T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2779
Karar No : 2025/1178
DAVACI : ...
DAVALILAR : 1) ...
2) ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU :
1) Maliye Hazinesi adına kayıtlı Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel (Yeni ... ada, ... ve ... parsel) sayılı taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararının,
2) Söz konusu taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek olan ihalenin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 35 yıldır ... Mahallesi'nde yaşadığı, ... Eğitim, Çevre ve Dayanışma Derneğinin başkanlık görevini ifa etmekte olduğu, taşınmazların bulunduğu alana ilişkin imar planlarının iptali istemiyle açılan davaların bulunduğu, davalardan birine müdahale talebinde bulunduğu, bu davaların sonucu beklenilmeden ihaleye çıkılmasının Özelleştirme İdaresi Başkanlığının sahip olduğu kamu gücünü, kamu aleyhine ve geri dönüşsüz biçimde yerine getirmeye çalışarak açıkça kötüye kullandığını gösterdiği, Resmi Gazete'de yayımlanması zorunluluğu olmadığından ihalenin sadece internet sitesinde yayımlandığı, bunun da kamuoyunun yeterince bilgilendirilmemesine neden olduğu, esasen malik olunan kıymetli arazilerin davalı idarelerce satışının yapıldığından habersiz olunduğu, taşınmazların "bir bütün halinde" satışının yapılmasının kamu yararı değil, arazilerin tamamen rant imkanları gözetilerek özel sermayeye aktarılmaya çalışıldığının göstergesi olduğu, elde edilecek gelirle Dışişleri Bakanlığının yeni bina ihtiyacının karşılanacağı belirtilerek bir maksat oluşturulmaya çalışılmış ise de, kamuya ait yerin kamunun rızası olmadan satılmasının kamu adına bir rıza inşası çabasından öteye gidemeyeceği, toplumsal fayda sağlanmayacağı, kamuya ait kaynakların tek bir defa gelir getirecek şekilde satışının, sosyal hukuk devleti olabilme imkanından ve bu ilkenin gereklerini yerine getirebilecek maddi tüm kaynaklardan yoksun kalma sonucunu doğuracağı, taşınmazların aslında kamulaştırma işlemleri neticesinde Hazine adına kaydedildiğinin mahalle sakinlerince beyan edildiği, kamulaştırılan yerin sadece amacına uygun olarak kullanılabileceği, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Öncelikle usule ilişkin olarak, dava konusu Cumhurbaşkanı kararının 14/11/2023 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandığı, bu nedenle davanın süresi içinde açılmadığından süre aşımı nedeniyle; davacının ihale ile ihlal edilen bir hakkının olması ve işlem ile menfaatinin zedelenmesi söz konusu olmadığından, hukukî menfaat yokluğu nedeniyle ehliyet yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, ilgili mevzuat kapsamında gerçekleştirilen tüm işlemlerin usul ve yasaya uygun olarak gerçekleştirildiği, 4046 sayılı Kanun'un 17. maddesinde özelleştirme kapsam ve programına alınan taşınmazların statüsüne ilişkin düzenlemelere yer verildiği, anılan madde uyarınca özelleştirme kapsam ve programına alınan Hazine taşınmazının mülkiyetinin hak ve yükümlülükleri ile idareye geçtiği, Kanun'da açıkça işaret edildiği üzere uyuşmazlığa konu taşınmazların özelleştirme işlemlerinin 4046 sayılı Kanun çerçevesinde gerçekleştirileceği, bu kapsamda gerekli çalışmalar yapılarak usul ve yasaya uygun olarak ihale ilanına çıkıldığı, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; Maliye Hazinesi adına kayıtlı Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile söz konusu taşınmazların 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun uyarınca "satış" yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek olan ihalenin iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı idarelerin usule yönelik iddiaları yerinde görülmemiştir.
Davaya konu 13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile;
"Mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların;
1) Özelleştirme kapsam ve programına alınmasına,
2) Satış, kiralama gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri veye ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine,
3) Özelleştirme işlemlerinin 31/12/2027 tarihine kadar tamamlanmasına,
4) Bu taşınmazların özelleştirilmesi ile elde edilecek gelirin, giderler düşüldükten sonra Dışişleri Bakanlığının yeni hizmet binaları ihtiyaçlarının karşılanmasını teminen Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde Dışişleri Bakanlığı adına açılacak hesaba aktarılmasına,
(...)" karar velmiştir.
