T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/3462
Karar No:2025/282
TEMYİZ EDENLER (DAVALILAR) : 1. ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2. ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Enerji Üretim Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Aydın ili, Germencik ilçesinde bulunan Kubilay Jeotermal Enerji Santrali (JES) için 2022 yılında yerli aksam ilave fiyatından faydalanma talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerli aksam ilave fiyat desteğinin, 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'a (Kanun) ekli II sayılı Cetvel'de yer alan fiyatlar üzerinden YEKDEM kapsamında ve YEK fiyatını oluşturan bir unsur olarak verilmesi nedeniyle, ilgililerin yerli aksam ilave fiyat desteğinden faydalanabilmesinin ön koşulunun YEKDEM kapsamında I sayılı Cetvel'de belirlenen fiyatlardan yararlanılması olduğu, dolayısıyla YEKDEM kapsamında yer almadan yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanılamayacağı;
Mevzuatta, üretim tesislerinin işletmeye giriş tarihlerinden itibaren 5 (beş) yıl süreyle yerli aksam ilave fiyat desteğinden faydalanabileceğinin düzenlendiği;
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait Kubilay JES 31/12/2016 tarihinde işletmeye girdiğinden davacı şirketin yerli aksam ilave fiyat desteğinden 2017 (dahil) yılından itibaren faydalanmaya başlayarak 2021 (dahil) yılında bu sürenin sona ereceğinin anlaşıldığı;
Ancak, Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Yerli Aksamın Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik'in (Yönetmelik) 4. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, "Kanunun 6/B maddesinde yer alan hükümden bir sonraki takvim yılında, ilk kez yararlanmak isteyen lisans sahibi tüzel kişilerin, içinde bulunulan yılın 1 Ağustos tarihine kadar Bakanlığa başvurması gerektiği" yolundaki başvuru koşulunun davacı şirketçe yerine getirilememesi nedeniyle davacı şirketin 2017 yılında yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlandırılmadığı, buna karşın 2017 yılında yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanılmış gibi bu yılın da toplam süreye dahil edilerek 2021 yılında sürecin sonlandırıldığı, başka bir ifadeyle söz konusu başvuru koşuluna istinaden davacı şirketin 2017 yılında yapmak zorunda kaldığı başvurusu çerçevesinde 2018 yılından itibaren yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlandırılmaya başlanarak 2022 (dahil değil) yılına kadar 4 (dört) yıl süreyle bu destekten yararlandırıldığı dikkate alındığında, davacı şirkete Kanun ile verilen hakkın Yönetmelik kuralı ile elinden alınması/sınırlandırılması sonucu doğuran dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Dairemizin 25/06/2024 tarih ve E:2024/1517, K:2024/2836 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından, mevzuatta, yerli aksam ilave fiyat desteğinden faydalanmak isteyen lisans sahibi tüzel kişilerine başvuruda bulunmak için bir süre belirlendiği, davacı şirkete ait üretim tesisinin 1 MW'lik kısmının 31/10/2016 tarihinde, 23 MW'lik kısmının ise 31/12/2016 tarihinde işletmeye alındığı, davacı şirket tarafından 2016 yılında tesisin geçici kabulü yapılan kısmının YEKDEM'e dahil edilmesinin istenildiği, bu başvurunun kabul edilmesi üzerine söz konusu tesisin 2017 yılı Nihai YEK listesinde yer aldığı, bu kapsamda tesisin kısmen işletmeye girdiği 31/10/2016 tarihi itibarıyla yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanma süresi başlatıldığından davacı şirketin yerli katkı ilave fiyatından son yararlanma yılının 2021 olduğu, her ne kadar davacı şirkete ait üretim tesisi 2017 yılında YEKDEM'e dahil edilmiş ise de, söz konusu tesis 2017 yılında yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanma şartlarını haiz olmadığından davacı şirketin bu destekten 1 (bir) yıl süreyle yararlanamamasının kendi kusurundan kaynaklandığı, davacı şirketçe üretim tesisinin 2017 yılında YEKDEM'e dahil edilmesi yönünde müracaatta bulunulmayıp 01/11/2016 tarihinde veya sonraki bir tarihte davacıya ait üretim tesisi işletmeye girmesi halinde 2017 yılında başvuru yapılmış olsaydı davacı şirkete ait üretim tesisi 2018 yılından itibaren YEKDEM'den 10 (on) yıl süreyle, yerli aksam ilave fiyat desteğinden de 5 (beş) yıl süreyle yararlanabilecek iken, davacı şirketin kendi tercihi nedeniyle yerli aksam ilave fiyat desteğinden 4 (dört) yıl süreyle faydalanabileceği, bu kapsamda dava konusu işlemin hukuka uygun olarak tesis edildiği ileri sürülmüştür.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından, başvuru tarihi itibarıyla yürürlükte olan Yönetmeliğin 4. maddesi uyarınca, davacı şirketin 2022 yılında yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanma talebinin kabul edilebilmesi için lisans sahibi olması gerektiğinden, bu şartın davacı şirket tarafından sağlanmaması nedeniyle tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmüştür.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davalıların temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Aydın ili, Germencik ilçesinde kurulması planlanan 24 MW kurulu gücündeki, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı ve jeotermal kaynak tipindeki Kubilay JES projesi için davacı şirkete ... tarih ve ... numaralı önlisans verilmiştir.
