T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/3310
Karar No:2025/9
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İçişleri Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... İhale Kayıt Numaralı "01/07/2024-30/06/2025 Tarihleri Arası Personel Servis Taşımacılığı" ihalesi dokümanına yönelik olarak davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlık kapsamında davacının iptalini istediği Kurul kararına konu her bir iddianın ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiğinden, dava konusu Kurul kararının davacının itirazen şikayet başvurusunda ileri sürdüğü;
1. İDDİA YÖNÜNDEN İNCELENMESİ:
Davacı tarafından itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen birinci iddia, "Sözleşme Tasarısı’nın 16.1.3. maddesinde yer alan 'Teknik şartnamenin 2.1. maddesinde belirtilen günlük toplam 61 güzergahta 61 servis aracı ile hizmet verilememesi durumunda gelmeyen araç başına' şeklindeki ağır aykırılık halinde sözleşme feshedileceğine rağmen 'araç başına' şeklinde bir ifade kullanılmasının anlaşılamadığı, bu durumun sözleşmenin ifası ve feshi aşamalarında telafisi güç sorunlara neden olacağı açık olup mevzuata aykırı olduğu, diğer yandan idarenin şikayet başvurularına istinaden gönderdiği yazıda '… sözleşme feshedilmesine ek olarak 16.1.3.1. “Sözleşmenin feshine yol açan fiil nedeniyle ayrıca, ilk sözleşme bedelinin %2'si oranında ceza uygulanacaktır.” hükmüne istinaden bu madde düzenlenmiştir.' şeklinde ifade edilen cevabın açıklayıcı olmadığı, ayrıca bu cevabın zeyilname ile tüm istekli olabileceklere de tebliğ edilmesi gerektiği" hususuna ilişkin olduğu;
Davacının iddiasına konu ettiği “Teknik şartnamenin 2.1. maddesinde belirtilen günlük toplam 61 güzergahta 61 servis aracı ile hizmet verilememesi durumunda gelmeyen araç başına” şeklindeki düzenlemede sözleşmenin feshine neden olan ağır aykırılık halinin ne olduğunun anlaşılamadığı, mevzuatta öngörülen somut fiil niteliğinde olmadığı, dolayısıyla söz konusu maddede yer alan fesih yaptırımının uygulanamayacağı, bu itibarla bahse konu düzenlemenin sözleşmenin yürütülmesi aşamasında uyuşmazlığa neden olmayacağı, 1. iddia bakımından dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
2. İDDİA YÖNÜNDEN İNCELENMESİ:
Davacı tarafından itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen ikinci iddia; "Teknik Şartname’nin 2.3. maddesinde tüm araçların C plakalı olacağının ifade edildiği, ancak işin yapılacağı ... ilinde C plakalı servis araçlarının yetersiz kaldığına ilişkin Rekabet Kurulu kararının ve KUTEM raporunun bulunduğu, bu nedenle 61 adet C plakalı aracın işe başlama tarihinde idareye verilmesinin çok güç olduğu" hususuna ilişkin olduğu;
Uyuşmazlıkta, ... ili içinde servis taşımacılığı yapılabilmesi için araçların C plakalı olmasının mevzuat çerçevesinde belirlendiği, ... ilinde ruhsatlandırılmış tahditli C plakalı araç sayısının ise ihale konusu işte çalıştırılacak araç sayısından (61 adet) daha az olmadığının aşikar olduğu, ayrıca ihale konusu iş kapsamında çalıştırılacak araçlara ilişkin kendi malı olma zorunluluğunun da bulunmadığı, dolayısıyla söz konusu tahditli plakalı araçların piyasadan temin edilebileceği, bu kapsamda başvuruya konu ihalenin ilan tarihinin ..., ihale tarihinin ... ve işe başlangıç tarihinin ise ... olduğu dikkate alındığında, ihale konusu işte çalıştırılacak 61 adet aracın temini için yeterli sürenin bulunduğu anlaşıldığından, 2. iddia bakımından dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
3. VE 6. İDDİALAR YÖNÜNDEN İNCELENMESİ:
