T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1564
Karar No:2025/2934
MÜDAHALE İSTEMİ HAKKINDA KARAR
... Teknoloji Sanayi Ticaret A.Ş. vekili ... tarafından, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Taşkın Erken Uyarı Sistemi (TEUS) Yazılımı" ihalesine yönelik olarak yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 12/03/2025 tarih ve 2025/UH.II-738 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istemiyle Kamu İhale Kurumuna karşı açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, ... Elektronik Bilişim İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekili Av. ... tarafından verilen davalı idare yanında davaya müdahale istemini içeren dilekçe incelenerek gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, üçüncü kişilerin davaya katılması konusunda Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 66. maddesinde ise üçüncü kişinin, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, fer'i müdahil olarak davada yer alabileceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, müdahale isteminde bulunan ... Elektronik Bilişim İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin davaya müdahalede hukuki yararının bulunduğu anlaşıldığından, davalı idare yanında MÜDAHALE İSTEMİNİN KABULÜNE, 02/10/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda davaya müdahale konusunda özel bir hüküm bulunmamakla birlikte "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde uygulanmak üzere 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na atıfta bulunulan haller arasında "üçüncü şahısların davaya katılması" konusu da sayılmıştır.
6100 sayılı Kanun'un 65. maddesinde "asli müdahale" düzenlenmiş; "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde ise, "(1) Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer’î müdahil olarak davada yer alabilir."; "Tahkikatın konusu" başlıklı 143. maddesinde, "(1)Tarafların davada ileri sürdükleri bütün iddia ve savunmalar birlikte incelenir. (2) Hâkim, muhakemeyi basitleştirmek veya kısaltmak için resen veya taraflardan birinin talebi üzerine tahkikatın her aşamasında iddia veya savunmalardan birinin veya bir kısmının diğerinden önce incelenmesine karar verebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın davalı idare tarafından temyiz edildiği, dava konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olan ve bakılan davada iptali istenilen Kurul kararı yaptığı itirazen şikayet başvurusu üzerine alınan ... Elektronik Bilişim İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından, 6100 sayılı Kanun'un 66. maddesi kapsamında davalı idare yanında davaya fer'i müdahale isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Fer'i müdahale isteminde bulunulduğunun tespitinin ardından, davanın hangi aşamasında kadar bu istemde bulunulabileceğinin tespit edilmesi zorunludur.
6100 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen 66. maddesinde, fer'i müdahilin, taraf yanında ve tarafa yardımcı olarak tanımlandığı ve ancak tahkikat sona erinceye kadar davaya katılma isteminde bulunulabileceği belirtilerek ne zamana kadar bu istemde bulunulabileceğinin açıkça hükme bağlandığı görülmektedir. İdari yargılama hukukunda 'tahkikat' evresi bulunmamakla beraber kanun hükmünün düzenleniş şekli ile 6100 sayılı Kanun'un 143. maddesinde yer alan tahkikatın konusu birlikte değerlendirildiğinde; hakim tarafından, iddia ve savunmaların birlikte incelendiği tahkikat aşamasının ilk derece yargılaması içerisinde yer aldığı, kanun yolu aşamasını kapsamadığı sonucuna varılmaktadır. Nitekim anılan Kanun'un sistematiğine bakıldığında da 'Kanun Yolları' başlıklı 'Sekizinci Kısım'da bu yolların; istinaf, temyiz ve yargılamanın yenilenmesi olduğu da açıkça hüküm altına alınmıştır.
Söz konusu 66. maddenin gerekçesinde kanun koyucu tarafından, asli müdahaleden farklı olarak tahkikat sona erinceye kadar fer'i müdahalede bulunulacağının kabul edildiği, asli müdahilin taraf olduğu ve bir dava açtığı, oysa fer'i müdahilin taraf yardımcısı olarak mevcut bir davanın içinde yer aldığının belirtildiği; hükümde arzu edilenin ilk derece yargılaması içerisinde bu istemde bulunulması olduğu, kanun yollarının bu kapsam içerisinde kalmadığı anlaşılmaktadır.
Somut uyuşmazlığa gelindiğinde; ilk derece mahkemesi sıfatıyla İdare Mahkemesince yargılama yapılıp esas hakkında karar verildikten sonra, kanun yolu olan temyiz aşamasında Danıştay Onüçüncü Dairesinden fer'i müdahale isteminde bulunulduğu görülmektedir.
