T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1870
Karar No:2025/2876
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Entegre Tesis İnşaat Turizm Temizlik Sanayi
ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun İl Sağlık Müdürlüğünce 28/02/2025 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “24 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 09/04/2025 tarih ve 2025/UH.II-894 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu Kurul kararının, davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunda ileri sürdüğü 1. iddia yönünden;
İncelemeye konu ihalede, yemeğin pişirilmesi işinin sağlık tesisi mutfağında yapılacağı ancak İdari Şartname’nin 48’inci maddesinde belirtilen öngörülemeyen durumların oluşması halinde yedek bir mutfak temini kapsamında Giresun ili sınırları içerisinde bir mutfakla yapılmış sözleşmenin idareye sunulmasının istendiği, işin niteliği gereği söz konusu hizmetin kesintisiz bir şekilde devam etmesi gerektiği, ayrıca yemek üretimi gerçekleştirilen yerlerde firmaların gıda güvenliği önlemlerinden taviz vermemelerinin beklendiği, bunun için alınması gereken başlıca tedbirin ise hijyen tedbirleri olduğu, ihale konusu hizmetin de yemek alımı hizmeti olduğu, bu noktada idarece yapılan düzenleme ile mutfak ve gıda güvenliğinin amaçlandığı, bu kapsamda yapılan analiz raporlarının ihale ilan tarihinden geriye dönük olacak şekilde sunulması talebinin anılan amacı gerçekleştirmeye ilişkin olduğu, ayrıca düzenlemenin idare tarafından çalışır vaziyette bir mutfak istenildiğini de gösterdiği, söz konusu mutfak ile ilgili talep edilen belgelerin idare ile yapılacak sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde yüklenici tarafından idareye teslim edileceğinin belirtildiği, dolayısıyla anılan hususların ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, söz konusu düzenlemenin teklif verilmesine engelleyici nitelikte bulunmadığı, bu itibarla davacının anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varıldığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunda ileri sürdüğü 2. iddia yönünden;
Dava konusu ihalenin kapsamının, 24 aylık malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmetleri alımı işi olduğu, Tebliğ’de sayılan personel çalıştırılmasına dayalı işlerden olmadığı, dolayısıyla mevzuatta personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işlerine özgü düzenlemelere tabi olmadığı, Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78’inci maddesi başlığının "Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler" şeklinde belirlendiği, bu başlık altındaki 78.1.1’inci maddesinde ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımının tanımına yer verildiği, sistematik yorum yöntemine göre bu madde kapsamındaki bütün kurallar birlikte incelendiğinde, 78.28’inci maddede yer alan, isteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanunu'nda belirtilen asgarî orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tâbi olacağı ücret grubunun idarî şartnamenin ilgili maddesinde belirtilerek bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacağına ilişkin kuralın "personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları"na ilişkin olduğu, itirazen şikayete konu ihalenin ise, aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılması öngörülen ihale kapsamında olduğu, söz konusu iş kapsamında İş Kanunu ile belirlenen asgarî oranda engelli işçinin çalıştırılmasının kanunî bir yükümlülük olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tâbi olacağı ücret grubunun İdari Şartname’nin ilgili maddesinde belirtilmesine ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılmasına yönelik açıklamaların personel çalıştırılmasına dayalı ihaleler bakımından geçerli olduğu, ihale konusu işin ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesi olmadığı, bu tür ihalelerde İdarî Şartname'de engelli işçi sayısının belirlenmesi gerektiğine yönelik olarak mevzuatta bir kuralın yer almadığı anlaşıldığından davacının söz konusu iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varıldığı;
Davacı şirketin itirazen şikayet başvurusunda ileri sürdüğü 3. iddia yönünden;