Davacı tarafından itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen üçüncü ve altıncı iddialar; "Teknik Şartname’nin 2.4. maddesinde bahsi geçen 2 adet yedek araç için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmadığı, bu durumun teklif fiyatı oluşturmayı güçleştirdiği, iş artışı/eksilişi, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamalarında sorunlara neden olacağı, ayrıca idarece söz konusu araçların kullanılmasına ihtiyaç duyulmaması halinde ise teklif fiyatlarının gereksiz yükselmesine/kamu zararına neden olacağı, diğer taraftan, Teknik Şartname’nin 8.1. maddesinde yer alan 'İdare güzergahlarda ve hareket saatlerinde değişiklik yapmaya ve güzergah mesafelerini 5 (beş) km. artırma hakkına sahiptir. Değişiklikler nedeniyle firmaya ek bir ödeme yapılmaz. İdarenin hakkı saklı kalmak kaydıyla, Firma, İdarenin yazılı muvafakatini almaksızın bu şartnamede belirtilen güzergahların dışına çıkamaz.' şeklindeki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, işin bütünü/tüm güzergahlar dikkate alındığında söz konusu düzenlemede yer alan ve ek ödeme yapılmayacağı belirtilen giderlerin önemli bir maliyet artışı anlamına geldiği, yüklenici tarafından kabul edilemez olduğu, fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı" hususlarına ilişkin olduğu;
İhale dokümanı içerisinde yer alan birim fiyat teklif cetveli standart formu incelendiğinde, ihaleye katılacak olan isteklilerin idarece belirlenmiş olan 61 adet güzergahı göz önünde bulundurarak ve her bir güzergaha günlük birim fiyat öngörerek tekliflerini oluşturmaları gerektiği, 4734 sayılı Kanun kapsamında yapılacak olan ihalelerde, anılan Kanun'un 5. maddesinde belirtilen eşit muamelenin sağlanması ve rekabetin arttırılmasıyla sorumlu idarelerin, ihale dokümanlarında teklif fiyata dahil giderleri ihaleye katılmayı ve teklif sunmayı planlayan tüm isteklilerin aynı şekilde anlayacağı şekilde net bir biçimde düzenlemeleri gerektiği, teklif fiyatına dahil giderlerin açık ve net bir şekilde düzenlenmemesi durumunda tekliflerin sağlıklı şekilde oluşturulmasının ve değerlendirilmesinin mümkün olmayacağı, ayrıca bu durumun sözleşmenin ifası sırasında da aksaklıklara ve anlaşmazlıklara yol açacağı, bununla birlikte, anılan Kanun’un 5. maddesinde yer alan kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkesinden hareketle, idarelerin gereksiz maliyetlerin teklif bedeline eklenmesini öngören düzenlemelerden kaçınması gerektiği, davacının iddiasına konu edilen Teknik Şartname’nin 2.4. maddesi incelendiğinde, personel taşıma hizmeti işi için öngörülen araçların dışında, zamanında gelmeyen servislerin yerine kullanılmak üzere 2 adet C plakalı yedek servis aracın bulundurulacağının düzenlendiği, başvuru sahibinin şikayet başvurusuna ilişkin idarece verilen cevapta personelin sabah ve akşam giriş ve çıkış saatlerinin belli olduğu, çeşitli sebeplerle gelemeyen araçların yerine kullanılması sebebiyle personelin mağdur olmaması için 2 adet yedek araç olmasının istendiği, ayrıca bu araçların kullanılmasına ihtiyaç duyulmaması ihtimaliyle de bu araçlara herhangi bir maliyet kaleminin oluşturulmadığının ifade edildiği;
Bu itibarla, idare tarafından alınacak personel servis taşımacılığı hizmeti kapsamında çalıştırılacak araç tür ve kapasitelerinin dokümanda düzenlendiği, 2 adet yedek araç bulundurulmasına ilişkin düzenlemenin, personel servis hizmetlerinde aksama ve mağduriyet yaşanmamasına yönelik yapıldığı, söz konusu araçların ihtiyaten sadece hizmetin aksaması durumunda kullanılacağı, araçlarda sürekli ve düzenli olarak personel taşıma faaliyetinin yapılmayacağının anlaşıldığı, isteklilerin ihale dokümanında yer verilen tüm giderleri göz önünde bulundurarak teklif fiyatlarını hazırlayacağı ve gider kalemleri için belirledikleri fiyatlara birim fiyat teklif cetvelinde yer alan iş kalemleri içerisinde yer verebileceği dikkate alındığında, söz konusu yedek araçlara ilişkin