidroelektrik kaynak katkı payına ilişkin işlemin, 26/12/2007 tarih ve 26738 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2007 yılı Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatına (TORETOSAF) ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararında belirtilen K2 değerinin, K1 bileşeni olarak dikkate alınan 2018 yılı TORETOSAF'ın, katkı payı hesaplamasında dikkate alınan 26/06/2003 tarih ve 25150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mülga Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin EK-1'inin (12/08/2006 tarih ve 26257 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen) "Hidroelektrik Kaynak Katkı Payının Esasları, Hesaplama Şekli ve Ödenmesi" başlıklı 38/A maddesinin iptali istemi ile açılmıştır.
5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması, bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli biçimde ekonomiye kazandırılması, kaynak çeşitliliğinin artırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların değerlendirilmesi, çevrenin korunması ve bu amaçların gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesidir." hükmü; 3. maddesinin 12. bendinde ise; "Türkiye ortalama elektrik toptan satış fiyatı: Yılı içerisinde ülkede uygulanan ve EPDK tarafından hesap edilen elektrik toptan satış fiyatlarının ortalamasını" ifade ettiği hüküm altına alınmıştır.
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3. maddesinin (c) bendinin 3 numaralı alt bendinin 2. paragrafında, "Özel sektörde dağıtım şirketleri, dağıtım veya perakende satış faaliyeti dışında, üretim lisansı almak ve hesapları ayrı tutulmak kaydıyla üretim tesisi kurabilir ve sahibi olduğu veya iştirak ilişkisinde bulunduğu üretim şirketi veya şirketlerinden ülke ortalama elektrik toptan satış fiyatını geçmeyecek fiyattan elektrik enerjisi satın alabilir." hüküm yer almaktadır.
Davacı şirket ile DSİ Genel Müdürlüğü arasında imzalanan 17.01.2008 tarihli Su Kullanım Hakkı ve İşletme Esaslarına ilişkin Anlaşma'nın 28. maddesi uyarınca; santralin üreteceği elektriğe ilişkin olarak, 21.02.2007 tarihinde yapılan hidroelektrik katkı payı teklif toplantısında, kilovatsaat (kWh) başına 6,05 yeni kuruşun yıllık enerji üretimi ile çarpılması sonucu Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı tutarının belirleneceği, bu katkı payının EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı'nın artışı oranında güncelleştirileceği kabul edilmiştir.
Diğer bir değişle; davacı şirket, serbest bir piyasa olan Toptan Elektrik Satış Piyasasında işlem yaptığından, gelirlerindeki artış oranını temsil etmesi beklenen TORETOSAF artış oranı ile teklif fiyatının güncelleneceğini, yapmış olduğu anlaşmada DSİ ile karşılıklı olarak kabul etmiştir.
Olayda; davacı şirket tarafından, 05.09.2014 günlü dilekçe ile, EPDK'dan 2007 yılı TORETOSAF değerinin hesaplanma metodolojisi sorulmuş, cevaben verilen 10.09.2014 günlü ve 53688 sayılı yazıda; ...2014 yılı için TORETOSAF hesapları yapılırken, Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin internet sitesinde yer alan verilerin de kullanıldığı, hesaplamada esas alınan dönemin Ekim 2012 'den Eylül 2013 'e kadar olan 12 ayı kapsadığı, bu 12 aylık dönemdeki her bir ayın piyasa takas fiyatlarının ağırlıklı ortalamaları ve aylık UÇEM (Uzlaştırma Esas Çekiş Miktarı) rakamları dikkate alınarak TORETOSAF'ın hesaplandığı, bu şekilde yapılan ağırlıklandırılmış ortalama hesaplaması sonucuna göre TORETOSAF'ın 15,30 krş/kWh olarak bulunduğunun belirtildiği, dikkate alındığında, idarenin verdiği cevapta, sadece 2014 yılına ilişkin TORETORAF hesaplama metodolojisinin belirtildiği ancak, 2007 yılı TORETOSAF hesaplama metodolojisinden bahsedilmediği, diğer taraftan, TORETOSAF değerinin yerine, doğrudan gerçek elektrik piyasasında oluşan Piyasa Takas Fiyatının (PTF) kullanılması için, 2015 yılında yönetmelik değişikliğine gidildiği, ancak, yönetmelik hükümleri ile getirilen iyileştirmenin, yönetmeliğin yürürlük tarihinden sonra DSİ ile Su Kullanım Anlaşması imzalayan şirketleri kapsadığı, 2015 yılından önceki dönemde teklif veren şirketler açısından, teklif verildiği yıldaki değer olan K2'de bir değişiklik yapılmadığı, 2018 yılı TORETOSAF'ın hesaplanmasında da, hesaplama dönemi ve hesaplama metadolojisinin aynı nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.
Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı (TORETOSAF), yukarıda belirtilen 5346 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 12. bendinde tanımlanmıştır. Ancak EPDK tarafından her yıl ilan edilen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı (TORETOSAF), üretim şirketlerinin enerji satışı ve dağıtım şirketlerinin, iştiraki olan üretim şirketlerinden alacağı enerjinin fiyatlandırılması hususları ele alınmak ve sadece iki piyasa katılımcısının enerji alış ve satış fiyatlarını belirlemek üzere hesaplanmaktadır.
2007 yılına ilişkin TORETOSAF hesabında EPDK, hesap dönemi olarak, önceki yılın 01 Ekim tarihi ile takip eden yılın 30 Eylül tarihi arasındaki 12 aylık dönemdeki toptan elektrik satış fiyatlarının ortalamasını almaktadır. Ancak Kanun'da yapılan tanımda, yıl içinde ifadesiyle yani, 01 Ocak-31 Aralık tarihleri arasında, ülkede uygulanan elektrik toptan satış fiyatlarının ortalamasının alınması esası getirilmiştir. Çünkü, serbest piyasada işlem gören toptan elektrik satışları, günün her saatinde arz ve talebe, iklim ve yaşam koşullarına göre farklı değerde olabilmektedir. Dolayısıyla, farklı dönemi kapsayan hesaplamalarda, hesaplama süresi aynı olsa bile dönem farkından dolayı sonuçlar farklı olabilmektedir.
Diğer taraftan, 2010 yılına kadar, yıllar itibari ile TORETOSAF hesaplamasında serbest piyasa işlemleri dışında da farklı kriterler hesaplama içine alındığı için, TORETOSAF değerleri, serbest piyasada oluşan fiyatlara göre ya olması gereken değerden daha küçük ya da daha büyük kalmıştır.
Yukarıda anlatılanların ışığında, davacı şirketin, ürettiği elektrik üzerinden kWh başına Hidroelektrik Katkı Payı ödediği ve 2007 yılı fiyatları ile birim kWh başına 6,05 kuruş ödeyeceğini teklif ederek ihaleyi kazandığı, üretim yılında ödeyeceği katkı payı birim fiyatını ise, üretim yılındaki TORETOSAF'ın teklif yılındaki (2007) TORETOSAF'ına bölünerek bulunacak güncelleme katsayısı ile arttırılacağını kabul ettiği, K2 değerinin, her üretim yılı güncelleme hesabında sabit bir bölen olarak kalması, diğer bir değişle, 2007 yılında K2 değeri olarak alınan TORETOSAF'ın olması gereken değerden küçük olması, güncelleme katsayısı olan K' nın her zaman büyük olmasına ve dolayısıyla güncellenmiş teklif değerinin, olduğundan yüksek hesaplanmasına ve davacı şirketin olması gerekenden daha fazla katkı payı ödemesine yol açtığı, ayrıca davacı şirketin 1 Ocak-31 Aralık tarihleri arasında yapmış olduğu üretim ve bu üretimden elde ettiği satış gelirlerinden kaynak katkı payı ödemesini yaptığı ancak bu güncelleme katsayısında kullanılan TORETOSAF değerinin, önceki yılın 1 Ekim ile takip eden 30 Eylül tarihlerin kapsadığı, dolayısıyla Kanun'un amacına uygun bulunmadığı, bu anlatılanların 2018 yılı TORETOSAF'ın düzenlenmesinde de geçerli olduğu açıktır.
Bu nedenle, TORETOSAF hesaplamasında kullanılan K2 değerinin ve K1 bileşeninin tespitinde hukuka uygunluk görülmemiştir.