İdarece tam zamanlı işçilikler için “a1” katsayısının ve malzeme ile diğer hizmetler için “b3” katsayısının belirlendiği, ihalede işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde katsayıların toplamının bire eşit olarak belirlendiği ve ihale dokümanında gösterildiği, ayrıca "b1" katsayısının (akaryakıtın ağırlık oranı) belirlenmediği, işin asli unsurunu oluşturmayan ve başvuru sahibinin iddiasında yer verilen yemeklerin taşınmasında kullanılacak araca ait akaryakıt gibi tali giderlerin söz konusu olduğu, bu nitelikteki tali giderler için idarece maliyetin ortaya konulması halinde, bu giderlerin ağırlık oranını temsil etmek üzere "b1" katsayısının belirlenmesi mümkün olduğu gibi bu giderlerin işin niteliğine uygun olarak belirlenmiş olan asli unsurlar kapsamında olduğunun da kabul edilebileceği, mevcut ihalede fiyat farkına ilişkin "b3" katsayısına ilişkin oran içerisinde söz konusu tali giderlerin de yer aldığının kabulü gerektiği;
Bu kapsamda başvuruya konu ihalenin malzeme dahil yemek hizmet alımı olduğu, işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak işçilikler için "a1" katsayısının, yemek hizmetinde gerekli malzemeler için "b3" katsayısının belirlendiği, tali gider niteliğinde olan diğer hizmet giderlerine yönelik de "b3" katsayısı kapsamında belirleme yapıldığı, diğer bir ifadeyle idarece işçilik dışındaki diğer bütün girdiler için "b3" katsayısı belirlendiğinden malzemeli yemek hizmet alımı olarak gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede ayrıca "b1" katsayısı belirlenmeksizin bu nitelikte giderlerin "b3" katsayısı kapsamında değerlendirilmesinde mevzuata aykırılığın bulunmadığı anlaşıldığından, davacının anılan iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, uyuşmazlığa konu ihalede doküman düzenlemeleriyle rekabetin sınırlandırıldığı, yeterlik kriteri olmayan belgelerle yeterlik denetimi yapıldığı, şartname düzenlemelerinin ölçülülük ilkelerine aykırı olduğu, Mahkeme kararının gerekçesiz olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyize konu kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Giresun İl Sağlık Müdürlüğünce 28/02/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "24 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı" ihalesi 29/01/2025 tarihinde ilan edilmiştir.
İhaleye ilişkin İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinde; “…2- Müdürlüğümüze bağlı sağlık tesisleri olan Prof. Dr. A. İlhan Özdemir Devlet Hastanesi, Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi, Dr. Ali Menekşe Göğüs Hastalıkları Hastanesi ve Bulancak Devlet Hastanesi kendi bünyesindeki mutfağında yangın, su basması, ariza ve buna benzer yemek çıkartmaya engel beklenmedik bir durum oluşması ihtimaline karşı, hizmetin aksamadan yürümesini sağlamak amacıyla, yüklenici;
a) Giresun ili sınırları içerisinde bir mutfakla yapmış olduğu sözleşmeyi, sözleşme imzalanan mutfağa ait ihale ilan tarihinden önce geçerli olan İşletme Kayıt Belgesini sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır.
b) Sözleşme imzalanan mutfağa ait ihale ilan tarihinden önce geçerli Kapasite raporunu (Günlük en az 2000 Kişilik Üretim Kapasitesine Sahip Kapasite çeşitliliği olarak Hazır Yemek üretim, Kahvaltı, Diyet yemek, Diyet Kahvaltı, Ara Oğün, Çocuk Menü, Çocuk Kahvaltı, Çocuk Ara Öğün, Tatlı Üretimi) sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır.
c) Yemek Fabrikasına ait İhale ilan tarihinden önce alınmış TS 8985 sayılı İş yerleriyemek fabrikaları- toplu yemek mutfakları ve yemek servisleri- genel kurallar standardına uygun TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 13075 iş Yerleri Gıda Maddeleri Taşma Hizmetleri Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren İş Yeri TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 6914 İş Yerleri - Gıda Maddeleri İmal Eden, Hazırlayan, Depolayan ve Satan Yerler için Genel Kurallar TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 13027 gıda imal yeri sosyal tesisleri, işletmenin çevresi, yakıt depoları ve sistemleri, aydınlatma ve ısıtma sistemi, depolama yerleri, üretimde kullanılan alet ve donanımlar, çalışanlar ile ilgili dezenfeksiyon ve sterilizasyon kuralları TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 9433 İş yerleri - Hızlı yemek servisi yapan yerler TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TSE den alınmış TSE Sürdürebilir Güvenli Üretim Belgesini, TSE den alınmış TS 13811 Hijyen ve Sanitasyon Yönetim Sistemi Belgesini sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır.
