T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/2923
Karar No:2024/4732
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1. ... 2. ... 10. ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca 29/03/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin (b) bendi uyarınca pazarlık usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "... İli ... İlçesi Merkez 6. Bölge 2. Etap 477 Adet Konut ve 30 Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi" ihalesinin, mülkiyeti davacılara ait iken rezerv yapı alanı olarak belirlenen ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarece ihalenin 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesi uyarınca pazarlık usulüyle yapılmasının sebebi olarak, doğal afet (deprem) ve öngörülemeyen olaylar nedeniyle ihalenin ivedi olarak yapılmasının zorunlu olduğu hususunun gösterildiği, ayrıca geçici barınma merkezlerinde kalan depremzede vatandaşların acilen kalıcı ve güvenli yapılara geçmesinin sağlanması, yaşamlarını, fen ve sanat kurallarına ve standartlarına uygun, depreme dayanaklı, sağlıklı ve güvenli bir şekilde ikame ettirecekleri alanların oluşturularak mağduriyetlerinin giderilmesi açısından ihalenin ivedilikle sonuçlandırılmasının gerekli olduğu ve işin süresinin 240 takvim günü gibi kısa bir süre olarak belirlendiği hususları bir arada değerlendirildiğinde uyuşmazlıkta 4734 sayılı Kanun'un 21/b maddesinde belirtilen şartların gereçekleştiği anlaşıldığından, dava konusu ihalenin pazarlık usulü ile gerçekleştirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu ihaleye ilişkin ÇED Raporu alınmadığı iddiasının incelenmesinden; 29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin "Çevresel etki değerlendirmesi uygulanacak projeler" başlıklı 7. maddesi uyarınca Toplu Konut Projelerinin ÇED raporu hazırlanması zorunlu olan projeler arasında olmadığı görüldüğünden, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış;
İhale konusu alanın rezerv yapı alanı olarak tespitinin hukuka aykırı olduğu iddiasının incelenmesinden; 4734 sayılı Kanun'un "Uygulanmayacak hükümler" başlıklı 68/c maddesi uyarınca davalı idarece kamulaştırma, mülkiyet, arsa temini, imar işlemleri ve uygulama projesine ilişkin şartlar aranmaksızın ihaleye çıkılabileceği açık olup söz konusu iddianın davacılar tarafından uyuşmazlığa konu taşınmazın rezerv yapı alanından çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmeyerek (zımnen) reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada inceleneceğinden işbu davada itibar edilmediği belirtilmiştir.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI: Davacılar tarafından, maliki oldukları ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan taşınmazın rezerv yapı alanından çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmeyerek (zımnen) reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davada, davalı idarelerce söz konusu işlemin hukuka uygun olduğuna ilişkin bilgi ve belge sunulamadığı, anılan işlemin usulüne uygun olmadığı, dolayısıyla dava konusu ihalenin de dayanağının bulunmadığı, hukuka aykırı olduğu, söz konusu taşınmazın rezerv yapı alanı olarak belirlenmesine ilişkin iddialarının işbu davada da değerlendirilmesi gerektiği, Mahkeme kararının gerekçesiz olduğu, hak arama hürriyetinin kısıtlandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu taşınmazın da içerisinde bulunduğu proje alanının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 6306 sayılı Kanun uyarınca rezerv yapı alanı olarak ilan edildiği, rezerv yapı alanlarının bakanlığın yetki ve sorumluluğunda olduğu, idarelerince mülkiyet devri yapılmadığı, söz konusu alanda projelendirme ve ihale işlemlerinin yürütüldüğü ve bu işlemlerin de hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması ve konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davanın açılmasına davalı idare sebebiyet verdiğinden yargılama giderlerinden davalı idarenin sorumlu tutulmasına ve vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hasım mevkiinden çıkarılarak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Mülkiyeti davacılara ait ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan taşınmaz, 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun uyarınca ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Olur'u ile belirlenen rezerv yapı alanı sınırları içerisinde kalmıştır.
Söz konusu taşınmazın da içerisinde bulunduğu alanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca 29/03/2024 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin (b) bendi uyarınca pazarlık usulüyle ... ihale kayıt numaralı "... İli ... İlçesi Merkez 6. Bölge 2. Etap 477 Adet Konut ve 30 Dükkan İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
Öte yandan, söz konusu taşınmazın rezerv yapı alanından çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun cevap verilmeyerek (zımnen) reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dava dosyasının Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kayıtları üzerinden incelenmesinden, 29/01/2024 tarih ve 10802 sayılı Bakanlık Olur'u ile belirlenen rezerv yapı alanının sınırlarının 24/07/2024 tarih ve 82710 sayılı Bakan Olur'u yeniden belirlendiği ve uyuşmazlığa konu taşınmazın söz konusu rezerv yapı alanı sınırları dışında bırakıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 24. maddesinin (f) bendinde, kararlarda yargılama giderleri ve hangi tarafa yükletildiğinin belirtileceği; 31. maddesinde, yargılama giderleri hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı kurala bağlanmış; anılan madde ile atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Yargılama giderlerinin kapsamı" başlıklı 323. maddesinin (ğ) bendinde, "vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücreti" yargılama giderleri arasında sayılmış; "Yargılama giderlerinden sorumluluk" başlıklı 326. maddesinin 1. fıkrasında, yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verileceği; "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. maddesinin 1. fıkrasında, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakimin, davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği; "Yargılama giderlerine hükmedilmesi" başlıklı 332. maddesinde, yargılama giderlerine mahkemece re'sen hükmedileceği; "Adli yardımla ertelenen yargılama giderlerinin tahsil" başlıklı 339. maddesinin 1. fıkrasında, adli yardım kararından dolayı ertelenen tüm yargılama giderleri ile Devletçe ödenen avansların dava sonunda haksız çıkan kişiden tahsil olunacağı kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Mülkiyeti davacılara ait ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan taşınmazın da içerisinde bulunduğu rezerv yapı alanının sınırlarının 24/07/2024 tarih ve 82710 sayılı Bakan Olur'u ile yeniden belirlendiği ve bu kapsamda söz konusu taşınmazın rezerv yapı alanından çıkarıldığı, böylece bakılan davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, davanın esasının incelenmesine gerek bulunmamaktadır.
Öte yandan, rezerv yapı alanının sınırlarının yeniden belirlenmesi kapsamında söz konusu taşınmazın rezerv yapı alanından çıkarıldığı dikkate alındığında davanın açılmasına davalı idarenin sebebiyet verdiği anlaşıldığından, yargılama giderlerinden davalı idarenin sorumlu tutulması ve vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA HAKKINDA KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4. Davacıların adli yardım istemi İdare Mahkemesince kabul edildiğinden ilk derece ve temyiz aşamasında tahsil edilmeyen ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...TL yargılama giderinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davalı idareden tahsili için Mahkemesince müzekkere yazılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacılara verilmesine,
5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/11/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.