K2 ve K1 değerlerinin tespitinde hukuka uygunluk görülmediğinden, buna dayalı olarak tesis edilen 29/01/2019 tarih ve 70646 sayılı işlemde de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Katkı payı hesaplamasında dikkate alınan 26/06/2003 tarih ve 25150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mülga Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin EK-1'inin (12/08/2006 tarih ve 26257 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen) "Hidroelektrik Kaynak Katkı Payının Esasları, Hesaplama Şekli ve Ödenmesi" başlıklı 38/A maddesinde, hidroelektrik kaynak katkı payının esasları, hesaplama şekli ve ödenmesi düzenlenmiştir.
Ayrıca, hidroelektrik kaynak katkı payı tutarının hesaplanması için uygulanacak formüle yer verilmiştir.
Ödemeye esas üretim yılındaki EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı olarak belirtilen K1 bileşeni ile; Teklif yılındaki EPDK tarafından belirlenen Türkiye Ortalama Elektrik Toptan Satış Fiyatı olarak belirtilen K2 bileşenlerinin hesaplanmasında, hesaplama dönemi ve hesaplama metodolojisinde görülen hukuka aykırılıklar, davaya konu edilen 38/A maddesinin de hukuka aykırı olduğu sonucunu doğurmaz. Zira, dava konusu edilen 38/A maddesi, bir durumu ortaya koymakta ve bir çerçeve düzenleme içermektedir.
Bu nedenle; dava konusu uyuşmazlığın bu kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davanın; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığı'nın 29/01/2019 tarih ve 70646 sayılı yazısı ile talep edilen hidroelektrik kaynak katkı payı tutarına ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı olduğu belirtilen Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 17/12/2007 tarih ve 1424/38 sayılı kararında belirtilen K2 değerinin, K1 bileşeni olarak dikkate alınan 2018 yılı TORETOSAF'a yönelik kısmının iptali; katkı payı hesaplamasında dikkate alınan 26/06/2003 tarih ve 25150 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Mülga Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yönetmeliğin EK-1'inin "Hidroelektrik Kaynak Katkı Payının Esasları, Hesaplama Şekli ve Ödenmesi" başlıklı 38/A maddesine yönelik kısmının ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Dairemizin 23/11/2022 tarih ve E:2019/1085, K:2022/4350 sayılı kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kararına karşı taraflarca yapılan temyiz başvurusu üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun 07/12/2023 tarih ve E:2023/1387, K: 2023/3002 sayılı kararıyla, Dairemizin anılan kararının K1 değerine esas 2018 yılı TORETOSAF'ın belirlenmesine ilişkin 13/12/2018 tarih ve 8252-9 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının iptaline ilişkin kısmının davacının feragat istemi nedeniyle bozulduğu, diğer kısımlar yönünden ise onandığı görülerek, bozulan kısımla sınırlı olarak dosya incelendi gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 307. maddesinde, feragat, davacıların talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesi olarak tanımlanmış, 309. maddesinde, feragat beyanının dilekçe ile veya yargılama sırasında sözlü olarak yapılacağı, 310. maddesinde, feragatin hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabileceği, 311. maddesinde, feragatin kesin hüküm gibi hukukî sonuç doğuracağı, 312. maddesinde ise, feragat beyanında bulunan tarafın davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edileceği kurala bağlanmıştır.
Dava dosyasının incelenmesinden, davacı vekili tarafından verilen ve 19/01/2023 tarihinde Danıştay kaydına giren dilekçe ile 18/12/2018 tarih ve 30629 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, K1 değerine esas 2018 yılı TORETOSAF'ın belirlenmesine ilişkin 13/12/2018 tarih ve 8252-9 sayılı Kurul kararı yönünden davadan feragat edildiği anlaşıldığından, söz konusu kısım yönünden davanın esasının incelenmesine gerek bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. K1 değerine esas 2018 yılı TORETOSAF'ın belirlenmesine ilişkin 13/12/2018 tarih ve 8252-9 sayılı Kurul kararı yönünden feragat nedeniyle DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL yargılama gideri ile ...-TL temyiz yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 29/04/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.