d) Resmi bir laboratuvardan ihale ilan tarihinden önce farklı aylardan alınmış 3 (Üç) adet Et Yemeği Analizi, 3 (Üç) adet Balık Yemeği analizi, 3 (Üç) adet Tavuk Yemeği analizi, 3 (Üç) adet Çorba analizi 3 (Üç) adet Yoğurt analizi, 3 (Üç) adet 200 ml Tetra pak süt analizi, 3 (Üç) adet Kahvaltılık Peynir analiz, 1 (Bir) adet Yemeklik Tuz analizi, 1 (Bir) adet Ayçiçek Yağ analizi, 1 (Bir) adet Tatlı analiz raporunu/raporlarını sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır…” düzenlemesi yer almaktadır.
Davacı tarafından, İdari Şartname’nin “Diğer hususlar” başlıklı 48’inci maddesinde yükleniciden istenilen Giresun ili sınırları içerisindeki mutfak için getirilen şartlarla anılan mutfağın ihale ilan tarihinden önce kurulmuş olan ve ihale ilan tarihinden önce geçerli olan İşletme Kayıt Belgesi, kapasite raporun (günlük en az 2000 kişilik üretim kapasitesine sahip kapasite çeşitliliği olarak hazır yemek üretim, kahvaltı, diyet yemek, diyet kahvaltı, ara öğün, çocuk menü, çocuk kahvaltı, çocuk ara öğün, tatlı üretimi) TS 8985 sayılı “İş yerleri- yemek fabrikaları- toplu yemek mutfakları ve yemek servisleri- genel kurallar standardına uygun” TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi, TS 13075 “İş Yerleri Gıda Maddeleri Taşma Hizmetleri Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren İş Yeri” TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi, TS 6914 “İş Yerleri - Gıda Maddeleri İmal Eden, Hazırlayan, Depolayan ve Satan Yerler için Genel Kurallar” TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi, TS 13027 “gıda imal yeri sosyal tesisleri, işletmenin çevresi, yakıt depoları ve sistemleri, aydınlatma ve ısıtma sistemi, depolama yerleri, üretimde kullanılan alet ve donanımlar, çalışanlar ile ilgili dezenfeksiyon ve sterilizasyon kuralları” TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi, TS 9433 “İş yerleri - Hızlı yemek servisi yapan yerler” TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi, TSE den alınmış TSE Sürdürebilir Güvenli Üretim Belgesi, TSE'den alınmış TS 13811 Hijyen ve Sanitasyon Yönetim Sistemi Belgesine ilişkin olarak İhale İlan tarihinden önce olmasının şart koşulmasının ihaleye katılarak ihale üzerinde kalan isteklinin belirlenen niteliklere haiz bir mutfak kurmasını fiilen imkansız hale getirdiği, kendilerinin ihaleye katılımda belirlenen tüm yeterlik kriterlerine haiz olmalarına rağmen anılan maddede belirtilen “İhale İlan Tarihinden Önce” şartı ile getirilen ek yeterlik kriterleri nedeniyle ihaleye katılımının engellenerek hak kaybına uğradıkları, kaldı ki ihale dokümanı düzenlemeleri uyarınca hizmetin idare mutfağı kullanılarak yerine getirileceği ve anılan kriterlere haiz mutfağın idare bünyesindeki mutfağında yangın, su basması, arıza ve buna benzer yemek çıkartmaya engel beklenmedik bir durum oluşması ihtimaline karşı istendiği, söz konusu belgelerin ihale ilan tarihinden önce alınmış/ ihale ilan tarihinden önce farklı aylardan alınmış olması şartının İdari Şartname’nin 7’nci maddesi kapsamında yeterlik kriteri olarak belirlenmese de, ilgili düzenlemenin işin yürütülmesi sırasında gerçekleşmesi kesin olmayan bir duruma ilişkin olduğu ve söz konusu düzenleme ile isteklilere yeterlik kriteri niteliğinde bir yükümlülük getirildiği, ilgili belgenin ilan tarihinden önce düzenlenme şartı olmadan istenilmesi durumunda da aynı amacın gerçekleştirilebileceği, bu açıdan itiraza konu düzenlemenin rekabeti engellediği ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel İlkeler” başlıklı 5’inci maddesine aykırılık taşıdığı, İhale dokümanı düzenlemelerinde nitelik ve nicelikleri idarece belirlenen 5 (beş) farklı ücret