T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2376
Karar No:2025/3258
TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
2. (DAVACI) ...
Bilgisayar İnşaat Temizlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “24 Aylık ... Öğün Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikâyet başvurusunun reddine ilişkin 30/07/2025 tarih ve 2025/UH.II-1595 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 1. ve 2. iddiaları yönünden yapılan incelemede; uyuşmazlığa konu Teknik Şartname maddeleri incelendiğinde, anılan yemek hizmeti kapsamında içme sularının en az 500 cc'lik PVC ambalajlarda istenildiği, yumurtaların sarı kabuklu olmasının, bunun yanında kabukların sağlam, su veya başka bir sıvı ile yıkanmamış, zımparalanmamış, temiz, kendine özgü tat, renkte beneksiz, kansız, kokusuz olmasının ve yabancı madde bulunmamasının istenildiği, yumurtaların muayenesinde gözle ve elle inceleme, sayılma-tartılma, koklama gibi kontrollere tabi tutulmasının düzenlendiği, lamba muayenesi ile amaçlananın yumurtaların kabuk yapısı, hava boşluğu, sarısı ve akının durumunun incelenmesi olduğu, tuzlu su yöntemi ile de yumurtanın tazelik muayenesinin yapılmasının amaçlandığı, başvuruya konu ihalede işin konusunun malzeme dahil yemek hizmeti olduğu, bu kapsamda idarenin yemekhanesinde pişirilecek yemeklerde kullanılacak ana ve tali girdilere ve bunlara ilişkin aranılan kriterlere/şartlara Teknik Şartnamede yer verildiği, bu doğrultuda gıda güvenliğine ilişkin tedbir alınmasına yönelik düzenlemelere de Teknik Şartnamede yer verildiği, ayrıca Teknik Şartnamede hastanenin ihtiyacı olan tüm gıda maddelerinin TSE ve Türk Gıda Kodeksi yönetmelik ve tebliğlerine uygun olması şartının arandığı, öte yandan, PVC ambalajlı suların ve sarı kabuklu yumurtaların piyasada yaygın alınıp-satılan ürünler olduğu, söz konusu düzenlemelerin idarenin ihtiyacı ve kamu yararı doğrultusunda hizmetin gerekleri çerçevesinde belirlendiği, bu haliyle mevcut doküman düzenlemelerinin isteklilerin tekliflerini eşit şartlarda hazırlamasına ve ihaleye teklif verilmesine engel teşkil etmediği anlaşıldığından, davacının iddialarının reddine ilişkin Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 3. iddia yönünden yapılan incelemede; idarece tam zamanlı işçilikler için (a1) katsayısının ve malzeme ile diğer hizmetler için (b3) katsayısının belirlendiği, ihalede işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde katsayıların toplamının bire eşit olarak belirlendiği ve ihale dokümanında gösterildiği, ayrıca (b1) katsayısının (akaryakıtın ağırlık oranı) belirlenmediği, işin asli unsurunu oluşturmayan ve başvuru sahibinin iddiasında yer verilen yemeklerin taşınmasında kullanılacak araca ait akaryakıt gibi tali giderlerin söz konusu olduğu, bu nitelikteki tali giderler için idarece maliyet ortaya konulması halinde, bu giderlerin ağırlık oranını temsil etmek üzere (b1) katsayısının belirlenmesi mümkün olduğu gibi bu giderlerin işin niteliğine uygun olarak belirlenmiş olan asli unsurlar kapsamında olduğunun da kabul edilebileceği, mevcut ihalede fiyat farkına ilişkin (b3) katsayısına ilişkin oran içerisinde söz konusu tali giderlerin de yer aldığının kabulü gerektiği, başvuruya konu ihalenin malzeme dahil yemek hizmet alımı olduğu, işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak işçilikler için (a1) katsayısının, yemek hizmetinde gerekli malzemeler için (b3) katsayısının belirlendiği, tali gider niteliğinde olan diğer hizmet giderlerine yönelik de (b3) katsayısı kapsamında belirleme yapıldığı, diğer bir ifadeyle, idarece işçilik dışındaki diğer bütün girdiler için (b3) katsayısı belirlendiğinden malzemeli yemek hizmet alımı olarak gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede ayrıca (b1) katsayısı belirlenmeksizin bu nitelikte giderlerin (b3) katsayısı kapsamında değerlendirilmesinde mevzuata aykırılığın bulunmadığı anlaşıldığından, davacının iddialarının reddine ilişkin Kurul kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 4. iddia yönünden yapılan incelemede; yüklenicinin ihale kapsamındaki yükümlülüklerinin sabit ve açık olduğu görülmekle birlikte, ihale konusu işte ağır aykırılık hali olarak belirlenen, bir öğün yemek verilememesi