maliyet hesabının istekliler tarafından yapılarak bu giderleri teklif fiyatına dahil edebileceğinden, davacı tarafından ileri sürülen bu iddia bakımından dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Diğer taraftan, Teknik Şartname’de idareye her hatta gidiş ve dönüş dahil olmak üzere toplam 5 km’ye kadar güzergah mesafelerini artırma yetkisi verildiği, başvuruya konu işin niteliği gereği taşıma hizmetinde farklı nedenlerle mesafe artışı oluşabileceği, Teknik Şartname’de ve birim fiyat teklif cetvelinde her güzergah için belirlenen mesafenin işin yürütülmesi aşamasında her defasında belirlenen km kadar olmasının beklenmeyeceği, ayrıca işin süresi içinde bazı personellerin işten ayrılabileceği veya servis kullanmaktan vazgeçebileceği ya da yeni personellerin servis kullanmaya başlayabileceği, bu tür durumlarda mevcut güzergahlarda makul ölçülerde artışa gidilebileceği, bu bağlamda idarelerin ihtiyaçları uygun koşullarda ve zamanında karşılaması beklenildiğinden isteklilerin sağlıklı ve eşit koşullarda teklif vermelerine engel nitelik taşımayacak ölçüde dokümanda düzenleme yapılabileceği, somut olayda düzenlemenin idarenin olası ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olduğu, 5 km mesafenin kabul edilebilir ölçüde olduğu, isteklinin basiretli tacir gibi hareket ederek olası artışları teklifine yansıtabileceği hususu dikkate alındığında davacı tarafından ileri sürülen bu iddia bakımından da dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
4. VE 7. İDDİALAR YÖNÜNDEN İNCELENMESİ:
Davacı tarafından itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen dördüncü ve yedinci iddialar; "Teknik Şartname’nin 5.h maddesinde bahsi geçen engelli personel için uygun hale getirilecek araç sayısının belirtilmemesinin sağlıklı maliyet çalışması yapılarak teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği, fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı, diğer taraftan Teknik Şartname’nin 9. maddesinde yer alan düzenlemede şube (ek bina) servis sayısının belli olmamasının sağlıklı maliyet çalışması yapılarak teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği, fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı" hususlarına ilişkin olduğu;
Teknik Şartname’nin 5.h maddesi incelendiğinde, söz konusu maddede yüklenici firmanın engelli personel için gerekli önlemleri almakla yükümlü olduğunun düzenlendiği, başvuru sahibinin şikayet başvurusuna ilişkin idarece verilen cevapta, Yurtiçinde İşe Yerleştirme Yönetmeliği’nin 18. maddesi çerçevesinde engelli personelin işe geliş ve gidişlerinin kolaylaştırıcı hale getirilmesi amacıyla bu maddenin eklendiği, personelin atama, tayin, taşınma gibi sebeplerle güzergah değiştirmesi önceden tahmin edilemediği için araç sayısının belirtilmediğinin ifade edildiği, yine başvuru sahibinin iddiasına konu edilen Teknik Şartname’nin 9. maddesi incelendiğinde söz konusu maddede ihale konusu iş kapsamında bazı personelin idarenin merkez hizmet binasından ek hizmet binasına, ek hizmet binasından merkez hizmet binasına götürüleceği, ayrıca personelin eğitimi amacıyla ihtiyaç duyulduğunda Eğitim Dairesi Başkanlığına ara servis konulacağının ifade edildiği;