Yukarıda yapılan tespitler ve 6100 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri uyarınca, kanun yolu aşamasında fer'i müdahale isteminde bulunulmasının mümkün olmadığı görüldüğünden, temyiz aşamasında yapılan bu istemin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu itibarla, müdahale isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1564
Karar No:2025/2934
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Elektronik Bilişim İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ..
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Teknoloji Sanayi Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Taşkın Erken Uyarı Sistemi (TEUS) Yazılımı" ihalesine yönelik olarak müdahil tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin 12/03/2025 tarih ve 2025/UH.II-738 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu ihalede, teklifi sınır değerin altında kalan davacıdan 12/11/2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasının talep edildiği, 09/12/2024 tarihli ihale komisyonu kararıyla ihalenin, aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunan davacı şirket üzerine bırakıldığı, müdahil şirket teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği, müdahil şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine 15/01/2025 tarih ve 2025/UH.II-189 sayılı Kurul kararı ile "önemli teklif bileşenleri belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi…" yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği, bunun üzerine ihaleyi yapan idarece 23/01/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazı ile davacıdan, anılan Kurul kararı gereğince, yeniden aşırı düşük teklif açıklamasının talep edildiği, davacı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak 05/02/2025 onay tarihli ihale komisyonu kararı ile ihalenin davacı şirket üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen müdahil şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine davacı şirketin aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine ilişkin dava konusu Kurul kararının alındığı;
İhaleye katılacaklarda birtakım kriterlerin aranmasının makul, açık, anlaşılır ve dava konusu ihale ile ulaşılmak istenen amaca uygun olduğu, bu kapsamda aranan kriterlerin ihaleye katılım konusunda bir sınırlandırma getirdiği açık olmakla birlikte, rekabet koşullarını ortadan kaldıracak ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesini zedeleyecek nitelikte olmaması gerektiği, idarenin ihaleyi kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkelerine göre gerçekleştirmek zorunda olduğu göz önüne alındığında, uyuşmazlığa konu ihaleye 6 isteklinin katıldığı, davacı şirketin 3.950.000,00-TL olan teklifinin en avantajlı teklif sayıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin teklifinin ise 9.244.949,00-TL olduğu görülmekle iki teklif arasındaki tutarın 5.294.949,00-TL olduğu, iki teklif arasındaki fark göz önüne alındığında, kamu menfaatinin dikkate alınması gerektiği, idare tarafından davacı şirketten talep edilen aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan yazıda, ihale konusu işin ayrıntıları ve maliyet kalemlerine ayrıntılı olarak yer verildiği, söz konusu açıklamada en büyük maliyet kalemleri arasında yer alan yazılım maliyetine yönelik olarak davacı şirket tarafından açıklama yapıldığı ve bu açıklamanın makul ve haklı gerekçeye dayandığı, bu haliyle davacı şirketin aşırı düşük teklif sorgulamasının amacına uygun mahiyette olduğu görüldüğünden, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında işin maliyetine ilişkin olarak yalnızca beyanda bulunduğu, tevsik edici belge sunmadığı, dolayısıyla Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79. maddesine uygun olmayan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi gerektiği yönündeki dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığınca ... tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı "Taşkın Erken Uyarı Sistemi (TEUS) Yazılımı" ihalesi gerçekleştirilmiştir.
İhaleye 6 istekli tarafından teklif verilmiş, 3 isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış, yaklaşık maliyeti 7.384.570,44-TL olarak belirlenen ihalede, davacının 3.950.000-TL olan teklifi sınır değerin altında kalmıştır.
İhale komisyonunca davacıdan, 12/11/2024 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıyla, "teklif bedeli ile ihaleye konu işin nasıl yerine getirileceği" hususunda, teklifi oluşturan bileşenleri belgelendirmek suretiyle yazılı açıklama yapılması istenilmiş, davacı şirket tarafından, özetle; "ihaleyle kurulması amaçlanan sistemin, 2017 yılında DSİ 21. Bölge sınırlarında kalan Büyük Menderes Nehri üzerinde, 2022 yılında DSİ 7. Bölge sınırları içerisinde 36 ölçüm istasyonunda kurulduğu, kendileri haricinde sahada çalışan firmaların ürünleri ile veri iletişiminin ihale öncesinde sağlandığı, Samsun Terme ilçesinde kurmuş oldukları sistem yazılımının ihaledeki isterleri fazlası ile karşıladığı, ihalede talep edilen Backend yazılımının Net Core olduğu, Fronted yazılımı değişikliğinin de hızlıca yapılabileceği, değişiklikler için zaman ve iş gücü gereksiniminin az olmasının verdikleri fiyatın düşük olmasının asıl sebebi olduğu" yönünde açıklama yapılmıştır.