ve sonucunda da sözleşmenin feshedilmesine ilişkin sorumluluğun yüklenicinin kusuruna bağlanmadığı, bu durumda işin ifası süresince yüklenicinin kusuru olmaksızın öğün verilememesi halinde dahi sözleşmenin feshi sonucunun ortaya çıkacağı, ancak yükleniciden kaynaklanmayan bir kusur sebebiyle öğünün verilmemesine ilişkin sorumluluğunun yükleniciye atfedilemeyeceği, aksi halde işin ifası sırasında yüklenici için öngörülemez bir maliyetin doğabileceği hususları bir arada değerlendirildiğinde, mevcut düzenlemenin sözleşmenin uygulanması aşamasında sorunlara yol açabileceği anlaşıldığından, davacının bu iddiasının reddine ilişkin Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı;
Davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 5. iddia yönünden yapılan incelemede; ihale konusu işin ifasının idarenin yemekhanesinde gerçekleştirileceği, ancak deprem, yangın, sel vb. mücbir sebepler veya mutfağın tadilata girmesi durumunda kullanılmak üzere yüklenicinin Niğde il sınırları içinde mutfak bulundurmasının istenildiği, buna ilişkin belgelerin ise yükleniciden sözleşme aşamasında (diğer bir ifade ile sözleşme imzalanmasını müteakip) sunulmasının talep edildiği, dolayısıyla bu belgenin ihaleye katılım bakımından yeterlik kriteri/belgesi niteliği taşımadığı, ayrıca bahse konu ihalede yemek hizmetinin Niğde İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı sağlık tesislerinde gerçekleştirileceği dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin ihale konusu işin kesintisiz ve zamanında gerçekleştirilmesini teminen yapıldığının anlaşıldığı, öte yandan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 30. maddesi çerçevesinde, idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemelerin teknik şartnamede yapılabileceği ve bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin sunulması gerektiğinin teknik şartnamede düzenlenebileceği anlaşıldığından, davacının iddiasının reddine ilişkin Kurul kararının bu kısmında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu Kurul kararında yer alan 1., 2., 3. ve 5. iddialar yönünden davanın reddine; 4. iddiaya ilişkin kısım yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davacı tarafından, Kurul tarafından 1. ve 2. iddia yönünden idare cevabında yer almayan teknik ve hukuki gerekçelerle ve başvuruda ileri sürülmeyen hususlarda yetki aşılarak değerlendirme yapıldığı, PVC ambalaj zorunluluğu ve yumurtaya ilişkin düzenlemelerin kamu ihale mevzuatında yer alan temel ilkelerle bağdaşmadığı, fiyat farkı hesabına ait katsayılar belirlenirken hata yapıldığı ve mevzuata aykırı hareket edildiği, akaryakıt giderine ilişkin olarak katsayının sıfır olarak belirlenmesinin mümkün olmadığı, Niğde ilinde mutfak bulundurmaya ilişkin İdari Şartname'de yer verilen 48.4 maddesinde yer verilen düzenlemenin ihaleye katılımı engelleyici ve rekabeti daraltıcı nitelikte olduğu ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, iddia konusu maddede düzenlenen durumun kusursuz sorumluluğa ilişkin olmadığı, aksine kusur sorumluluğuna yönelik olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyize konu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı idare tarafından, temyize konu kararın davanın reddine ilişkin kısmının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ve davalının temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Mahkeme kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının bozularak bu kısım yönünden de davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemleri hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
... İl Sağlık Müdürlüğü'nce ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “...” ihalesinin dokümanına ilişkin olarak 17/06/2025 tarihinde davacı şirket tarafından şikâyet başvurusu yapılmıştır. İdarenin 20/06/2025 tarihli yazısı ile şikayet başvurusu reddedilmiştir. Bunun üzerine, 30/06/2025 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusu yapılmış, yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddi üzerine de bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sözleşme tasarısı” başlıklı 17. maddesinde, “(1) İdare, sözleşme tasarısını bu Yönetmeliğin ekinde yer alan tip sözleşmeyi esas alarak hazırlar.
