T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/2833
Karar No:2025/82
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Emlak Yapı İnşaat Turizm İthalat İhracat Ticaret
ve Sanayi A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Mülkiyeti Nevşehir İl Özel İdaresine ait Nevşehir ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi (...Mıntıka), ... pafta ... ada ... parselde kayıtlı ve üzerinde akaryakıt ve LPG istasyonu bulunan taşınmazın, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun 10. maddesinin (f) bendi uyarınca Nevşehir İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 10 (on) yıl süre ile 35.000.000,00-TL (otuz beş milyon Türk Lirası) + KDV üzerinden 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi kapsamında kapalı teklif usulü ile kiraya verilmek üzere 06/06/2024 tarihinde ihaleye çıkartılmasına ilişkin ilanın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; İl Özel İdaresi ve davacı şirket arasında akdedilen kira sözleşmesinin 19/06/2019-19/06/2029 tarihleri arasını kapsadığı ve kira sözleşmesinin 19/06/2029 tarihinde sona ereceği, kira sözleşmesinin süresi dolmadan usulüne uygun olarak feshedilebilmesi için öncelikle görevli ve yetkili mahkemede (adli yargıda) kira sözleşmesinin feshi davasının açılması gerektiği, taşınmazın, kira sözleşmesi veya başka geçerli bir nedene dayanılarak kullanılması halinde kira sözleşmesi sona ermeden ya da usulüne uygun olarak feshedilmeden mülkiye amirinden tahliye kararı verilmesinin istenilemeyeceği, taşınmazın yeniden kiralanmasına karar verilemeyeceği ve bu amaçla ihaleye çıkılamayacağı, dolayısıyla, öncelikle kira sözleşmesinin feshi davası açılması, bu davada verilecek karara göre uyuşmazlık konusu yerin tahliyesi ve yeniden kiralanması yoluna gidilmesi gerekirken, davalı idarece tek taraflı olarak kira sözleşmesinin feshi üzerine tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 62. maddesi uyarınca, kira bedelinin sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak ödenmemesi üzerine kira sözleşmesinin feshedilerek yeniden kiralama ihalesine çıkıldığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, davalı idarece sözleşme hükümlerine uygun olarak kira bedeli tespitinde bulunulmadığı, kira sözleşmesinin haksız bir şekilde feshedildiği, kira süresinin dolmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti Nevşehir İl Özel İdaresine ait Nevşehir ili, Merkez ilçesi,... Mahallesi (... Mıntıka), ... pafta ... ada ... parselde kayıtlı ve üzerinde akaryakıt ve LPG istasyonu bulunan taşınmazın 19/06/2019-19/06/2029 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde on yıllığına davacı şirkete ihaleyle kiraya verildiği, Kira Sözleşmesi'nin 3. maddesinde yer alan, "10 yıllık kira bedeli 6.500.000,00-TL+ KDV olup, ilk 5 yıllık kira bedeli peşin tahsil edilecek olup, ikinci 5 yıllık kira bedeli ise ilk 5 yıllık kira döneminin bitmesine en geç 6 ay kala (kira başlangıcının 54. ayı sonuna kadar) yatırılacaktır. (3.250.000,00-TL + KDV peşin 3.250.000,00-TL + 5 yıllık TÜFE ortalaması+ KDV 54. ayda tahsil edilecektir.) İkinci 5 yıllık kira bedeli; bir önceki 5 yıllık kira dönemindeki her yıl için; sözleşmenin imzalandığı ay esas alınmak suretiyle, tüketici fiyat endeksindeki 12 (on iki) aylık ortalamalara göre değişim oranlarında arttırılarak hesap edilecektir. İkinci 5 yıllık dönemin kira bedelinin ödeneceği 54. aya isabet eden yılın artış oranı ise 53. ayın bir önceki yılın aralık ayına göre TÜFE artış oranı esas alınacaktır." kuralına istinaden, ikinci 5 yıllık kira bedelinin davacı tarafından ödenmemesi üzerine davalı idarece hesaplanan 15.415.847,72-TL kira bedelinin 19/12/2023 tarihine kadar ödenmesi gerektiği aksi takdirde kira sözleşmesinin feshedileceğinin davacıya... tarih ve...sayılı yazı ile bildirildiği, verilen sürede istenilen kira bedelinin ödenmemesi üzerine ... tarih ve...sayılı işlemle kira sözleşmesinin feshedilmesine karar verildiği, Nevşehir İl Özel İdaresi İl Genel Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu taşınmazın 10 yıl süreyle 5302 sayılı Kanun'un 10. maddesinin (f) bendi uyarınca yeniden kiraya verilmesine karar verildiği, anılan karara istinaden taşınmazın 10 (on) yıl süre ile 35.000.000,00-TL (otuz beş milyon Türk Lirası) + KDV üzerinden 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 35/a maddesi kapsamında kapalı teklif usulü ile kiraya verilmek üzere 06/06/2024 tarihinde ihaleye çıkartılmasına ilişkin ilanın yapıldığı, bunun üzerine söz konusu işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür. (...)"; 62. maddesinde, "Sözleşme yapıldıktan sonra 63'üncü maddede yazılı hükümler dışında müteahhit veya müşterinin taahhüdünden vazgeçmesi veya taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, idarenin en az 10 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatı gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir."; "Ecrimisil ve tahliye" başlıklı 75. maddesinde, "(...) Kira sözleşmesinin bitim tarihinden itibaren, işgalin devam etmesi halinde, sözleşmede hüküm varsa ona göre hareket edilir. Aksi halde ecrimisil alınır.