Davacının aşırı düşük teklif açıklamaları ihale komisyonunca uygun bulunmuş, 09/12/2024 tarihli kararla, ihale davacının üzerinde bırakılmış, müdahil şirketin teklifi ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenmiştir.
Müdahil tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine, Kurul'un 15/01/2025 tarih ve 2025/UH.II-189 sayılı kararıyla, "önemli teklif bileşenlerinin belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasının yenilenmesi" yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
Kurul'un söz konusu kararı uyarınca, ihale komisyonunca, davacı şirkete 23/01/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıyla, "teklif bileşenlerini içeren maliyet analizinin yapılarak belgelendirilmesi" istenilmiştir.
Davacı şirket tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunarak 05/02/2025 onay tarihli ihale komisyonu kararı ile ihale yeniden davacı şirketin üzerinde bırakılmıştır.
Anılan ihale komisyonu kararında teklifi ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen müdahil şirket tarafından, ihaleye konu işin, ihale dokümanında aranan nitelikte personel çalıştırılmak suretiyle, davacı tarafından teklif edilen bedel ile yapılmasının mümkün olmayacağı, aşırı düşük teklif açıklamasının reddine karar verilmesi gerektiği yönündeki iddialarla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuştur.
Kurulun 12/03/2025 tarih ve 2025/UH.II-738 sayılı kararıyla, teklif bedeli sınır değerin altında bulunan istekliler tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79. maddesinde yer alan kural ve yöntemlere göre yapılması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında işin maliyetlerine ilişkin yalnızca beyanda bulunulduğu, herhangi bir tevsik edici belge sunulmadığı, Tebliğ'in 79. maddesine uygun olarak yapılmadığı anlaşılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiştir.
Anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38. maddesinde, "İhale komisyonu verilen teklifleri değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.
İhale komisyonu; (a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması, (b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, (c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü, gibi hususlarda yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.
Kurum, ihale konusu işin türü, niteliği ve yaklaşık maliyeti ile ihale edilme usulüne göre aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değerler ve sorgulama kriterleri belirlemeye, ihalenin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin sonuçlandırılabilmesine, ayrıca yaklaşık maliyeti 8 inci maddede öngörülen eşik değerlerin yarısına kadar olan hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde sınır değerin altında olan tekliflerin bu maddede öngörülen açıklama istenilmeksizin reddedilmesine ilişkin düzenlemeler yapmaya yetkilidir. İhale komisyonu bu maddenin uygulanmasında Kurum tarafından yapılan düzenlemeleri esas alır." kuralına yer verilmiştir.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin "Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 79. maddesinde, " 79.2. İhale ilanında ve dokümanında teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden açıklama isteneceği belirtilen hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aşağıdaki düzenlemelere göre işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. Aşırı düşük teklif açıklaması sunulması için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere uygun bir süre verilir.
79.2.2. İstekliler aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerini aşağıdaki yöntemleri kullanarak açıklayabilirler.
79.2.2.1. Üçüncü Kişilerden Alınan Fiyat Teklifleri: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin üçüncü kişilerden fiyat teklifi alınması durumunda, öncelikli olarak fiyat teklifini veren kişiyle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından ilgisine göre teklife konu mal veya hizmet için maliyet tespit tutanağı veya satış tutarı tespit tutanağı düzenlenecektir. Tutanaklar fiyat teklifinin dayanağı olarak düzenlenecek olup, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulacaktır.
(...)
79.2.2.2. Merkezi Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından Ülke Çapında Sunulan Mal ve Hizmetlere İlişkin Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin merkezi kamu kurum ve kuruluşları tarafından ülke çapında sunulan mal ve hizmetlere ilişkin fiyat tarifeleri veya istekliye verilmiş fiyat teklifleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu yöntemle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
79.2.2.3. Kamu Kurum ve Kuruluşları Tarafından İlan Edilen Fiyatlar: Teklifi oluşturan maliyet bileşenlerine ilişkin kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilan edilmiş fiyat tarifeleri açıklama yöntemi olarak kullanılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için ilan edilen fiyatların ihalenin ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
(...)