(2) Tip sözleşmede boş bırakılan veya dipnota alınan hususlar, işin özelliğine ve sözleşme türüne (götürü bedel/birim fiyat) göre 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmayacak şekilde düzenlenir.
(3) İdare, tip sözleşmede düzenlenmeyen, ancak işin özelliğine göre düzenlenmesine gerek duyulan hususları, 4734 ve 4735 sayılı Kanunlar ile diğer mevzuat hükümlerine aykırı olmamak koşuluyla, maddeler halinde düzenleyerek “Diğer Hususlar” bölümüne ekleyebilir.
(4) İhalelerde, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşmeler kullanılabilir.
(5) Cezalar, aykırılık halleri ve sözleşmenin feshine ilişkin hususlarla ilgili olarak sözleşme tasarısı dışındaki diğer ihale dokümanında yapılan düzenlemeler dikkate alınmaz.” kuralı yer almaktadır.
Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin "Yüklenicinin genel sorumlulukları" başlıklı 6. maddesinde, “Yüklenici, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek planlayacak, projelendirecek (sözleşmede öngörüldüğü şekilde), yürütecek, tamamlayacak ve işlerde olabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak giderecektir. Yüklenici, bu sorumluluklarının yerine getirilmesi için, ister kalıcı, ister geçici nitelikte olsun, gereken bütün denetim, muayene ve testleri yaptıracak ve işçilik, malzeme, tesis, ekipman vb. temin edecektir…” kuralı bulunmaktadır.
İhaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın “Sözleşmeye aykırılık halleri, cezalar ve sözleşmenin feshi” başlıklı 16. maddesinde, “… 16.1.3. Aşağıdaki tabloda yer alan ağır aykırılık hallerinden herhangi birinin gerçekleşmesi halinde, 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşme feshedilir.
Ağır Aykırılık Halleri 1) Ana öğünler olan; Normal / Diyet Sabah Kahvaltısı, Normal/Diyet Öğle Yemeği ve Normal / Diyet Akşam Yemeği öğünlerinden herhangi bir öğünün, herhangi bir sağlık tesisinde hiç çıkarılmaması.
16.1.3.1. Sözleşmenin feshine yol açan ağır aykırılık hali nedeniyle ayrıca ilk sözleşme bedelinin %2’si oranında ceza uygulanacaktır. Ağır aykırılık hallerine ilişkin bu madde dışında ceza oranı belirlenmiş olması halinde söz konusu düzenleme dikkate alınmayacak ve ilk sözleşme bedelinin %2'si oranı dışında ceza uygulanmayacaktır. …” kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Temyize konu Mahkeme kararının davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2. Temyize konu Mahkeme kararının, davacının itirazen şikayet başvurusunda yer alan 4. maddesi yönünden Kurul kararının iptaline ilişkin kısmı incelendiğinde;
Davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunda yer alan 4. iddiada özetle, "Sözleşme Tasarısı'nda ağır aykırılık hali olarak belirlenen düzenlemede, teknik arıza, elektrik kesintisi, doğal afet gibi mücbir sebep teşkil edebilecek durumlar ile geçici operasyonel aksamaların bu kapsamda olup olmadığının belirtilmediği, anılan düzenlemede yer alan çıkarılamama ifadesi ile üretim mi, dağıtım mı, gecikme mi kastedildiğinin anlaşılamaması nedeniyle belirsiz ve yoruma açık nitelikte olduğu, düzenlemenin yüklenici kusuruna bağlanmaması, belirsizliği ve orantısız yaptırımları nedeniyle hem kamu ihale mevzuatına hem de temel sözleşme hukukuna aykırılık teşkil ettiği" ileri sürülmüştür.
