T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2024/983
Karar No:2024/5515
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ...
2- ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü ... Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “...” ihalesine teklif veren davacıların teklif mektuplarının davacılardan ... tarafından imzalandığının tespit edildiğinden bahisle, davacı şirket ile birlikte %50’den fazla hissesine sahip ...'nün 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 58. maddesi uyarınca 2 yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarının bildirimine ilişkin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı DSİ Makine İmalat ve Donatım Dairesi Başkanlığı işlemlerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda;
1-Dava konusu işlemlerin yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izleyen en geç kırkbeş gün içinde tesis edilmesi bakımından incelendiğinde;
İhaleyi gerçekleştiren idare tarafından yasaklama işlemini tesis etmeye yetkili Tarım ve Orman Bakanlığına aykırılık oluşturan fiil 29/09/2022 tarihli yazıyla gönderildiği, yasaklama kararını vermeye yetkili makamın kamu ihalelerinden yasaklamayı gerektiren fiili bu yazıyla öğrendiği, bu bildirim üzerine ilgili Bakanlıkça 45 gün içerisinde, 20/10/2022 tarihli Olur ile, davacıların 2 (iki) yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarının bildirimine ilişkin işlemlerin tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı, dava dilekçesinde dava konusu işlemlerin kanunda öngörülen 45 günlük süre içerisinde tesis edilmediği iddia edilmiş ise de, davacıların fiilinin yasaklama işlemlerini tesis etmeye yetkili makama bildirildiği 29/09/2022 tarihinden itibaren 45 günlük süre içerisinde tesis edilen dava konusu işlemlerde bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmadığı;
2- Dava konusu işlemlerin Kanunda öngörülen 2 (iki) yıllık üst sınırdan tesis edilmesi bakımından incelendiğinde;
Davacı şirket ve davacının ihaleye verdiği tekliflerin aynı kişi tarafından hazırlanıp sunulduğu ve bu durumun tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edilerek davacı şirketin ve davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, öte yandan ihaleyi gerçekleştiren idare tarafından davacı şirketin kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanması talep edildiği, bunun üzerine davalı idarece hangi sebeplerle üst sınırdan yaptırım uygulandığına ilişkin gerekçe belirtilmeden davacı şirketin 2 (iki) yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin Bakanlık Olur'u işlemin tesis edildiği, davacılara isnat edilen edilen fiilin gerçekleştiğinin sabit olduğu bu nedenle haklarında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği, yasak fiil ve davranışlarda bulunanlar hakkında ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık tarafından bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği ve yasaklama gerektiren fiil veya davranışların özelliğine göre bu sürelerin belirlenmesinde idareye takdir yetkisi tanındığı, dava konusu olayda da, eylemin özelliğine göre yasaklılık süresinin alt ve üst sınırları arasında süre belirlemekte takdir yetkisi bulunan davalı idarenin bu takdir yetkisini üst sınırdan kullanmasında mevcut olayın özelliği itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı ve idarenin takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullandığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacılar tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 7. fıkrasındaki "İstinaf başvurusuna konu edilen" ibaresinin Anayasaya aykırı olduğu ve Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılması gerektiği, takdir yetkisinin ölçülülük ilkesi kapsamında değerlendirilmesinin yerindelik denetimi olarak görülmeyeceği, yasaklamanın üst sınırdan verilmesini gerektirir hiçbir sebep bulunmadığı, davalı idarece yaptırıma neden üst sınırdan verildiğine dair hiçbir gerekçe sunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idareler tarafından, belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ :
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 58. maddesi uyarınca, ihale sürecinde yasak fiil veya davranışta bulunulduğunun tespit edilmesi hâlinde, söz konusu yasak fiil veya davranışları işleyenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 2. ve 3. maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verileceği anlaşılmaktadır. Ancak, bu madde kapsamında anılan fiil ve davranışların hangisinin daha fazla veya az bir yasaklama süresi gerektirdiği hususunda bir ölçüte yer verilmediğinden, sürenin belirlenmesi noktasında fiil veya davranışların özelliğine göre idareye tanınan takdir yetkisi kapsamında bir değerlendirme yapılacaktır. Bu çerçevede idareye tanınan takdir yetkisinin, gerek olayın oluş şekli ve niteliği, gerek yasaklamaya esas fiil ile bunun yaptırımı hususunda ölçülülük ilkesi dikkate alınarak kullanılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, DSİ Genel Müdürlüğü Makine İmalat ve Donatım Dairesi Başkanlığınca gerçekleştirilen “...” ihalesine davacılardan R.Ö. ile birlikte diğer davacı şirket tarafından teklif verildiği, anılan teklif mektuplarının her ikisinin de R.Ö. tarafından imzalandığının tespit edilmesi üzerine 29/06/2022 tarihli ihale komisyonu kararıyla davacıların değerlendirme dışı bırakılmalarına karar verilerek ihale sürecine devam edildiği ve 27/10/2022 tarihinde sözleşme imzalanarak ihalenin tamamlandığı, ihaleyi gerçekleştiren idarece 4734 sayılı Kanun'un 58. madde kapsamında işlem yapılmasının davalı Bakanlıktan talep edildiği, ... tarih ve ... sayılı Bakanlık Oluru ile davacılar hakkında herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin 2 yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmalarına karar verildiği, söz konusu kararın tebliği üzerine davacılar tarafından bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Tüm bu hususlar bir arada değerlendirildiğinde, davacılara isnat edilen fiilin sübuta erdiği ve bu fiil nedeniyle hakkında kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği açık olmakla birlikte davalı Bakanlık tarafından, fiil veya davranışın özelliği ile ihale sürecine etkisinin dikkate alınmadığı, başka bir anlatımla, davacılar tarafından gerçekleştirilen fiil veya davranışın ihale sürecine olumsuz bir etkisinin bulunup bulunmadığına dair değerlendirme yapılmadığı gibi herhangi bir somut gerekçe de ortaya konulamadığı, dolayısıyla, davacılar hakkında 4734 sayılı Kanun'un 58. maddesinde belirtilen alt sınırdan uzaklaşılarak üst sınırdan 2 (iki) yıl ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilmesinin, fiille ceza arasında âdil bir denge bulunmaması nedeniyle ölçülülük ilkesine uygun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Davacıların Anayasaya aykırılık iddiaları ciddi görülmemiştir.
Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacılara iadesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/12/2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.