79.2.2.6. Özel veya Münhasır Hak Sahibi Kuruluşların Uyguladığı Fiyatlar: İlgili mevzuatı uyarınca, belirli mal veya hizmetlerin kamuya sunulması konusunda lehine sınırlama bulunan kuruluşların tedarikçisi oldukları mallar veya sunucusu oldukları hizmetler için uyguladıkları fiyatlar ile açıklama yapılabilir. Bu usulle yapılmış açıklamanın geçerli olabilmesi için kullanılan fiyatların ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olması zorunludur.
(...)
79.3.1. Teklifi aşırı düşük olarak tespit edildikten sonra yukarıdaki yöntemlere göre usulüne uygun açıklama yapan isteklilerin teklifleri geçerli kabul edilir. Hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle teklifler reddedilemez.
79.3.2. 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir..." kuralı yer almıştır.
Uyuşmazlığa konu ihaleye ait İdari Şartname’nin 2. maddesinde; ihale konusu işin/alımın; 1 adet yazılım geliştirme hizmeti alımı olduğu, “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25. maddesinde, “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri teklif fiyatına dahildir." (...); Özel Teknik Şartname’nin 1. maddesinde, ihaleye konu işin, “Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün DSİ Bölge Müdürlükleri tarafından kurulan Taşkın Erken Uyarı Sistemi (TEUS) istasyonlarının farklı yazılım ve veri toplama sistemlerinin yeknesaklığı sağlamak adına birleştirilip, DSİ adına tek bir Taşkın Erken Uyarı Sistemi (TEUS) yazılım haline getirilmesi ve ülke genelinde tüm Bölge Müdürlüklerinde kullanılması için Taşkın Erken Uyarı Sistemi (TEUS) yazılımının yapılmasıdır.” düzenlemesine yer verilmiştir.
Teknik Şartname’nin; 2.1. maddesinde, "Satın alınacak yazılım sözleşme imzalanmasına müteakip 240 takvim günü yazılımın hazır hale getirilmesi ayrıca 360 takvim günü sistemin işletilmesi (garanti süresi) olup, toplam süre 600 (altı yüz) takvim günüdür."; "İşletme (Garanti, Bakım ve Onarım)" başlıklı 8.12. maddesinde, "8.12.1. Sistem kullanıcı, cihaz veya süre kısıtı olmadan ücretsiz olarak Yüklenici tarafından sağlanacaktır.
(...)
8.12.5. Yazılımın işletmesi (garanti süresi) 1 yıl olup, bu süre içerisinde yüklenici 1 adet personeli kendi şirket bünyesinde istihdam edecek, bu yazılım personeli idare tarafından talep edilmesi halinde DSİ bünyesinde iş kapsamında çalıştırılacaktır. Ayrıca, programın kullanıcı arayüzüne yönelik İdare tarafından gelecek talep doğrultusunda karşılıklı mutabakat sağlanarak gerekli düzenlemeler/revizyonlar, “garanti süresi içerisinde” yüklenici tarafından bila bedel yapılacaktır.";
"Diğer hususlar" başlıklı 10. maddesinde,
10.1. Kilit Personel
10.1.1. Proje Yöneticisi (1 Kişi)
10.1.1.1.Benzer niteliklere haiz bir projede, proje yöneticisi olarak çalışmış olmak ve bunu belgelemek.
10.1.1.2. Fakültelerin dört yıllık bilgisayar mühendisliği, yazılım mühendisliği, elektrik mühendisliği, elektronik mühendisliği, elektrik ve elektronik mühendisliği ve endüstri mühendisliği bölümlerinden ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olması ve aşağıda belirtilen konularda deneyim sahibi olması ve deneyimlerini belgelemesi gereklidir.
10.1.1.3.En az 10 yıl iş deneyimine sahip olmak.
10.1.1.4.En az 5 yıllık proje yönetimi tecrübesine sahip olmak.
10.1.1.5.Projenin doğrudan muhatabı olacak ve tüm iş boyunca süreci takip ederek kuruma bilgi verecektir.
10.1.1.6.Proje hakkında raporları (haftalık ve aylık) sunarak projeyi yönlendirecektir.
10.1.2. Yazılım Uzmanı (En az 3 Kişi)
10.1.2.1.Fakültelerin dört yıllık bilgisayar mühendisliği, yazılım mühendisliği, elektrik mühendisliği, elektronik mühendisliği, elektrik ve elektronik mühendisliği ve endüstri mühendisliği bölümlerinden ya da bunlara denkliği Yükseköğretim Kurulunca kabul edilmiş yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olması ve aşağıda belirtilen konularda deneyim sahibi olması ve deneyimlerini belgelemesi gereklidir.