Davacı şirket 16/08/2016 tarihli dilekçeyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan (Kurum) Kubilay JES projesi için üretim lisansı verilmesini talep etmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile davacı şirkete ... numaralı üretim lisansı verilmiştir.
Davacı şirkete ait üretim tesisinin 1 MW'lik kısmının geçici kabulü 30/10/2016 tarihinde, kalan 23 MW'lik kısmının kabulü ise 31/12/2016 tarihinde yapılmış olup, davacı şirketin 31/10/2016 tarihli başvurusu üzerine üretim tesisinin 1 MW'lik kısmı 2017 yılında YEKDEM kapsamına alınmıştır.
Davacı şirket tarafından, 29/07/2016 tarihli dilekçeyle, Yönetmelik kapsamında elektrik üretim tesisinde kullanılan aksam ve/veya aksamı oluşturan bütünleştirici parçalar için 2017 yılında yerli aksam ilave fiyat desteğinden faydalanılması istemiyle yapılan başvuru üzerine, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemiyle, Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrasında yer alan, "Kanunun 6/B maddesinde yer alan hükümden bir sonraki takvim yılında, ilk kez yararlanmak isteyen lisans sahibi tüzel kişiler, içinde bulunulan yılın 1 Ağustos tarihine kadar Bakanlık ve/veya Bakanlığın görevlendirdiği kuruluşa başvurmak zorundadır." kuralı uyarınca lisans sahibi tüzel kişilerin başvuruları değerlendirildiğinden bahisle bu başvurunun değerlendirmeye alınamayacağı belirtilmiştir.
Öte yandan, davacı şirketçe, 21/03/2022 tarihli dilekçeyle Kurumdan şirketlerine ait üretim tesisinin 31/10/2016 tarihinde işletmeye girdiği, 2022 yılı Nihai YEK Listesi'nde üretim tesisinin YEKDEM'den yararlanabileceği son dönemin 2026 olarak belirtildiği, ancak 2022 yılına ilişkin yerli aksam ilave destek fiyatına yer verilmediği, üretim tesisi 31/10/2016 tarihinde işletmeye girdiğinden 2017 dönemi için son başvuru tarihi olan 31/08/2016'ya kadar yerli aksam ilave fiyat destek başvurusu yapılamadığı, 5346 sayılı Kanun'un 6/B maddesinde belirtilen 5 (beş) yıllık sürenin, şirketin yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanmaya başladığı 2018 yılından itibaren başlatılması gerektiği hususları belirtilerek, üretim tesisinin yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanabileceği son tarihin 31/12/2022 olarak kabul edilmesi talep edilmiştir.
Bu başvuru üzerine Kurum tarafından, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Enerji İşleri Genel Müdürlüğüne (EİGM) hitaben yazılan 01/04/2022 tarihli yazı ile 2017 yılı yerli aksam ilave fiyat destek başvurularının alındığı dönemde yürürlükte olan mevzuat uyarınca yerli aksam ilave fiyat desteği başvurusu yapabilmesi için kabul şartı aranıp aranmadığı ve davacı şirketin 2017 yılı için yerli aksam ilave fiyat destek başvurusunda bulunup bulunmadığına ilişkin bilgilerin gönderilmesi talep edilmiş olup, EİGM'nin 06/04/2022 tarihli cevabi yazısında, davacı şirketin 2017 yılında yerli aksam ilave fiyat desteğinden faydalanmak üzere 29/07/2016 tarihinde yaptığı başvurunun, Yönetmeliğin 4. maddesinde belirtilen "lisans sahibi tüzel kişi" olma koşulunu sağlamaması nedeniyle değerlendirmeye alınmadığı belirtilmiştir.
