T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1457
Karar No:2025/3282
TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI): ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
2. (MÜDAHİL DAVALI YANINDA) : ... Oto
Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... Akaryakıt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... D Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresinde faaliyet gösteren müdahil şirkete ait ...tarih ve ... sayılı LPG Otogaz bayilik lisansının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; "Eskişehir ili, Mihalıççık ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada ...-...-... sayılı parseller" üzerinde bulunan akaryakıt istasyonunun bulunduğu alana yönelik olarak "Akaryakıt ve LPG istasyonlarında kurulması ve işletilmesi ile ilgili olarak yürürlükte bulunan tüm mevzuat hükümlerine uyulacaktır." plan notu düşülerek yapılan imar planı değişikliğine ilişkin Mihalıççık Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ve bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı kararın iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinin E:...ayılı esasına kayden açılan davada mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, "...dava konusu işleme esas olan akaryakıt istasyonunun cephe aldığı ... caddesi üzerinde 1 kilometre mesafede dava konusu plan değişikliği ile içerisinde Lpg istasyonu planlanan akaryakıt istasyonu ile aynı caddeden cephe alan akaryakıt istasyonunun bulunmadığı, dava konusu taşınmaza en yakın akaryakıt istasyonunun taşınmazın güneybatısında ... Caddesi üzerinde bulunduğu, dolayısıyla dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda planlanan akaryakıt ve LPG istasyonu ile bu alana en yakın mesafede bulunan akaryakıt istasyonlarının farklı caddelerden cephe aldığı, buna göre Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Lisans Yönetmeliğinde belirtilen mesafe şartlarına aykırı bir durumun oluşmadığı.." tespitlerine yer verildiği;
Bu durumda, LPG otogaz istasyonu asgari mesafe koşulu bakımından herhangi bir aykırı durum olmadığı hususunun yukarıda belirtilen bilirkişi raporu ile de sabit olduğu dikkate alındığında, müdahil şirkete LPG Otogaz bayilik lisansı verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; "Eskişehir ili, Mihalıççık ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta ... ada ...-...-...sayılı parseller" üzerinde bulunan akaryakıt istasyonunun bulunduğu alana yönelik olarak "Akaryakıt ve LPG istasyonlarında kurulması ve işletilmesi ile ilgili olarak yürürlükte bulunan tüm mevzuat hükümlerine uyulacaktır." plan notu düşülerek yapılan imar planı değişikliğine ilişkin tesis edilen Mihalıççık Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının ilgili iki istasyon arasındaki asgari mesafeyi doğrudan belirleyen bir karar olmadığı, uyuşmazlığın çözümü için anılan istasyonlar arasındaki asgari mesafenin mevzuata uygun olarak doğru ölçümle belirlenip belirlenmediğinin tespiti amacıyla Dairelerinin 28/02/2024 tarihli ara kararı ile Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığından ve Mihalıççık Belediye Başkanlığından; Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı yazısıyla, 'Eskişehir ili, Mihalıççık ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:...'te faaliyet gösteren, ... Oto Ticaret Ltd. Şti.'ye ait LPG otogaz istasyonunun bulunduğu aynı yön güzergahı üzerinde 1 km öncesinde ve sonrasında herhangi bir LPG otogaz istasyonunun bulunmadığı' tespitine dayalı asgari mesafe tespit tutanağı düzenlendiği, bununla birlikte Eskişehir ili, Mihallıçcık Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazısında ise '... Cad. No:... ile ... Caddesi No:... adresleri arasında 1340 m, ... Cad. No:... ile ... Cad. No:... adresleri arasında 604 m bulunduğu' bilgisine