10.1.2.1.1. En az 5 yıllık mesleki deneyime sahip olmak,
10.1.2.1.2. C# programlama dilleri üzerinden kod geliştirmiş olmak, (şirketten alacağı iş deneyim belgesi)
10.1.2.1.3. Çok katmanlı yazılım geliştirme konusunda tecrübeli olmak, (şirketten alacağı iş deneyim belgesi)
10.1.2.1.4. Entity Framework, LLBLGen gibi ORM araçları konusunda deneyimli olmak,
(şirketten alacağı iş deneyim belgesi)
10.1.2.1.5. ASP .NET Core, Jquery, AJAX, Restful ve WebApi teknolojileri konusunda
deneyimli olmak, (şirketten alacağı iş deneyim belgesi)
10.1.2.1.6. Angular ön yüz teknolojileri konusunda bilgi ve deneyim sahibi olmak, (şirketten alacağı iş deneyim belgesi)
10.1.2.1.7. PostgreSQL ve PostGIS veri tabanı yönetim sistemleri ile çalışmış olmak, (şirketten alacağı iş deneyim belgesi)" düzenlemeleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden, teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak yapacakları açıklamada, sorgulamaya konu iş/iş kalemlerine ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerektiği, bu kapsamda Kamu İhale Genel Tebliği'nin 79.2.2. maddesinde yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılabileceği, anılan maddede yer alan yöntemlerle açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmaması halinde Tebliğ'in 79.3.2. maddesi uyarınca, gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden, ihaleye konu yazılımın hazır hale getirilme süresinin 240, sistemin işletilmesi/garanti süresinin ise 360 takvim günü olduğu, yazılımın geliştirilmesi süresi içinde Teknik Şartname'de belirtilen nitelikteki 1 proje yöneticisi ve en az 3 yazılım uzmanının istihdam edilmesinin, garanti süresi olarak belirlenen 360 günde ise 1 yazılım personelinin istihdam edilmesinin zorunlu olduğu, sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin teklif fiyatına dahil olduğu, gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiğinin kabul edildiği görülmektedir.
İhale komisyonunca, davacı şirkete 23/01/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderilen yazıda, Kurul'un 15/01/2025 tarih ve 2025/UH.II-189 sayılı kararının gereği olarak,
- Özel Teknik Şartnamenin 10. maddesinde belirtilen her bir personelin, işin toplam süresi boyunca ne kadar süre ile çalıştırılacağı ve bunlarla ilgili giderler,
- İdari Şartnamenin 25. maddesinde yer alan “Teklif fiyata dahil giderler”
- İşin muhtevasına dair diğer giderlere ilişkin teklif bileşenlerini içeren maliyet analizinin yapılarak belgelendirilmesi ve 29/01/2025 tarihi mesai bitimine kadar idarelerine gönderilmesi, aksi takdirde tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılacağı belirtilmiştir.
Davacı şirket tarafından idareye sunulan aşırı düşük teklif açıklama yazısında “… Elimizde halihazırda mevcut bulunan yazılım üzerine yapılacak eklemeler için, işin süresi şartnamede her ne kadar 600 takvim günü olarak belirtilmiş olsa da, tarafımızdan işin bitimi 180 gün olarak hesaplanmıştır. 180 gün içinde, bir personelin elimizde mevcut bulunan yazılımı geliştirmeye ayıracağı zaman 432 saat, toplam personelin ayıracağı zaman ise 1728 saattir. Bu işlerin yapılması için belirlenen 3 adet yazılım personeli ve 1 adet idari personel açısından dağılımı ile diğer gider kalemleri aşağıda açıklanmıştır. Hesaplama tablosunu yazılı olarak açıklaması; Proje Yöneticisi Brüt Maaş: 119.250 TL, Yazılımcı Brüt Maaş: 92.750 TL, Yazılımcı Brüt Maaş: 92.750 TL, Yazılımcı Brüt Maaş: 92.750 TL üzerinden hesaplama yapılarak bu iş için her ay mesai yapacak personelin saatlik ücreti hesaplanmıştır. Üzerine otel, yemek, demirbaş, yönetim giderleri, ulaşım, yakıt vs gibi muhtelif giderler de eklenerek onların da bu iş için saat başı maliyeti hesaplanmıştır. Sözleşme aşamasında ödenecek olan karar pulu, sözleşme damga vergisi ve kik payı eklenerek toplam maliyetimiz oluşturulmuştur. Tüm hesaplamalar her bir personelin, bir ay içinde 72 saat bu işe mesai vererek, toplam bir ayda 288 saat iş gücü harcanıp, öngördüğümüz 6 aylık süre sonunda, her bir personel 432 saat mesai vererek, 1728 saatte işi bitirmeyi planlamaktayız. Bununla beraber karar pulu ve sözleşme damga vergisi olarak beyan ettiğimiz masraflarımız, sözleşme aşamasına gelindiğinde vergi, resim, harç istisnası belgesi alarak ödenmeyecektir. Yazılım