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin işlem tarihindeki (A) fıkrasında, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlamak için özelleştirilmesine ilişkin esasları düzenlemek olduğu; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler düzenlenerek, 1. fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşların özelliklerine ve içinde bulundukları şartlara göre özelleştirme yöntemlerinin belirlenmesi" ilkesinin esas alınacağı; maddenin son fıkrasında, Kanun'daki amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tâbi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin, kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca belirleneceği kurala bağlanmış; 3. maddesinin 2. fıkrasında Kurul'un görevleri sayılarak, (a) bendinde, Kanun'un 1. maddesinde sayılan kuruluşların özelleştirme kapsam ve programına alınmasının, (c) bendinde, kuruluşların, satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemenin ve özelleştirme programına alınan kuruluşların "satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni haklarının tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi" yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylamanın Kurul'un görevleri arasında olduğu; işlem tarihindeki "Özelleştirme İdaresi Başkanlığının Kuruluş ve Görevleri" başlıklı 4. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, idarenin, Kurul tarafından verilen görev ve yetkilerle ilgili konularda karar vermek ve gerekli işlemleri yürütmekle görevli olduğu kurallarına yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde özelleştirme yöntemleri, (B) bendinde değer tespiti, (C) bendinde ihale komisyonlarının oluşumu ile ihale usul ve işlemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Buna göre, özelleştirme programına alınan kuruluşların değer tespiti çalışmalarının bu Kanun'a göre idarece oluşturulan değer tespit komisyonları tarafından yürütüleceği; değer tespit komisyonunun değer tespit çalışmalarını, özelleştirilecek kuruluşun niteliği, gördüğü hizmetin özelliği, gelecekteki nakit akımı potansiyeli, faaliyette bulunduğu sektör ve pazarın özellikleri, sahip olduğu sınaî, ticarî ve sosyal tesisler, makine araç ve gereçler, teçhizat, malzeme ve hammadde ile yarı mamul ve mamul madde stokları, her türlü taşınır ve taşınmaz malları, vasıfları ve hâlihazır durumları, senetli ve senetsiz bütün alacak ve borçları ile bilumum hak ve yükümlülükleri ve özelleştirilecek kuruluşa uygulanacak özelleştirme yöntemini de dikkate alarak uluslararası kabul görmüş olan; indirgenmiş nakit akımları (net bugünkü değer), defter değeri, net aktif değeri, amortize edilmiş yenileme değeri, tasfiye değeri, fiyat/kazanç oranı, piyasa kapitalizasyon değeri, piyasa değeri/defter değeri, ekspertiz değeri, fiyat/nakit akım oranı metodlarından en az ikisini uygulamak suretiyle yürüteceği; bu maddenin (A) bendinde yer alan özelleştirme yöntemlerinin uygulanmasına ilişkin ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği kurala bağlanmış; ihale usulleri arasında sayılan pazarlık usulünün kurallarına yer verilmiştir.