grubunda (asgari ücretin %10’u, %40’ı, %60’ı, %70’i ve %80’i fazlası oranında) toplam 102 personelin çalıştırılacağının düzenlendiği, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.28’inci maddesinde yer verilen düzenleme uyarınca isteklilerin aynı il sınırları içerisinde birden fazla iş yerinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, ihale dokümanında aynı il bazında elli veya daha fazla işçi çalıştırılmasının öngörüldüğü ihalelerde 4857 sayılı İş Kanunu’nda belirtilen asgari orana uyulmak kaydıyla idarece tespit edilen engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubunun idari şartnamenin ilgili maddesinde belirtileceği ve bu işçiler için birim fiyat teklif cetvelinde ayrı satır açılacağının belirtildiği, fakat itirazen şikayete konu ihalede idarece engelli işçi sayısı ile bu işçilerin tabi olacağı ücret grubunun belirtilmediği bu durumun teklifin esasına etkili asli unsur olan işçilik maliyeti açısından teklif vermede ve teklif değerlendirmede eşitlik ilkesinin zedelenmesine yol açacağı, dolayısıyla idarece yapılan düzenlemelerin mevzuata aykırı olduğu, Teknik Şartname’nin “Hizmetin İfa Şekli” başlıklı 3’üncü maddesinde taşıma işinin yüklenici tarafından yapılacağının hüküm altına alındığı, Tebliğ açıklamaları uyarınca malzemeli yemek hizmeti alımı ihalelerinde taşıma söz konusu olması durumunda bu kapsamda kullanılan akaryakıt girdisine ilişkin katsayısının (b1) asli unsur olarak belirlenmesi gerekirken, İdari Şartname'nin "Fiyat farkı" başlıklı 46'ncı maddesinde ve Sözleşme Tasarısı’nın 14.2. maddesinde b1 katsayısının belirlenmediği, söz konusu düzenlemelerin Kamu İhale Genel Tebliği'nin "Hizmet alımlarında fiyat farkı" başlıklı 81'inci maddesine aykırı olduğu iddialarıyla yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin 09/04/2025 tarih ve 2025/UH.II-894 sayılı Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur." kuralına, 56. maddesinin ikinci fıkrasında, "Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler." kuralına yer verilmiştir.
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler" başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez."; "Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler" başlıklı 30. maddesinde, "(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez."; "Kalite ve standarda ilişkin belgeler" başlıklı 42. maddesinin birini fıkrasında, "İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir." kuralları yer almaktadır.
Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74. maddesinde, “74.1. İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesi, 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğine aykırılık teşkil edecektir.
74.2. İdarece kalite ve standarda ilişkin belge istenmesi durumunda, standarda ilişkin tanıma (kritere), belgenin başvuru veya teklif kapsamında istenmesi halinde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede, yükleniciden istenmesi halinde ise teknik şartnamede yer verilecektir." açıklamalarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 2. ve 3. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 1. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmına gelince;
4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirlendiği üzere, idareler, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar. Temel ihale ilkelerinin sağlanmasına ilişkin söz konusu sorumluluk, ihaleyi gerçekleştiren idarelerce tesis edilecek işlemler bakımından geçerli olduğu gibi ihale dokümanının hazırlanmasında da söz konusu olacaktır. Buna göre idarelerin ihale dokümanını hazırlarken Kanun'un 5. maddesinde yer alan temel ihale ilkelerini dikkate almaları zorunludur.