geliştirme işi için toplam giderimiz 2.299.889,78 TL olarak görülmekte olup geçmişte yapmış olduğumuz önemli projelerinde tecrübe ve deneyi ve işbitirmelere sahibiz. Dikkatinizi çekmek istediğimiz bir diğer husus da ihale katılımcıları arasında bu işin DSİ isterlerine uygun olarak yapan tek firma olmamızdır. Şikayetçi firmanın TEUS konusunda herhangi bir deneyimi olmadığı gibi yazılım konusunda da hiçbir deneyimi bulunmamaktadır. Tüm bu açıklamalarımızın Başkanlığınızca kabul edilerek ihalenin uhdemizde bırakılmasını arz ederiz." açıklamalarına yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere, davacı şirket tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, işin süresinden önce, 180 günde bitirileceği belirtilerek, 3 yazılım uzmanı ve 1 proje yöneticisi personel için 180 günlük, saat maliyeti, otel-yemek-diğer, ortak gider payı ile ihale karar pulu, sözleşme damga vergisi, KİK payına yer verilen tabloda, maliyete ilişkin beyanlarda bulunulduğu, beyan edilen bu maliyetlere ilişkin tevsik edici herhangi bir belge sunulmadığı, yazılımın işletmeye alınmasından itibaren 360 gün süresince istihdam edilmesi gereken 1 yazılım uzmanı için herhangi bir maliyet belirlenmediği, garanti süresine ilişkin hiçbir maliyete yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, açıklama talebine konu edilen önemli bileşenlere ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.2.2. ve 79.3.2. maddesinde sayılan açıklama yöntemlerine uygun belge ve dayanakların sunulmadığı, özellikle yazılımın işletmeye alınmasından itibaren 360 gün süresince istihdam edilmesi gereken 1 yazılım uzmanı için herhangi bir maliyet belirlenmediği ve garanti süresine ilişkin hiçbir maliyete yer verilmediği anlaşıldığından, davacının aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVANIN REDDİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5. Davalı idarece yapılan ...-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
6. Müdahil tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak müdahile verilmesine,
7. İlk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya, temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL temyiz yürütmeyi durdurma harcının davalı idareye istemleri halinde iadesine,
8. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara ve müdahile iadesine,
9. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
10. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 02/10/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden, dava konusu Kurul kararıyla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında işin maliyetlerine ilişkin yalnızca beyanda bulunulduğu, herhangi bir tevsik edici belge sunulmadığı, Tebliğ'in 79. maddesine uygun olarak yapılmadığı anlaşılan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği; İdare Mahkemesince "davacı şirket tarafından açıklama yapıldığı ve bu açıklamanın makul ve haklı gerekçeye dayandığı, bu haliyle davacı şirketin aşırı düşük teklif sorgulamasının amacına uygun mahiyette olduğu" gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin "Hizmet alımı ihalelerinde sınır değer tespiti ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi" başlıklı 79.3.2. maddesinde," 79.2.2 nci maddede yer alan yöntemlerden herhangi biri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda, istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle, ilgili mevzuatına göre ihale tarihinden önceki son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer bilgi ve belgeler kullanılarak da açıklama yapılabilir..." kuralı yer almaktadır.
Davacı tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında; işlerin yapılması için belirlenen 3 adet yazılım personeli ve 1 adet idari personel için saatlik ücret ile ihale karar pulu, sözleşme damga vergisi ve KİK payına ilişkin açıklama yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.3.2. maddesi uyarınca belge sunulmaksızın da açıklama yapılabileceği gözetilerek; ihale dokümanı çerçevesinde davacı tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olup olmadığının incelenmesi gerekirken, tevsik edici herhangi bir belge sunulmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararının belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.