yer verildiği, iki yazı arasında yer alan mesafe tespitine dair çelişkinin nedeninin ve davacılardan ... şirketi ile müdahil şirketin otogaz istasyonu arasındaki mesafenin neye göre tespit edildiği sorularak ilgili bilgi belgelerin (dava konusu uyuşmazlığa konu otogaz istasyonlarının arasındaki mesafeyi açık ve net gösteren işaretli kroki, fotoğraf ve uydu görüntülerinin de eklenerek) istenilmesine karar verilmesi üzerine Mihalıççık Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünün 15/04/2024 tarihli cevabi yazısında, davacıya ait istasyon ile müdahil şirketin istasyonu arasındaki mesafenin 604 m olarak hesaplandığının bildirildiği;
Bu durumda, davacılardan ... şirketinin otogaz istasyonu ile müdahil şirketin istasyonu arasındaki asgari mesafenin 1 km'den az olduğu görüldüğünden, mevzuat uyarınca aranılan aynı yönde olmak üzere asgari mesafe şartı sağlanamadığından, müdahil şirkete LPG otogaz bayilik lisansı verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, müdahil tarafından Kurumlarına sunulan asgari mesafe tespit tutanağının yetkili idare olan Eskişehir Büyükşehir Belediyesince tanzim edildiği, idarelerin yaptığı işlemlerde hukuka uygunluk karinesinin söz konusu olduğu, müdahil şirket adına düzenlenen asgari mesafe tespit tutanağının Eskişehir Büyükşehir Belediyesince iptal edilmediği sürece Kurumları nezdinde geçerli olduğu, asgari mesafe tespit tutanağını düzenleme görev ve yetkisinin Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde Büyükşehir belediyesine ait olduğu, bu itibarla Eskişehir Büyükşehir Belediyesi ile Mihalıççık Belediyesi arasındaki asgari mesafe ölçümüne ilişkin çelişkinin giderilmesinde Mahkemece ilçe belediyesinin yazısının esas alınarak karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı;
Davalı idare yanında müdahil tarafından, davacılardan ... şirketi ile kendilerinin faaliyet gösterdiği caddelerin farklı olduğu ve farklı yollardan cephe aldıkları, akaryakıt istasyonlarının bulunduğu alanda 2013 tarihinde yapılan imar planı değişikliklerine karşı... (davacılardan ...'ın annesi) tarafından açılan davada,... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iki istasyon arasında mesafe şartlarına aykırı bir durumun olmadığı tespitinin yapıldığı, söz konusu davanın reddedilmesi üzerine kötü niyetli davranan davacılar tarafından aynı nedenlerle bu sefer de Enerji Piyasası Düzenleme Kurumuna karşı dava açıldığı, aynı nedenlerle yeniden dava açıldığı dikkate alındığında davanın kesin hüküm nedeniyle reddi gerektiği, 15/06/2016 tarihinden itibaren küçücük bir ilçede LPG satışı yapmalarına rağmen davacıların bu husustan 28/12/2021 tarihinde haberdar oldukları iddiasının kabul edilemeyeceği, bu nedenle davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği, davacılardan ...'ın işbu dava ile ehliyet bağı sadece kuru toprak mülkiyeti ile sınırlı olduğundan dava açma hakkının bulunmadığı, Mahkemece keşif yapılmadan ve bilirkişi raporu aldırılmadan karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, dava konusu işlemin 28/12/2021 tarihinde öğrenildiği, gayrimenkulun maliki olmaları ve dava konusu işlemin gayrimenkulun değerini birebir etkilemesi nedeniyle dava açmakta menfaatlerinin bulunduğu, ...İdare Mahkemesinde görülen davanın imar planı davası, işbu davanın konusunun ise lisans iptali davası olduğu dikkate alındığında kesin hükümden bahsedilemeyeceği, müdahil şirketin LPG istasyonu ile kendi istasyonları arasındaki mesafenin aynı yön üzerinde 604 m olduğu, mevzuatta düzenlenen asgari 1 km mesafe kuralının sağlanamadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Davacılardan ... Akaryakıt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresinde kurulu istasyonda 26/05/2006 tarihinden itibaren "LPG otogaz" bayilik faaliyetinde bulunmaktadır.