İhale konusu işin gerekli kıldığı, mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için birtakım bilgi ve belgelerin aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında sunmaları istenebilecek ise de, bu belgelerin ihalede olması gereken rekabeti zedelemeyecek nitelikte olması gerektiği açıktır. Ayrıca, rekabet koşulları gözetilmek suretiyle birtakım belgeler isteklilerden istenebileceği gibi sözleşme imzalanması veya işin görülmesi aşamasında yükleniciden de istenebilecektir. Bu anlamda, isteklilerden bilgi ve belge talep edilirken ihalelere hakim olan rekabet ile kaynakların etkin ve verimli kullanılması ilkelerine doğrudan katkı sağlayacak şekilde belirlemeler yapılması gerekmektedir.
İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinin 2(d) bendinde, ihalenin ilan tarihinden önce farklı aylarda olmak üzere, üçer adet; yemek, süt ve peynir, birer adet; tuz, ayçiçek yağı ve tatlıya ilişkin resmi bir labaratuvardan alınmış analiz raporu istenilmiştir. Bu haliyle, uyuşmazlık konusu ihalede, işin yürütülmesi için yükleniciden ihalenin ilan tarihinden önce alınmış bazı belgelerin sözleşme aşamasında sunmalarının istenildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerin standart olarak malzeme dahil yemek pişirme, servis, dağıtım ve sonrasına ilişkin hizmet alımı ihalelerinde istenen belgelerden olmadığı, başka bir anlatımla niteliği objektif olmakla beraber öngörülebilirliğe uygun olmadığından, söz konusu durumun ihaleye katılımdaki rekabeti zedeleyeceği açıktır.
Yemek hizmet alımı ihalelerinde, insan sağlığının güvenceye alınması için gereken en önemli hususların gıda güvenliği ve hijyen tedbirleri olduğu, ihale konusu işte kullanılacak mutfakta gıda güvenliği önlemlerinden taviz verilmemesi gerektiği, aksi durumda telafisi zor durumların ortaya çıkabileceği söylenebilecek ise de, söz konusu hususun yalnızca ihale ilan tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerle ispatlanabileceğinin kabulü mümkün değildir. Bu çerçevede, uyuşmazlığa konu düzenlemelerde yer verilen belgelerle ortaya koyulması istenilen kalite ve standardın, geçmişte düzenlenme şartı olmadan temin edilebilecek belgelerle ortaya koyulmasının istenmesinin de aynı amacı gerçekleştirmeye uygun olabileceği anlaşılmaktadır.
Dava konusu Kurul kararı ile İdare Mahkemesi kararında, söz konusu belgelerin yeterlik kriteri olarak istenilmediği ve sözleşme aşamasında yüklenici tarafından sunulacağından hareketle uyuşmazlık konusu düzenlemelerin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmış ise de, her halükarda ihale ilan tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerin, tekliflerin sunulması sırasında yeterlik kriteri olarak isteklilerden istenilmesi ile sözleşme imzalanması sonrasında yükleniciden istenilmesi arasında, rekabet ilkesi ve ihaleye katılım yönünden yapılacak değerlendirme yönünden anlamlı bir fark bulunduğundan bahsedilemeyecektir.
Öte yandan uyuşmazlık konusu Kurul kararına konu itirazen şikayet başvurusunda, birinci iddia ile ilgili olarak davacı şirket tarafından ileri sürülen iddialarda, yapılan analiz raporlarının ihale ilan tarihinden geriye dönük olacak şekilde sunulması talebine yönelik olarak bir iddia bulunmamakla birlikte, davaya konu Kurul kararında bu yönde bir değerlendirme yapıldığı, Kurumun itirazen şikayet başvurularını, yalnızca itirazen şikayet başvurusunda bulunulan iddialarla sınırlı olarak incelemesi gerekirken iddiada bulunulmayan bir konu hakkında değerlendirme yaptığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, ihale dokümanındaki düzenlemenin rekabete aykırı olduğu sonucuna varılmakla birlikte davacı tarafından itirazen şikayet başvurusunda bu hususa yönelik bir iddia bulunmadığından, itirazen şikayet başvurusunun reddine yönelik Kurul kararında bu yönüyle hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 2. ve 3. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA,
3. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davacının itirazen şikayet dilekçesinde yer alan 1. iddiası yönünden davanın reddine ilişkin ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 30/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.