T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1766
Karar No:2025/3080
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediyesi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : 1- ...2- ... ...
49- ... 50- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Uşak Belediyesince 15-16-17 Ocak 2025 tarihlerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle gerçekleştirilen 51 adet taksi plakasının 10 yıllığına kiralanmasına ilişkin ihalenin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; 2886 sayılı Kanun'a tabi ihalelerde, ihale ve ilan usulünün muhammen bedele göre tespit edileceği, somut olayda, birden fazla aracın toplu olarak kiralanmasına yönelik ihale ve ilan usulü belirlenirken araçların toplam tahmini bedeline istinaden açık ihale usulü ve aynı ihale ilan usulünün uygulanmasının anılan Kanun'un lafzına ve amacına uygun olmayan bir sonuç ortaya çıkaracağı, dava konusu uyuşmazlıkta 51 adet taksi plakasının ihaleye çıkıldığı tarih itibarıyla toplam muhammen bedelin KDV hariç (1.250.000,00x31=38.750.000,00-TL) + (1.600.000,00x20=32.000.000,00-TL)=70.750.000,00-TL olduğundan bu miktar üzerinden ihale ve ilan usulünün belirlenmesinin gerektiği;
İhaleye ilişkin ilan ve şartnamede, ihale konusu işin 51 adet ticari taksi plakasının 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 10 yıl süreliğine kiralanmasına yönelik olduğunun belirtildiği, 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesine göre her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilecek tutarı (ilan tarihinde yürürlükte olan 2024 yılı için: 9.620.000,00-TL) geçmeyen ihalelerin açık teklif usulüyle yapılabileceği, muhammen bedeli KDV hariç 70.750.000,00-TL olan uyuşmazlık konusu ihalenin ise "açık teklif usulüyle" yapılamayacağı anlaşıldığından ihalenin usule uygun olarak yapılmadığı;
Yine, dosya kapsamında davalı idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden ihale ilanlarının 28/12/2024 tarihinde yerel gazetede ve 30/12/2024 tarihinde ise yerel internet haber sitesinde yapıldığı, her yıl yayımlanan Genel Bütçe Kanunu ekinde yer alan i-cetvelinde, 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca yapılacak ilanlara ilişkin parasal sınırlar belirlenmiş olup, dava konusu ihalede toplam muhammen bedel KDV hariç 70.750.000,00-TL olduğundan, anılan Kanun'un 17. maddesine göre ihalenin yapılacağı yerde çıkan gazetelerde en az bir gün aralıkla yayımlanmak suretiyle iki defa duyurulması, gazete ve internet haber sitesi ile yapılacak ilk ilan ile ihale günü arası 10 günden, son ilan ile ihale günü arası 5 günden az olamayacağı, bu ilanlardan başka ihale tarihinden en az on gün önce bir defa da diğer şehirlerde ilan edilmesi ve ihale tarihinden en az 10 gün önce bir defa da Resmî Gazete'de ilan edilmesi gerektiği halde, yerel gazetede bir kez ve yerel internet haber sitesinde bir kez ilan edilmekle yetinildiği ve gerekli ilanların yapılmadığı, bu itibarla, davalı idarece gerçekleştirilen ilanların tahmini bedel miktarı dikkate alınarak 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesinde yer alan ilan şartlarını sağlamadığı ve usule uygun ilan edilmediği görüldüğünden, dava konusu işlemin bu yönüyle de hukuka aykırı olduğu;
Bununla birlikte, Mahkemelerinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, 10 adet taksi plakasının 10 yıllığına kiralanmasına ilişkin işbu dava konusu ihalenin dayanağı olan... tarih ve ... sayılı Uşak Belediyesi Meclis Kararının iptaline karar verildiği, uyuşmazlık konusu ihalenin 10 adet taksi plakasının 10 yıllığına kiralanmasına ilişkin kısmının bu bakımdan dayanaksız kaldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Uşak Belediyesi Ticari Taksilerin Çalışma Usul ve Esasları Yönetmeliği'nde, "... üç adet taksiden az olan yerlere durak verilemez, bu sayıdan daha az sayıya düşmesi durumunda durak iptal edilerek başka bir durak ile birleşir. ..." düzenlemesi yer aldığından mevcut durumda üç taksinin altına düşen duraklara ilave yapılarak taksi duraklarının kapatılmasının önünde geçilmesi amacıyla hareket edildiği, bu sayının on adet olarak belirlendiği, bunun yanında, komisyon raporları ve belediye meclis kararları çerçevesinde ihtiyaç bulunan bölgeler açısından da taksi durakları belirlenerek taksi plakası ihalesi yapılması hususunda kararlar alındığı, taksi plakası sahibi olan davacıların müşteri potansiyelinin tamamını karşılayamadıkları halde yeni taksilerin sisteme girmesini engelleyerek avantaj sağlama amacında oldukları ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
Uşak Belediyesince 15-16-17 Ocak 2025 tarihlerinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulüyle 51 adet taksi plakasının 10 yıllığına kiralanmasına ilişkin ihale gerçekleştirilmiştir.
Bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 1. maddesinde, "Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür. (...)"; "İlkeler" başlıklı 2. maddesinde, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır. (...)"; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasında:
Tahmin edilen bedel: İhale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini,
Uygun bedel: Artırmalarda, tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere, teklif edilen bedellerin en yükseğini; eksiltmelerde tahmin edilen bedeli geçmemek üzere, teklif edilen bedellerin tercihe layık görülenini, bedel tahmini yapılamayan ihalelerde teklif edilen bedellerin uygun görülenini,
Şartname: Yapılacak işlerin genel, özel, teknik ve idari esas ve usullerini gösteren belge veya belgeleri,
Sözleşme: İdare ile müteahhit veya müşteri arasında yapılan yazılı anlaşmayı, ifade eder."; "Şartnameler" başlıklı 7. maddesinde, "İhale konusu işlerin her türlü özelliğini belirten şartname ve varsa ekleri idarelerce hazırlanır. Bu şartnamelerde işin mahiyetine göre konulacak özel ve teknik şartlardan başka genel olarak aşağıdaki hususların da gösterilmesi zorunludur: a) İşin niteliği, nevi ve miktarı, b) Taşınmaz malların satışı, kiraya verilmesi, trampa edilmesi ve üzerlerinde mülkiyetin gayri ayni hak tesisinde tapu kayıtlarına göre yeri, sınırı, yüzölçümü, varsa pafta, ada ve parsel numarası ve durumu, c) Tahmin edilen bedeli, geçici teminat miktarı ve kesin teminata ait şartlar, (...)"; "Tahmin edilen bedelin tespiti" başlıklı 9. maddesinde, "Tahmin edilen bedel, idarelerce tespit edilir veya ettirilir. İşin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Tahmin edilen bedel, bunun dayanaklarının da eklendiği bir hesap tutanağında gösterilir ve asıl evrak arasında saklanır. Bu bedel gerektiğinde ihale komisyonlarınca tahkik ettirilir. (...)";
"İhalenin ilanı" başlıklı 17. maddesinde, "İhale konusu olan işler aşağıdaki esas ve usullere göre isteklilere ilan yoluyla duyurulur:
1. İhalenin yapılacağı yerdeki ilanlar:
a) İhaleler, ihalenin yapılacağı yerde çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesinde duyurulur. Gazete ve internet haber sitesi ile yapılacak ilk ilan ile ihale günü arası 10 günden, son ilan ile ihale günü arası 5 günden az olamaz.
b) Gazete çıkmayan veya internet haber sitesi yönetimi bulunmayan yerlerdeki ihalelerin ilanı, bu fıkranın (a) bendinde yer alan süreler içinde Basın İlân Kurumu İlan Portalında yayınlanır.
2. Diğer şehirlerde yapılacak ilanlar: Tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile belirlenecek miktarı aşan ihale konusu işler (1) numaralı fıkraya göre yapılacak ilanlardan başka, bir internet haber sitesi ve trajı göz önüne alınarak ili Basın-İlan Kurumunca tespit olunacak günlük gazetelerden birinde, ihale tarihinden an az 10 gün önce birer defa daha ilan edilir.
3. Resmi Gazete ile yapılacak ilanlar: Tahmin edilen bedeli (2) numaralı fıkra uyarınca belirlenecek miktarın üç katını aşan ihale konusu işler, ihale tarihinden en az 10 gün önce bir defa da Resmi Gazete'de ilan edilir.
";
"İlanlarda bulunması zorunlu hususlar" başlıklı 18. maddesinde, "İlanlarda aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur. a) İhale konusu olan işin niteliği, yeri ve miktarı, (...) d) Varsa tahmin edilen bedel ve geçici teminat miktarı, (...)
";
"Geçici teminat" başlıklı 25. maddesinde, "İsteklilerden, ihale konusu olan işin tahmin edilen bedelinin %3'ü oranında geçici teminat alınır. 10. madde uyarınca yapılacak ihalelerde geçici teminat teklif edilen bedelin, tasfiye idaresince yapılan taşınır mal satışlarında ise satışa esas bedelin %3'ünden az olamaz. Pazarlık usulü ile yapılacak ihalelerde, geçici teminat alıp almamakta idareler serbesttir.
" kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdare Mahkemesince, dava konusu ihalede muhammen bedelin KDV hariç (1.250.000,00x31=38.750.000,00-TL)+(1.600.000,00x20=32.000.000,00-TL)=70.750.000,00-TL olarak esas alınması gerektiği değerlendirmesi yapılarak, açık teklif ile ihaleye çıkılmasının ve ihale ilanının usule aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Bu bağlamda, 2886 sayılı Kanun'a göre gerçekleştirilen ihalelerde tahmin edilen (muhammen) bedelin belirlenmesinde hangi miktarın esas alınarak belirlenmesi gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Tahmin edilen bedel 2886 sayılı Kanun'da tanımlandığı haliyle, ihale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini ifade etmekte olup tahmin edilen bedel ihaleye çıkılmadan önce ihaleyi gerçekleştiren idarelerce tespit edilir veya ettirilir, tespit işlemi yapılırken de işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur. Belirlenen tahmin edilen bedele, ihale konusu işlerin her türlü özelliğini belirtmek üzere hazırlanan şartnamelerde ve ihalelere ilişkin olarak yayınlanan ilanlarda yer verilir.
İdareler 2886 sayılı Kanun'da yer alan ihalede açıklık, rekabetin sağlanması ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkeleri uyarınca, ihale usul ve esaslarına göre ihaleyi gerçekleştirmek zorunda olup, ihalede açıklık ve yeterli rekabet ortamının sağlanamaması durumunda, ihalenin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen ilke ve kurallara aykırı olacağı kuşkusuzdur.
Tahmin edilen (muhammen) bedel, ihale konusu işin ihale usulünün (açık teklif, kapalı teklif ve pazarlık usulü) ve ihale ilanının yayınlanması usulünün (ihalenin yapılacağı yerde yapılan ilanlar dışında diğer şehirlerde ve/veya Resmî Gazete'de de ilan yapılıp yapılmayacağı) tespiti yanında, ihalelerde geçici teminat ile kesin teminat tutarının belirlenmesine de etki etmektedir.
2886 sayılı Kanun'da plaka ihalelerinde tahmin edilen bedelin ihaleye konu tüm plakalar için mi yoksa her bir plaka için mi belirlenen bir bedel olması gerektiğine ilişkin Kanun'da açık bir düzenleme bulunmamaktadır.
Tahmin edilen bedelin bir plaka üzerinden belirlenmesi, geçici teminat ve kesin teminatın da bu bedel üzerinden belirleneceği dikkate alındığında ihalelere katılımı ve rekabeti artırabilecektir. Aksi halde 1.250.000,00-TL muhammen bedel belirlenen uyuşmazlık konusu taksi plakaları için %3 geçici teminat (1.250.000,00-TL x %3= 37.500,00-TL) ödeyerek tek bir plaka için ihaleye katılabilecek bir istekli, ihale konusu plakaların toplam bedeli olan 70.750.000,00-TL üzerinden geçici teminat yatırması gerektiği varsayımında (70.750.000,00-TL x %3= 2.122.500,00-TL) ödemek zorunda kalacak olup, bu bedel ihaleye katılımı ve rekabeti olumsuz yönde etkileyecektir.
Bu durumda, İdare Mahkemesince, ihale konusu edilen 51 adet ticari taksi plakasının toplam ihale bedeli üzerinden muhammen bedel belirlenmesi nedeniyle ihalenin kapalı teklif usulüyle yapılması ve ihale ilanının 2886 sayılı Kanun'un 17. maddesine göre ihalenin yapılacağı yerde çıkan gazetelerde en az bir gün aralıkla yayımlanmak suretiyle iki defa duyurulması, gazete ve internet haber sitesi ile yapılacak ilk ilan ile ihale günü arası 10 günden, son ilan ile ihale günü arası 5 günden az olamayacağı, bu ilanlardan başka ihale tarihinden en az on gün önce bir defa da diğer şehirlerde ilan edilmesi ve ihale tarihinden en az 10 gün önce bir defa da Resmî Gazete'de ilan edilmesi gerektiği halde, ihalenin açık ihale usulüyle gerçekleştirildiği ve yalnızca yerel gazetede bir kez ve yerel internet haber sitesinde bir kez ilan yapıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, ihalede katılımı artırmak ve rekabeti sağlamak amacıyla muhammen bedelin ihale konusu olan toplam plaka bedeli yerine bir adet plaka bedeli üzerinden belirlenmesi gerektiği, bu bağlamda, davalı idarece bir plaka üzerinden belirlenen muhammen bedele göre açık teklif usulüyle gerçekleştirilen ihalenin mevzuatta öngörülen usule uygun olduğu, yine, ihale ilanının yerel gazetede bir kez ve yerel internet haber sitesinde bir kez ilan edilmesinin yeterli olduğu sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlık konusu ihale işleminin dayanağı olan ...tarih ve ...sayılı Uşak Belediyesi Meclis kararının iptaline karar verildiği görüldüğünden, dayanaksız kalan ihale işleminde bu nedenle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu ihalede hukuka uygunluk, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.