Aktarılan kurallardan, ihaleye ait Sözleşme Tasarısı’nın iddiaya konu edilen 16.1.3. maddesinde, ana öğünlerde herhangi bir öğünün, herhangi bir sağlık tesisinde hiç çıkarılmaması durumu ağır aykırılık hali olarak düzenlenmiş, buna bağlı olarak ihale kapsamındaki herhangi bir sağlık tesisinde bir öğün yemek verilmemesi durumunda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun 20. maddesinin (b) bendine göre protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin feshedileceği düzenlenmiştir.
Yüklenicinin, ihaleye konu işlerin yürütülmesi, tamamlanması ve işlerde olabilecek aksaklıkların giderilmesi için sözleşme koşullarına uygun davranması, işleri gereken özen ve ihtimamı göstererek yürütmesi ve söz konusu işlerde ortaya çıkabilecek kusurları sözleşme hükümlerine uygun olarak gidermesi gerektiğinde şüphe bulunmamaktadır. Bununla birlikte, sözleşme hukukunda sorumluluğu kaldıran mücbir sebep hallerinin dava konusu ihale sonucunda imzalanacak sözleşme bakımından da geçerli olacağı açıktır. Nitekim ihaleye ait Sözleşme Tasarısı'nın 17. maddesinde, mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı verilebilecek hallerin düzenlendiği, ayrıca 36. maddesinde, ihale üzerinde kalan yüklenicinin, yemek üretimini engelleyecek koşulların oluşması (deprem, yangın, sel, salgın hastalık vb. mücbir sebepler veya mutfağın tadilata girmesi) durumunda kullanılmak üzere yedek mutfak bulunduracağının kurala bağlandığı görülmektedir.
Bu itibarla, ihale konusu işin ana konusu olan yemek verme işinin yüklenicinin yükümlülüğünde olduğu ve yüklenici tarafından bu işin sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi gerektiğinde şüphe bulunmadığı, her ne kadar iddia konusu Sözleşme Tasarısı maddesinde açıkça yazılmamış ise de, ağır aykırılık hali olarak yüklenicinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle yemek verilmemesi durumunun düzenlendiğinin anlaşıldığı, nitekim iddia konusu kuralda, herhangi bir öğünün, herhangi bir sağlık tesisinde "çıkarılamaması" yerine "çıkarılmaması" ibaresinin kullanıldığı, "çıkarılmama" ibaresinden de "yemek verilmeme" durumunun anlaşılması gerektiğinin açık olduğu, davacının kusurundan kaynaklanmayan veya kusurunu ortadan kaldıran mücbir sebep hallerinin gerçekleştiği durumların anılan düzenlemenin konusu olmadığı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık, dava konusu Kurul kararının bu düzenleme bakımından iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... kararının davanın reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ve davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
4. Temyize konu Mahkeme kararının, dava konusu Kurul kararının 4. iddia yönünden iptaline ilişkin kısmı ile davacı lehine vekâlet ücretine hükmedilmesine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bu kısım yönünden de DAVANIN REDDİNE,
6. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ..-TL ilk derece ve temyiz yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7. İstemleri halinde, ilk derece aşamasında yatırılan ve kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya; temyiz aşamasında yatırılan ve kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harçlarının ise davacı ve davalı idareye ayrı ayrı iadesine,
8. Davalı idarece temyiz aşamasında yapılan ...-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
9. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,
10. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
11. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 22/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.