Aktarılan mevzuat kuralları uyarınca, özelleştirme uygulamalarında 4046 sayılı Kanun'da belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda karar alınacağı, Kanun'un 1. maddesinde sayılan kuruluşların özelleştirme kapsamına ve programına alınmasında, özelleştirme kapsamına alınan kuruluşların özelleştirme işlemlerinin tamamlanmasına ilişkin sürelerin tespitinde ve özelleştirme kapsam ve programına alınan kuruluşların, satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayrî ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemede Özelleştirme Yüksek Kurulunun görevli olduğu anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 4046 sayılı Kanun uyarınca verilen yetki çerçevesinde özelleştirme kapsam ve programına alınan uyuşmazlığa konu taşınmazların Başkanlık Makamının 29/08/2024 tarih ve 67776 sayılı Olur'uyla "Satış" yöntemi ve "Pazarlık" Usulü" uygulanmak sureti ile özelleştirilmesi amacıyla 03/09/2024-30/09/2024 tarihleri ararında ihaleye çıkarıldığı, ihale ilanının davalı idarenin web sitesinin yanı sıra 03/09/2024 tarih ve 32651 sayılı Resmi Gazete'de, 05/09/2024 tarihli ... Gazetesinde yayımlandığı, taşınmazların ihalesinde son teklif verme tarihi olan 30/09/2024 tarihi itibarıyla 8 istekli tarafından teklif verildiği ve 07/10/2024 tarihinde 8 yatımcının katılımı ile yapılan ihale görüşmeleri sonucunda 07/10/2024 tarih ve 03 sayılı İhale Komisyonu kararıyla taşınmazların satışına karar verildiği, ihale sürecinin mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği dikkate alındığında, 4046 sayılı Kanun'da yer alan usul ile ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlama amacına uygun olarak gerçekleştirilen ihalede ve dayanağı 13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava konusu işlemin, söz konusu taşınmaza ilişkin olarak davalı idarece hazırlanan ve 24/05/2024 tarih ve 8529 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanarak 25/05/2024 tarih ve 325561/25 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülen 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planına dayanak oluşturduğundan bahisle iptali gerektiği davacı tarafından öne sürülmekte ise de, söz konusu imar planlarının hukuka ve mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından açılan ve Danıştay Altıncı Dairesinin E:2024/5714 esasına kaydedilen dava halen derdest olup, imar mevzuatına aykırılık iddialarının anılan davada değerlendirileceği açıktır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile, "Mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların;
1) Özelleştirme kapsam ve programına alınmasına,
2) Satış, kiralama gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine,
3) Özelleştirme işlemlerinin 31/12/2027 tarihine kadar tamamlanmasına,
4) Bu taşınmazların özelleştirilmesi ile elde edilecek gelirin, giderler düşüldükten sonra Dışişleri Bakanlığının yeni hizmet binaları ihtiyaçlarının karşılanmasını teminen Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde Dışişleri Bakanlığı adına açılacak hesaba aktarılmasına, ..." karar velmiştir.
Devamında söz konusu taşınmazların (bir bütün halinde) satış yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla pazarlık usulü uygulanmak suretiyle ihaleye çıkılmasına karar verilmiş, 29/08/2024 tarih ve 67776 sayılı Özelleştirme İdaresi Başkanı Olur'u ile uygun bulunmuş, ihaleye ilişkin ilan davalı idarenin web sitesinde, 03/09/2024 tarih ve 32651 sayılı Resmi Gazete ile 05/09/2024 tarihli ... Gazetesinde yayımlanmıştır.
Bunun üzerine davacı tarafından, uyuşmazlığa konu taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin 14/11/2023 tarih ve 32369 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile taşınmazların "satış" yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla gerçekleştirilecek olan ihalenin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Devam eden süreçte toplam 8 teklif sahibinin katılımıyla nihai pazarlık görüşmeleri gerekleştirilen ihale sonucunda ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararıyla, taşınmazların 6.285.000.000,00-TL ile en yüksek teklifi sunan katılımcıya satılmasına karar verilmiştir.
Öte yandan, Çankaya Belediye Başkanlığı tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... sayılı parsellerin ticaret konut alanı (E:1,75, yençok:12 kat), özel sosyal tesis alanı (E:1,50, yençok:5 kat), rekreasyon alanı (E:0,05, yençok:2 kat), trafo alanı ve yol olarak belirlenmesine yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanan ve 24/05/2024 tarih ve 8529 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanarak 25/05/2024 tarih ve 32556 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1/25.000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 2024/5714 sayılı esasına kayden dava açıldığı, söz konusu davada 22/10/2024 tarihli kararla, yürütmenin durdurulması isteminin yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenecek bilirkişi raporunun alınmasından sonra incelenmesine karar verildiği;