Bu itibarla, ihale dokümanı içerisinde yer alan birim fiyat teklif cetveli standart formu incelendiğinde, ihaleye katılacak olan isteklilerin idarece belirlenmiş olan 61 adet güzergahı göz önünde bulundurarak her bir güzergaha günlük birim fiyat öngörerek tekliflerini oluşturmaları gerektiği, ihale konusu işin niteliği dikkate alındığında başvuru sahibi tarafından iddia konusu edilen söz konusu maddelerin teklifin hazırlanmasına engel teşkil edecek ve bir istekliyi diğerine karşı avantajlı ya da dezavantajlı duruma düşürecek nitelikte olmadığı, her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi tecrübesi çerçevesinde teklif fiyatını oluşturabileceği, diğer taraftan değişkenlik gösterebileceği açık olan ve/veya muhtemel durumların dokümanda net olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı, ayrıca birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen işlerde ihtiyaç duyulduğunda Kanun'da belirlenen oran dahilinde iş artışı ve iş eksilişi yapılabileceği hususları dikkate alındığında, davacı tarafından ileri sürülen 4 ve 7 numaralı iddialar bakımından dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
5. İDDİA YÖNÜNDEN İNCELENMESİ:
Davacı tarafından itirazen şikayet başvurusunda ileri sürülen beşinci iddia; "Teknik Şartname’nin 7.1. maddesinde yer alan 'Yüklenici servis hizmetlerinde kullanacağı araçlarda, sigorta poliçesindeki yazılı koltuk sayısı kadar (trafik sigortası hariç) ferdi kaza sigortası poliçesi yaptırmak zorunda olup söz konusu poliçenin bir nüshasını sözleşme sırasında teslim edecektir.' şeklindeki düzenlemede bahsi geçen belgenin sözleşme öncesinde/sırasında sunulması gerekli belgeler arasında yer almadığı, diğer yandan idarenin şikayet başvurusuna istinaden gönderdiği yazıda '61 hatta personel servis taşımacılığı hizmeti verilecek olan ihalede personelin içinde bulunacağı sırada gerçekleşebilecek olası kaza durumlarına karşın araca ait ilgili sigortanın yaptırılıp yaptırılmadığını kurum sözleşme öncesinde talep etmeye hak sahibidir.' şeklinde yer alan cevapta, idarece sigorta poliçelerinin sözleşme öncesinde talep edildiğinin ifade edildiği, bir anlamda idarece kendi haklılıklarının da teyit edildiği" hususuna ilişkin olduğu;
Teknik Şartname'nin 7. maddesi incelendiğinde, yüklenicinin servis hizmetlerinde kullanacağı araçlarda, sigorta poliçesindeki yazılı koltuk sayısı kadar (trafik sigortası hariç) ferdi kaza sigortası poliçesini yaptırmak zorunda olduğu ve söz konusu poliçenin bir nüshasını sözleşme sırasında idareye teslim edeceğinin düzenlendiği, her ne kadar başvuru sahibinin şikayet başvurusuna ilişkin idarece verilen cevapta idarenin söz konusu poliçeyi sözleşme öncesinde talep etmeye hak sahibi olduğu ifade edilse de anılan Teknik Şartname düzenlemesinde söz konusu belgenin yüklenici tarafından sözleşme sırasında sunulmasının istenildiği, anılan Kanun’un 4. maddesinde yer alan tanım gereği yüklenicinin sözleşmeyi imzalayan kişi olduğu, dolayısıyla anılan maddede yer alan söz konusu belgenin sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sunulması gerektiği, bu nedenle 5. iddia bakımından dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.3. maddesinde yer alan ağır aykırılık halinde sözleşme feshedilmesine rağmen “araç başına” şeklinde bir ifade kullanılmasının taraflarınca anlaşılamadığı, işin ifası ve sözleşmenin feshi aşamalarında telafisi güç sorunlara neden olacağından dolayı tip sözleşmeye/mevzuata aykırı olduğu, Rekabet Kurulu kararı ve KUTEM raporu incelendiğinde, işbu ihalede 61 adet C plakalı aracın işe başlama tarihinde kuruma verilmesinin güç olduğu, Teknik Şartname'nin 2.4. maddesinde bahsi geçen 2 adet yedek araç için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmaması ve toplam teklif tutarına yansıtılmasının istenilmesinin teklif fiyatı oluşturmayı güçleştirmesinin yanı sıra, iş artışı/eksilişi, aşırı düşük teklif sorgulaması aşamalarında sorunlara neden olacağı ve kullanılmasına ihtiyaç duyulmaması halinde ise teklif fiyatlarının gereksiz yükselmesine/kamu zararına neden olacağı, Teknik Şartname'nin 5.h maddesinde bahsi geçen engelli personeller için uygun hale getirilecek araç sayısının belirtilmemesinin sağlıklı maliyet çalışması yapılarak teklif fiyatı oluşturulmasını engellemesinin yanı sıra