İşgal edilen taşınmaz mal, idarenin talebi üzerine, bulunduğu yer mülkiye amirince en geç 15 gün içinde tahliye ettirilerek, idareye teslim edilir. (...)" kurallarına yer verilmiştir.
5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu'nun "İl özel idaresinin yetkileri ve imtiyazları başlıklı" 7. maddesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin il özel idaresi taşınmazları hakkında da uygulanacağı kuralı yer almıştır.
20/10/2005 tarih ve 25972 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan 300 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin "TAHLİYE" başlıklı XVl. maddesinde, kiracının, kira süresinin sonunda veya sözleşmenin idarece feshedildiğinin bildirilmesini müteakip taşınmazı tahliye edeceği, kira süresinin sona ermesine veya kira sözleşmesinin feshedildiğinin bildirilmesine rağmen tahliye edilmeyen taşınmazların tahliyesinin 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi uyarınca sağlanacağı kuralına yer verilmiştir.
Davacı ile 19/06/2019 tarihinde imzalanan Kira Sözleşmesi'nin 2. maddesinde, kiralama süresinin sözleşmenin imzalandığı 19/06/2019 tarihinden itibaren 10 yıl olduğu; 11. maddesinde, "Kiracı kira süresinin bitiminde derhâl, sözleşmenin feshi hâlinde ise tebligatı müteakip 15 gün içinde taşınmazı tahliye etmek zorundadır. Kiracı taşınmazı tahliye etmezse, 08/09/1983 tarihli 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 inci maddesine göre kiracının tahliyesi sağlanacaktır."; 18. maddesinde, "Bu sözleşmede hüküm bulunmayan hâllerde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile bu Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik hükümleri ile diğer mevzuat hükümleri uygulanır." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan mevzuattan ve davacı ile davalı idare arasında akdedilen kira sözleşmesinden, özel idarelerin kiralama işlemlerinin, 2886 sayılı Kanun'a tabi olduğu, sözleşme yapıldıktan sonra müteahhit veya müşterinin taahhüdünü, şartname ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi üzerine, sözleşme feshedilerek hesabının genel hükümlere göre tasfiye edileceği, 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesi hükümlerinin il özel idaresi taşınmazlarına da uygulanacağı, kiracının kira süresinin bitiminde derhal, sözleşmenin feshi halinde tebligatı müteakip 15 gün içinde taşınmazı tahliye etmek zorunda olduğu, aksi halde 2886 sayılı Kanun'un 75. maddesine göre kiracının tahliyesinin sağlanacağı anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, davacı ile davalı idare arasında 10 yıl süreli kira sözleşmesinin bulunduğu, ikinci 5 yıllık kira bedelinin ödenmemesi üzerine davalı idarece hesaplanan 15.415.847,72-TL kira bedelinin 19/12/2023 tarihine kadar ödenmesi gerektiği aksi takdirde kira sözleşmesinin feshedileceğinin davacıya... tarih ve... sayılı yazı ile bildirildiği, verilen sürede istenilen kira bedelinin ödenmemesi üzerine... tarih ve ... sayılı işlemle kira sözleşmesinin feshedilmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davacı ile davalı İl Özel İdaresi arasında kira sözleşmesi feshedilerek taraflar arasında devam eden kiracılık ilişkisi sona erdiğinden, söz konusu taşınmazın ihale yoluyla yeniden kiraya verilebileceğinin açık olduğu, bu kapsamda, uyuşmazlık konusu taşınmazın ihaleyle kiraya verilmesine yönelik tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin iptaline dair İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Toplam ...-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
7. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 09/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.