Yine TMMOB Mimarlar Odası (Ankara Şubesi), TMMOB Şehir Plancıları Odası (Ankara Şubesi) ve TMMOB Harita Mühendisleri Odası (Ankara Şubesi) tarafından Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hazırlanarak 24/05/2024 tarih ve 8529 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan ve 25/05/2024 tarih ve 32556 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali ile yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 2024/5866 sayılı esasına kayden dava açıldığı, davacı tarafından davaya müdahale talebinde bulunulduğu ve söz konusu davada 20/02/2025 tarihli kararla yürütmenin durdurulması isteminin yerinde yaptırılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenecek bilirkişi raporunun alınmasından sonra incelenmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idarelerin usule yönelik itirazları geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinin birinci fıkrasının (A) bendinde, bu Kanun'un amacının, bu maddede sayılan "kuruluşların" ekonomide verimlilik artışı, kamu giderlerinde azalma sağlamak, Hazineye ait taşınmazları değerlendirmek suretiyle kamuya gelir elde etmek gerekçelerinden birisi ile özelleştirilmelerine ilişkin esasları düzenlemek olduğu belirtilmiş; 2. maddesinde, özelleştirme uygulamalarında esas alınacak ilkeler düzenlenmiş ve maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde, "Kuruluşların özelliklerine ve içinde bulundukları şartlara göre özelleştirme yöntemlerinin belirlenmesi" ilkesinin esas alınacağı; son fıkrasında, maddede belirtilen amaç ve ilkeler doğrultusunda alınacak kararlarda öncelikler ile bunların tabi olacağı özelleştirme uygulamalarına ilişkin esas ve usullerin kuruluşların nitelikleri ve ülke ekonomisinin gerektirdiği şartlar da dikkate alınarak Özelleştirme Yüksek Kurulunca belirleneceği kurala bağlanmış; "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinde, bu Kanun'un 1. maddesinde sayılan kuruluşların "özelleştirme kapsamına" alınmasına, özelleştirme kapsamına alınanlardan mevcut durumu itibarıyla özelleştirilebilir nitelikte olmayanların mali ve hukukî açıdan "özelleştirmeye hazırlanmasına", hazırlık işlemleri tamamlananların bu işlemlerin tamamlanmasından sonra, hazırlık işlemlerine gerek görülmeyenlerin ise doğrudan "özelleştirme programına" alınmasına karar vermek ve özelleştirme kapsamına alınan kuruluşların özelleştirme işlemlerinin tamamlanması için süre tespit etmek; (c) bendinde, "Kuruluşların; satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemek"; (d) bendinde, "Özelleştirme programına alınan kuruluşların 'satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflarla gerçek ve/veya özel hukuk tüzel kişilerine devredilmesi' yöntemleriyle yapılan ihaleler sonucunda ihale komisyonlarınca verilen nihai kararları onaylamak" Kurulun görevleri arasında sayılmış; 37. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, özelleştirme uygulamaları ile ilgili olarak, bu Kanun gereğince yapılacak uygulamalar ile ihale usullerine ilişkin esasların İdarece çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
Anılan Kanun'un "Özelleştirme Yöntemleri, Değer Tespiti, İhale Yöntemleri" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının (A) bendinde özelleştirme yöntemleri, (B) bendinde değer tespiti, (C) bendinde ihale komisyonlarının oluşumu ile ihale usul ve işlemlerine ilişkin düzenlemelere yer verilerek özelleştirme programına alınan kuruluşların değer tespiti çalışmalarının bu Kanun'a göre idarece oluşturulan değer tespit komisyonları tarafından, ihale işlemlerinin bu Kanun'a göre oluşturulan ihale komisyonları tarafından yürütüleceği belirtilmiş ve ihale usulleri arasında sayılan pazarlık usulüne ilişkin usul ve esaslara yer verilmiştir.
09/07/2018 tarih ve 30473 (3. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinde, "24/11/1994 tarih ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un; ... e) ... 3. maddesinin birinci fıkrası ... yürürlükten kaldırılmıştır. f) Geçici 28. maddesinden sonra gelmek üzere aşağıdaki geçici madde eklenmiştir. Geçici Madde 29-Bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulu'nca görülmekte olan işler Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılır."; "Kurulların görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, "Bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde danışma kurulu, koordinasyon kurulu, değerlendirme komitesi ve benzer adlar altında yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul, komisyon, komite, çalışma grubu ve benzeri birimlerden; ilgili bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşuna dair bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aktarılmayanlara ait politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığı politika kurullarına, bunların dışındaki görev ve yetkiler Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılır." kuralına yer verilmiştir.