bu maliyet kalemini teklifine yansıtan ve yansıtmayan istekliler arasında teklif aşamasındaki fırsat eşitliğini de ortadan kaldırdığı, Teknik Şartname'nin 7.1. maddesinde yer alan düzenlemeye göre poliçenin sözleşme öncesinde/sırasında sunulması gerekli belgeler arasında yer almadığından dolayı mevzuata aykırı olduğu, Teknik Şartname'nin 8.1 maddesinde yer alan düzenlemenin işin bütünü/tüm güzergahlar dikkate alınacak olur ise önemli bir maliyet artışı anlamına geleceği, Teknik Şartname'nin 9. maddesinde yer alan düzenlemede ek bina servis sayısının belli olmaması sağlıklı maliyet çalışması yapılarak teklif fiyatı oluşturulmasını engellemesinin yanı sıra bu maliyet kalemini teklifine yansıtan ve yansıtmayan istekliler arasında teklif aşamasındaki fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı, ihaleye yalnızca ihaleyi yapan idarede iş yapan yüklenici firmaların katıldığı, kamu zararına neden olunduğu, yaklaşık maliyetin piyasa rayiçlerinin üzerinde olduğu, itirazen şikayet başvuru bedelinin iade edilmesine karar verilmesinin gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, Kurul kararında belirtilen hususlar tekrar edilerek istemin reddi gerektiği, Kurul kararında incelenmeyen ve ilk defa dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların incelenmeksizin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
İçişleri Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen "01/07/2024-30/06/2025 Tarihleri Arası Personel Servis Taşımacılığı" ihalesine ilişkin olarak davacının şikayet başvurusunda özetle, "1) Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.3. maddesinde yer alan 'Teknik Şartname'nin 2.1. maddesinde belirtilen günlük toplam 61 güzergahta 61 servis aracı ile hizmet verilememesi durumunda gelmeyen araç başına' şeklindeki ağır aykırılık halinde sözleşme feshedileceğine rağmen 'araç başına' şeklinde bir ifade kullanılmasının anlaşılamadığı, 2) Teknik Şartname'nin 2.3. maddesinde tüm araçların C plakalı olacağının ifade edildiği, ancak işin yapılacağı ... İlinde C plakalı servis araçlarının yetersiz kaldığına ilişkin Rekabet Kurulu kararının ve KUTEM raporunun bulunduğu, bu nedenle 61 adet C plakalı aracın işe başlama tarihinde idareye verilmesinin çok güç olduğu, 3) Teknik Şartname'nin 2.4. maddesinde bahsi geçen 2 adet yedek araç için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir satır açılmadığı, bu durumun teklif fiyatı oluşturmayı güçleştirdiği, 4) Teknik Şartname'nin 5.h. maddesinde bahsi geçen engelli personel için uygun hale getirilecek araç sayısının belirtilmemesinin sağlıklı maliyet çalışması yapılarak teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği, fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı, 5) Teknik Şartname'nin 7.1. maddesinde yer alan 'Yüklenici servis hizmetlerinde kullanacağı araçlarda, sigorta poliçesindeki yazılı koltuk sayısı kadar (trafik sigortası hariç) ferdi kaza sigortası poliçesi yaptırmak zorunda olup söz konusu poliçenin bir nüshasını sözleşme sırasında teslim edecektir.' şeklindeki düzenlemede bahsi geçen belgenin sözleşme öncesinde/sırasında sunulması gerekli belgeler arasında yer almadığı, 6) Teknik Şartname'nin 8.1. maddesinde yer alan 'İdare güzergahlarda ve hareket saatlerinde değişiklik yapmaya ve güzergah mesafelerini 5 (beş) km. artırma hakkına sahiptir. Değişiklikler nedeniyle firmaya ek bir ödeme yapılmaz. İdarenin hakkı saklı kalmak kaydıyla, Firma, İdarenin yazılı muvafakatini almaksızın bu şartnamede belirtilen güzergahların dışına çıkamaz.' şeklindeki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu, 7) Teknik Şartname'nin 9. maddesinde yer alan düzenlemede şube (ek bina) servis sayısının belli olmamasının sağlıklı maliyet çalışması yapılarak teklif fiyatı oluşturulmasını engellediği, fırsat eşitliğini ortadan kaldırdığı" iddialarına yer verildiği, bu başvurunun ihaleyi gerçekleştiren idarece reddedilmesine karşı yapılan itirazen şikayet başvurusunun ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile reddedildiği, anılan kararın iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu işlemin 2., 3., 4., 6. ve 7. iddialar yönünden davanın reddine ilişkin kısmında hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
2. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu işlemin 1. iddia yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi;
Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16. maddesinde, “16.1. İhale konusu işin niteliği ve özelliğine göre işin sözleşmesine uygun olmayan haller ve idare tarafından uygulanacak cezalar aşağıda belirtilmiştir. Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlar bu Sözleşmenin 16, 24, 25, 26, 27, 28 ve 29 uncu maddelerinde düzenlenmiştir. Bu hususlara ilişkin olarak söz konusu maddeler dışındaki ve ihale dokümanındaki diğer düzenlemeler sadece 16.1.1'inci madde kapsamında değerlendirilir. 16.1.1. Bu sözleşmenin 16.1.2'nci maddesinde yer alan özel aykırılık ve 16.1.3'üncü maddesinde yer alan ağır aykırılık halleri dışında, sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde uygulanacak ceza oranı, ilk sözleşme bedelinin On Binde 0,25'dır. Aynı fiilin tekrarı halinde bu oran %50 artırımlı uygulanır. 16.1.2. Aşağıdaki tabloda yer alan özel aykırılık hallerinde aynı satırda belirtilen oranda ceza uygulanır. Tabloda yer verilen özel aykırılıklardan herhangi birinin ilgili aykırılık için aynı satırda belirtilen sayıya ve toplam özel aykırılık halinin de 1000 sayısına ulaşması koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, 4735 sayılı Kanun'un 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. (...) 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20'nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.
Ağır Aykırılık Halleri
1 Sözleşmenin imzalanmasından sonra işe başlanması gereken tarihte işe başlanılmaması
2 Teknik Şartname'nin 2.1. maddesinde belirtilen günlük toplam 61 güzergahta 61 servis aracı ile hizmet verilememesi durumunda gelmeyen araç başına
16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan fiil nedeniyle ayrıca, ilk sözleşme bedelinin %2'si oranında ceza uygulanacaktır. 16.1.4. Bu sözleşme kapsamında kesilecek cezaların toplam tutarı hiçbir durumda ilk sözleşme bedelinin %30'unu geçemez. Toplam ceza tutarının ilk sözleşme bedelinin %30'unu geçtiğinin anlaşılması durumunda bu orana kadar ceza uygulanır ve 4735 sayılı Kanun'un 20'nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir. 16.1.5. Bu sözleşmenin 16.1.2'nci ve 16.1.3'üncü maddelerinde yer verilen aykırılıklar kapsamında somut fiillere yer verilmemesi halinde, söz konusu maddelerde yer alan cezalar ve/veya fesih yaptırımları uygulanamaz. Ayrıca, aynı aykırılığın 16.1.2'nci ve 16.1.3'üncü maddelerde birlikte sayıldığı hallerde, sözleşme uygulamasında 16.1.3'üncü madde dikkate alınır.(…)” düzenlemesi yer almaktadır.
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Tip Sözleşmeler” başlıklı 5. maddesi uyarınca, idarelerce yapılacak sözleşmelerde Tip Sözleşme hükümlerinin esas alınacağı; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Hizmet Alımlarına Ait Tip Sözleşme’nin 16. maddesinde cezaların nasıl düzenleneceği, buna göre 16.1.3. maddesinde yer alan tabloda sözleşmenin feshine neden olan ağır aykırılık hallerinin belirtileceği; 16.1.5. maddesinde, 16.1.2 ve 16.1.3. maddelerde somut fiillere yer verilmemesi durumunda söz konusu maddelerde yer verilen yaptırımların uygulanamayacağına yer verilmiştir.