Diğer davacı ... ise, ... şirketi tarafından işletilen ve yukarıda belirtilen akaryakıt istasyonunun kurulu bulunduğu taşınmazın maliklerinden biridir. Söz konusu taşınmaz, annesi ...'in 07/07/2021 tarihinde vefatı üzerine davacıya miras yoluyla intikal etmiş olup, davacı söz konusu taşınmazın hissedarları arasında bulunmaktadır.
Davacı ... tarafından, annesinin vefatı üzerine tereke kapsamındaki gayrimenkullerin rayiç değerlerinin belirlenmesi amacıyla gayrimenkul değerleme uzmanına başvurulmuş, uzman tarafından hazırlanan 28/12/2021 tarihli raporda, maliki oldukları "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresinde bulunan akaryakıt istasyonuna biri 625 m, diğeri ise 1030 m uzaklıkta ve aktif durumda bulunan iki akaryakıt istasyonunun bulunduğu belirtilmiştir.
Davacılar, "... Mahallesi,... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresindeki akaryakıt istasyonlarına 625 m mesafede bulunan ve "... Mahallesi... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresinde yer alan tesiste davalı idareden aldığı "LPG otogaz" bayilik lisansı ile 15/06/2016 tarihinden itibaren faaliyet gösteren müdahil şirketin bayilik lisansından 28/12/2021 tarihli gayrimenkul değerleme raporu ile birlikte haberdar olduklarını ileri sürmüşlerdir.
Bunun üzerine davacılar tarafından müdahil şirketin lisansının iptali istemiyle 04/02/2022 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesinde, "Bu Kanunun uygulanmasında; (...) ü) Kilometre tahdidi: Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve otogaz istasyonu arasındaki Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafeyi, (...) ifade eder." kuralına yer verilmiştir.
5307 sayılı Kanun'ların verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesinde, "İki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) Şehirlerarası yollarda on, b) Şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz."; Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 37. maddesinde, "Şehir içi veya şehirlerarası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; şehirlerarası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamaz." kuralı yer almıştır.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 15/12/2016 tarihli toplantısında, Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe kısıtlaması uygulamalarına ilişkin alınan 15/12/2016 tarih ve 6664 sayılı kararın 2. maddesinde, "Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe kısıtlaması uygulamalarında,
İstasyonun üzerinde bulunduğu yol ismi veya yol kodu değil, yön esası dikkate alınır,
b) Şehir içi yolların üzerindeki akaryakıt ve LPG istasyonları arasında bir kilometrelik mesafe aranır.(...)"; 3. ve 4. maddelerinde ise, "Akaryakıt ve LPG istasyonları arasındaki asgari mesafe ölçümlerinde iki yapı arasındaki mesafe dikkate alınır. İstasyonlar arası asgari mesafeye ilişkin işlem ve uygulamalarda akaryakıt istasyonları kendi aralarında ve LPG istasyonları da kendi aralarında değerlendirmeye tabi tutulur." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, "...Mahallesi, ...Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresinde kurulu istasyonun maliki olan ... ve söz konusu istasyonda bayilik lisansı kapsamında faaliyet gösteren ... Şirketi tarafından, mevzuatta düzenlenen "iki LPG otogaz istasyonu arasında aynı yönde olmak üzere şehir içi yollarda 1 km'den az mesafe olamayacağına" ilişkin kurala aykırı olarak "... Mahallesi, ...Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresinde müdahil şirket tarafından LPG otogaz istasyonu işletildiği ileri sürülerek anılan şirketin bayilik lisansının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının davacılardan ... Akaryakıt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ilişkin kısmının incelenmesinden;
2006 yılında alınan bayilik lisansına istinaden davacılardan ... şirketi tarafından işletilen "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresindeki otogaz istasyonunun kurulu olduğu arsanın maliki ... tarafından, "... Mahallesi, ...Caddesi, No:... D Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresindeki akaryakıt istasyonunun bulunduğu alanın imar durumunun "akaryakıt ve LPG istasyonu" olarak belirlenmesine ilişkin Mihalıççık Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına ve bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işleme karşı ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayden dava açılmıştır.