02/08/2018 tarih ve 30497 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanlığının 01/08/2018 tarih ve 2018/3 sayılı Genelgesinde, 02/07/2018 tarih ve 703 sayılı KHK ile kaldırılan kurul, komisyon ve komitelere, ekli (1) sayılı listede belirtilen mevzuatta verilmiş olan görev ve yetkilerin karşılarında gösterilen kurum ya da makam tarafından kullanılmasının ve mezkûr kurul, komisyon ve komitelerin görev ve yetkilerine ilişkin olarak diğer mevzuatta yapılan atıflardan; politika belirleme ve istişari nitelikte olanların ilgili Cumhurbaşkanlığı politika kuruluna, icrai nitelikte olanların ise mezkûr listede karşılarında gösterilen ilgili kurum ya da makama yapılmış sayılmasının uygun görüldüğü kurala bağlanmış, Genelge'ye ekli (1) sayılı listenin 3. sırasında yer alan Özelleştirme Yüksek Kurulunun görev ve yetkisinin tevdi edildiği kurum/makam "Cumhurbaşkanı" olarak belirlenmiştir.
HUKUKÎ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, Anayasa'da yapılan değişikliklere uyum sağlanması amacıyla bazı kanun ve kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılması için 18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7142 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak, Bakanlar Kurulu'nca 02/07/2018 tarihinde kararlaştırılan 703 sayılı KHK'nin 85. maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Başbakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği dört bakandan oluşan Özelleştirme Yüksek Kurulu (Kurul) kurulmuştur. Kurul, üyelerin tamamının katılımı ile toplanır ve kararları oybirliği ile alır. Kurul'un sekretarya hizmetleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığı'nca yürütülür." kuralı yürürlükten kaldırılmış olmakla birlikte, 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasında Kurul'un görevlerinin sayıldığı metin yürürlükte kalmaya devam etmekte olup, 703 sayılı KHK'nin Geçici 8. maddesi ile de, bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul ve benzeri birimlerin bu maddenin yürürlüğe girdiği 09/07/2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine aktarılmayanlara ait ve politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler haricindeki diğer görev ve yetkilerin Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılacağı belirtilerek, 703 sayılı KHK'nin 85. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca yürürlükten kaldırılan 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında oluşumuna yer verilen Özelleştirme Yüksek Kurulunun görev ve yetkilerinin Cumhurbaşkanına veyahut yetkilendirilecek kurum ya da makama devredileceği kurala bağlanmıştır.
Nitekim, 2018/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle de, 703 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılan 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 1. fıkrasında yapısı düzenlenen Özelleştirme Yüksek Kuruluna 4046 sayılı Kanun'la verilmiş görev ve yetkilerin tevdi edildiği makamın "Cumhurbaşkanı" olduğu belirtilerek, 4046 sayılı Kanunla Özelleştirme Yüksek Kuruluna verilmiş görev ve yetkilerin bizzat Cumhurbaşkanınca kullanılacağı açıklığa kavuşturulmuştur.
Bu durumda, 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin 2. fıkrasında yer alan ve Kanun'un 1. maddesinde sayılan kuruluşların, özelleştirme kapsam ve programına alınmasına karar vermek ve satış, kiralama, işletme hakkı devri, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi ve işin gereğine uygun sâir hukukî tasarruflar ile devredilmelerine ilişkin özelleştirme yöntemlerinden hangisi ile özelleştirileceğini belirlemek hususlarında görevli olan Özelleştirme Yüksek Kurulunun bu görevleri de Cumhurbaşkanına devredildiğinden, dava konusu Cumhurbaşkanı kararında yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
4046 sayılı Kanun'un genel gerekçesinde ve 1. maddesine ait gerekçede, önceki özelleştirme mevzuatında sadece kamu iktisadî teşebbüslerinin özelleştirilmesine ilişkin hükümler yer almakta iken, bu Kanun ile yapılan düzenleme sonucunda Devletin diğer mal ve hizmet üretim birimlerinin de özelleştirme kapsamına alınması suretiyle, özelleştirme uygulamalarının sınırlarının genişletildiği ve Devletin ekonomik alandaki rolünün azaltılmasının amaçlandığı belirtilmiştir.
4046 sayılı Kanun'un 1. maddesinin (A) bendine göre, Hazineye ait taşınmazların kamuya gelir elde etmek amacıyla özelleştirme uygulamaları kapsamında değerlendirilmeleri mümkündür.