Bunun üzerine dava konusu Kurul kararı ile davacı şirketin 21/03/2022 tarihli başvurusunun reddine karar verilmiş olup, bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun'un 1. maddesinde, Kanun'un amacının, yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik enerjisi üretimi amaçlı kullanımının yaygınlaştırılması, bu kaynakların güvenilir, ekonomik ve kaliteli biçimde ekonomiye kazandırılması, kaynak çeşitliliğinin artırılması, sera gazı emisyonlarının azaltılması, atıkların değerlendirilmesi, çevrenin korunması ve bu amaçların gerçekleştirilmesinde ihtiyaç duyulan imalat sektörünün geliştirilmesi olduğu belirtilmiştir.
5346 sayılı Kanun'un davacı şirkete ait üretim tesisinin geçici kabulünün yapıldığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan "Yerli ürün kullanımı" başlıklı 6/B maddesinde, "(1) Lisans sahibi tüzel kişilerin bu Kanun kapsamındaki yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı ve 31/12/2015 tarihinden önce işletmeye giren üretim tesislerinde kullanılan mekanik ve/veya elektro-mekanik aksamın yurt içinde imâl edilmiş olması hâlinde; bu tesislerde üretilerek iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi için, I sayılı Cetvelde belirtilen fiyatlara, üretim tesisinin işletmeye giriş tarihinden itibaren beş yıl süreyle; bu Kanuna ekli II sayılı Cetvelde belirtilen fiyatlar ilave edilir.
(2) II sayılı Cetvelde yer alan yurt içinde imalatın kapsamının tanımı, standartları, sertifikasyonu ve denetimi ile ilgili usûl ve esaslar, Bakanlık tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
(3) 31/12/2015 tarihinden sonra işletmeye girecek olan YEK Belgeli üretim tesisleri için yerli katkı ilavesine ilişkin usûl ve esaslar, Cumhurbaşkanı tarafından belirlenerek ilan edilir." kuralına yer verilmiştir.
05/12/2013 tarih ve 28842 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2013/5625 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın ekinde yer alan Karar'ın 1. maddesinin ikinci fıkrasında, "01/01/2016 tarihinden 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye girecek YEK Belgeli üretim tesislerinde kullanılan mekanik ve/veya elektro-mekanik aksamın yurt içinde imal edilmiş olması halinde, bu tesislerde üretilerek iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi için 5346 sayılı Kanuna ekli I sayılı Cetvelde belirtilen fiyatlara, üretim tesisinin işletmeye giriş tarihinden itibaren beş yıl süreyle aynı Kanuna ekli II sayılı Cetvelde belirtilen fiyatlar ilave edilir." kuralı yer almıştır.
24/06/2016 tarih ve 29752 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarından Elektrik Enerjisi Üreten Tesislerde Kullanılan Yerli Aksamın Desteklenmesi Hakkında Yönetmelik'in davacı şirkete ait üretim tesisinin geçici kabulünün yapıldığı tarih itibarıyla yürürlükte bulunan "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğin amacının yurt içinde imal edilerek yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten tesislerde kullanılan aksamın ve/veya aksamı oluşturan bütünleştirici parçaların, 5346 sayılı Kanun'un ekinde yer alan II sayılı Cetvel'e göre ilave fiyatın uygulanabilme koşulları ile her bir başvuru kapsamında uygulanacak ilave fiyat miktarının belirlenmesi, belgelendirilmesi ve denetlenmesi ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi olduğu belirtilmiş; "Yerli katkı ilave fiyatı başvurusunun yapılması" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında, "Kanunun 6/B maddesinde yer alan hükümden bir sonraki takvim yılında ilk kez yararlanmak isteyen lisans sahibi tüzel kişiler, içinde bulunulan yılın 1 Ağustos tarihine kadar Bakanlık ve/veya Bakanlığın görevlendirdiği kuruluşa başvurmak zorundadır. Aksi takdirde, başvuru değerlendirmeye alınmaz."; "Yerli katkı ilave fiyatının hesaplanması" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında, "Yerli katkı ilave fiyatından faydalanmak isteyen başvuru sahiplerine ödenecek Yerli Katkı İlave Fiyatı, 01/10/2013 tarih ve 28782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmelik kapsamında, ilgili Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiş tarihe kadar kısmen veya tamamen işletmeye girmiş veya girecek olan üretim tesislerine ilişkin üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin lisansına derç edilen ilk kurulu gücün;
(...)