Açılan davada, keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda, " ... Caddesi üzerinde 1 kilometre mesafede dava konusu plan değişikliği ile içerisinde LPG istasyonu planlanan akaryakıt istasyonu ile aynı caddeden cephe alan akaryakıt istasyonunun bulunmadığı, dava konusu taşınmaza en yakın akaryakıt istasyonunun taşınmazın güneybatısında ... Caddesi üzerinde bulunduğu, dolayısıyla dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda planlanan akaryakıt ve LPG istasyonu ile bu alana en yakın mesafede bulunan akaryakıt istasyonlarının farklı caddelerden cephe aldığı, buna göre Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları Piyasası Lisans Yönetmeliğinde belirtilen mesafe şartlarına aykırı bir durumun oluşmadığı" görüş ve kanaatine varıldığı, anılan bilirkişi raporu doğrultusunda ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresinde yapılan imar planı değişikliğine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
... tarafından yapılan temyiz başvurusu neticesinde söz konusu karar Danıştay Altıncı Dairesinin 03/01/2019 tarih ve E:2015/8368, K:2019/2 sayılı kararıyla onanmıştır. Danıştay kararı incelendiğinde, davacılardan ... şirketinin söz konusu davanın temyiz incelemesine davacı yanında müdahil olarak katıldığı ve imar planı değişikliğinin iptali istenilen "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresindeki tesis için yargılamanın devamı esnasında 2016 yılında müdahil şirkete verilen otogaz bayilik lisansına istinaden de müdahil şirketin davalı Belediye yanında müdahil olarak yer aldığı, bu itibarla, dosya kapsamındaki taraf bilgileri ve beyanlardan haraketle, davacı ... şirketinin müdahil şirkete otogaz bayilik lisansı verildiğinden haberdar olduğu anlaşıldığından, 04/02/2022 tarihinde müdahil şirkete verilen bayilik lisansının iptali istemiyle açılan davada ... şirketi yönünden süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekmekte iken, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının davacılardan ...'a ilişkin kısmının incelenmesinden;
Davacının annesi ... tarafından, "... Mahallesi, ...Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresindeki alanın imar planının akaryakıt istasyonu olarak belirlenmesi işlemine karşı açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı davanın reddi yolundaki kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 03/01/2019 tarih ve E:2015/8368, K:2019/2 sayılı kararıyla onandığı, anılan karara karşı yapılan karar düzeltme isteminin ise Danıştay Altıncı Dairesinin 22/11/2022 tarih ve E:2019/18056, K:2022/9984 sayılı kararıyla kesin olarak reddedildiği görülmüştür.
Bu durumda, yargı kararı ile kesinleşen imar planı üzerine "... Mahallesi, ... Caddesi, No:... Mihalıççık/ESKİŞEHİR" adresindeki tesis için 2016 yılında müdahil şirkete LPG otogaz bayilik lisansının verildiği, anılan yargı kararında davacıların istasyonu ile müdahil şirketin istasyonu arasındaki mevzuatta öngörülen mesafe koşullarına uygunluğun tartışıldığı ve neticede iki istasyonun farklı caddelerden cephe alması gerekçe gösterilerek mesafe kurallarına aykırılık bulunmadığı belirtildiğinden, müdahil şirket tarafından kesinleşen yargı kararına güvenilerek söz konusu istasyon için bayilik lisansının alındığı, hukuka uygun olarak verilen lisansın sonlandırılması, hukuk devleti ilkesinin temel unsurlarından olan "hukuki güvenlik" ve bu ilkenin uzantısı olan "hukuki belirlilik", "kazanılmış hak" gibi kavramlara aykırılık teşkil edeceğinden, müdahil şirketin bayilik lisansının iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında da hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, Mahkeme kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalı idareye müdahil iadesine,
4. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden; davacılar ... Akaryakıt San. ve Tic. Ltd. Şti. ve ... tarafından müdahil şirkete ait istasyonun asgari 1 km mesafe koşulunu sağlamadığından bahisle müdahil şirketin 15/06/2016 tarihinde düzenlenmiş olan LPG Otogaz bayilik lisansının iptali istemiyle 04/02/2022 tarihinde dava açıldığı ve Bölge İdare Mahkemesince işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
İşbu bozma kararının “davacı ... şirketi yönünden süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği” kısmına aynen katılmakla birlikte diğer davacı ... yönünden ise karara gerekçe yönünden katılmıyoruz. Şöyle ki;
Dosya kapsamından; davacı ... Akaryakıt San.ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde faaliyet gösterdiği taşınmazın mülkiyeti diğer davacının annesi olan ...’e ait iken bu kişinin vefatı üzerine miras yoluyla diğer davacı ...’a intikal ettiği, müteveffa ... tarafından, müdahil şirketin istasyon alanının imar durumunun "Akaryakıt ve LPG istasyonu" olarak belirlenmesine ilişkin Mihalıççık Belediye Meclisinin kararına karşı 24/04/2013 tarihinde ...İdare Mahkemesinin E:... sayılı esasına kayden dava açıldığı ve ... Akaryakıt San.ve Tic. Ltd. Şti.’nin müdahil olduğu, davacı ...’ın ise ... Akaryakıt San.ve Tic. Ltd. Şti.’nin 03/05/2013 tarihine kadar temsil ve ilzama yetkili olarak müdürlüğünü ve 18/09/2014 tarihine kadar da ortaklığını yaptığı görülmektedir.
İdari işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda dava açma süresi kural olarak işlemin ilgilisine tebliğ edildiği tarihte başlamakla birlikte, işlemin doğrudan tarafı olmayan ve bu nedenle de tebliğ zorunluluğu bulunmayan kişilerin açacakları davalarda ise dava açma süresinin idari işlemin öğrenilme tarihinde başlayacağı yargısal içtihatlarla kabul edilmektedir.
Ancak, işlemin öğrenme tarihinin belirlenmesi her zaman mümkün olmadığı gibi çok uzun süre sonra da öğrenilmiş olabilir veya daha önce öğrenildiği halde aksi ispat edilemeyeceği için hakkın kötüye kullanılması suretiyle yeni öğrenildiği beyan edilerek dava açılabilir. Oysa ki; idari işlemler devamlı olarak dava açılma tehdidine maruz bırakıldığı takdirde, idari istikrar ve hukuki güvenlik sağlanamayacağından kamu hizmetlerinin işleyişi aksayacak, dolayısıyla kamu düzeni bozulacaktır. Bu nedenle dava açma süresinin başlangıcının kişilerin takdirine/keyfine bırakılmaması gerekmektedir.
Nitekim Fransız Danıştayı 13/07/2016 tarihli M.A.B. kararında dava açma süresine ilişkin olarak; Fransız İdari Yargı Kanunu'ndaki düzenlemelerden hareketle, başvuru yolları ve başvuru ve dava süreleri konusunda bilgi verme zorunluluğuna uyulmaması veya idarenin bu bilgileri ilgiliye verdiğine dair kanıt bulunmaması hallerinde, ilgili kişiye İdari Yargı Kanunu'nda yer alan genel dava açma sürelerinin uygulanmayacağını ve kişilerin dava açma süreleri geçmiş olsa bile dava açabileceklerini, ancak hukuki güvenlik ilkesinin hiçbir zaman sınırı konulmadan, uzun bir zamanın geçmesiyle pekiştirilen durumlara müdahale edilemeyeceğini ve bir hukukİ durumun aradan uzun bir zaman geçmesiyle kesinlik kazanmasını ifade ettiğini, hukuki güvenlik ilkesinin idarenin bireysel kazanımlara belirli bir zaman geçtikten sonra müdahale edememesini; bireylerin de bireysel idari işlemlere karşı süresiz olarak, her istedikleri zaman dava açamamalarını gerektirdiğini belirtmiştir. (Conseil d'Etat, Asambleé, 13/07/2016, No:387763) (Erişim: https://www.conseil-etat.fr/arianeweb - Ariane Web Arama Motoru) (Kararın çevirisi için bkz. AYDIN, M. A., Başvuru Yolu ve Süresi Gösterilmeyen Tebligatın Dava Açma Süresine Etkisi, Fransız Danıştayı'nın Eski Polis Komiseri M.A.B. Kararı, Terazi Hukuk Dergisi, C. 12, S. 134, Ekim 2017, s. 86-89)
Ayrıca davanın işlemden altı yıl sonra açılmış olmasının, dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dürüstlük kuralı ve buna bağlı olarak hakkın kötüye kullanılması yasağı hukukun her alanında, bu arada kamu hukuku dalında da daima dikkate alınması gereken bir temel hukuk ilkesidir. Bir kişinin hakkın kötüye kullanılması suretiyle lehine sonuç çıkarma çabasını hukuk düzeni korumaz.