Bu itibarla, söz konusu taşınmazların özelleştirilmesi ile elde edilecek gelirin, giderler düşüldükten sonra Dışişleri Bakanlığının yeni hizmet binaları ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla kullanılacağı, taşınmazların satışına ilişkin ihale ilanının davalı idarenin web sitesinde, 03/09/2024 tarih ve 32651 sayılı Resmi Gazete ile 05/09/2024 tarihli Hürriyet Gazetesinde yayımlandığı, 8 teklif sahibinin katılımıyla nihai pazarlık görüşmeleri gerçekleştirilen ihalenin 6.285.000.000,00-TL ile en yüksek teklifi sunan katılımcı üzerinde bırakıldığı, davacı tarafından taşınmazların imar planına ilişkin iddialarda bulunulmuş ise de, bu iddiaların taşınmazlara yönelik olarak Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanan ve 24/05/2024 tarih ve 8529 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile onaylanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle Danıştay Altıncı Dairesinin 2024/5714 ve 2024/5866 sayılı esaslarına kayıtlı dosyalarıyla açılan davalarda değerlendirileceği, dolayısıyla taşınmazların özelleştirme kapsam ve programına alınmasına ilişkin dava konusu Cumhurbaşkanı kararının 4046 sayılı Kanun'un genel gerekçesine, Kanun'da belirtilen ekonomide verimlilik artışı ve kamu giderlerinde azalma sağlama şeklindeki genel amaç ile Hazineye ait taşınmazların özelleştirme uygulamaları kapsamında değerlendirilmesinde geçerli olan kamuya gelir elde etme şeklindeki özel amaca ve özelleştirme ilkelerine uygun olduğu ve taşınmazların satışına ilişkin ihalenin ilgili mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 12/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Anayasa'nın "Devletleştirme ve Özelleştirme" başlıklı 47. maddesinin ikinci fıkrasında, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerinin mülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özelleştirilmesine ilişkin esas ve usuller kanunla gösterilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
18/05/2018 tarih ve 30425 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7142 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca 02/07/2018 tarihinde kararlaştırılan 703 sayılı KHK'nın 85. maddesi ile 4046 sayılı Kanun'un "Özelleştirme Yüksek Kurulu ve Görevleri" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında yer alan "Başbakanın başkanlığında, Başbakanın belirleyeceği dört bakandan oluşan Özelleştirme Yüksek Kurulu (Kurul) kurulmuştur. Kurul, üyelerin tamamının katılımı ile toplanır ve kararları oybirliği ile alır. Kurulun sekretarya hizmetleri Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca yürütülür." düzenlemesi yürürlükten kaldırılmakla birlikte, 4046 sayılı Kanun'un, Özelleştirme Yüksek Kurulunun görevlerinin sayıldığı 3. maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme yürürlükte bulunmaktadır.
Her ne kadar, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kurulların Görevleri" başlıklı Geçici 8. maddesinde, bu Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılan kanun ve kanun hükmünde kararnamelerle bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde yapısı ve görevleri düzenlenmiş olan kurul ve benzeri birimlerin, bu maddenin yürürlüğe girdiği 09/07/2018 tarihinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine aktarılmayanlara ait ve politika belirlemeye ilişkin görev ve yetkiler haricindeki diğer görev ve yetkilerin, Cumhurbaşkanlığına veya yetkilendirilecek kurum ya da makama devredilmiş sayılacağı belirtilmiş ise de, Özelleştirme Yüksek Kuruluna 4046 sayılı Kanun'la verilmiş görev ve yetkilerin bizzat kimin tarafından kullanılacağı konusunda açık bir kurala yer verilmemiştir.
Nitekim, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin Geçici 8. maddesine dayanılarak hazırlanan 01/08/2018 tarih ve 2018/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesiyle 703 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılan 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasında yapısı düzenlenen Özelleştirme Yüksek Kuruluna 4046 sayılı Kanun'la verilmiş görev ve yetkileri kullanacak makamın bizzat "Cumhurbaşkanı" olduğu belirtilmiştir. Görüleceği üzere, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname veya yasal bir düzenleme ile yetkili makam tespit edilmediğinden, Genelge'ye ekli 1 sayılı cetvelin üçüncü sırasında Özelleştirme Yüksek Kuruluna ait görev ve yetkileri kullanacak Makamı gösteren ayrık bir düzenlemeye daha gerek duyulmuştur.