b) Tamamı işletmeye girmeden YEKDEM’e katılması halinde ise, YEKDEM’e ilk katıldığı tarihten itibaren, on yıllık YEKDEM süresinin ilk beş yılı için verilir (...)." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
5346 sayılı Kanun'un 6/B maddesinde, Kanun'un 6. maddesinde yer verilen YEK destekleme mekanizmasından ayrı bir teşvik olan yerli ürün kullanımı ile ilgili ilave fiyat desteği verilmesi hususu kurala bağlanmıştır. Buna göre, şayet üretim tesislerinde kullanılan mekanik ve/veya elektro-mekanik aksam yurt içinde imal edilmiş ise bu tesislerde üretilerek sisteme verilen elektrik enerjisi için Kanun'un ekinde yer alan I sayılı Cetvel'de belirtilen fiyatlara yine Kanun'un ekinde yer alan II sayılı Cetvel'de belirtilen fiyat ilave edilecektir. Bu iki teşvik birbirine eklenmiş olsa da, Kanun'da uygulama esasları farklı olarak ortaya koyulmuştur. Üreticilerin söz konusu teşviklerden faydalanabilmeleri için ayrı ayrı başvuruda bulunmaları gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı şirket tarafından 2017 yılına ilişkin yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanmak amacıyla 29/07/2016 tarihli dilekçeyle yapılan başvurunun, Bakanlığın 22/09/2016 tarihli işlemiyle davacı şirkete ait tesisin geçici kabulünün henüz yapılmaması nedeniyle tesise ait önlisansın, üretim lisansına çevrilmediği gerekçesiyle reddedildiği, ayrıca davacı şirkete ait üretim tesisinin 1 MW'lik kısmının geçici kabulünün 30/10/2016 tarihinde yapılması üzerine davacı şirketin 31/10/2016 tarihli başvurusuna istinaden tesisin 2017 yılından itibaren YEKDEM kapsamına alınması nedeniyle 5 (beş) yıl süreli yerli aksam ilave fiyat desteğinden 2017-2021 yılları arasında faydalanılabileceğinden bahisle davacı şirketin bu destekten 2022 yılında yararlandırılmadığı; dolayısıyla davacı şirketin bu destekten 2018 yılından itibaren 4 (dört) yıl süreyle yararlandığı anlaşılmıştır.
Gerek 5346 sayılı Kanun'un 6/B maddesinde gerekse bu maddeye istinaden kabul edilen 2013/5625 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nda, 01/01/2016 tarihinden 31/12/2020 tarihine kadar işletmeye giren YEK belgeli tesislerinde kullanılan mekanik ve/veya elektro-mekanik aksamın yurt içinde imal edilmiş olması halinde, bu tesislerde üretilerek iletim veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi için 5346 sayılı Kanun'a ekli I sayılı Cetvel'de belirtilen fiyatlara, aynı Kanun'a ekli II sayılı Cetvel'de belirtilen fiyatların ilave edileceği ve elektrik enerjisi üreticilerin bu destekten üretim tesislerinin işletmeye giriş tarihinden itibaren 5 (beş) yıl süreyle yararlanabileceği öngörülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda ise, Yönetmeliğin 4. maddesi kapsamında, davacı şirkete ait üretim tesisinin 1 MW'lik kısmının geçici kabulünün 30/10/2016 tarihinde yapılması ve 2017 yılı için yerli aksam ilave fiyat desteğinden yararlanabilmek için başvuruda bulunulabilecek son tarihin 01/08/2016 olarak belirlenmesi nedeniyle davacı şirketin bu destekten 2017 yılında söz konusu hukuki imkansızlık nedeniyle yararlanamadığı ve 2018 yılından itibaren davacı şirkete yerli aksam ilave fiyat desteği ödemesi yapıldığı dikkate alındığında, 5346 sayılı Kanun'un 6/B maddesi ve 2013/5625 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında davacı şirketin bu destekten 2022 yılında (5. yıl) da -diğer şartları haiz olması kaydıyla- yararlanması gerekirken aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurularının reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde saylan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalı idarelere iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 20/01/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.