Türk Medeni Kanunu uyarınca mirasçılar, kanunda öngörülen istisnalar saklı kalmak üzere murisin miras yoluyla geçmeye elverişli ayni haklarını, fikri ve sınai haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı değerlerini, taşınır ve taşınmaz mallar üzerindeki zilyetliklerini ve bunlardan doğan dava açma haklarını doğrudan doğruya kazanırlar. Bu dava haklarından Türk Medeni Kanunu’nun 687 vd. maddelerinde düzenlenen “Miras sebebiyle istihkak davası” gibi bir kısmı miras yoluyla geçmiş olmayan sırf mirasçı olmaları nedeniyle tanınmış olan davalar iken bir kısmı ise sağ olsaydı murisin açabileceği davalardır. Kanunda özel düzenlenen davalarda dava zamanaşımı süresi mirasçı olunduğunun öğrenilmesiyle başlarken diğer davalarda ise herhangi bir ayrıcalık bulunmayıp murisin tabi olduğu zamanaşımı süresine tabidir. Yani muris hayattayken zamanaşımı süresi dolmuş ise mirasçıya karşı zamanaşımı ileri sürülebilecektir.
Açıklanan ilkeler çerçevesinde davaya konu olay incelendiğinde; davaya konu lisansın verildiği 15/06/2016 tarihinden davanın açıldığı 04/02/2022 tarihine kadar yaklaşık altı yıl boyunca davacılar ile müdahil şirketin komşu olarak faaliyette bulundukları, davacı ...’ın murisinin konuya ilişkin olarak dava açtığı ve davanın reddedilerek kesinleştiği ve ... Akaryakıt San.ve Tic. Ltd. Şti.’nin müdahil olduğu, davacı ...’ın ise ... Akaryakıt San.ve Tic. Ltd. Şti.’nin 03/05/2013 tarihine kadar temsil ve ilzama yetkili olarak müdürlüğünü ve 18/09/2014 tarihine kadar da ortaklığını yaptığı dikkate alındığında, davacı ... yönünden mirasla birlikte yeni bir dava süresinin başlamayacağının ve 24/04/2013 tarihinde... İdare Mahkemesinde açılan dava sürecinde davaya konu işlemin öğrenildiğinin kabulü gerektiği, ayrıca altı yıl süreyle öğrenilmemiş olmasının hayatın olağan akışına uygun olmayıp, davacının öğrenme tarihinden itibaren makul bir süre içerisinde dava açmamış olmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunun kabulü gerekmektedir.
Hayatın olağan akışına aykırı olarak davacının dava konusu işlemi altı yıl süreyle öğrenmemiş olduğunun, dolayısıyla altı yıl sonra dava açabileceğinin kabulü halinde, ilan veya bildirim yükümlülüğü olmayan idari işlemlerin süresiz bir şekilde davaya konu edilebilmesine dolayısıyla hukuk güvenliği ve idari istikrar ilkelerinin ihlali suretiyle kamu düzeninin bozulmasına ve hukuk düzeninin korumaması gereken hakkın kötüye kullanılması niteliğindeki davranışların meşruiyet kazanmasına yol açılmış olur.
Açıklanan nedenlerle, davacı ... yönünden de davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına dair Daire kararına gerekçe yönünden katılmıyoruz.