Öte yandan, 4046 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrasında yapısı düzenlenen Özelleştirme Yüksek Kurulunun görev ve yetkisinin tevdi edildiği makamın Cumhurbaşkanı olduğu 01/08/2018 tarih ve 2018/3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne ekli 1 sayılı listenin üçüncü sırasında tespit edilmiş ise de, Özelleştirme Yüksek Kuruluna ait görev ve yetkiler arasındaki özelleştirme kapsam ve programına alma konusunda karar verecek makamın, Genelge hükümleri ile tespit edilmesi, normlar hiyerarşisine açıkça aykırıdır.
Yetki kuralları, idari kararların, Anayasa ve kanunların yetkili kıldığı organ, makam ve kamu görevlileri tarafından alınmasını ifade etmektedir. "Görev ve yetki" kamu düzeninden olup, varlıkların özelleştirme kapsam ve programına alınması hususunda karar verecek makamın da alt düzenleyici işlem niteliğindeki Genelge ile değil, ancak üst hukuk normu niteliğindeki ve Anayasa'nın 47. maddesinin ikinci fıkrasının açık hükmü gereğince, kanun ile düzenlenmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, Özelleştirme Yüksek Kuruluna ait görev ve yetkiler konusunda bizzat karar alacak makamın, üst hukuk normlarında belirlenmediği, 01/08/2018 tarih ve 2018/3 sayılı Genelge'ye ekli 1 sayılı listenin üçüncü numarasında Genelge ile tespit edilmiş yetkiye dayalı şekilde işlem tesis edildiği dikkate alınarak dava konusu işlemin, yetki kuralları yönüyle hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 85. maddesinin (f) bendi ile 4046 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 29. madde, 09/07/2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Dolayısıyla 703 sayılı KHK'nin yürürlüğe girdiği 09/07/2018 tarihinde "görülmekte olan işler"in, bu tarih itibarıyla devam eden özelleştirmeye ilişkin işlemler olduğu ve bu işlemlere yönelik yetkinin de "geçici" nitelikteki yasa hükmü ile eklendiği göz önüne alındığında, 703 sayılı KHK yürürlüğe girdikten sonra tesis edilen 13/11/2023 tarihli kapsam ve programa alma işleminin 09/07/2018 tarihi itibarıyla devam eden işler kapsamında olduğundan söz edilemez.
Nitekim, değinilen Geçici 29. maddedeki, "... veya yetkilendireceği makam ..." ibaresinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesinde açılan davada verilen 07/12/2023 tarih ve E:2018/117, K:2023/212 sayılı kararda Anayasa Mahkemesi de Geçici 29. maddeyi incelerken aynı yönde değerlendirme yapmıştır.
Bu itibarla, mülkiyeti Maliye Hazinesi adına kayıtlı Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların; özelleştirme kapsam ve programına alınmasına, satış, kiralama gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar, mülkiyetin gayri ayni hakların tesisi veya işletme hakkının verilmesi yöntemlerinden biri veye ya da birkaçının birlikte uygulanarak özelleştirilmesine, özelleştirme işlemlerinin 31/12/2027 tarihine kadar tamamlanmasına, bu taşınmazların özelleştirilmesi ile elde edilecek gelirin, giderler düşüldükten sonra Dışişleri Bakanlığının yeni hizmet binaları ihtiyaçlarının karşılanmasını teminen Hazine ve Maliye Bakanlığı nezdinde Dışişleri Bakanlığı adına açılacak hesaba aktarılmasına ilişkin 13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararı, 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun'un Geçici 29. maddesi kapsamındaki görülmekte olan işler niteliğinde bulunmadığından, bu maddeye dayanılarak işlem tesis edilmesi de hukuken mümkün değildir.
Kaldı ki, Geçici 29. maddeyle, sadece bu Kanun Hükmünde Kararname'nin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Özelleştirme Yüksek Kurulunca "görümekte olan işlerin" Cumhurbaşkanı veya yetkilendireceği makam tarafından sonuçlandırılacağına ilişkin düzenlemeye gerek duyulmuş olması da, Özelleştirme Yüksek Kurulunun Geçici 8. madde kapsamında olmadığını göstermektedir.
Açıklanan nedenlerle, yetki yönünden hukuka aykırı olan 13/11/2023 tarih ve 7783 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile bu karara dayanılarak tesis edilen ihalede de bu nedenle hukuka uygunluk bulunmadığından, dava konusu işlemlerin iptali gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.