Davacı tarafından bahse konu iddia yönünden yapılan şikayet başvurusu "Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.3 maddesinde yer alan 'Teknik Şartname'nin 2.1. maddesinde belirtilen günlük toplam 61 güzergahta 61 servis aracı ile hizmet verilememesi durumunda gelmeyen araç başına' şeklindeki ağır aykırılık halinde protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilmesine ek olarak '16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan fiil nedeniyle ayrıca, ilk sözleşme bedelinin %2'si oranında ceza uygulanacaktır.' hükmüne istinaden bu maddenin düzenlendiği" gerekçesiyle reddedilmiştir.
Davacının 1. iddiası yönünden dava konusu Kurul kararında, “Teknik Şartname'nin 2.1. maddesinde belirtilen günlük toplam 61 güzergahta 61 servis aracı ile hizmet verilememesi durumunda gelmeyen araç başına” şeklindeki düzenlemede sözleşmenin feshine neden olan ağır aykırılık halinin ne olduğunun anlaşılamadığından bu maddede yer alan fesih yaptırımının uygulanamayacağı ve bu düzenlemenin sözleşmenin yürütülmesi aşamasında uyuşmazlığa neden olmayacağı gerekçesine yer verilmekle beraber, söz konusu madde uyarınca hangi ağır aykırılık halinde sözleşmenin feshedileceğinin anlaşıldığı, bu maddeye göre Teknik Şartname'nin 2.1. maddesinde belirtilen günlük toplam 61 güzergahta 61 servis aracı ile hizmet verilememesi durumunun ağır aykırılık hali olarak nitelendirildiği ve bu halde protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği, "araç başına" ifadesinin ise bu halde sözleşme feshine ek olarak 16.1.3.1. maddesinde yer alan “Sözleşmenin feshine yol açan fiil nedeniyle ayrıca, ilk sözleşme bedelinin %2'si oranında ceza uygulanacaktır." kuralının uygulanması kapsamında getirildiği, kaldı ki ihaleyi gerçekleştiren ve ihale dokümanını hazırlayan idarenin de bu gerekçeyle davacının şikayet başvurusunun reddettiği açıktır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle 1. iddia yönünden itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında ve davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
3. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu işlemin 5. iddia yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesi;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde, "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur."; "İhaleye katılımda yeterlik kuralları" başlıklı 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:
a) Ekonomik ve malî yeterliğin belirlenmesi için;
1) Bankalardan temin edilecek isteklinin malî durumu ile ilgili belgeler,
2) İsteklinin, ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgeleri,
3) İsteklinin iş hacmini gösteren toplam cirosu veya ihale konusu iş ile ilgili cirosunu gösteren belgeler.
b ) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;
1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,
2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az %80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az %80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler,
e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az %80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler.
f) Teknoloji merkezi işletmelerinde, Ar-Ge merkezlerinde, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde, kamu kurum ve kuruluşları ile kanunla kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonlarca desteklenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi iş birliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananlara, yararlandıkları destekler çerçevesinde yürüttükleri proje sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetlerin ve bunlar dışında özkaynaklarla geliştirilmiş ve değerlendirilmesi için gerekli usulleri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından Ar-Ge projesi neticesinde ortaya çıktığı belgelendirilen ürünlerin piyasaya arz edilmesinden sonra proje sonucu ortaya çıkan hizmetler ile yerli malı belgesine sahip ürünler için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Kurumca belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenen ve piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabilecek olan belgeler.
3) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kaliteyi sağlamasına yönelik belgeler,
4) İsteklinin organizasyon yapısına ve ihale konusu işi yerine getirmek için yeterli sayıda ve nitelikte personel çalıştırdığına veya çalıştıracağına ilişkin bilgi ve/veya belgeler,
5) İhale konusu hizmet veya yapım işlerinde isteklinin yönetici kadrosu ile işi yürütecek teknik personelinin eğitimi ve mesleki niteliklerini gösteren belgeler,
6) İhale konusu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeler,
7) İstekliye doğrudan bağlı olsun veya olmasın, kalite kontrolden sorumlu olan ilgili teknik personel veya teknik kuruluşlara ilişkin belgeler,
8) İhale konusu işin ihale dokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu gösteren, uluslar arası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen sertifikalar,
9) İdarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numuneleri, katalogları ve/veya fotoğrafları.
İhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin yeterlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilân veya davet belgelerinde belirtilir. (...)
Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aykırı hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir." kuralları bulunmaktadır.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Teknik şartname" başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasında, "İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur. (...)"; "Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler" başlıklı 30. maddesinde, "(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez." kuralları yer almıştır.
Teknik Şartname'nin “Sigorta Zorunluluğu” başlıklı 7. maddesinde, “7.1. Yüklenici servis hizmetlerinde kullanacağı araçlarda, sigorta poliçesindeki yazılı koltuk sayısı kadar (trafik sigortası hariç) ferdi kaza sigortası poliçesi yaptırmak zorunda olup söz konusu poliçenin bir nüshasını sözleşme sırasında teslim edecektir. Yüklenicinin kendi personeli ile Bakanlık personelinin servis aracındayken uğrayacağı her türlü maddi veya manevi zarar yükleniciye ait olup Bakanlığımız hiçbir sorumluluk kabul etmeyecektir.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Aktarılan mevzuata göre ihalede rekabetin, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasının ve kaynakların verimli kullanılmasının sağlanmasının esas olduğu, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemelerin teknik şartnamede gösterileceği, bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi gerektiği ve teknik şartname düzenlemelerinin verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacağı, rekabeti engelleyici, daraltıcı olamayacağı anlaşılmaktadır.
Davacı tarafından bahse konu iddia yönünden yapılan şikayet başvurusu "61 hatta personel servis taşımacılığı hizmeti verilecek olan ihalede personelin içinde bulunacağı sırada gerçekleşebilecek olası kaza durumlarına karşın araca ait ilgili sigortanın yaptırılıp yaptırılmadığını kurum sözleşme öncesinde talep etmeye hak sahibidir." gerekçesiyle reddedilmiştir.
Davacının 5. iddiası yönünden dava konusu Kurul kararında, Teknik Şartname düzenlemesinde söz konusu belgenin yüklenici tarafından sözleşme sırasında sunulmasının istenildiği, anılan Kanun’un 4. maddesinde yer alan tanım gereği yüklenicinin sözleşmeyi imzalayan kişi olduğu, dolayısıyla anılan maddede yer alan söz konusu belgenin sözleşme imzalandıktan sonra sözleşmenin yürütülmesi aşamasında yüklenici tarafından sunulması gerektiği gerekçesine yer verilmekle beraber, mevzuatta sayılan sözleşme imzalanmadan önce sunulması gereken belgelerin ihaleye katılımda yeterlik kriterlerine ilişkin olduğu, sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik olmadığı, somut olayda ise "sırasında" ibaresine yer verilmek suretiyle sözleşme imzalanmadan önce söz konusu belgenin istenilebileceğinin anlaşıldığı, ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından davacının şikayet başvurusunun reddine ilişkin kararında da bu belgenin sözleşme sonrası değil sözleşme imzalanmadan önce istenileceğinin belirtildiği, öte yandan sözleşme imzalanmadan önce sunulması istenilen uyuşmazlığa konu belgenin ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik bilgi ve belgeler olarak teknik şartnamede düzenlendiği görülmüştür.
Bu durumda, mevzuatta sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik bilgi ve belgelerin sözleşme imzalanmadan önce sunulmasını engelleyici bir düzenleme bulunmadığı, sözleşme imzalanmadan önce sunulması istenilen uyuşmazlığa konu belgenin rekabeti engelleyici olmadığı, ihale konusu hizmetin verimliliği ve fonksiyonelliğini sağlamaya yönelik olduğu anlaşılmıştır.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle 5. iddia yönünden itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında ve davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2., 3., 4., 6. ve 7. iddialar yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA,
3. Temyize konu Mahkeme kararının 1. ve 5. iddialar yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
4. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 07/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.